Poradnia podatkowa

Ustawa o VAT umożliwia stosowanie preferencyjnej 8-proc. stawki VAT do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Pod tym pojęciem (zgodnie z art. 41 ust. 12a ustawy o VAT) należy rozumieć obiekty budownictwa mieszkaniowego lub ich części (z wyłączeniem lokali użytkowych) oraz lokale mieszkalne w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) w dziale 12. a także obiekty sklasyfikowane w PKOB w klasie ex 1264 - wyłącznie budynki instytucji ochrony zdrowia świadczące usługi zakwaterowania z opieką lekarską i pielęgniarską, zwłaszcza dla ludzi starszych i niepełnosprawnych (z zastrzeżeniem ust. 12b, który reguluje kryterium powierzchniowe w przypadku domów jednorodzinnych i mieszkań). Z kolei art. 2 pkt 12 ustawy o VAT stanowi, że obiekty budownictwa mieszkaniowego to budynki mieszkalne stałego zamieszkania sklasyfikowane w PKOB w dziale 11. Dział ten obejmuje m.in. budynki zbiorowego zamieszkania (1130).

Jak wynika z PKOB, budynki dzielą się na mieszkalne i niemieszkalne. Budynki mieszkalne są to obiekty budowlane, których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. W przypadkach gdy mniej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, budynek taki klasyfikowany jest jako niemieszkalny, zgodnie z jego przeznaczeniem. Budynki niemieszkalne są to obiekty budowlane wykorzystywane głównie dla potrzeb niemieszkalnych. W przypadku gdy co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest do celów mieszkalnych, budynek klasyfikowany jest jako budynek mieszkalny.

Jeżeli zatem budynek przeznaczony na schronisko dla nieletnich jest budynkiem, w którym ponad 50 proc. powierzchni przeznaczone jest na cele mieszkalne, wtedy mieści się w zakresie klasy PKOB 1130: Budynki zbiorowego zamieszkania. W konsekwencji remont takiego budynku będzie opodatkowany stawką VAT w wysokości 8 proc. Jeżeli budynek nie spełni kryterium powierzchniowego i nie zostanie sklasyfikowany jako budynek zbiorowego zamieszkania, remont budynku będzie opodatkowany według 23-proc. stawki VAT.

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 12 - 12c ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz.U. nr 112, poz. 1316 z późn. zm.).

Spółka będzie miała taką możliwość, o ile koszy utrzymania obiektu pokrywać będzie nie tylko z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS), ale również ze środków obrotowych. Za koszty uzyskania przychodów można uznać wyłącznie wydatki zaliczone do tej drugiej grupy. Wynika to z art. 16 ust. 1 pkt 55 ustawy o CIT. Wyłącza on bowiem z kosztów podatkowych koszty utrzymania zakładowych obiektów socjalnych w części pokrytej ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.

Zakładowym obiektem socjalnym, zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o ZFŚS, są: ośrodki wczasowe i kolonijne, domy wypoczynkowe, sanatoria, ogrody działkowe, obiekty sportowo-rekreacyjne, żłobki, kluby dziecięce i przedszkola oraz obiekty służące działalności kulturalnej. Z art. 1 ust. 1 ustawy o ZFŚS wynika z kolei, że środki funduszu przeznacza się na finansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych do korzystania z niego oraz na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych. Skoro mowa o dofinansowaniu, to należy zakładać, że część kosztów utrzymania ośrodka pracodawca będzie pokrywał z innych źródeł niż ZFŚS i właśnie w tym zakresie ponoszone wydatki będzie można zaliczać do kosztów pośrednich spółki (utworzenie ośrodka można uznać za czynnik mający znaczenie dla budowania pozytywnych relacji pomiędzy osobami zatrudnionymi w firmie a pracodawcą, co może motywować pracownika do lepszego realizowania obowiązków służbowych).

Kosztem uzyskania przychodów nie może być natomiast ta część wydatków na utrzymanie ośrodka, która jest pokrywana z ZFŚS. Ponieważ kosztem są odpisy lub zwiększenia na fundusz, to ta sama kwota raz wpłacana jako opis, a drugi raz jako dofinansowanie obiektów socjalnych, byłaby uznawana za koszt podwójnie.

Podstawa prawna

Art. 16 ust. 1 pkt 55 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Art. 2 pkt 4 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 592 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są m.in. otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe. Natomiast art. 12 ust. 3 ustawy o CIT stanowi, że za przychody związane z działalnością gospodarczą (i z działami specjalnymi produkcji rolnej), osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.

Przepisy podatkowe nie regulują definicji bonifikaty. W znaczeniu językowym jest to zniżka, odstępstwo od ustalonej ceny towaru, np. jako forma odszkodowania za poniesioną stratę albo w celach reklamowych (opust, rabat). Zatem, bonifikata to obniżka ceny przyznawana po dokonaniu transakcji, zwykle jako zachęta do zwiększenia zakupów albo forma rekompensaty z powodu faktycznie poniesionej lub przewidywanej straty kontrahenta. Jest to rodzaj rabatu, czyli obniżki ustalonej ceny określonego towaru, wyrażonej procentowo lub kwotowo. W opisanej sytuacji przychodem spółki ze sprzedaży będzie kwota faktycznie zapłacona przez nabywcę, tj. pomniejszona o udzieloną bonifikatę (o wartość bonu).

Warto mieć przy tym na uwadze art. 14 ust. 1 ustawy o CIT, zgodnie z którym przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeżeli jednak cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej.

Natomiast organ podatkowy, na podstawie art. 14 ust. 3 ustawy o CIT, jest uprawniony do zbadania zasadności ustalenia ceny w takiej, a nie innej wysokości. Przepis ten stanowi bowiem, że jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, organ podatkowy wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej.

Podstawa prawna

Art. 12, art. 14 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.).

Wszystkie otrzymywane przez pracownika świadczenia, wynikające z zawartej umowy o pracę, co do zasady stanowią przychód ze źródła jakim jest stosunek pracy. Regułę tę stosuje się jednak z uwzględnieniem określonych w ustawie o PIT zwolnień przedmiotowych. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT, w brzmieniu obowiązującym od 16 lipca 2010 r., wolna od podatku dochodowego jest wartość świadczeń przyznanych zgodnie z odrębnymi przepisami przez pracodawcę na podnoszenie kwalifikacji zawodowych, z wyjątkiem wynagrodzeń otrzymywanych za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy oraz za czas urlopu szkoleniowego. Odrębnymi przepisami, do których odwołuje się tu ustawodawca są obecnie odpowiednie regulacje kodeksu pracy tj. art. 103[1 ]- art. 103[6 ](po wyroku TK z 31 marca 2009 r., sygn. akt K 28/08 straciło moc rozporządzenie ministra edukacji narodowej oraz ministra pracy i polityki socjalnej z 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych). Zgodnie z art. 103¹ par. 1 k.p. przez podnoszenie kwalifikacji zawodowych rozumie się zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności przez pracownika z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą. W takich okolicznościach pracownikowi przysługuje urlop szkoleniowy i zwolnienie z całości lub z części dnia pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia (wyłączone ze zwolnienia PIT). Ponadto, na podstawie art. 103³ k.p. pracodawca może przyznać dodatkowe świadczenia, w szczególności pokryć opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie. Takie świadczenia są objęte zwolnieniem z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy o PIT, zatem pracodawca nie powinien takich świadczeń wliczać do wartości wynagrodzenia i potrącać zaliczkę.

Inaczej są kształtowane uprawnienia pracownika, który podnosi kwalifikacje na innych zasadach niż określone w art. art. 103¹ - 103⁵ k.p., czyli generalnie z własnej inicjatywy. W tym wypadku pracownikowi może być przyznane jedynie zwolnienie z całości lub części dnia pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia i urlop bezpłatny w wymiarze ustalonym w porozumieniu zawieranym między pracodawcą i pracownikiem (art. 103⁶ k.p.). To oznacza, że ewentualne dodatkowe świadczenia pracodawcy polegające np. na opłaceniu kosztów kształcenia pracownikowi, który zdobywa lub uzupełnia wiedzę i umiejętności z własnej inicjatywy, nie są objęte zwolnieniem z PIT, co potwierdzają organy podatkowe w wydawanych interpretacjach.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 90 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 22 ustawy o PIT kosztami uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów. Do kosztów nie zalicza się jednak wydatków wymienionych w zamkniętym katalogu określonym w art. 23 ustawy o PIT. Natomiast zgodnie z art. 22 ust. 8 ustawy o PIT kosztem uzyskania przychodu są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane wyłącznie zgodnie z art. 22a - 22o ustawy o PIT, także z uwzględnieniem art. 23 tej ustawy.

Jak wynika z pytania, otrzymane przez podatnika w darowiźnie budynki będą stanowiły środki trwale podlegające amortyzacji. Istotny w tym kontekście jest art. 23 ust. 1 pkt 45a ustawy o PIT. Zgodnie z nim nie uważa się za koszty uzyskania przychodu odpisów amortyzacyjnych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie, z wyjątkiem nabytych w drodze spadku i darowizny. Przepisy nie zabraniają zatem zaliczania do kosztów podatkowych odpisów amortyzacyjnych od darowanych środków trwałych.

Podstawa prawna

Art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 45a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT podstawą opodatkowania jest obrót. Obrotem jest kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku. Kwota należna obejmuje całość świadczenia należnego od nabywcy lub osoby trzeciej. Obrót zwiększa się o otrzymane dotacje, subwencje i inne dopłaty o podobnym charakterze mające bezpośredni wpływ na cenę (kwotę należną) towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę należnego podatku.

Należy uznać, że kwota zwrotu poniesionych przez spółkę w imieniu i na rzecz klienta opłat i kosztów nie stanowi dla spółki elementu kwoty należnej z tytułu sprzedaży (świadczonej usługi), o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, gdyż od początku nie stanowi on definitywnego wynagrodzenia spółki. Podatnik, ponosząc wspomniane koszty w imieniu i na rzecz klienta, występuje jako pośrednik lub pełnomocnik i otrzymywany zwrot poniesionych na rzecz klienta wydatków nie stanowi dla podatnika elementu wynagrodzenia z tytułu świadczenia usługi windykacji wierzytelności. Tym samym nie stanowi podstawy opodatkowania z tytułu wykonywania usługi windykacji. Kwoty otrzymane tytułem zwrotu poniesionych w jego imieniu i na jego rzecz wydatków pozostają więc poza zakresem opodatkowania VAT.

Podstawa prawna

Art. 29 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).

Opracowała Magdalena Majkowska