Niekorzystne stanowiska organów podatkowych

Kwestia możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty stanowiącej podatek od nieruchomości od początku funkcjonowania ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej sprawiała problemy interpretacyjne. Wielokrotnie powstawały wątpliwości, co do momentu zakwalifikowania w kosztach uzyskania przychodu podatku od nieruchomości przez podmiot mający status zakładu pracy chronionej (ZPChr).

Spór o wydatki i wpłaty na fundusze

Dotychczasowe spory z organami podatkowymi dotyczyły uznania, czy wystarczające - dla ujęcia w kosztach uzyskania przychodu - jest naliczenie podatku od nieruchomości jako odpisu na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) i Zakładowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (ZFRON), w proporcjach odpowiednio 10 i 90 proc., czy też konieczne jest przekazanie środków pieniężnych na wyodrębniony rachunek tych funduszy (np. interpretacja Urzędu Skarbowego we Wrześni z 14 września 2005 r., nr ZD/415-13/05, wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 1652/07, z 10 czerwca 2009 r. sygn. akt I FSK 281/08). Jak wskazuje Edyta Sieradzka, dyrektor ds. dofinansowań w firmie Ogólnopolska Baza Pracodawców Osób Niepełnosprawnych (OBPON), okazuje się, że obecnie wydawane interpretacje indywidualne nie są już tak korzystne i jednoznaczne dla zakładów pracy chronionej. Wskazują bowiem, że o ile wydatki na PFRON można uznać za koszty uzyskania przychodów zakładów pracy chronionej w momencie przekazania środków pieniężnych na rachunek Funduszu, o tyle odpisy i wpłaty na ZFRON będą stanowiły koszt podatkowy dopiero w momencie faktycznego wydatkowania środków z funduszu na określone cele.

- Uważam również, że obecnie wydawane interpretacje indywidualne dotyczące tego zagadnienia są bardzo niekorzystne dla pracodawców, gdyż nie może być tak, iż urzędy skarbowe będą nakazywały prowadzącym ZPChr robienie korekt za lata poprzednie w deklaracjach podatkowych, a co za tym idzie pracodawcy będą musieli zapłacić zaległy od tych kwot podatek wraz z odsetkami. W demokratycznym państwie prawa jest niedopuszczalna sytuacja, w której w zbliżonym lub identycznym stanie faktycznym organy państwa wydawały sprzeczne decyzje administracyjne na podstawie takiej samej normy prawnej. Powtarzam, iż jest więc niemożliwa sytuacja, w której pracodawcy prowadzący ZPChr musieliby zrobić korekty deklaracji wstecz, gdyż mają one działać w zaufaniu do prawa i organów. W związku z tym jako Ogólnopolska Baza Pracodawców Osób Niepełnosprawnych zwróciliśmy się do MF o jednolitą interpretację tego przepisu. Jak tylko ją dostaniemy, zostanie ona przedstawiona pracodawcom. Uważamy, iż póki co powinni stosować jej wykładnię dopiero od daty jej wydania, a nie korygować miliony złotych wstecz za lata ubiegłe. Interpretacja mówiąca o korektach wstecz dla większości firm mających status ZPChr mogłaby skutkować ogłoszeniem ich upadłości i ich likwidacją - wyjaśnia Edyta Sieradzka.

Rozliczenia zakładów pracy chronionej

Jednolita linia interpretacyjna chroni podatników przed samowolą i odmiennym traktowaniem tych samych kwestii przez poszczególne organy podatkowe, jednak należy w niej dostrzec również niebezpieczeństwo natury ogólnej. Interpretacja obowiązujących w tym zakresie przepisów ewoluowała na przestrzeni kilku ostatnich lat. Stanowi to zatem zagrożenie w postaci różnorodnego ujęcia w kosztach uzyskania przychodów tych wydatków w poszczególnych latach podatkowych, powstają wątpliwości co do poprawności zakwalifikowania przez zakłady pracy chronionej omawianych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w latach poprzednich.

- W dotychczasowej praktyce kwoty podatku od nieruchomości były traktowane w poszczególnych okresach jako koszty uzyskania przychodów na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych i prawnych - zauważa Anna Pałecka-Błaszczyk, dyrektor ds. prawnych w firmie Ogólnopolska Baza Pracodawców Osób Niepełnosprawnych.

Sprzeczne wykładnie organów podatkowych

Treść przepisu na przestrzeni lat nie zmieniała się, jego brzmienie do chwili obecnej jest takie samo, jak w latach poprzednich. W konsekwencji - jak tłumaczy Edyta Sieradzka - oznacza to, że zgodnie z przepisami dotyczącymi podatków dochodowych interpretacja przedmiotowego zagadnienia powinna być jednolita na przestrzeni lat, skoro ustawodawca jednolicie odnosi się do omawianej regulacji. Opinie organów podatkowych miały walor interpretacyjny, obecnie mają charakter indywidualny i w związku z tym czasami zdarza się, że są sprzeczne, tworząc nierównoprawne traktowanie różnych podatników lub co więcej wprowadzając podatników w błąd interpretacyjny.

Zagrożenia wynikające z nowych interpretacji

Zdaniem Anny Pałeckiej-Błaszczyk, analizując wydawane interpretacje, należy zauważyć, iż w dalszym ciągu opinie organów podatkowych dotyczące braku możliwości zaliczenia do kosztów kwoty naliczonego podatku od nieruchomości - nie są jednoznaczne i różnie interpretowane przez poszczególne izby skarbowe, dlatego konieczne jest jak najszybsze jednolite wyjaśnienie przez MF tego problemu i tego przepisu.

Według niej, owszem prowadzący zakład pracy chronionej jest zwolniony z podatku od nieruchomości - na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Takim przepisem jest art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 121, poz. 844 z późn. zm.), który stanowi, że zwalnia się od podatku od nieruchomości prowadzących zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej - w zakresie przedmiotów opodatkowania zgłoszonych wojewodzie, jeżeli zgłoszenie zostało potwierdzone decyzją w sprawie przyznania statusu zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej albo zaświadczeniem - zajętych na prowadzenie tego zakładu, z wyjątkiem przedmiotów opodatkowania znajdujących się w posiadaniu zależnym podmiotów niebędących prowadzącymi zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej.

- Prowadzący zakład pracy chronionej 10 proc. środków pochodzących ze zwolnienia z podatków przekazuje na PFRON. Pozostała część środków pochodzących ze zwolnienia z podatków przekazywana jest natomiast na ZFRON - dodaje Edyta Sieradzka.

Kwalifikacja poniesionych kosztów

Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT (odpowiednio art. 23 ust. 1 ustawy o PIT).

Podatnik ma prawo do odliczenia dla celów podatkowych wszelkich wydatków, pod warunkiem że nie zostały one wymienione w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT i art. 23 ust. 1 ustawy o PIT, oraz że wykaże ich związek z prowadzoną działalnością, a ich poczynienie ma lub może mieć wpływ na możliwość powstania przychodu. Przepis ten konstytuuje więc zasadę, stosownie do której pomiędzy kosztem podatkowym oraz przychodami podatników musi wystąpić związek przyczynowo-skutkowy. Związek ten może być natomiast bezpośredni lub pośredni, tzn. kosztem uzyskania przychodu będą wydatki, które mogą przyczynić się do powstania konkretnego przychodu oraz wydatki związane z funkcjonowaniem podatnika i wywiązywaniem się przez niego z obowiązków nałożonych innymi przepisami prawa.

Podatek od nieruchomości nie został wymieniony przez ustawodawcę w ustawach o podatkach dochodowych, jako niestanowiący kosztów.

- Jednocześnie, z uwagi na przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zakłady pracy chronionej są zwolnione z tego podatku, ale nie mogą pozostawić do własnej dyspozycji wartości tego podatku, tylko muszą tą wartością zasilić ZFRON i PFRON - wyjaśnia dalej Anna Pałecka-Błaszczyk.

Wskazuje też, że to nie podatek od nieruchomości jest przekazywany na ZFRON i PFRON, lecz środki pochodzące ze zwolnienia podatkowego. Kwota obliczonego podatku jest istotna tylko do ustalenia wysokości przekazywanej wpłaty.

Prawo uzyskania oficjalnej wykładni

Zważywszy, że w każdym zakładzie pracy chronionej może wystąpić inny stan faktyczny, np. co do okresów i momentów przekazywania środków na fundusze, w każdej sytuacji, gdy zachodzą wątpliwości, każdy podatnik może zwrócić się o oficjalne stanowisko do właściwych organów. Jak wskazuje Edyta Sieradzka, ze względu na zaistniałe wątpliwości interpretacyjne, dotyczące ujęcia w kosztach uzyskania przychodu podatku od nieruchomości, pracodawcy mogą dodatkowo złożyć wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, nie czekając na oficjalną odpowiedź MF na pytanie zadane przez OBPON.

- Te zakłady pracy chronionej, które wystąpiły z wnioskiem o interpretację przepisów prawa podatkowego i otrzymały potwierdzenie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów w momencie naliczenia lub w momencie przekazania środków na fundusze, nie poniosą negatywnych skutków zastosowania się do tej interpretacji. Podobne skutki rodzić będą otrzymane interpretacje indywidualne w zakresie zapytania o konieczność dokonania korekty deklaracji za okresy, które nie uległy przedawnieniu - uspokaja Edyta Sieradzka.

Jej zdaniem, jeżeli organ stwierdzi, że korekta nie jest konieczna, zakład pracy chronionej, który wystąpił z zapytaniem, nie poniesie żadnych negatywnych skutków zastosowania się do tej interpretacji, bowiem udzielone interpretacje indywidualne przez ministra finansów są wiążące.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

OPINIA

ROBERT WOJEWÓDKA

dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu

@RY1@i02/2009/197/i02.2009.197.185.002a.001.jpg@RY2@

Robert Wojewódzka, dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu

W przypadku gdy zakład pracy chronionej uzyska potwierdzenie, że w konkretnym przypadku konieczne wydaje się skorygowanie złożonych zeznań podatkowych, a także gdy analizując obowiązujący stan prawny i swoją sytuację, sam uzna za konieczne skorygowanie złożonej deklaracji, może dokonać tego w ramach samokontroli.

Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, to podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. W wypadku natomiast, gdy deklaracja jest niezgodna ze stanem faktycznym lub prawnym, dopóki za poszczególne okresy rozliczeniowe nie zostanie wszczęte postępowanie podatkowe (przez naczelnika urzędu skarbowego) lub postępowanie kontrolne (przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej), podatnik ma co do zasady nieograniczone prawo do dokonania korekty deklaracji podatkowej. Należy podkreślić, że w przypadku wszczęcia postępowania kontrolnego w zakładzie pracy chronionej przez organ kontroli skarbowej, w sposób szczególny ustawodawca określił w przepisie art. 14c ust. 2 i 3 ustawy o kontroli skarbowej uprawnienie kontrolowanego podatnika do skorygowania w zakresie objętym postępowaniem kontrolnym uprzednio złożoną deklarację podatkową w terminie 14 dni od dnia doręczenia protokołu kontroli. Na taką możliwość kontrolujący wskazują w treści protokołu kontroli.