Jak w 2011 roku płacić uproszczone zaliczki na podatek dochodowy

Regułą w rozliczeniu podatków dochodowych jest to, że ostateczne rozliczenie podatku za rok podatkowy następuje w odpowiednim terminie ustalonym do złożenia zeznania za ten rok (koniec kwietnia dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych albo koniec marca dla podatników podatku dochodowego od osób prawnych, jeśli ich rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym). Jednak w ciągu roku podatkowego podatnicy mają obowiązek odprowadzać zaliczki na poczet przyszłego zobowiązania podatkowego.

Przepisy podatkowe przewidują różne mechanizmy rozliczenia podatników z tytułu zaliczek. Podatnik podatku dochodowego od osób fizycznych może, po pierwsze, wpłacać zaliczki na zasadach ogólnych, tj. obliczając je według obowiązującej skali podatkowej - 18-proc. i 32-proc. Po drugie, może odprowadzać zaliczki przy zastosowaniu liniowej 19-proc. stawki. Po trzecie, może właśnie odprowadzać zaliczki w formie uproszczonej, które mogą stanowić realne udogodnienie dla podatników. Po czwarte, niektórzy podatnicy mogą skorzystać z możliwości czasowego odroczenia odprowadzania zaliczek w postaci tzw. kredytu podatkowego.

Co do zasady jednak, jeśli podatnik nie złoży do urzędu skarbowego odpowiedniego oświadczenia o wyborze konkretnej formy odprowadzania zaliczek, to ma on obowiązek odprowadzania zaliczek w terminach miesięcznych na poczet przyszłego ostatecznego zobowiązania podatkowego za dany rok podatkowy. Podstawą naliczenia zaliczek jest dochód będący różnicą przychodu pomniejszonego o koszty jego uzyskania.

Podatnicy osiągający dochody z działalności gospodarczej są zobowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy. Obowiązek wpłacania zaliczek powstaje od miesiąca, w którym dochody te przekroczyły kwotę powodującą obowiązek wpłacenia podatku (kwota ta wynosi 3091 zł).

Podatnik może odprowadzać zaliczki miesięczne (albo kwartalne) na zasadach ogólnych według skali 18-proc. i 32-proc. albo też według liniowej stawki 19-proc. Zaliczka na podatek obliczana jest według skali progresywnej. Podatek oblicza się od sumy dochodów osiągniętych od początku roku do końca miesiąca, za który naliczana jest zaliczka. Od obliczonego w ten sposób podatku odejmuje się sumę zapłaconych od początku roku zaliczek, dodatnią różnicę wpłaca się na konto urzędu skarbowego jako zaliczkę. Przy obliczaniu dochodu można uwzględniać odliczenia od dochodu (np. składki na ubezpieczenie społeczne). Natomiast od podatku odlicza się składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Zaliczki miesięczne wpłaca się w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Przy wyborze kwartalnego sposobu odprowadzania zaliczek podatnicy wpłacają w terminie do 20. dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka.

Podatnicy opodatkowani liniowo według stawki 19-proc. są zobowiązani wpłacać na rachunek urzędu skarbowego zaliczki miesięczne w wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą należnych zaliczek za poprzednie miesiące. Jednak w przypadku podatników rozliczających się w tej formie nie można pomniejszać dochodu o żadne odliczenia, z wyjątkiem składek na ubezpieczenie społeczne. Zaliczki na podatek są pomniejszane tylko o składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Podatnicy mogą także skorzystać z uproszczonej metody wpłacania zaliczek. Metoda ta polega na tym, że w ciągu roku podatkowego wpłaca się zaliczki nie od dochodu powstającego na bieżąco, ale od dochodu z poprzedniego roku podatkowego albo z okresu sprzed dwóch lat.

Przedsiębiorcy rozliczający się na zasadach ogólnych według progresywnej skali podatkowej zgodnie z tą metodą będą wpłacać zaliczki miesięczne równe 1/12 kwoty podatku obliczonego według skali obowiązującej w roku rozliczenia (albo przy zastosowaniu stawki 19-proc. dla podatników opodatkowanych liniowo). Dochód, który stanowi podstawa do wpłacania zaliczek, to dochód z działalności gospodarczej wykazany w zeznaniu złożonym w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy albo w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata.

Oznacza to, że jeżeli w 2011 roku przedsiębiorca ma zamiar skorzystać z metody uproszczonej, to do obliczania zaliczek za właściwy przyjmie dochód za rok 2009 wykazany w zeznaniu złożonym w 2010 roku. Podatnik może też ewentualnie za właściwe przyjąć zeznanie złożone w 2009 roku (dochód za 2008 rok), jeżeli w zeznaniu złożonym w 2010 roku nie wykazał dochodu, albo też wykazał dochód nieprzekraczający limitu kwoty wolnej od podatku. Jeżeli jednak również w tym zeznaniu sprzed dwóch lat nie wykazał dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej albo wykazał dochód z tego źródła w wysokości nieprzekraczającej kwoty wolnej od podatku, to nie są możliwe wpłaty zaliczek w uproszczonej formie.

Warunkiem skorzystania z formy uproszczonej jest złożenie oświadczenia o wyborze tej formy wpłacania zaliczek do 20 lutego danego roku podatkowego. Zawiadomienie dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik w terminie do 20. dnia lutego roku podatkowego zawiadomi w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z uproszczonej formy wpłacania zaliczek. Jeżeli jednak podatnik zdecydował się na uproszczoną formę wpłacania zaliczek, to ma obowiązek ją stosować przez cały rok podatkowy, wpłacać zaliczki w terminie do 20. dnia każdego miesiąca, a za grudzień do 20 grudnia, oraz dokonać rozliczenia podatku za rok podatkowy na zasadach ogólnych.

Istotne jest to, że w 2011 roku 20 lutego wypada w niedzielę, a zatem zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, jeżeli ostatni dzień terminu przewidzianego w przepisach prawa podatkowego przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy.

Podkreślić trzeba, że kwota zaliczek w formie uproszczonej ulega modyfikacji, jeśli na skutek korekty zeznania przez podatnika zmienia się wysokość dochodu z poprzednich okresów podatkowych przyjętego do obliczenia uproszczonych zaliczek. Wtedy kwota tych zaliczek:

● ulega zwiększeniu lub zmniejszeniu, odpowiednio do zmiany wysokości podstawy ich obliczenia - jeżeli zeznanie korygujące zostało złożone w urzędzie skarbowym do końca roku poprzedzającego rok, w którym zaliczki są płacone w uproszczonej formie;

● ulega zwiększeniu lub zmniejszeniu, rozpoczynając od miesiąca następującego po miesiącu, w którym została złożona korekta, odpowiednio do zmiany wysokości podstawy ich obliczenia - jeżeli zeznanie korygujące zostało złożone w roku, w którym zaliczki są płacone w uproszczonej formie;

● nie zmienia się - jeżeli zeznanie korygujące zostało złożone w terminach późniejszych niż wymienione wyżej.

Te zasady korekty zaliczek w formie uproszczonej mają również zastosowanie wówczas, gdy wysokość dochodu za poprzednie okresy podatkowe przyjęte do obliczenia uproszczonych zaliczek są wynikiem decyzji organu podatkowego lub organu kontroli skarbowej.

● Podatnik, który chce w 2011 roku płacić zaliczki na podatek dochodowy w formie uproszczonej, musi złożyć pisemne zawiadomienie o wyborze tej formy do 20 lutego 2011 r. (w tym roku 20 lutego wypada w niedzielę, a więc ostatnim dniem na złożenie oświadczenia będzie 21 lutego). Oświadczenie to składa do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

● Uproszczone rozliczenie nie dotyczy podatników, którzy w danym lub poprzednim roku rozpoczęli działalność.

● Podatnicy rozliczający się według stawki liniowej mogą również odprowadzać zaliczki na podatek dochodowy w formie uproszczonej przy zastosowaniu stawki 19-proc.

● Podmioty będące podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych ostatecznie rozliczają się z podatku w zeznaniu rocznym składanym do końca trzeciego miesiąca następującego po danym roku podatkowym (do końca marca, gdy rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym).

Przedsiębiorcy osiągający dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej mogą również, bez obowiązku składania deklaracji miesięcznych, wpłacać zaliczki miesięczne w danym roku podatkowym w uproszczonej formie w wysokości 1/12 kwoty obliczonej przy zastosowaniu skali podatkowej (oraz jednolitej stawki 19 proc.) obowiązującej w danym roku podatkowym od dochodu z tej działalności.

Podobnie jak w przypadku podatników opodatkowanych na zasadach ogólnych właściwy do określenia zaliczek uproszczonych jest dochód wykazany w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), złożonym w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy albo w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata - jeżeli w zeznaniu poprzedzającym rok podatkowy nie wykazali dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej albo wykazali dochód w wysokości nieprzekraczającej kwoty wolnej od podatku.

Na przykład podatnik, który osiągnął dochód w wysokości 20 tys. zł za 2009 rok, spełnia warunki, aby w 2011 roku skorzystać z uproszczonej formy opłacania zaliczek. Podatnik powinien obliczyć kwotę tej zaliczki w następujący sposób: (19 proc. x 20 000 zł) / 12. Kwoty zaliczki należy pomniejszyć o zapłacone w danym miesiącu składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Podmioty będące podatnikami podatku dochodowego od osób prawych, podobnie jak osoby fizyczne, mogą również wybrać sposób odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy. Mogą to być, podobnie jak w przypadku podatników PIT, wpłaty zaliczek na zasadach ogólnych, odprowadzanie zaliczek kwartalnie oraz właśnie uproszczone formy wpłaty zaliczek czy też skorzystanie z czasowego zwolnienia z obowiązku wpłaty zaliczek.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nakazują podatnikom wpłacać na rachunek urzędu skarbowego zaliczki miesięczne w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku podatkowego a sumą zaliczek należnych za poprzednie miesiące.

Podstawą obliczenia zaliczki miesięcznej jest więc uzyskany dochód. Istotne jest to, że obliczenie zaliczek na podatek w trakcie roku podatkowego następuje w sposób narastający. Wysokość zaliczki za ostatni miesiąc podatkowy jest równa wysokości zaliczki za poprzedni miesiąc podatkowy (zaliczka za grudzień będzie odpowiadać zaliczce za listopad). Zaliczki kalkulowane w ten sposób płaci się w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który należna jest zaliczka (poza ostatnim miesiącem) albo do 20. dnia miesiąca następującego po przedostatnim miesiącu roku podatkowego (w przypadku zaliczki należnej za ostatni miesiąc roku podatkowego).

Przedsiębiorcy, którzy wybrali opodatkowanie osiąganych dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej według stawki 19 proc., wpłacają na rachunek urzędu skarbowego zaliczki miesięczne w wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą należnych zaliczek za poprzednie miesiące. Podatnicy opodatkowani 19-proc. stawką nie mogą pomniejszać dochodu o żadne odliczenia oprócz składek na ubezpieczenie społeczne. Zaliczki na podatek są zmniejszane tylko o składki na ubezpieczenia zdrowotne.

Zaliczki miesięczne wpłaca się w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczki kwartalne podatnicy wpłacają w terminie do 20. dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Podobnie jak w przypadku podatników rozliczających się na zasadach ogólnych, także i podatnicy opodatkowani liniowo, zaliczki za ostatni miesiąc lub za ostatni kwartał wpłacają w wysokości podwójnej zaliczki za okres wcześniejszy. Dopiero od 2012 roku zaliczkę za ostatni miesiąc lub za ostatni kwartał roku podatkowego podatnicy będą wpłacać w terminie do 20 stycznia następnego roku podatkowego.

Podmioty będące podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych, a w szczególności spółki kapitałowe prowadzące działalność gospodarczą, aby skorzystać z uproszczonej formy wpłacania zaliczek, muszą złożyć odpowiednie oświadczenie do urzędu skarbowego o wyborze tej formy odprowadzania zaliczek. Oświadczenie to powinno być złożone nie później niż w terminie wpłaty pierwszej zaliczki w roku podatkowym, w którym chcą korzystać z tej metody. Warunkiem jest, że ta forma rozliczeń musi być stosowana w całym roku podatkowym.

Podobnie jak w przypadku podatników PIT metoda uproszczonych zaliczek na CIT polega na jednakowym w ciągu roku podatkowego obliczaniu wielkości zaliczki miesięcznej - za każdy miesiąc roku podatkowego w wysokości 1/12 podatku należnego, wykazanego w zeznaniu rocznym złożonym w roku poprzedzającym dany rok podatkowy. W przypadku gdy podatek ten nie wystąpił, właściwy będzie dochód wykazany w zeznaniu podatkowym złożonym w okresie sprzed dwóch lat.

W sytuacji gdy rok podatkowy, w którym uzyskany dochód będący podstawą obliczenia zaliczek w formie uproszczonej, nie trwa 12 kolejnych miesięcy, to podmioty mogą wpłacać zaliczki miesięczne za rok podatkowy w wysokości podatku należnego przypadającego proporcjonalnie na każdy miesiąc tego roku podatkowego, którego zeznanie dotyczy.

Z tej uproszczonej formy odprowadzania zaliczek nie będą mogły skorzystać podmioty, które rozpoczęły działalność w roku podatkowym lub w roku poprzedzającym dany rok podatkowy, a także podatnicy, którzy nie wykazali podatku należnego w zeznaniach złożonych w dwóch poprzednich latach podatkowych.

Kwota na uproszczone zaliczki na podatek dochodowy od osób prawnych, podobnie jak w przypadku osób fizycznych, może zostać skorygowana. Tak będzie w sytuacji, gdy zeznanie roczne będące podstawą obliczenia zaliczek uproszczonych zostanie skorygowane przez podatnika albo przez organ podatkowy. Wówczas uproszczone zaliczki miesięczne będą musiały zostać również skorygowane według takich reguł, jakie zostały już omówione w przypadku podatników podatku dochodowego od osób fizycznych.

Pisemne zawiadomienie składane do 20 lutego roku podatkowego, w którym podatnik po raz pierwszy wybrał uproszczoną formę wpłacania zaliczek, powinno zawierać:

● dane identyfikacyjne podatnika: imię, nazwisko, NIP, adres zamieszkania,

● datę sporządzenia,

● wskazanie adresata (naczelnik urzędu skarbowego),

● oświadczenie, w którym powinno się znaleźć stwierdzenie o wyborze uproszczonych zasad wpłacania miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy,

● rok, w którym będą stosowane uproszczone zaliczki,

● podpis podatnika.

W przypadku podmiotów będących podatnikami podatku dochodowego nie w pełni oczywiste może być przejście prawa do stosowania uproszczonych zaliczek w przypadku przekształcenia formy prawnej spółek akcyjnych czy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością.

Na podstawie art. 93a par. 1 ust. 1 Ordynacji podatkowej osoba prawna zawiązana (powstała) w wyniku przekształcenia innej osoby prawnej wstępuje we wszystkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki przekształcanej osoby lub spółki. Oznacza to, że jeśli np. spółka z o.o. powstała w wyniku przekształcenia spółki akcyjnej, może dalej odprowadzać zaliczki w uproszczonej formie bez obowiązku odrębnego złożenia zawiadomienia o wyborze tej formy.

Zastanowić się trzeba, czy zasada ta ma zastosowanie również w przypadku łączenia albo podziału spółek. Na podstawie kodeksu spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) wyróżnić można dwa sposoby połączenia spółek. Pierwszym jest łączenie się przez przejęcie (inkorporacja) polegające na przeniesieniu całego majątku spółki (przejmowana) na inną spółkę (przejmująca) w zamian za udziały lub akcje, które spółka przejmująca wydaje wspólnikom spółki przejmowanej. Drugim sposobem jest łączenie się przez zawiązanie nowej spółki (fuzja), polegające na utworzeniu nowej spółki kapitałowej, na którą przechodzi majątek wszystkich łączących się spółek w zamian za udziały lub akcje nowej spółki.

Jeśli więc spółka przejmująca kontynuuje swoją dotychczasową działalność, ale już z wykorzystaniem majątku spółek przejmowanych, to spółka ta będzie mogła korzystać z uproszczonej formy wpłacania zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych.

Dla niektórych przedsiębiorców uproszczona forma wpłacania zaliczek może być rzeczywistym udogodnieniem przede wszystkim dlatego, że nie muszą oni obliczać na bieżąco zaliczek i tym samym eliminują ryzyko błędnego określenia właściwej kwoty, którą należy odprowadzać na bieżąco do urzędu skarbowego.

Ta metoda będzie niewątpliwie bardziej korzystna dla podatników, którzy w 2011 roku spodziewają się wyższych dochodów w stosunku do poprzednich okresów podatkowych. Mają oni bowiem do dyspozycji większą kwotę pieniędzy - stanowi ona różnicę między zaliczkami kalkulowanymi na zasadach ogólnych narastająco od bieżących dochodów a zaliczkami ustalanymi według metody uproszczonej. Im więcej środków pieniężnych zostaje do dyspozycji przedsiębiorcy, tym więcej może on przeznaczyć na inwestycje.

Płynność finansową w ciągu bieżącego roku wynikającą z niższej kwoty wpłacanych zaliczek ci podatnicy będą jednak musieli zniwelować przy ustaleniu ostatecznego zobowiązania podatkowego w zeznaniu rocznym. Podatnicy ci będą musieli wpłacić brakującą kwotę podatku w stosunku do zaliczek opłacanych na zasadach ogólnych. Przy dużym wzroście dochodów może to jednak oznaczać konieczność zapłaty znaczącej kwoty na poczet podatku rocznego.

W innej sytuacji będą natomiast podatnicy, których uzyskane dochody w 2011 roku będą niższe od tych wykazanych za poprzednie lata podatkowe. Tacy przedsiębiorcy będą wtedy płacić zaliczki w kwocie wyższej niż ta, jaka wynikałaby z kalkulowania zaliczek na bieżąco według zasad ogólnych. W ten sposób zostanie jednak wykazana nadpłata w zeznaniu rocznym, którą przedsiębiorca będzie mógł odzyskać w terminie do 3 miesięcy od złożenia zeznania.

Zatem zaletą uproszczonej metody odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy jest brak obowiązku kalkulacji bieżących zaliczek w trakcie roku podatkowego. Wadą natomiast to, że w razie dużej dysproporcji między skumulowaną kwotą odprowadzonych zaliczek a faktycznie uzyskanym dochodem, będzie trzeba wyrównać tę różnicę w zeznaniu podatkowym, co wiąże się z dodatkowymi dokumentami składanymi do urzędu skarbowego. Tak więc mimo że podatnicy korzystający z uproszczonej metody odprowadzania zaliczek nie muszą na bieżąco kalkulować zaliczki na podatek dochodowy, to powinni jednak szacować wielkość ostatecznego dochodu zgromadzonego w ciągu roku podatkowego, aby w ostatecznym rozliczeniu podatkowym nie być zaskoczonym wysokością podatku do zapłaty urzędowi skarbowemu ponad to, co już odprowadzali w formie uproszczonych zaliczek.

Podatnik, który chciałby opłacać zaliczki w sposób bardziej dogodny niż miesięczny, ale nie zamierza skorzystać z uproszczonych zaliczek, może wpłacać zaliczki w formie kwartalnej.

Ta metoda może być również udogodnieniem dla podatnika. Wymaga ona jednak od przedsiębiorcy bardziej przemyślanego zarządzania płynnymi środkami, które można przeznaczyć na zobowiązanie wobec fiskusa. Wysokość tych zaliczek jest jednak trzykrotnie wyższa od zaliczek odprowadzanych miesięcznie.

Odprowadzać zaliczki w formie kwartalnej mogą mali podatnicy oraz podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej. Mali podatnicy, którzy wybrali kwartalny sposób wpłacania zaliczek, są obowiązani do 20 lutego roku podatkowego zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego o wyborze tego sposobu wpłacania zaliczek. Podatnicy, którzy rozpoczynają prowadzenie działalności w trakcie roku podatkowego, składają zawiadomienie w terminie do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności, nie później jednak niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu. Tak złożone zawiadomienie jest skuteczne w latach następnych. Podatnik, który chce zrezygnować z tej formy, powinien powiadomić również urząd skarbowy w terminie do 20 lutego o rezygnacji z kwartalnego sposobu wpłacania zaliczek.

Zaliczki te oblicza się w wysokości różnicy między podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku a sumą należnych zaliczek za poprzednie kwartały. Zaliczki za pierwszy, drugi i trzeci kwartał wpłaca się do 20. dnia miesiąca następującego po zakończeniu kwartału. Zaliczkę za ostatni kwartał płaci się do 20 grudnia w wysokości zaliczki za III kwartał.

Za małego podatnika uznaje się podatnika, którego wartość przychodu ze sprzedaży (w tym z kwotą należnego podatku od towarów i usług) nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości kwoty 1,2 mln euro przeliczonej na złote według średniego kursu NBP na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedniego, w zaokrągleniu do 1 tys. zł.

Z kwartalnego sposobu opłacania zaliczek mogą też skorzystać podmioty będące podatnikami CIT.

Podobnie jak zaliczki odprowadzane w formie uproszczonej także i zaliczki kwartalne generalnie powinny poprawiać zarządzanie bieżącymi finansami i umożliwiają przeznaczenie środków pieniężnych na inne cele niż zaliczki podatkowe. Wymagają jednak od podatników przemyślanej gospodarki zasobami pieniężnymi, tak aby po każdym kwartale byli w stanie odprowadzić zaliczkę w potrójnej wysokości.

Podatnicy zamierzający skorzystać z jednego z udogodnień w odprowadzaniu zaliczek powinni pamiętać, że tych uproszczeń nie można łączyć. Oznacza to, że jeśli podatnik prowadzący indywidualną działalność gospodarczą wybrał uproszczoną formę odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy, to nie może opłacać tych zaliczek w okresach kwartalnych.

Odprowadzanie zaliczek w formie uproszczonej oraz kwartalnej to dwa różne udogodnienia dla podatników prowadzących działalność gospodarczą.

Jeżeli podatnik wybrał zaliczki opłacane w formie uproszczonej, to jest on obowiązany wpłacać je na rachunek urzędu skarbowego co miesiąc do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni, natomiast jeżeli wybiera zaliczki kwartalne, jest obowiązany uiszczać je do 20. dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka.

Przepisy podatkowe określają zatem terminy wpłaty zaliczek obliczanych w formie uproszczonej w cyklu miesięcznym, podobnie jak zaliczek obliczanych na zasadach ogólnych. Zaliczki miesięczne za okres od stycznia do listopada uiszcza się w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczkę za grudzień, w wysokości zaliczki należnej za listopad, uiszcza się w terminie do 20. dnia grudnia roku podatkowego. Zaliczki kwartalne za okres od pierwszego do trzeciego kwartału roku podatkowego podatnicy uiszczają w terminie do 20. dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Zaliczka za ostatni kwartał jest uiszczana w wysokości zaliczki za kwartał poprzedni, w terminie do 20 grudnia.

Są to więc dwa odrębne sposoby opłacania zaliczek na podatek dochodowy z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, których nie powinno się ze sobą łączyć.

Podatnicy osiągający dochody z działalności gospodarczej mają obowiązek wpłacać bez wezwania w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy. Obowiązek wpłacania zaliczek powstaje dopiero od miesiąca, w którym dochody te przekroczyły kwotę powodującą obowiązek zapłacenia podatku (dochód niepowodujący obowiązku zapłaty podatku wynosi 3091 zł). Dopiero po przekroczeniu tej kwoty przedsiębiorca zaczyna odprowadzać zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, jednak nie dotyczy to przedsiębiorców korzystających z opodatkowania 19-proc. liniową stawką podatku dochodowego.

Podatek oblicza się od sumy dochodów osiągniętych od początku roku podatkowego do końca miesiąca, za który powinna być naliczona zaliczka. Od obliczonego w ten sposób podatku odejmuje się sumę zapłaconych od początku roku zaliczek. Jeśli otrzymany wynik jest dodatni, to podatnik ma obowiązek wpłacić tę kwotę na konto urzędu skarbowego, w którym dokonuje rozliczenia podatku. Przy obliczaniu dochodu do opodatkowania podatnicy mogą jednak odliczyć m.in. składki na ubezpieczenie społeczne czy darowizny. Natomiast od podatku odliczają składkę na ubezpieczenie społeczne.

Zaliczki miesięczne, co do zasady, wpłaca się w terminie do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni. Natomiast zaliczki kwartalne podatnicy wpłacają w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Jeśli chodzi o zaliczkę za ostatni miesiąc (grudzień) lub za ostatni kwartał (październik, listopad, grudzień) roku podatkowego, to zaliczkę tę wpłaca się do 20 grudnia w wysokości zaliczki za listopad (trzeci kwartał). Dopiero od 2012 roku zaliczkę za ostatni miesiąc lub za ostatni kwartał roku podatkowego podatnicy będą wpłacać w terminie do 20 stycznia następnego roku podatkowego.

Brak wpłaty zaliczki w wyznaczonym terminie spowoduje powstanie zaległości podatkowej. Zgodnie z art. 51 par. 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności, przy czym za zaległość podatkową uważa się także niezapłaconą w terminie płatności zaliczkę na podatek. Od zaległości podatkowej naliczane są odsetki za zwłokę. Na podstawie art. 53 par. 2 Ordynacji podatkowej odsetki za zwłokę naliczane są również od nieuregulowanych zaliczek na podatek w części przekraczającej wysokość podatku należnego za cały rok podatkowy. Tak więc brak wpłaty zaliczki na podatek powoduje powstanie zaległości podatkowej i naliczenie odsetek za zwłokę. Stawka odsetek za zwłokę jest równa sumie 200 proc. podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego, ustalanej zgodnie z przepisami o NBP, i 2 proc., z tym że stawka ta nie może być niższa niż 8 proc. Od 9 listopada 2010 r. stawka ta wynosi 12 proc.

Oprócz mechanizmu uproszczonych i kwartalnych zaliczek na podatek dochodowy przedsiębiorcy mogą skorzystać z tzw. kredytu podatkowego. Polega on na tym, że w pierwszym albo drugim roku podatkowym po rozpoczęciu działalności gospodarczej podatnik może być zwolniony z obowiązku opłacania miesięcznych zaliczek na podatek. Podatek od dochodu uzyskanego w roku podatkowym, w którym przedsiębiorca korzystał z kredytu, jest spłacany przez podatnika przez pięć kolejnych lat podatkowych.

Istotne jest przy tym, jaki podmiot może być uznany za podatnika rozpoczynającego po raz pierwszy prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie z przepisami podatkowymi jest to osoba, która w roku rozpoczęcia tej działalności, a także w okresie trzech lat, licząc od końca roku poprzedzającego rok jej rozpoczęcia, nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej samodzielnie lub jako wspólnik spółki niemającej osobowości prawnej oraz działalności takiej nie prowadził małżonek tej osoby, o ile między małżonkami istniała w tym czasie wspólność majątkowa.

Szczegółowe warunki uprawniające do skorzystania z kredytu podatkowego dotyczą m.in. limitu zatrudnienia, wysokości średniomiesięcznych przychodów oraz charakteru używanych w działalności środków trwałych.

Przedsiębiorca spełniający takie warunki może nie opłacać zaliczek na podatek dochodowy oraz składać miesięcznych deklaracji w roku podatkowym następującym po roku, w którym rozpoczął działalność, jeżeli w roku jej rozpoczęcia działalność ta była prowadzona przez co najmniej 10 miesięcy. Jeżeli natomiast w roku rozpoczęcia działalności działalność ta była prowadzona krócej niż 10 miesięcy, to podatnik będzie mógł nie opłacać zaliczek w roku podatkowym następującym dwa lata po roku, w którym rozpoczął prowadzenie działalności.

Dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnięty w roku korzystania z kredytu podatkowego jest doliczany do dochodu (straty) z działalności gospodarczej wykazanego w rocznych zeznaniach podatkowych składanych za pięć kolejnych lat następujących bezpośrednio po roku, w którym podatnik korzystał z kredytu podatkowego. W każdym z tych pięciu lat doliczane jest 20 proc. dochodu z okresu korzystania z kredytu. Taka formuła spłaty udzielonego kredytu podatkowego ma zastosowanie do podatników opodatkowanych na zasadach ogólnych oraz do podatników, którzy po roku korzystania ze zwolnienia wybrali opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej na zasadach liniowych.

Podatnik może jednak stracić prawo do ulgi i wtedy będzie zobowiązany do zapłaty zaległych zaliczek, korekty zeznań albo też zapłaty odsetek. Głównymi warunkami, które musi spełnić podatnik w ciągu pięciu lat po skorzystaniu z ulgi, jest nielikwidowanie działalności w tym czasie, utrzymanie określonej wysokości przychodów, a także limitu zatrudnienia.

Przepisy określają szczegółowo, kiedy podatnicy tracą prawo do zwolnienia. Nastąpi to, jeżeli odpowiednio w roku lub za rok korzystania ze zwolnienia albo w pięciu następnych latach podatkowych:

● zlikwidowali działalność gospodarczą albo została ogłoszona ich upadłość obejmująca likwidację majątku lub upadłość obejmująca likwidację majątku spółki, której są wspólnikami, lub

● osiągnęli przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej średniomiesięcznie w wysokości stanowiącej równowartość w złotych kwoty niższej niż 1 tys. euro, przeliczonej według średniego kursu euro, ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roku poprzedniego, lub

● w którymkolwiek z miesięcy w tych latach zmniejszą przeciętne miesięczne zatrudnienie na podstawie umowy o pracę o więcej niż 10 proc. w stosunku do najwyższego przeciętnego miesięcznego zatrudnienia w roku poprzedzającym rok podatkowy, lub

● mają zaległości z tytułu podatków stanowiących dochód budżetu państwa, ceł oraz składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Jednak określenie lub wymierzenie w innej formie - w wyniku postępowania prowadzonego przez właściwy organ - zaległości z tych tytułów nie pozbawia podatnika prawa do skorzystania ze zwolnienia, jeżeli zaległość ta wraz z odsetkami za zwłokę zostanie uregulowana w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej.

Jeśli wiec u podatnika, którzy skorzystał z kredytu podatkowego, zaistnieją powyższe okoliczności, to pociągnie to za sobą określone skutki podatkowe.

W przypadku gdy podatnicy utracą prawo do zwolnienia w roku podatkowym, w którym korzystają z tego zwolnienia, są zobowiązani do wpłacenia należnych zaliczek od dochodu osiągniętego od początku roku w terminie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym utracili prawo do zwolnienia; w tym przypadku nie nalicza się odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek.

W przypadku gdy utracili to prawo w okresie między 1 stycznia następnego roku a terminem określonym dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy, w którym korzystali ze zwolnienia, są zobowiązani do złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w którym korzystali ze zwolnienia, i zapłaty podatku (w tym przypadku nie nalicza się odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu zaliczek za poszczególne miesiące roku, w którym podatnicy korzystali ze zwolnienia).

Natomiast gdy utracili prawo do zwolnienia w okresie między upływem terminu określonego dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy, w którym korzystali ze zwolnienia, a terminem określonym dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za pierwszy rok podatkowy następujący po roku, w którym korzystali ze zwolnienia - są zobowiązani do złożenia korekty zeznania i zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę (odsetki nalicza się od dnia następnego po upływie terminu określonego dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu lub poniesionej straty za rok podatkowy, w którym mieli obowiązek złożyć to zeznanie).

Z kolei gdy utracili prawo do zwolnienia w okresie od upływu terminu określonego dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za pierwszy rok podatkowy następujący po roku, w którym korzystali ze zwolnienia, do końca piątego roku podatkowego następującego po roku, w którym korzystali ze zwolnienia są zobowiązani do złożenia:

● korekty zeznania i zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę; odsetki nalicza się od dnia następnego po upływie terminu określonego dla złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy, w którym mieli obowiązek złożyć to zeznanie,

● korekt zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty), w których doliczyli po 20 proc. dochodu objętego zwolnieniem, składanych za kolejne lata podatkowe następujące po roku korzystania ze zwolnienia.

Właśnie te restrykcyjne warunki, jakie musi spełnić przedsiębiorca, aby nie utracić prawa do ulgi w postaci kredytu podatkowego, są główną przyczyną, dla której podatnicy rzadko korzystają w praktyce z tej formy preferencji podatkowej.

Na podobnych zasadach i warunkach kredyt podatkowy udzielany jest podmiotom - osobom prawnym będącym podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych.

Ustawa z 6 listopada 2008 r. (Dz.U. nr 209, poz. 1316) wprowadza zmiany w odprowadzaniu zaliczek. Nowelizacja zakłada, że zaliczkę za ostatni miesiąc lub ostatni kwartał roku podatkowego podatnik będzie wpłacał w terminie do 20 stycznia następnego roku podatkowego. Jednak przepisy te wejdą w życie dopiero z początkiem 2012 roku na podstawie ustawy z 23 października 2009 r. (Dz.U. nr 201, poz. 1542).

Nowelizacja ta wprowadza również przepis, że podatnik nie będzie musiał odprowadzać na konto urzędu skarbowego zaliczki, jeżeli przed upływem terminu do jej wpłaty złoży roczne zeznanie podatkowe i dokona zapłaty podatku na zasadach określonych w art. 45 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przedsiębiorca nie będzie musiał zatem uiszczać zaliczki listopadowej lub zaliczki przedostatniego miesiąca roku podatkowego w podwójnej wysokości, ponieważ zaliczka za ten miesiąc płacona będzie do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy obowiązek podatkowy. W przypadku gdy podatnik zdecyduje się na wcześniejsze złożenie rocznego zeznania podatkowego, to zaliczka ta może nie być wpłacana w ogóle.

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą opłaca podatek dochodowy na zasadach ogólnych. W przyszłym roku zamierza skorzystać z uproszczonej metody odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy. W jakiej wysokości będzie płacić zaliczkę, jeśli w ostatnich latach w rocznych zeznaniach podatkowych wykazała następujące dochody: za 2009 r. - 83 000 zł?

Podstawa obliczenia uproszczonej zaliczki na 2011 rok = 83 000 zł

Podatek według stawki 18-proc. = 18 proc. x 83 000 zł - 556,02 zł = 14 383,98 zł

Wysokość miesięcznej zaliczki w 2011 roku = 14 383,98 zł / 12 miesięcy = 1198,67 zł

Podatnik prowadzi działalność gospodarczą i odprowadza 19-proc. podatek liniowy. W przyszłym roku zamierza skorzystać z uproszczonej metody odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy. W jakiej wysokości będzie płacić zaliczkę, jeśli w ostatnich latach w rocznych zeznaniach podatkowych wykazał podatek w wysokości 15 770 zł?

Wysokość miesięcznej zaliczki w 2011 roku = 15 770 zł / 12 miesięcy = 1314,17 zł

Spółka akcyjna rozpoczęła działalność w kwietniu 2009 r. Rok podatkowy trwał 9 miesięcy. Spółka za 2009 rok w zeznaniu złożonym w 2010 roku wykazała należny podatek w wysokości 275 000 zł. W 2011 roku spółka zamierza opłacać zaliczki na podatek dochodowy w formie uproszczonej. W jakiej wysokości będzie płacić zaliczkę?

Wysokość miesięcznej zaliczki w 2011 roku = 275 000 / 9 miesięcy = 30 555,56 zł

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 14, art. 41 ust. 1, 1a, art. 44 ust. 1 pkt 1, ust. 3g, ust. 6, 6b-6i, ust. 7a-7k ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Art. 25 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

Art. 12, art. 51, art. 53 par. 2, art. 93a par. 1 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).