Już nie będzie jak w raju

Na tym świecie pewne są tylko śmierć i podatki, mawiał Benjamin Franklin. Był w błędzie. O ile bowiem śmierć jest, jak na razie, rzeczywiście pewna, o tyle podatki niekoniecznie. Słynny polityk najwyraźniej nie znał pojęcia optymalizacji: wszak era nowożytnych (czytaj: rozbudowanych, skomplikowanych i często niezrozumiałych) systemów finansowych i podatkowych dopiero się wówczas rozpoczynała. Trzeba też zastrzec od razu, że nie chodzi tu o ukrywanie dochodów, zakładanie tajnych kont w Szwajcarii lub na egzotycznych wyspach, skomplikowane transfery, poufne misje i inne rozbudzające wyobraźnię, acz niezbyt legalne, działania. Optymalizacja, banalnie rzecz ujmując, pozwala na unikanie opodatkowania lub jego istotną redukcję z wykorzystaniem dopuszczalnych w świetle prawa narzędzi i mechanizmów. Wśród nich jest też tworzenie spółek za granicą, tam gdzie obciążenia fiskalne są niskie lub żadne, i przelewanie do nich pieniędzy w taki sposób, by nie były opodatkowane w Polsce. To dlatego formalnie właścicielami wielu naszych znanych przedsiębiorstw nie są ci, o których wiemy, że nimi są, ale firmy z Cypru, Luksemburga, Holandii, Irlandii itd. Polskie spółki płacą im dywidendę, opłaty za know-how, za znaki towarowe czy patenty (tu wpisywane w koszty, tam stanowiące dochód), pożyczają od nich pieniądze i spłacają z wysokimi odsetkami etc. Cel jest właściwie tylko jeden: uniknąć daniny (np. od dywidendy) w Polsce, za to zapłacić niższą lub zerową gdzie indziej.