Komu i kiedy potrzebny jest certyfikat rezydencji podatkowej

Zgodnie z art. 4a pkt 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (odpowiednio art. 5a pkt 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) "certyfikat rezydencji" oznacza zaświadczenie o miejscu siedziby podatnika dla celów podatkowych wydane przez właściwy organ administracji podatkowej państwa miejsca siedziby podatnika.

Certyfikat najczęściej stosowany jest przy transakcjach międzynarodowych, w sytuacji gdy zgodnie z polskimi przepisami występowałby obowiązek poboru podatku u źródła. Należy podkreślić, iż w wielu umowach (konwencjach) o unikaniu podwójnego opodatkowania wskazane zostały niższe stawki podatku należnego niż wynikające z polskich ustaw. Certyfikat rezydencji konieczny jest w celu udokumentowania siedziby podatnika na terytorium danego kraju i zastosowania stawki podatku wynikającej z odpowiedniej umowy czy konwencji.

Problem ten rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 maja 2010 r. (sygn. akt II FSK 36/09). W wyroku tym sąd wskazał wprost, iż obowiązek posiadania certyfikatu rezydencji nie narusza hierarchii innych aktów prawnych.

Do niedawna była to kwestia sporna. Jednak ostatnio w tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny. NSA w wyroku z 5 stycznia 2011 r. stwierdził, iż "Zawarty z art. 4a pkt 12 ustawy o CIT zwrot »zaświadczenie... wydane przez właściwy organ administracji podatkowej państwa miejsca siedziby podatnika« oznacza, że chodzi w nim o dokument urzędowy, którego nie może zastąpić kopią niemającą takiego charakteru, tzn. niemającą waloru dokumentu urzędowego. Tak restrykcyjną interpretację wymusza nie tylko wykładnia językowa i systemowa analizowanych przepisów, ale także wykładnia celowościowa. Legitymowanie się odpowiednim certyfikatem rezydencji przez polskiego płatnika umożliwia zastosowanie właściwej umowy międzynarodowej o unikaniu podwójnego opodatkowania, właściwej stawki podatku wobec właściwego podmiotu. W przeciwnym razie polskie organy podatkowe pozbawione byłyby możliwości zweryfikowania prawidłowości pobrania podatku przez płatnika. Taka wykładnia jest również w interesie polskiego płatnika, który w ten sposób nie naraża się na odpowiedzialność podatkową z tytułu wadliwie naliczonego, pobranego i odprowadzonego podatku".

Przepisy ustawy o CIT i ustawy o PIT nie wskazują, jakie dane powinny znajdować się na certyfikacie rezydencji. Nie ma również żadnego obowiązującego międzynarodowego standardu takiego dokumentu. W mojej ocenie zatem każdy certyfikat rezydencji, który będzie wskazywał jednoznacznie, jakiego podatnika dotyczy, oraz będzie zaświadczał o miejscu siedziby podatnika (z określeniem państwa) można uznać za spełniający warunki do uznania za prawidłowy certyfikat rezydencji.

W decyzjach organów podatkowych wskazuje się również czasem, że certyfikat rezydencji powinien zawierać nazwisko i podpis osoby upoważnionej do poświadczenia zawartych w nim danych.

Co do zasady każdy dokument urzędowy powinien zawierać datę sporządzenia tego dokumentu. Organy podatkowe prezentują restrykcyjne stanowisko, iż w przypadku gdy certyfikat rezydencji nie zawiera informacji o tym, przez jaki okres on jest ważny, to ważny on jest tylko w roku podatkowym, w którym został sporządzony. Oznacza to, iż podatnicy wypłacający należności kontrahentom zagranicznym w zdecydowanej większości przypadków winni co roku otrzymywać od kontrahentów zagranicznych nowy, aktualny certyfikat rezydencji za dany rok podatkowy.

Zdarza się, iż podmioty zagraniczne świadczą usługi za pomocą położonego na terytorium innego kraju zakładu (np. Polski). Zyski zakładów opodatkowane są na terytorium państwa, na którym się znajdują (czyli np. Polski). Zakład taki powinien rozliczać się z podatków na terytorium kraju, w którym zakład jest położony. W takich sytuacjach nie pobiera się podatku u źródła (gdyż dochód podmiotu i tak będzie opodatkowany na terytorium kraju). W tym przypadku konieczne jest uzyskanie od właściwego podmiotu certyfikatu rezydencji, a ponadto uzyskania pisemnego oświadczenia od podatnika, iż należności te związane są z działalnością tego zakładu.

@RY1@i02/2011/088/i02.2011.088.086.012a.001.jpg@RY2@

Grzegorz Symotiuk, specjalista w Grant Thornton Frąckowiak Spółka z o.o., Sp. k.

Not. EC

Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397).

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).