Od profesjonalisty wymaga się znajomości prawa

Powód odługoletnim doświadczeniu rynkowym, profesjonalista, powinien wykazać się odpowiednią starannością i dbałością, tak aby nie zostały naruszone powszechnie obowiązujące przepisy prawa i interesy odbiorców.

Prezes UOKiK w decyzji uznał za ograniczającą konkurencję i naruszającą zakaz określony w art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktykę powoda - przedsiębiorstwa wodociągów i kanalizacji. Polegała ona na nadużywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wodę oraz na lokalnym rynku odprowadzania ścieków, w drodze uzależniania wznowienia świadczenia usług dostarczania wody i odprowadzania ścieków na rzecz odbiorcy usług od opłacenia przez niego kosztów związanych z odcięciem i ponownym uruchomieniem dostawy wody lub odprowadzania ścieków. Prezes UOKiK nakazał zaniechania jej stosowania. Jednocześnie uznał za ograniczającą konkurencję praktykę powoda polegającą na nadużywaniu pozycji dominującej w drodze narzucania odbiorcom usług uciążliwych i przynoszących przedsiębiorcy nieuzasadnione korzyści warunków umów o zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Prezes UOKiK na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 u.o.k.k. nałożył na powoda karę pieniężną w wysokości 100 tys. zł z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i art. 9 ust. 1 i 2 pkt 6 u.o.k.k. Od powyższej decyzji powód wniósł odwołanie. Sąd ochrony konkurencji i konsumentów zmienił zaskarżoną decyzję w części w ten sposób, że uchylił pkt I.2 decyzji, w pkt II nałożył na powoda karę pieniężną w wysokości 50 tys. zł z tytułu naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 u.o.k.k. Apelację od wyroku wniósł powód.

Sąd apelacyjny w części apelację odrzucił, w części - oddalił. Uznał, że apelacja od wyroku w części obejmującej zaskarżenie utrzymania w mocy punktu I.1 decyzji prezesa UOKiK (jak to sformułowano w piśmie zawierającym przedmiotowy środek zaskarżenia) - jako wniesiona od nieistniejącego orzeczenia w tej części winna zostać odrzucona. Wyrok sądu okręgowego nie zawiera rozstrzygnięcia w przewidzianej art. 479^31a k.p.c. postaci, tj. nie oddala odwołania powoda w zakresie odnoszącym się do decyzji w pkt I.1. Nie zawiera też rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy część decyzji prezesa UOKiK, tj. w zakresie jej pkt I.1. Także w uzasadnieniu wyroku brak jest takiej podstawy rozstrzygnięcia jak art. 479^31a par. 1 k.p.c. Z kolei apelacja od wyroku w części obejmującej zaskarżenie nałożenia na powoda kary pieniężnej jest bezzasadna. Przy braku rozstrzygnięcia oddalającego odwołanie od decyzji prezesa UOKiK w jej pkt I.1. taka decyzja pozostała w obrocie prawnym, i wobec niemożności merytorycznego rozpatrywania zarzutów co do orzeczenia SOKiK w tej części poza rozważaniami pozostaje zagadnienie słuszności decyzji uznającej za ograniczającą konkurencję i naruszającą zakaz, o którym mowa w art. 9 ust. 1 u.o.k.k., praktykę powoda, polegającą na nadużywaniu pozycji dominującej na lokalnym rynku zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków.

Jak już zaznaczono - taka decyzja funkcjonuje w obrocie prawnym, a więc przesądza o zasadzie, wedle której nałożona została kara pieniężna. Jak stanowi art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy z 16 lutego 2007 r. o.k.k., prezes urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 proc. przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten choćby nieumyślnie dopuścił się naruszenia (...) zakazu określonego w art. 9. Taką samą sankcję przewidywała poprzednio obowiązująca ustawa z 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, o której mowa w art. 106, należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy (art. 111 cyt. ustawy). Sąd okręgowy prawidłowo rozważył wszystkie okoliczności, jakie powinny być brane pod uwagę przy nakładaniu kary pieniężnej na przedsiębiorcę naruszającego zakaz nadużywania pozycji dominującej na rynku. Trudno odmówić słuszności stanowisku tego sądu, a uprzednio stanowisku prezesa UOKiK, który zwrócił uwagę na osiągnięty w 2007 r. przychód powoda w wysokości 97 142 000 zł, na to, że dużą część odbiorców spółki stanowią konsumenci, którzy należą do najsłabszych uczestników obrotu gospodarczego, mających najmniejsze możliwości obrony swych praw naruszanych działaniem dominanta, i że powód to profesjonalista o długoletnim doświadczeniu rynkowym, który powinien wykazać się odpowiednią starannością i dbałością, tak aby nie zostały naruszone powszechnie obowiązujące przepisy prawa i interesy odbiorców. Nadto sąd okręgowy zwrócił uwagę na długotrwałość stwierdzonych naruszeń i też na to, że stosowane praktyki ograniczające konkurencję ujawniają się w wymiarze lokalnym i mają ograniczony terytorialnie zasięg oddziaływania oraz że do organu antymonopolowego nie wpłynęły żadne skargi odbiorców świadczonych przez przedsiębiorcę usług w związku z realizacją zakwestionowanych w niniejszej decyzji warunków umów, a powód nie utrudniał prowadzenia postępowania organowi antymonopolowemu, dostarczając dokumentów i wyjaśnień istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wymierzona kara w wysokości stanowiącej około 0,1proc. przychodu osiągniętego przez powoda w 2007 r. jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy i współmierna do możliwości finansowych spółki.

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie

Zakazane są porozumienia, których celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym (art. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), jak też zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców (art. 9 u.o.k.i.k.). Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje decyzję o uznaniu praktyki za ograniczającą konkurencję i nakazującą zaniechanie jej stosowania, jeżeli stwierdzi naruszenie zakazu określonego w art. 6 lub 9 u.o.k.i.k. lub art. 81 lub 82 traktatu WE. Nakazanie zaniechania danej praktyki może sprowadzać się nie tylko do zobligowania określonego przedsiębiorcy do zaprzestania określonych działań, lecz także do nałożenia na przedsiębiorcę obowiązku podjęcia pewnych pozytywnych działań.