Zamiana jednoosobowej działalności w spółkę powoduje wiele problemów

1lipca weszły w życie przepisy, które pozwalają na przekształcenie działalności gospodarczej prowadzonej przez osobę fizyczną w spółkę kapitałową. Z uwagi na brak możliwości płynnego dokonania przekształcenia wspomniane przepisy mogą się okazać martwe.

Idea wprowadzenia przedmiotowej regulacji jest bardzo słuszna. Z zasady działalność gospodarczą inicjuje się od jej najprostszej formy - jednoosobowej działalności gospodarczej. Jednak w miarę rozwoju działalności rosną również ryzyka związane z jej prowadzeniem. Ryzyka nie są niczym ograniczane, zatem przedsiębiorca odpowiada całym swoim majątkiem. Przekształcenie działalności w spółkę kapitałową powoduje rozgraniczenie majątku przedsiębiorcy i majątku spółki.

Założeniem przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej jest następstwo prawne. Oznacza to, że spółka powstała z przekształcenia wstępuje z mocy przepisów w prawa i obowiązki przedsiębiorcy. Tym samym nie ma konieczności uzyskiwania zgody kontrahentów na dokonanie cesji umów, eliminuje się też problem renegocjacji zawartych kontraktów i wszelkie ryzyka z tym związane.

Ustawodawca nie podszedł jednak konsekwentnie do sukcesji praw i obowiązków podatkowych. Wraz ze zmianą od 1 lipca k.s.h. nie dokonano w tym zakresie nowelizacji Ordynacji podatkowej. W efekcie przepisy podatkowe nie przewidują sukcesji praw i obowiązków podatkowych. Oznacza to, że sprzedane przez przedsiębiorcę towary lub usługi powinny być rozliczone przed dokonaniem przekształcenia. Jest to dość problematyczne dla przedsiębiorcy, który zwykle ma siedmiodniowy termin na udokumentowanie transakcji fakturą VAT. Wykluczone są także korekty faktur dotyczące sprzedaży dokonanej przed przekształceniem przez spółkę kapitałową. Przedsiębiorca powinien także dokonać rozliczenia całego podatku naliczonego przed dokonaniem przekształcenia, ponieważ po tej operacji odliczenie podatku naliczonego przez spółkę nie będzie już możliwe.

Na skutek braku sukcesji podatkowej spółka kapitałowa napotka problem rozliczenia poniesionych kosztów związanych z przychodami, które były opodatkowane w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, np. koszty naprawy urządzenia przez spółkę kapitałową, w przypadku gdy przychód ze sprzedaży urządzenia został osiągnięty i opodatkowany przed przekształceniem działalności w spółkę.

Wśród kolejnych negatywnych konsekwencji podatkowych przekształcenia można wymienić brak możliwości rozliczania strat przedsiębiorcy sprzed przekształcenia przez spółkę kapitałową. Przyjmuje się, że wszelkie przekształcenia podmiotowe powinny być neutralne dla przedsiębiorców wykonujących takie operacje. Niestety, w omawianym przypadku nie tylko nie przewidziano ułatwień w zakresie rozliczenia podatku naliczonego oraz kosztów podatkowych, ale dodatkowo występuje obowiązek uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych. Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych nie przewiduje żadnego zwolnienia, zatem po przekształceniu działalności w spółkę należny jest podatek w wysokości 0,5 proc. kapitału zakładowego.

Z biznesowego punktu widzenia przekształcenie znajduje uzasadnienie, ponieważ nie ma obowiązku ponownego negocjowania zawartych przez przedsiębiorcę umów. Z podatkowego punktu widzenia przekształcenie jest niedopracowane i wiąże się z faktycznym zakończeniem i ponownym otwarciem działalności gospodarczej. Konieczne są zatem stosowne zmiany w Ordynacji podatkowej, aby można było mówić o możliwości przekształcenia jednoosobowej działalności w spółkę w ścisłym tego słowa znaczeniu.

@RY1@i02/2011/161/i02.2011.161.086.002a.001.jpg@RY2@

Paweł Jabłonowski, doradca podatkowy w Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

em