Przy sprzedaży internetowej obowiązki ciążą na portalu i świadczeniodawcy

Ogromnie popularne w ostatnim czasie portale zakupów grupowych budzą sporo kontrowersji. Dla jednych są świetną okazją do zakupu usługi lub towaru po dużo niższej niż normalna cenie, inni winią je za psucie standardów oferowanych produktów i traktują jako pole do nadużyć dla nieuczciwych firm. Warto jednak pamiętać, że do handlu internetowego mają zastosowanie te same przepisy prawne i podatkowe co do transakcji dokonywanych w realnym świecie.

W przypadku transakcji zawieranych za pośrednictwem portali zakupów grupowych można mówić o trzech stronach stosunku prawnego - serwisie www, oferencie (wykonawcy usługi lub dostawcy produktu) oraz użytkowniku końcowym (konsumencie). Nabycie kuponu nie rodzi żadnych konsekwencji podatkowych dla konsumenta, obowiązki w zakresie VAT oraz w podatku dochodowym obciążają natomiast portal oraz wykonawcę usługi.

Kupony jako bony

W kilku wydanych do tej pory interpretacjach organy podatkowe zgodnie potwierdziły, że zarówno wydanie kuponów konsumentowi, jak i zapłata za nie uiszczana na konto portalu nie stanowią ani dostawy towarów, ani świadczenia usług i nie mieszczą się w katalogu czynności opodatkowanych VAT wyznaczonym przez przepis art. 5 ust. 1 ustawy o VAT. Co za tym idzie właściciel portalu nie musi dokumentować transakcji za pomocą kasy rejestrującej lub faktury VAT. Opodatkowaniu podlega natomiast marża czy też prowizja pobierana przez portal w ramach wynagrodzenia za umożliwienie oferentowi prezentowania swojej oferty na portalu. Za datę powstania obowiązku podatkowego uznać należy datę faktycznego wykonania usługi. Powyższe stanowisko organów wynika z uznania przedmiotowych kuponów za tzw. bony towarowe, czyli rodzaj znaków legitymacyjnych upoważniających do odbioru określonych towarów lub usług, jednak bezpośrednio niezaspokajających żadnych potrzeb i niestanowiących samodzielnego świadczenia. Takie zakwalifikowanie kuponów jest niewątpliwie korzystne dla portali i ich partnerów biznesowych, gdyż pozwala uniknąć problemów związanych z paragonami zaliczkowymi czy kasami fiskalnymi i umożliwia wystawienie faktury VAT dopiero po faktycznym wykonaniu usługi na rzecz konsumenta.

Moment uzyskania przychodu

W zakresie podatku dochodowego przychód do opodatkowania dla portalu powstanie w wysokości należnej mu prowizji, pewne trudności mogą pojawić się natomiast przy prawidłowym określeniu momentu powstania przychodu. Jak wynika z interpretacji organów podatkowych, za datę powstania obowiązku podatkowego uznać należy faktyczne wykonanie usługi, a nie moment zapłaty za kupon. Natomiast w sytuacji gdy w oznaczonym terminie klient nie zrealizuje bonu towarowego, portal ma obowiązek rozpoznania przychodu w wysokości niewykorzystanej przez klienta, na ostatni dzień okresu rozliczeniowego. Również jeśli portal i wykonawcę usług łączy umowa o stałej współpracy, strony mogą umówić się na rozliczanie usług w danych okresach, których ostatni dzień będzie uznany za moment powstania przychodu. W przypadku wykonawcy usługi za moment powstania przychodu należy uznać datę otrzymania zapłaty od klientów przekazanej przez portal. Ponadto, co istotne, nic nie stoi na przeszkodzie, aby prowizja pobierana przez portal mogła zostać uznana za koszt uzyskania przychodu przez wykonawcę usług, gdyż wydatek ten niewątpliwie zostaje poniesiony w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów [przykład].

Przykład

Jak rozliczyć usługę

Portal zakupów grupowych X podpisał z firmą Y umowę o świadczenie usług. Na jej podstawie pośredniczy w sprzedaży kuponów uprawniających do skorzystania z zabiegów spa oferowanych przez firmę Y. Kupony oznaczone są datą ważności - 3 miesiące - i nie są imienne. Klienci, którzy zdecydują się na zakup kuponów, dokonują płatności przelewem na konto portalu X, a ten przekazuje firmie Y z góry 50 proc. łącznej wartości sprzedanych kuponów. Pozostała płatność ma zostać dokonana po upływie okresu, w którym nabywcy kuponu mogli skorzystać z usług firmy Y. Portal X za wykonaną usługę pobiera prowizję w wysokości 20 proc., liczoną od całości kwoty netto wszystkich usług wykupionych przez klientów.

Kwoty otrzymane przez firmę Y od portalu X nie powinny być traktowane jako zaliczka powodująca obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej, gdyż zarówno dane osób, które będą korzystać z usługi, jak i data jej wykonania nie są znane w dacie uzyskania środków pieniężnych. Ponadto, jak stwierdził organ podatkowy w piśmie o sygn. akt IPPP1/443-149/11-2/AW, odpłatne przekazanie bonów nie stanowi otrzymania zaliczki w rozumieniu ustawy o VAT z uwagi na okoliczność, że w momencie ich wydania i otrzymania zapłaty strony transakcji nie wiedzą, jakie towary zostaną nabyte i opłacone przez klienta bonami. Tak więc faktura powinna zostać wystawiona na całość kwoty po wykonaniu usługi.

Ważne

Osoba dokonująca zakupu kuponu poprzez portal zakupów grupowych nie jest obciążona żadnym ryzykiem podatkowym

Stanowiska organów podatkowych

- "Wydawanie kuponów konsumentom - użytkownikom portalu nie jest dla prowadzącego portal czynnością podlegającą VAT i to bez względu na to, czy kupon taki opiewa na konkretny towar lub usługę, wskazany asortyment, czy też na określoną kwotę nominalną".

- "Kupon stanowi rodzaj znaku legitymacyjnego upoważniającego do odbioru świadczenia, a więc do otrzymania w oznaczonym terminie określonych towarów (usług) (...). Kupon nie jest towarem, lecz tylko »kwitem«, którym można zapłacić za nabywane usługi i towary. (...) Fakt pobierania za wydanie kuponu wynagrodzenia nie ma znaczenia, bowiem wynagrodzenie to jest należne partnerowi, tj. podmiotowi, który faktycznie sprzedaje towar (usługę) użytkownikowi".

"Bon towarowy nie jest ani rzeczą, ani prawem majątkowym, nie mieści się także w pojęciu »usługa«(...) Reasumując, skoro przychód podatkowy powinien być rozpoznany w momencie wykonania usługi, wydania towaru, to nie może być rozpoznany powtórnie w momencie otrzymania zapłaty za bon towarowy".

Magdalena Stawiarska

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.).