Problemem przywileje dla silnych podmiotów

@RY1@i02/2013/246/i02.2013.246.18300640a.802.jpg@RY2@

Prof. Stanisław Sołtysiński członek Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, of counsel w kancelarii Sołtysiński Kawecki Ślęzak

Gdybym mógł zmienić jeden przepis to... nie zmieniałbym nic. Zmiana jednego przepisu, zwłaszcza w kodeksie, grozi naruszeniem spójności aktu prawnego. Fragmentaryczne zmiany są często niedopracowane i dezorganizują proces ustawodawczy. Problemem ustawodawstwa jest dziś mnożenie przywilejów dla silnych podmiotów. Od czasu kodeksu Napoleona aż do lat 80. XX w. odstępstwem od zasady formalnej równości były przywileje przyznawane stronie słabszej (pracownikom, konsumentom, małym i średnim przedsiębiorcom). W ostatnim ćwierćwieczu przyznano wiele przywilejów podmiotom tworzącym elitę nowoczesnej gospodarki, np. instytucjom finansowym, inwestorom zagranicznym oraz uprawnionym z praw własności intelektualnej. Jest to szczególnie widoczne w prawie upadłościowym, gdzie terminowe transakcje finansowe i inne ryzykowne produkty finansowe, objęte umowami ramowymi, zostały zwolnione od wielu rygorystycznych regulacji, co naruszyło zasadę równego traktowania wierzycieli. Uprzywilejowanych nie dotyczy np. zakaz potrącania wierzytelności tuż przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości ani sankcja bezskuteczności zabezpieczeń i zapłaty przez upadłego długów niewymagalnych w okresie 2 miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Te immunitety uzasadniane doniosłą rolą instytucji finansowych są uważane przez wybitnych amerykańskich prawników i ekonomistów za jedną z przyczyn kryzysu finansowego. Szczególne traktowanie transakcji finansowych zwalnia uprzywilejowanych z obowiązku starannego badania ryzyka i obciąża nim pozostałych wierzycieli. Odstępstwa od zasady równego traktowania obserwujemy również w prawie autorskim i patentowym, gdzie katalog sankcji jest daleko szerszy niż w razie naruszenia innych form własności. Brakuje w nim jedynie kary chłosty.

Not. PB