Byli wspólnicy odpowiadają wspólnie za długi spółki

Odpowiedzialność za zaległości podatkowe byłych wspólników spółki cywilnej powstaje po doręczeniu im decyzji orzekającej o takiej odpowiedzialności. Jest to odpowiedzialność solidarna i organ podatkowy nie może prowadzić dwóch odrębnych postępowań podatkowych.

W marcu 2005 r. podatnik wypowiedział swój udział w spółce cywilnej. O swojej decyzji poinformował urząd skarbowy w kwietniu. Jednak drugi wspólnik uznał, że wypowiedzenie udziału nie było skuteczne ani zgodne z prawem. W jego ocenie spółka nie została rozwiązana i nadal prowadzi działalność gospodarczą.

Do organu podatkowego docierały sprzeczne informacje, a skonfliktowani wspólnicy nie mogli dojść do porozumienia co do istnienia spółki. Dlatego z pozwem do sądu cywilnego wystąpił organ podatkowy. Domagał się ustalenia, że umowa spółki cywilnej została rozwiązana 30 czerwca 2005 r., tj. zgodnie z k.c. trzy miesiące po wypowiedzeniu udziałów.

Sąd cywilny uwzględnił powództwo organu, ale sąd apelacyjny je oddalił. Sąd II instancji uznał, że do rozwiązania spółki cywilnej doszło już w marcu, tj. w chwili wypowiedzenia udziału.

Przed wydaniem wyroku apelacyjnego wspólnik, który nie wypowiedział udziału, zachowywał się tak, jakby spółka cywilna była rozwiązana w czerwcu 2005 r. Złożył deklaracje VAT spółki za kwiecień, maj, czerwiec 2005 r. Ponadto sporządził na 30 czerwca 2005 r. spis z natury. Obejmował on towary, które jego zdaniem pozostały na dzień rozwiązania spółki cywilnej. Wspólnicy nie zadeklarowali jednak ani nie wpłacili VAT należnego od tych towarów. Organy podatkowe musiały uwzględnić orzeczenie sądu apelacyjnego. Ostatecznie powstał jednak spór co do odpowiedzialności byłego wspólnika, który wypowiedział udział, za zaległości i zobowiązania zlikwidowanej spółki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę byłego wspólnika. Sąd przypomniał, że odpowiedzialność byłych wspólników spółki cywilnej powstaje - zgodnie z ogólną regułą odpowiedzialności osób trzecich - po doręczeniu im decyzji orzekającej o takiej odpowiedzialności. Jest to odpowiedzialność o charakterze solidarnym. Zdaniem sądu organ podatkowy zobowiązany jest wydać decyzję o odpowiedzialności wszystkich byłych wspólników spółki cywilnej, czyli wszystkich osób trzecich, które w danej sytuacji występują. Dopiero po wydaniu takiej decyzji każdy z byłych wspólników jest zobowiązany do zapłaty całej zaległości podatkowej. W przypadku gdy dobrowolnie nie wykona zobowiązania, organ podatkowy może wskazać, od którego byłego wspólnika lub od których byłych wspólników zażąda zapłaty.

Sąd zauważył, że decyzje organów obydwu instancji nie zostały zaadresowane ani doręczone drugiemu wspólnikowi. Również postępowanie zostało wszczęte tylko w stosunku do jednego z byłych wspólników. Tym samym, wydając decyzję adresowaną jedynie do skarżącego, organy naruszyły art. 115 Ordynacji podatkowej.

Zdaniem sądu na naruszenie to nie wpływa zapewnienie organu, że w stosunku do drugiego wspólnika prowadzone będzie odrębne postępowanie. Nawet fakt wydania w odrębnym postępowaniu podatkowym decyzji o jego odpowiedzialności za zobowiązania zlikwidowanej spółki cywilnej nie zmienia wadliwości podjętej decyzji względem skarżącego. Organy obydwu instancji nie wskazały bowiem w treści wydanych przez siebie rozstrzygnięć - ani w ich sentencji, ani też w uzasadnieniu - drugiego z solidarnie odpowiadających byłych wspólników, co sugeruje, że tylko i wyłącznie skarżący ponosi całkowitą odpowiedzialność za zaległości i zobowiązania zlikwidowanej spółki.