Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (wybrane przepisy dotyczące pracodawców)

t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 ze zm.; dalej: ustawa; stan prawny na 1 lipca 2014 r.

Rozdział 1-10 (pominięte)

Rozdział 11

Instrumenty rynku pracy

Instrumentami rynku pracy wspierającymi podstawowe usługi rynku pracy są:

1) finansowanie kosztów przejazdu do pracodawcy zgłaszającego ofertę pracy lub do miejsca pracy, odbywania stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub odbywania zajęć w zakresie poradnictwa zawodowego w związku ze skierowaniem przez powiatowy urząd pracy;

2) finansowanie kosztów zakwaterowania w miejscu pracy osobie, która podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, staż, przygotowanie zawodowe dorosłych poza miejscem stałego zamieszkania, w przypadku skierowania przez powiatowy urząd pracy;

3) dofinansowanie wyposażenia miejsca pracy, podjęcia działalności gospodarczej, kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa;

4) refundowanie kosztów poniesionych z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego;

5) finansowanie dodatków aktywizacyjnych;

6) finansowanie kosztów zorganizowanego przejazdu bezrobotnych i poszukujących pracy, w związku z udziałem tych osób w targach pracy i giełdach pracy organizowanych przez wojewódzki urząd pracy w ramach pośrednictwa pracy, w szczególności prowadzonego w ramach sieci EURES.

●Komentowany przepis wskazuje w sposób ogólny na rodzaje instrumentów rynku pracy przewidzianych w ustawie. Poszczególne rodzaje pomocy udzielanej pracodawcom, przedsiębiorcom i pracownikom omówione zostały w kolejnych przepisach ustawy. Wśród nich znalazły się następujące instytucje:

1) zwrot kosztów przejazdu i zakwaterowania bezrobotnego (art. 45),

2) zwrot kosztów wyposażenia, doposażenia stanowiska pracy bezrobotnego, jednorazowe środki na podjęcie działalności (art. 46),

3) refundacja składek na ubezpieczenia społeczne (art. 47),

4) dodatek aktywizacyjny (art. 48),

5) zwrot kosztów dojazdu bezrobotnych na targi pracy (art. 48a),

6) pomoc w ramach programów specjalnych (art. 49 i 49a),

7) pomoc w postaci przedstawienia propozycji zatrudnienia (art. 50),

8) zwrot części kosztów pracodawcy zatrudniającego bezrobotnych przy pracach interwencyjnych (art. 51),

9) skierowanie na staż i przygotowanie zawodowe (art. 53),

10) finansowanie przygotowania zawodowego dorosłych (art. 53a-53m),

11) odprowadzanie przez starostę składek na ubezpieczenia stypendystów (art. 54),

12) stypendium w przypadku kontynuacji nauki przez bezrobotnego (art. 55),

13) zwrot kosztów pracodawcy zatrudniającego przy pracach interwencyjnych (art. 56),

14) zwrot kosztów pracodawcy zatrudniającego przy robotach publicznych (art. 57),

15) refundacja kosztów i składek odprowadzonych przez pracodawcę zatrudniającego przy pracach interwencyjnych (art. 59),

16) grant dla pracodawcy na zatrudnienie w formie telepracy (art. 60a),

17) świadczenie aktywizacyjne dla pracodawcy z tytułu zatrudnienia rodzica (art. 60b),

18) refundacja pracodawcy składek na ubezpieczenia bezrobotnych do 30 roku życia zatrudnionych po raz pierwszy (art. 60c),

19) dofinansowanie wynagrodzenia bezrobotnego 50+ i 60+ (art. 60d).

1. Starosta może dokonywać z Funduszu Pracy przez okres do 12 miesięcy zwrotu kosztów przejazdu z miejsca zamieszkania i powrotu do miejsca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, lub przez okres odbywania u pracodawcy stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub odbywania zajęć z zakresu poradnictwa zawodowego osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:

1) na podstawie skierowania powiatowego urzędu pracy podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, przygotowanie zawodowe dorosłych, staż lub została skierowana na zajęcia z zakresu poradnictwa zawodowego i dojeżdża do tych miejsc;

2) uzyskuje wynagrodzenie lub inny przychód w wysokości nieprzekraczającej 200% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

2. Starosta może dokonywać przez okres, o którym mowa w ust. 1, zwrotu z Funduszu Pracy kosztów zakwaterowania osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:

1) na podstawie skierowania powiatowego urzędu pracy podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, staż, przygotowanie zawodowe dorosłych poza miejscem zamieszkania w miejscowości, do której czas dojazdu i powrotu do miejsca stałego zamieszkania środkami transportu zbiorowego wynosi łącznie ponad 3 godziny dziennie;

2) mieszka w hotelu lub wynajętym mieszkaniu w miejscowości lub w pobliżu miejscowości, w której jest zatrudniona, wykonuje inną pracę zarobkową, odbywa staż lub przygotowanie zawodowe dorosłych;

3) uzyskuje wynagrodzenie lub inny przychód w wysokości nieprzekraczającej 200% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w miesiącu, za który jest dokonywany zwrot kosztów zakwaterowania.

3. Starosta może zwrócić bezrobotnemu koszt przejazdu do pracodawcy i powrotu do miejsca zamieszkania w przypadku skierowania go do pracodawcy, który zgłosił ofertę pracy, jeżeli siedziba tego pracodawcy znajduje się poza miejscem zamieszkania bezrobotnego.

4. Starosta może zwrócić bezrobotnemu lub osobie, o której mowa w art. 43, koszt przejazdu na badania lekarskie lub psychologiczne i powrotu do miejsca zamieszkania, jeżeli na badania te został on skierowany przez powiatowy urząd pracy i dojeżdża do tych miejsc.

5. Starosta może zwrócić bezrobotnemu koszt przejazdu do miejsca wykonywania prac, o których mowa w art. 73a ust. 1, i powrotu do miejsca zamieszkania lub pobytu.

●Osoba, która podjęła działania mające na celu uzyskanie zatrudnienia (w szczególności zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, przygotowanie zawodowe dorosłych, staż lub została skierowana na zajęcia z zakresu poradnictwa zawodowego), może ubiegać się o zwrot pewnych kosztów poniesionych w związku z podjęciem tych działań. Na jej wniosek starosta może dokonać zwrotu:

a) kosztów dojazdu z miejsca jej zamieszkania i powrotu do miejsca zamieszkania lub innej pracy zarobkowej,

b) kosztów zakwaterowania,

c) kosztów przejazdu i powrotu do pracodawcy, który zgłosił ofertę pracy,

d) kosztów przejazdu na badania lekarskie i psychologiczne i powrotu do miejsca zamieszkania,

e) kosztów przejazdu i powrotu do miejsca wykonywania prac społecznie użytecznych.

Świadczenia opisane w komentowanym przepisie przysługują wyłącznie osobom, które podjęły określoną aktywność na skutek skierowania przez urząd pracy. Nie mogą więc ubiegać się o nie osoby podejmujące taką aktywność na własną rękę.

●Zgodnie z ust. 1 komentowanego przepisu o zwrot kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania i powrotu do miejsca zamieszkania lub innej pracy zarobkowej ubiegać się może tylko osoba skierowana przez powiatowy urząd pracy, która podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, przygotowanie zawodowe dorosłych, staż lub została skierowana na zajęcia z zakresu poradnictwa zawodowego i dojeżdża do tych miejsc. Zwrot kosztów dojazdu i powrotu może uzyskać tylko jeśli wynagrodzenie lub inny przychód przez nią uzyskiwane nie przekracza dwukrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2014 r. - 3360 zł brutto). Z takiego wsparcia można korzystać nie dłużej niż przez 12 miesięcy.

●Zgodnie z ust. 2 komentowanego przepisu zwrot kosztów zakwaterowania może być przyznany jeżeli czas dojazdu i powrotu do miejsca stałego zamieszkania środkami transportu zbiorowego wynosi łącznie ponad 3 godziny dziennie. Koszty zakwaterowania mogą być zwrócone pod warunkiem, że osoba ta zamieszka w hotelu lub wynajętym mieszkaniu w miejscowości lub w pobliżu miejscowości, w której podjęła tę działalność. Ponadto wynagrodzenie lub inny przychód przez nią uzyskiwane nie mogą przekraczać dwukrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2014 r. - 3360 zł brutto).

●Zgodnie z ust. 3 komentowanego przepisu bezrobotny może również uzyskać zwrot kosztów przejazdu i powrotu do pracodawcy, który zgłosił ofertę pracy, w razie skierowania do tego pracodawcy, jeżeli siedziba pracodawcy znajduje się poza miejscem zamieszkania bezrobotnego. Przez ofertę pracy należy rozumieć wolne od wymagań naruszających zasadę równego traktowania w zatrudnieniu, w rozumieniu przepisów prawa pracy, zgłoszenie przez pracodawcę do powiatowego urzędu pracy co najmniej jednego wolnego miejsca zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w określonym zawodzie lub specjalności w celu uzyskania pomocy w znalezieniu odpowiedniego pracownika (art. 2 ust. 1 pkt 16a ustawy).

●Co więcej, zgodnie z ust. 4, jeśli bezrobotny, a także poszukujący pracy, o którym mowa w art. 43 ustawy, skierowany został na badania lekarskie i psychologiczne przez powiatowy urząd pracy i będzie dojeżdżał do miejsca przeprowadzania tych badań, to może ubiegać się o zwrot kosztów dojazdu i powrotu do miejsca zamieszkania.

●Ustęp 5 komentowanego przepisu odnosi się do prac społecznie użytecznych. Zgodnie z art. 73a ust. 1 ustawy starosta na wniosek gminy może skierować bezrobotnego bez prawa do zasiłku korzystającego ze świadczeń z pomocy społecznej do wykonywania prac społecznie użytecznych na terenie gminy, w której bezrobotny zamieszkuje lub przebywa, w wymiarze do 10 godzin w tygodniu. Wówczas również może on uzyskać zwrot kosztów przejazdu i powrotu. Prace społecznie użyteczne w rozumieniu ustawy to prace wykonywane przez bezrobotnych bez prawa do zasiłku na skutek skierowania przez starostę, organizowane przez gminę w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej, organizacjach lub instytucjach statutowo zajmujących się pomocą charytatywną lub na rzecz społeczności lokalnej (art. 2 ust. 1 pkt 23a ustawy).

●Zwroty kosztów przewidziane w ust. 3 i ust. 5 przepisu dotyczą tylko osób bezrobotnych. Ustęp 4 jest adresowany również do poszukujących pracy. Ustęp 1 i 2 odnoszą się do "osób" korzystających z danych usług rynku pracy - w zależności od usługi, mogą to być bezrobotni lub poszukujący pracy.

●Omawiany przepis nie wskazuje żadnych ograniczeń co do kwoty zwrotu czy standardu środków transportu czy zakwaterowania, w szczególności nie wyłącza kosztów zakwaterowania w hotelu o najwyższym standardzie albo korzystania z samolotu w celu dotarcia do miejsca zatrudnienia. Mając jednak na uwadze, że decyzja starosty jest uznaniowa można zakładać, że takie koszty nie zostaną zwrócone.

Przepis nie reguluje również żadnej procedury wykazywania przez bezrobotnego, że w rzeczywistości wydatki na środek transportu czy zakwaterowanie poniósł. W konsekwencji honorowane powinny być wszelkie dowody dopuszczalne prawem, w tym paragony, pokwitowania. W myśl ogólnych reguł rządzących postępowaniem administracyjnym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 par. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 12 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 414/08, LEX nr 484005).

●Decyzje starosty w zakresie przyznania tych świadczeń są uznaniowe (na co wskazuje posłużenie się zwrotem "starosta może"). Skoro brak przesłanek, którymi powinien kierować się starosta, podejmując decyzję w przedmiocie zwrotu poniesionych kosztów, brak jest pewności, czy w ogóle będą one zwrócone, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Niewątpliwie takie rozwiązanie legislacyjne nie jest trafne, bowiem uprawnieni pozostaną w niepewności co do zwrotu i ewentualnej kwoty.

1. Starosta z Funduszu Pracy może:

1) zrefundować podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia;

1a) zrefundować osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, zamieszkującej lub mającej siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.) lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) lub w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397, z późn. zm.), zatrudniającym w okresie ostatnich 6 miesięcy, w każdym miesiącu, co najmniej jednego pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy, koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia, zwanych dalej "producentem rolnym";

2) przyznać bezrobotnemu jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związane z podjęciem tej działalności, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia, a w przypadku gdy działalność jest podejmowana na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych, wysokość przyznanych bezrobotnemu środków nie może przekraczać 4-krotnego przeciętnego wynagrodzenia na jednego członka założyciela spółdzielni oraz 3-krotnego przeciętnego wynagrodzenia na jednego członka przystępującego do spółdzielni socjalnej po jej założeniu.

1a. Przepis ust. 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio do niepublicznych przedszkoli i niepublicznych szkół, o których mowa w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.).

1b. Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się również do absolwentów centrum integracji społecznej oraz absolwentów klubów integracji społecznej, o których mowa w przepisach o zatrudnieniu socjalnym, jeżeli nie pozostają oni w okresie zgłoszonego do ewidencji działalności gospodarczej zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej.

2. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niepubliczne przedszkole, niepubliczna szkoła i producent rolny, który otrzymał refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego, jest obowiązany dokonać zwrotu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty, otrzymanych środków wraz z odsetkami, jeżeli zatrudniał na utworzonym stanowisku pracy skierowanego lub skierowanych bezrobotnych w pełnym wymiarze czasu pracy łącznie przez okres krótszy niż 24 miesiące albo naruszył inne warunki umowy o refundację.

2a. Przepis ust. 1 pkt 2 nie ma zastosowania do bezrobotnego, który zarejestrował się jako bezrobotny w okresie zgłoszonego do ewidencji działalności gospodarczej zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej.

3. Osoba, która otrzymała z Funduszu Pracy jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej, jest obowiązana dokonać zwrotu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty, otrzymanych środków wraz z odsetkami, jeżeli prowadziła działalność gospodarczą lub była członkiem spółdzielni socjalnej przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo naruszone zostały inne warunki umowy dotyczące przyznania tych środków.

4. W przypadku niewywiązania się z obowiązku, o którym mowa w ust. 2 i 3, dochodzenie roszczeń z tytułu zawartej umowy następuje na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.

5. Przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 1-1b, jest przyjmowane w wysokości obowiązującej w dniu zawarcia umowy z podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, niepublicznym przedszkolem, niepubliczną szkołą, producentem rolnym, bezrobotnym, absolwentem centrum integracji społecznej lub absolwentem klubu integracji społecznej.

5a. W postępowaniach w przedmiocie przyznawania środków, o których mowa w ust. 1-1b, w przypadku zastosowania poręczenia osoby fizycznej jako formy zabezpieczenia zwrotu przyznanych środków, mogą być przetwarzane następujące dane osobowe poręczyciela:

1) imię i nazwisko;

2) adres zamieszkania;

3) numer PESEL, jeżeli został nadany, oraz nazwa i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość;

4) uzyskiwane dochody, z podaniem źródła i kwoty dochodu;

5) aktualne zobowiązania finansowe, z podaniem wysokości miesięcznej spłaty zadłużenia.

5b. Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niepubliczne przedszkole, niepubliczna szkoła, producent rolny, bezrobotny, absolwent centrum integracji społecznej i absolwent klubu integracji społecznej, ubiegający się o przyznanie środków, o których mowa w ust. 1-1b, składa oświadczenie o niekaralności za przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu, w rozumieniu ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) lub ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (Dz. U. z 2012 r. poz. 768, z późn. zm.), w okresie 2 lat przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie środków.

6. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia:

1) szczegółowe warunki i tryb dokonywania refundacji, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 1a oraz ust. 1a,

2) szczegółowe warunki i tryb przyznawania bezrobotnemu oraz osobom, o których mowa w ust. 1b, jednorazowo środków na podjęcie działalności gospodarczej, o których mowa w ust. 1 pkt 2,

3) formy zabezpieczenia zwrotu otrzymanej refundacji lub środków na podjęcie działalności gospodarczej, w przypadku niedotrzymania warunków umowy dotyczącej ich przyznania

- mając na względzie zwiększenie mobilności oraz poziomu zatrudnienia bezrobotnych, racjonalne gospodarowanie środkami Funduszu Pracy, a także konieczność zapewnienia zgodności udzielania pomocy z zasadami przyznawania pomocy de minimis w przypadku refundacji kosztów wyposażenia i doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz w przypadku pomocy przyznawanej bezrobotnemu lub osobom określonym w ust. 1b w postaci jednorazowej wypłaty środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej lub refundacji kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa dotyczących podjęcia takiej działalności.

6a. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb przyznawania bezrobotnemu oraz osobom, o których mowa w ust. 1b jednorazowo środków na podjęcie działalności na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oraz formy zabezpieczenia zwrotu środków na podjęcie działalności na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych, w przypadku niedotrzymania warunków umowy dotyczącej ich przyznania - mając na względzie zwiększenie mobilności oraz poziomu zatrudnienia bezrobotnych, racjonalne gospodarowanie środkami Funduszu Pracy, a także konieczność zapewnienia zgodności udzielania pomocy z zasadami przyznawania pomocy de minimis w przypadku pomocy przyznawanej bezrobotnemu lub osobom określonym w ust. 1b w postaci jednorazowej wypłaty środków na rozpoczęcie działalności na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych.

●Podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niepubliczne przedszkole lub niepubliczną szkołę może uzyskać od starosty refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego do niego bezrobotnego (ust. 1 pkt 1 i 1a komentowanego przepisu). W tym celu powinien zawrzeć ze starostą umowę określającą m.in. wysokość refundacji, w kwocie nie wyższej niż sześciokrotność przeciętnego wynagrodzenia (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 28 ustawy chodzi o przeciętne wynagrodzenie w poprzednim kwartale ogłaszane przez prezesa GUS na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.). Obecnie ubiegać się można maksymalnie o kwotę 23 371,86 zł (w pierwszym kwartale 2014 r. kwota przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w przepisie, wyniosła 3895,31 zł). Taka sama możliwość (z wyjątkami dotyczącymi spółdzielni specjalnych) przewidziana została dla podmiotów będących posiadaczami gospodarstwa rolnego lub prowadzących dział specjalny produkcji rolnej, pod warunkiem, że w okresie ostatnich 6 miesięcy zatrudniały w każdym miesiącu co najmniej jednego pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy.

●Należy zwrócić uwagę, że o refundację kosztów doposażenia lub wyposażenia stanowiska pracy można ubiegać się wyłącznie w związku z zatrudnieniem bezrobotnego skierowanego do pracodawcy przez urząd pracy (starostę). Refundacja taka nie zostanie przyznana w związku z zatrudnieniem osoby poszukującej pracy na własną rękę (niezależnie od tego, czy będzie ona posiadać status bezrobotnego w rozumieniu ustawy).

Zatrudnianie bezrobotnego, uprawniające do uzyskania refundacji, należy rozumieć zgodnie z definicją w art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy - tj. jako wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. Przepis nie znajdzie więc zastosowania w przypadku np. powierzania bezrobotnemu wykonywania usług na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Szczegółowe warunki przyznawania refundacji w ramach komentowanego artykułu określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 kwietnia 2012 r. w sprawie dokonywania z FP refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej (Dz.U. poz. 457). Rozporządzenie to wygasa 30 czerwca 2014 r., ale Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej przygotowało już projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie dokonywania z FP refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania środków na podjęcie działalności gospodarczej, które wejdzie w życie 30 czerwca 2014 r.

● Podmiot zamierzający utworzyć stanowisko pracy dla skierowanego bezrobotnego powinien wystąpić z wnioskiem w sprawie udzielenia z FP refundacji do starosty właściwego ze względu na siedzibę tego podmiotu albo ze względu na miejsce wykonywania pracy przez skierowanego bezrobotnego (par. 2 ust. 1 rozporządzenia). Wniosek musi zawierać wiele informacji wskazanych w par. 2 ust. 2 rozporządzenia, m.in. kalkulację wydatków na wyposażenie lub doposażenie poszczególnych stanowisk pracy i źródła ich finansowania, szczegółową specyfikację wydatków dotyczących wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy, w szczególności na zakup środków trwałych, urządzeń, maszyn, w tym środków niezbędnych do zapewnienia zgodności stanowiska pracy z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wymaganiami ergonomii. Podstawą refundacji jest umowa zawarta na piśmie pod rygorem nieważności przez starostę z podmiotem ubiegającym się o tę refundację (par. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia).

●Aby zachować otrzymane środki, pracodawca musi zatrudniać skierowanego bezrobotnego przez minimum 24 miesiące, nie naruszając jednocześnie umowy o refundację. W przeciwnym wypadku kwota przekazana tytułem refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy będzie podlegała zwrotowi wraz z odsetkami w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania od starosty. Formą zabezpieczenia zwrotu refundacji lub dofinansowania może być poręczenie, weksel z poręczeniem wekslowym (aval), gwarancja bankowa, zastaw na prawach lub rzeczach, blokada środków zgromadzonych na rachunku bankowym albo akt notarialny o poddaniu się egzekucji przez dłużnika (par. 10 rozporządzenia przytoczonego wyżej).

●Warto zauważyć, że w myśl ust. 5a komentowanego artykułu w przypadku zastosowania poręczenia osoby fizycznej jako formy zabezpieczenia zwrotu przyznanych środków, z mocy prawa organ może przetwarzać dane osobowe poręczającego takie jak imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL, oraz nazwa i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, uzyskiwane dochody, z podaniem źródła i kwoty dochodu, aktualne zobowiązania finansowe, z podaniem wysokości miesięcznej spłaty zadłużenia. Przepis ten wydaje się być zbędny, ponieważ poręczający jest stroną umowy poręczenia, a przetwarzane danych objętych tą umową jest niezbędne do jej realizacji. W konsekwencji przetwarzanie to jest dopuszczalne na mocy art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.) i nie jest w tym przypadku wymagana odrębna zgoda poręczającego. Nie jest też jasne, z jakich przyczyn ustawodawca objął tym szczególnym przepisem tylko jedną formę zabezpieczenia.

●Obowiązująca od 27 maja 2014 r. zmiana art. 46 ust. 2 i 3 ma na celu doprecyzowanie sposobu naliczania odsetek od należności z tytułu podlegających zwrotowi nienależnie pobranych świadczeń, refundacji oraz środków jednorazowo przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej, których termin zapłaty odroczono lub które rozłożono na raty. Z tego względu w art. 46 ust. 2 i 3 ustawy wprowadzono 30-dniowy termin na dokonanie zwrotu otrzymanych środków FP wraz z odsetkami z tytułu nienależnie pobranej refundacji lub środków przyznanych jednorazowo na podjęcie działalności gospodarczej.

●Spełnienie przez wnioskodawcę wszystkich wymogów określonych w ustawie i rozporządzeniu nie oznacza, że starosta będzie miał obowiązek uwzględnić wniosek - rozstrzygnięcie jest pozostawione jego uznaniu. Odmowa udzielenia refundacji wymaga jednak należytego uzasadnienia. W razie odmowy nieopartej na jasnych kryteriach wnioskodawca może kwestionować rozstrzygnięcie starosty w sądzie administracyjnym - jak wskazał np. Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1139/12 (LEX nr 1331996), strona ma "prawo oczekiwać od organu wyczerpującego uzasadnienia wyników naboru, przy jednoczesnym dokładnym opisaniu przyjętych kryteriów wyboru i wszystkich okoliczności, które zadecydowały o przyznaniu bądź odmowie przyznania refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy dla skierowanych bezrobotnych".

Zgodnie z ostatnim orzecznictwem sądów administracyjnych (wyrok NSA z 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1736/11, LEX nr 1107871) rozstrzygnięcie starosty w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania refundacji nie ma charakteru decyzji administracyjnej. Mimo to podlega kontroli sądów administracyjnych jako inna czynność z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Natomiast już po zawarciu umowy o refundację między wnioskodawcą a starostą wszelkie spory wynikające z tej umowy mają charakter cywilnoprawny i podlegają rozstrzyganiu przez sądy powszechne (wyrok WSA w Bydgoszczy z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 203/13, LEX nr 1351465).

1. Starosta może zawrzeć z pracodawcą umowę przewidującą jednorazowe refundowanie poniesionych kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego.

2. Refundacja może nastąpić w przypadku, gdy:

1) pracodawca zatrudniał skierowanego bezrobotnego w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej 12 miesięcy oraz

2) po upływie 12 miesięcy zatrudnienia skierowany bezrobotny jest nadal zatrudniony.

3. Kwota refundowanych składek, o których mowa w ust. 1, nie może przekroczyć 300% wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu spełnienia warunków określonych w ust. 2.

●Pracodawca może uzyskać jednorazową refundację kosztów poniesionych z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w związku z zatrudnieniem skierowanego do niego bezrobotnego. Aby ją uzyskać, musi spełnić warunek zatrudnienia skierowanego bezrobotnego w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej 12 miesięcy, a następnie musi go dalej zatrudniać przez kolejne 12 miesięcy. Kwota, jaką pracodawca może odzyskać, to maksymalnie trzykrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego w 24 miesiącu zatrudnienia bezrobotnego. Obecnie wynosi ona 5040 zł brutto.

●Szczegółowy sposób i tryb jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne poniesionych w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego oraz treść wniosku i warunki zawieranych umów z uprawnionymi pracodawcami określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 7 stycznia 2009 r. w sprawie organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych oraz jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 5, poz. 25). Decyzja starosty o przyznaniu bądź nieprzyznaniu refundacji ma charakter uznaniowy. Tak jak w przypadku umowy o refundację, o której mowa w art. 46, należy jednak uznać, że odmowa przyznania refundacji powinna być należycie uzasadniona i podlega kontroli sądu administracyjnego.

1. Bezrobotnemu posiadającemu prawo do zasiłku przysługuje dodatek aktywizacyjny, jeżeli:

1) w wyniku skierowania przez powiatowy urząd pracy podjął zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie i otrzymuje wynagrodzenie niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę;

2) z własnej inicjatywy podjął zatrudnienie lub inną pracę zarobkową.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dodatek aktywizacyjny przysługuje w wysokości stanowiącej różnicę między minimalnym wynagrodzeniem za pracę a otrzymywanym wynagrodzeniem, nie większej jednak niż 50% zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1, przez okres, w jakim przysługiwałby bezrobotnemu zasiłek.

3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dodatek aktywizacyjny przysługuje w wysokości do 50% zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1, przez połowę okresu, w jakim przysługiwałby bezrobotnemu zasiłek.

4. Dodatek aktywizacyjny nie przysługuje w przypadku:

1) skierowania bezrobotnego przez powiatowy urząd pracy do prac interwencyjnych, robót publicznych lub na stanowisko pracy, którego koszty wyposażenia lub doposażenia zostały zrefundowane zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1;

2) podjęcia przez bezrobotnego z własnej inicjatywy zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej u pracodawcy, u którego był zatrudniony lub dla którego wykonywał inną pracę zarobkową bezpośrednio przed zarejestrowaniem jako bezrobotny;

3) podjęcia przez bezrobotnego z własnej inicjatywy zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej za granicą Rzeczypospolitej Polskiej u pracodawcy zagranicznego;

4) przebywania na urlopie bezpłatnym.

●W celu zmotywowania bezrobotnych uprawnionych do zasiłku do podjęcia zatrudnienia przewidziano dodatek aktywizacyjny. Dodatek ten przysługuje bezrobotnemu podejmującemu, na podstawie skierowania powiatowego urzędu pracy, zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie, jeśli otrzymuje wynagrodzenie niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę (obecnie 1680 zł brutto). Dodatek taki otrzyma również bezrobotny, który podejmie zatrudnienie lub inną pracę zarobkową z własnej inicjatywy.

W obu przypadkach warunkiem prawa do dodatku aktywizacyjnego jest posiadanie przez bezrobotnego prawa do zasiłku. Jak podkreśla orzecznictwo, sformułowanie przepisu jest nie do końca precyzyjne, bowiem dodatek otrzymuje osoba, która podjęła pracę, a więc niebędąca już bezrobotnym. Jak wskazał np. WSA w Warszawie w wyroku z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 232/13 (LEX nr 1317054): "Istotą dodatku aktywizacyjnego jest to, że przyznawany jest on osobie, która już utraciła status osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia. Warunkiem wymaganym do przyznania dodatku jest więc jedynie uprzednie posiadanie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku".

Warto zaznaczyć, że w przypadku bezrobotnego podejmującego pracę z własnej inicjatywy, do uzyskania dodatku nie jest konieczne zatrudnienie na podstawie umowy o pracę - wystarczy podjęcie "innej pracy zarobkowej", a więc np. świadczenie usług na podstawie umowy-zlecenia. Dodatek przysługuje ponadto niezależnie od wysokości wynagrodzenia, jakie były bezrobotny uzyskuje z tytułu podjętej pracy. Co więcej, na prawo do dodatku nie ma wpływu liczba kolejnych umów, na podstawie których osoba uprawniona do dodatku z własnej inicjatywy wykonuje pracę - jeśli więc przed upływem okresu otrzymywania dodatku osoba ta podejmie nową pracę, to nie utraci prawa do dodatku (mimo że formalnie w chwili zmiany pracy nie będzie bezrobotna). Potwierdza to np. wyrok WSA w Bydgoszczy z 16 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Bd 317/06 (ZNSA 2006/6/140): "Art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) nie rozróżnia ilości zatrudnień, które można podjąć. Każde kolejne zatrudnienie bezrobotnego z własnej inicjatywy, po przyznaniu dodatku aktywizacyjnego, należy traktować jako kontynuację zatrudnienia pierwotnego".

●Wysokość dodatku aktywizacyjnego zależna jest od sposobu podjęcia przez bezrobotnego pracy. W przypadku gdy jest on skierowany przez powiatowy urząd pracy, miesięczny dodatek stanowi różnicę między wynagrodzeniem minimalnym a wynagrodzeniem otrzymywanym, nie więcej jednak niż połowa kwoty zasiłku dla bezrobotnych tj. 415,55 zł w 2014 r. (w 2014 r. zwaloryzowany zasiłek w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku wynosi 831,10 zł). Wysokość dodatku aktywizacyjnego dla bezrobotnego podejmującego pracę z własnej inicjatywy ustalana jest indywidualnie i również nie może przekroczyć kwoty połowy zasiłku dla bezrobotnych. W przypadku bezrobotnego podejmującego pracę z własnej inicjatywy dodatek przysługuje tylko przez połowę okresu, w jakim przysługiwałby zasiłek.

●Ustęp 4 komentowanego przepisu uległ zmianie 27 maja 2014 r. Doprecyzowano, że dodatek aktywizacyjny nie przysługuje, w sytuacji, gdy osoba uprawniona do jego otrzymywania przebywa na urlopie bezpłatnym, gdyż dodatek aktywizacyjny zgodnie z uzasadnieniem do noweli ma stanowić dodatek do wynagrodzenia, który skłania do poszukiwania pracy. W okresie urlopu bezpłatnego pracownik nie otrzymuje zaś wynagrodzenia. Trudno dociec, jaka była intencja wyłączania urlopu bezpłatnego - sensem dodatku akwizycyjnego jest zachęcanie bezrobotnych do zatrudnienia się i oszczędności związane z zasiłkiem dla bezrobotnych - wypłaca się dodatek w wysokości nie wyższej niż 50 proc. zasiłku. Nie ma też niebezpieczeństwa obejście tych przepisów poprzez fikcyjne zatrudnianie i wysyłanie na urlop bezpłatny w celu uzyskania dodatku - bezrobotni nie będą zainteresowani takim rozwiązaniem, bo stracą połowę zasiłku, a w okresie urlopu bezpłatnego nie będą otrzymywać wynagrodzenia od nowego pracodawcy. Podobnie bezrobotny nie otrzyma dodatku aktywizacyjnego, jeśli był skierowany do prac interwencyjnych, robót publicznych lub jego pracodawca skorzystał z refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia jego stanowisko pracy, podjął zatrudnienie u byłego pracodawcy albo u pracodawcy zagranicznego.

1. Starosta może finansować z Funduszu Pracy koszty zorganizowanego przejazdu bezrobotnych i poszukujących pracy, skierowanych przez powiatowy urząd pracy do udziału w targach pracy i giełdach pracy jakie są organizowane na terenie innego powiatu przez wojewódzki urząd pracy w ramach pośrednictwa pracy.

2. Zorganizowany przejazd bezrobotnych i poszukujących pracy na miejsce targów i giełd, o których mowa w ust. 1, i z powrotem odbywa się z miejsc określonych przez powiatowy urząd pracy.

●Bezrobotni i poszukujący pracy mają możliwość skorzystania z finansowanego przez starostę z FP zorganizowanego przejazdu bezrobotnych skierowanych przez powiatowy urząd pracy do udziału w targach pracy i giełdach pracy, organizowanych na terenie innego powiatu przez wojewódzki urząd pracy w ramach pośrednictwa pracy. Miejsca, z których odbywa się zorganizowany przejazd bezrobotnych i poszukujących pracy na miejsce targów i giełd, określa powiatowy urząd pracy.

Starosta może w sposób uznaniowy podjąć decyzję o sfinansowaniu takiego zorganizowanego przejazdu. W konsekwencji, bezrobotni nie mają roszczenia o zorganizowanie przejazdu.

Komentowany przepis zakłada bezpośrednie finansowanie kosztów zorganizowanego przejazdu przez starostę, a nie refundację kosztów już poniesionych przez bezrobotnych. Taka regulacja stanowi uzupełnienie dla innych instytucji przewidzianych w ustawie (m.in. w art. 45).

Osobom będącym w szczególnej sytuacji na rynku pracy:

1) bezrobotnym do 30 roku życia,

2) bezrobotnym długotrwale,

3) bezrobotnym powyżej 50 roku życia,

4) bezrobotnym korzystającym ze świadczeń z pomocy społecznej,

5) bezrobotnym posiadającym co najmniej jedno dziecko do 6 roku życia lub co najmniej jedno dziecko niepełnosprawne do 18 roku życia,

6) bezrobotnym niepełnosprawnym

- przysługuje pierwszeństwo w skierowaniu do udziału w programach specjalnych.

●Programy specjalne, o których mowa w przepisie, ustawa definiuje jako "zespół działań mających na celu dostosowanie posiadanych lub zdobycie nowych kwalifikacji i umiejętności zawodowych oraz wsparcie zagrożonych likwidacją lub istniejących i tworzonych miejsc pracy" (art. 2 ust. 1 pkt 27b). Programy te organizuje starosta przy ewentualnej współpracy z innymi podmiotami. Są one bliżej uregulowane w rozdziale 13c ustawy (art. 66a-art. 66b) oraz w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 14 maja 2014 r. w sprawie programów specjalnych (Dz.U. poz. 638). Zgodnie z par. 4 tego rozporządzenia w ramach programu specjalnego realizowane są działania łączące usługi lub instrumenty rynku pracy ze specyficznymi elementami wspierającymi zatrudnienie (a więc działania określone w rozdziale 10 ustawy, działania określone w rozdziale 11 ustawy oraz inne, niesprecyzowane z góry prze ustawę "elementy specyficzne").

●Przepis w komentowanym brzmieniu obowiązuje od 27 maja 2014 r. Wcześniej obowiązywała generalna zasada, iż wyłącznie do bezrobotnych znajdujących się w szczególnej sytuacji na rynku pracy (wskazanych w art. 49 ustawy w poprzednim brzmieniu) mogą mieć zastosowanie instrumenty rynku pracy określone w art. 50-61a ustawy, takie jak prace interwencyjne, roboty publiczne, staż, refundacja składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych bezrobotnych czy przygotowanie zawodowe dorosłych. Zmiany w omawianym przepisie zostały wprowadzone po to, aby urząd pracy mógł w sposób elastyczny stosować usługi i instrumenty rynku pracy do poszczególnych bezrobotnych, z zastosowaniem ich profilowania.

Po przeprowadzeniu statystyk i dokonaniu oceny aktualnej sytuacji na rynku pracy, do osób w szczególnej sytuacji na rynku pracy do osób bezrobotnych wskazanych wprost w art. 49 ustawy zaliczono: osoby do 30. roku życia, powyżej 50. roku życia, długotrwale bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej, posiadające dzieci do 6. roku życia lub dzieci niepełnosprawne do 18. roku życia oraz niepełnosprawne. Dostęp do programów specjalnych co do zasady nie jest ograniczony wyłącznie do tych osób, ale nowo określone grupy osób wskazane w art. 49 ustawy uzyskały pierwszeństwo w dostępie do tych programów.

●Zmiany wprowadzone od maja 2014 r. nie wyłączają dotąd obowiązujących ograniczeń w dostępie do programów specjalnych wynikających z prawa Unii Europejskiej, a dotyczące kategorii bezrobotnych, którzy mogą być kierowani na dofinansowane z FP miejsca pracy.

●Przez osobę długotrwale bezrobotną ustawa rozumie bezrobotnego pozostającego w rejestrze powiatowego urzędu pracy łącznie przez ponad 12 miesięcy w okresie ostatnich 2 lat, z wyłączeniem okresów odbywania stażu i przygotowania zawodowego dorosłych (art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy).

W stosunku do bezrobotnych i osób, o których mowa w art. 43, którzy zostali wyłonieni przez starostę, z uwzględnieniem analiz i prognoz lokalnego rynku pracy, mogą być dodatkowo stosowane programy specjalne.

●Programami specjalnymi mogą być objęci nie tylko bezrobotni, którzy zgłosili się do urzędu pracy, ale również wyłonione przez starostę osoby poszukujące pracy, spełniające dodatkowo warunki z art. 43 ustawy, a więc m.in. poszukujące pracy będące w okresie wypowiedzenia stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, zatrudnieni u pracodawcy, wobec którego ogłoszono upadłość lub który jest w stanie likwidacji, z wyłączeniem likwidacji w celu prywatyzacji oraz poszukujący pracy, którzy otrzymują świadczenie socjalne przysługujące na urlopie górniczym lub górniczy zasiłek socjalny. Definicja osoby poszukującej pracy jest zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 22 ustawy - została ona omówiona powyżej w komentarzu do art. 45 ustawy.

1. Bezrobotnym do 25 roku życia powiatowy urząd pracy w okresie do 4 miesięcy od dnia rejestracji powinien przedstawić propozycję zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, szkolenia, stażu, odbycia przygotowania zawodowego dorosłych, zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych albo innej formy pomocy określonej w ustawie.

2. Bezrobotnym, o których mowa w art. 49 pkt 4, powiatowy urząd pracy w okresie 6 miesięcy od dnia utraty prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania, a w przypadku bezrobotnych bez prawa do zasiłku w okresie 6 miesięcy od dnia rejestracji:

1) powinien przedstawić propozycję zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, szkolenia, stażu, odbycia przygotowania zawodowego dorosłych, zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych, robót publicznych lub

2) na wniosek ośrodka pomocy społecznej może skierować do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym, indywidualnym programie usamodzielnienia, lokalnym programie pomocy społecznej, o których mowa w przepisach o pomocy społecznej, lub uczestnictwa w indywidualnym programie zatrudnienia socjalnego, o którym mowa w przepisach o zatrudnieniu socjalnym.

3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, powiatowy urząd pracy oraz ośrodek pomocy społecznej są obowiązane informować się wzajemnie o planowanych działaniach wobec bezrobotnych w trybie określonym w zawartym porozumieniu.

●Na powiatowym urzędzie pracy spoczywa dodatkowy obowiązek względem pracowników z grup znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy. Bezrobotnym do 25. roku życia i bezrobotnym korzystającym ze świadczeń pomocy społecznej (o których mowa w art. 49 pkt 4 ustawy) powiatowy urząd pracy we wskazanym w ustawie terminie powinien przedstawić propozycje podjęcia określonych działań aktywizacyjnych, W przypadku osoby do 25. roku życia powinna to być propozycja zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, szkolenia, stażu, odbycia przygotowania zawodowego dorosłych, zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych albo innej formy pomocy.

Z kolei bezrobotny korzystający ze świadczeń pomocy społecznej może liczyć na ofertę zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, szkolenia, stażu, odbycia przygotowania zawodowego dorosłych, zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych. Na wniosek ośrodka pomocy społecznej powiatowy urząd pracy może w określonym przez przepis terminie 6 miesięcy dokonać skierowania takiego bezrobotnego do uczestnictwa w kontrakcie socjalnym, indywidualnym programie usamodzielnienia, lokalnym programie pomocy społecznej, lub uczestnictwa w indywidualnym programie zatrudnienia socjalnego. Jak wskazuje orzecznictwo podany 6-miesięczny termin ma charakter materialny, co oznacza, że po jego upływie ustaje możliwość zastosowania wobec bezrobotnego działań, o których mowa w art. 50 ust. 2 pkt 2 (wyrok WSA we Wrocławiu z 29 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 231/10, LEX nr 759113).

●Od 27 maja 2014 r. skrócono z 6 miesięcy do 4 miesięcy okres, w którym powiatowy urząd pracy powinien przedstawić bezrobotnym do 25. roku życia propozycję aktywizacji. Zmiana ta uzasadniona jest pogarszającą się sytuacją młodych kandydatów na rynku pracy i koniecznością zapewnienia tej grupie bezrobotnych niezwłocznej pomocy. W uzasadnieniu dla tej zmiany powołuje się nową rekomendację Rady Unii Europejskiej w zakresie gwarancji dla młodych (Council Recommendation on Establishing a Youth Guarantee).

1. Starosta zwraca pracodawcy, który zatrudnił w ramach prac interwencyjnych na okres do 6 miesięcy skierowanych bezrobotnych, część kosztów poniesionych na wynagrodzenia, nagrody oraz składki na ubezpieczenia społeczne skierowanych bezrobotnych w wysokości uprzednio uzgodnionej, nieprzekraczającej jednak kwoty ustalonej jako iloczyn liczby zatrudnionych w miesiącu w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz kwoty zasiłku określonej w art. 72 ust. 1 pkt 1, obowiązującej w ostatnim dniu zatrudnienia każdego rozliczanego miesiąca i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia.

2. Starosta zwraca pracodawcy, który zatrudnił w ramach prac interwencyjnych co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy na okres do 6 miesięcy skierowanych bezrobotnych, część kosztów poniesionych na wynagrodzenia, nagrody oraz składki na ubezpieczenia społeczne skierowanych bezrobotnych w wysokości uprzednio uzgodnionej, nieprzekraczającej jednak połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia za każdą osobę bezrobotną.

3. Starosta może dokonywać, w zakresie i na zasadach określonych w ust. 1, zwrotu poniesionych przez pracodawcę kosztów z tytułu zatrudnienia na okres do 12 miesięcy skierowanych bezrobotnych, w ramach prac interwencyjnych, w wysokości uprzednio uzgodnionej, nieprzekraczającej jednak minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia za każdego bezrobotnego, jeżeli refundacja obejmuje koszty poniesione za co drugi miesiąc ich zatrudnienia.

4. Jeżeli pracodawca bezpośrednio po zakończeniu prac interwencyjnych trwających co najmniej 6 miesięcy zatrudniał skierowanego bezrobotnego przez okres dalszych 6 miesięcy i po upływie tego okresu dalej go zatrudnia w pełnym wymiarze czasu pracy, starosta może przyznać pracodawcy jednorazową refundację wynagrodzenia w wysokości uprzednio uzgodnionej, nie wyższej jednak niż 150% przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu spełnienia tego warunku.

5. Starosta, kierując bezrobotnego do prac interwencyjnych, ma obowiązek wziąć pod uwagę jego wiek, stan zdrowia oraz rodzaje uprzednio wykonywanej pracy.

6. Pracodawca jest obowiązany, stosownie do zawartej umowy, do utrzymania w zatrudnienia skierowanego bezrobotnego przez okres 3 miesięcy po zakończeniu refundacji wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne.

7. Niewywiązanie się z warunku, o którym mowa w ust. 6, lub naruszenie innych warunków umowy powoduje obowiązek zwrotu uzyskanej pomocy wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości uzyskanej pomocy od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

8. W przypadku rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy skierowanego bezrobotnego w trakcie okresu objętego refundacją albo przed upływem okresu 3 miesięcy, o którym mowa w ust. 6, starosta kieruje na zwolnione stanowisko pracy innego bezrobotnego.

9. W przypadku odmowy przyjęcia skierowanego bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy, pracodawca zwraca uzyskaną pomoc w całości wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. W przypadku braku możliwości skierowania bezrobotnego przez urząd pracy na zwolnione stanowisko pracy, pracodawca nie zwraca uzyskanej pomocy za okres, w którym uprzednio skierowany bezrobotny pozostawał w zatrudnienia.

●Komentowany przepis dotyczy refundacji określonych kosztów, jakie mogą uzyskać pracodawcy zatrudniający bezrobotnych skierowanych przez urząd pracy przy pracach interwencyjnych na zasadach określonych w tym przepisie. Poza komentowanym przepisem dwa inne warianty prac interwencyjnych zostały uregulowane w art. 56 i 59 ustawy (zob. komentarz poniżej).

Definicję prac interwencyjnych określa art. 2 ust. 1 pkt 26 ustawy. Są one zdefiniowane jako "zatrudnienie bezrobotnego przez pracodawcę, które nastąpiło w wyniku umowy zawartej ze starostą i ma na celu wsparcie bezrobotnych". W praktyce prace interwencyjne pozwalają pracodawcy "przetestować" nowych pracowników, korzystając jednocześnie z refundacji z FP, aby po zakończeniu okresu prac interwencyjnych ewentualnie zdecydować o ich dalszym zatrudnieniu.

●Zasady ubiegania się przez pracodawcę o organizowanie robót interwencyjnych zostały szczegółowo określone w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 7 stycznia 2009 r. w sprawie organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych oraz jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 5, poz. 25). Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej opracowało projekt nowego rozporządzenia w sprawie organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych oraz jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, które wg planów ma wejść w życie 1 lipca 2014 r. W dniu zamknięcia numeru nie zostało jednak ogłoszone. Uregulowania w nim zawarte w przeważającej części są powtórzeniem przepisów zawartych w obowiązującym rozporządzeniu. W projekcie nowego rozporządzenia zrezygnowano jednak z przepisów, które określają zasady utrzymania bezrobotnych w zatrudnieniu oraz warunki zwrotu uzyskanej pomocy, ponieważ kwestie te uregulowano w ustawie.

Zgodnie z par. 5 ust. 1 obowiązującego rozporządzenia pracodawca pragnący zatrudnić bezrobotnych w ramach prac interwencyjnych składa do wybranego powiatowego urzędu pracy wniosek, w którym określa m.in. liczbę bezrobotnych proponowanych do zatrudnienia, okres zatrudnienia, miejsce i rodzaj prac, które mają być przez nich wykonywane, wysokość proponowanego wynagrodzenia oraz wnioskowaną wysokość refundacji kosztów. Starosta powiadamia wnioskodawcę o rozpatrzeniu wniosku i podjętej decyzji w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie, to starosta zawiera z pracodawcą umowę, w której określa się zasady organizacji prac interwencyjnych, w tym terminy i wysokość kosztów refundowanych pracodawcy z FP.

W związku z organizacją robót interwencyjnych pracodawca jest również zobowiązany do zawarcia umów o pracę ze skierowanymi bezrobotnymi (par. 7 ust. 5 rozporządzenia). Przepisy nie określają rodzaju tych umów, jednak należy uznać, że będą to umowy na czas określony zawarte na okres odpowiadający okresowi prac interwencyjnych określonemu w umowie pracodawcy ze starostą, ewentualnie inne m.in. na czas wykonania określonej pracy.

Warto zaznaczyć, że niektóre kategorie pracodawców (wymienione w par. 2 i 3 rozporządzenia) nie mogą ubiegać się o organizowanie prac interwencyjnych - są to m.in. partie lub organizacje polityczne, z pewnymi wyjątkami organizacje związków zawodowych i organizacje pracodawców oraz kościoły i związki wyznaniowe. Katalog ten obejmuje również obecnie pracodawców w trudnej sytuacji ekonomicznej. Jednakże projekt nowego rozporządzenia (planowana data wejścia w życie: 1 lipca 2014 r.) przewiduje dopuszczenie również tych pracodawców do ubiegania się o organizowanie prac interwencyjnych.

●Wariant prac interwencyjnych określony w komentowanym przepisie przewiduje zwrot na rzecz pracodawcy części kosztów poniesionych na wynagrodzenia, nagrody oraz składki na ubezpieczenia społeczne bezrobotnych zatrudnionych przy pracach interwencyjnych przez okres do 6 miesięcy. Wysokość kwoty do zwrotu jest uzgadniana w umowie między pracodawcą a starostą i nie może przekraczać kwoty ustalonej poprzez przemnożenie liczby zatrudnionych w miesiącu w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy przez kwotę zasiłku dla bezrobotnych obowiązującą w ostatnim dniu zatrudnienia każdego rozliczanego miesiąca (obecnie ta kwota wynosi 831,10 zł) i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia.

Zwrot kosztów może otrzymać również pracodawca zatrudniający w ramach prac interwencyjnych bezrobotnych skierowanych przez urząd pracy co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy. Wówczas wysokość uzgodnionej uprzednio ze starostą kwoty zwrotu na każdą osobę nie może przekraczać połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2014 r. równej 840 zł brutto) i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia.

Dodatkowo, jeśli pracodawca bezpośrednio po zakończeniu prac interwencyjnych zatrudni skierowanego bezrobotnego przez dalsze 6 miesięcy i po upływie tego okresu dalej będzie go zatrudniał w pełnym wymiarze czasu pracy, może uzyskać jednorazową refundację wynagrodzenia tego pracownika. Co do zasady starosta ma pełne uznanie w zakresie przyznania tego świadczenia, jednak w umowie między starostą a pracodawcą można też zawrzeć zobowiązanie starosty do jej przyznania (par. 7 ust. 4 rozporządzenia). Wysokość ewentualnej refundacji powinna być uzgodniona z góry - można ją uzgodnić na poziomie maksymalnie 150 proc. przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu spełnienia przez pracodawcę wszystkich warunków (ostatnio ogłoszone przeciętne wynagrodzenie w rozumieniu definicji z art. 2 ust. 1 pkt 28 ustawy wynosi 3895,31 zł).

●Od 1 lipca 2014 r., aby zachować otrzymaną pomoc, pracodawca będzie zobowiązany do utrzymania w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego przez 3 miesiące po zakończeniu refundacji wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne. Okres ten należy liczyć od dnia zakończenia 6-miesięcznego zatrudnienia skierowanych bezrobotnych (a nie od daty faktycznego rozliczenia finansowania). W przeciwnym wypadku zobowiązany będzie do zwrotu uzyskanej pomocy wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości uzyskanej pomocy od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. Podobnie będzie musiał zwrócić otrzymaną refundację w razie naruszenia innych warunków umowy zawartej ze starostą.

Wprowadzone rozwiązanie należy ocenić jako nadmiernie restrykcyjne i mogące prowadzić do nadużyć ze strony starostów, którzy, korzystając z niego, będą mogli żądać zwrotu w każdym przypadku naruszenia umowy. Celowe byłoby ograniczenie obowiązku zwrotu wyłącznie do naruszeń warunków umowy o charakterze istotnym.

●Również od 1 lipca 2014 r. starosta będzie miał możliwość skierowania innego bezrobotnego na zwolnione miejsce w razie rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy; t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.; dalej: k.p. (w trybie dyscyplinarnym) w trakcie okresu objętego refundacją albo przed upływem okresu 3 miesięcy. Jeśli pracodawca odmówi przyjęcia skierowanego bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy, będzie zobowiązany do zwrotu uzyskanej pomocy w całości wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. Jeśli jednak urząd pracy i tak nie będzie mógł skierować bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy, pracodawca będzie mógł zachować uzyskaną już pomoc za okres, w którym uprzednio skierowany bezrobotny pozostawał w zatrudnieniu. Jeżeli bezrobotny został zwolniony po 6 miesiącach pracodawca zatrzyma 6/9 uzyskanej pomocy.

Ustawa nie wyjaśnia, czy pracodawca zachowa otrzymane środki w przypadku, gdy pracownik odwoła się do sądu od zwolnienia w trybie art. 52 k.p., a sąd uzna zwolnienie za naruszające przepisy o rozwiązywaniu umów w tym trybie. Uważam, że każdy przypadek należy badać indywidualnie. Ustawa nie nakazuje zwrotu pomocy w przypadku wadliwego zwolnienia, stąd co do zasady pracodawca zatrzyma pomoc. Jeżeli jednak pracodawca wykorzysta zwolnienie w trybie art. 52 k.p. instrumentalnie tylko po to, by pozbyć się bezrobotnego i zachować pomoc wówczas starosta może z powołaniem się na konstrukcję nadużycia prawa żądać zwrotu całej pomocy.

●Część z decyzji starosty wydawanych na gruncie komentowanego artykułu ma charakter związany ("starosta zwraca pracodawcy"). Oznacza to, iż starosta po spełnieniu przesłanek przewidzianych prawem nie będzie mógł odmówić przyznania pracodawcy zwrotu poniesionych kosztów. Rozstrzygnięcia z ust. 3 i 4 zależą natomiast od uznania starosty.

1. Starosta może skierować bezrobotnych do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy do pracodawcy, rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub pełnoletniej osoby fizycznej, zamieszkującej i prowadzącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej, w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym obejmującym obszar użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub prowadzącej dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403, 1623 i 1650).

1a. (uchylony).

2. Starosta może skierować do odbycia stażu na okres do 12 miesięcy bezrobotnych, którzy nie ukończyli 30 roku życia.

3. (uchylony).

4. Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą, według programu określonego w umowie. Przy ustalaniu programu powinny być uwzględnione predyspozycje psychofizyczne i zdrowotne, poziom wykształcenia oraz dotychczasowe kwalifikacje zawodowe bezrobotnego. Program powinien określać:

1) nazwę zawodu lub specjalności, której program dotyczy;

2) zakres zadań wykonywanych przez bezrobotnego;

3) rodzaj uzyskiwanych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych;

4) sposób potwierdzenia nabytych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych;

5) opiekuna osoby objętej programem stażu.

5. Nadzór nad odbywaniem stażu przez bezrobotnego sprawuje starosta. Pracodawca po zakończeniu realizacji programu, o którym mowa w ust. 4, wydaje opinię zawierającą informacje o zadaniach realizowanych przez bezrobotnego i umiejętnościach praktycznych pozyskanych w trakcie stażu. Starosta wydaje bezrobotnemu zaświadczenie o odbyciu stażu.

6. Bezrobotnemu w okresie odbywania stażu przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez starostę; przepisy art. 41 ust. 6 oraz art. 80 stosuje się odpowiednio. Za okres, za który przysługuje stypendium, zasiłek nie przysługuje.

7. (uchylony).

7a. Na wniosek bezrobotnego odbywającego staż pracodawca jest obowiązany do udzielenia dni wolnych w wymiarze 2 dni za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu. Za dni wolne przysługuje stypendium. Za ostatni miesiąc odbywania stażu pracodawca jest obowiązany udzielić dni wolnych przed upływem terminu zakończenia stażu.

8. Przepisy ust. 1-7a stosuje się odpowiednio do organizacji pozarządowych.

9. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki odbywania stażu, mając na uwadze konieczność zapewnienia właściwych warunków nabywania umiejętności.

●Jedną z form pozyskania pracowników jest zawarcie przez pracodawcę ze starostą umowy o zorganizowanie stażu dla bezrobotnych. Szczegółowe warunki odbywania tego stażu określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz.U. nr 142, poz. 1160).

Staż odbywa się na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą. W ramach tej umowy bezrobotni mogą być skierowani przez starostę do odbycia przez 6 miesięcy stażu u pracodawcy lub podmiotu prowadzącego działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej. Młodych bezrobotnych, którzy nie przekroczyli 30. roku życia, starosta może skierować na dłuższy staż - do 12 miesięcy.

Starosta i pracodawca określają program, według którego odbywać się będzie staż. Program ten powinien wskazywać nazwę zawodu lub specjalności, której program dotyczy, przewidywać zakres zadań wykonywanych przez bezrobotnego, rodzaj kwalifikacji lub umiejętności zawodowych, jakie bezrobotny uzyska w trakcie stażu i sposób potwierdzenia nabytych kwalifikacji lub umiejętności zawodowych oraz określać opiekuna osoby objętej programem stażu.

●Między osobą odbywającą staż a pracodawcą nie dochodzi do zawarcia żadnej umowy. W szczególności nie dochodzi do nawiązania stosunku pracy, nawet w przypadku zaistnienia przesłanek zawartych w art. 22 par. 1¹ k.p. Osoba odbywająca staż nie otrzymuje też od pracodawcy żadnego wynagrodzenia.

Bezrobotnemu w trakcie odbywania stażu przysługuje natomiast stypendium wypłacane przez starostę w wysokości 120 proc. kwoty zasiłku dla bezrobotnych. Przyznanie zasiłku nie zależy od uznania starosty - jak wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z 29 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 387/08 (LEX nr 484003), "Decyzja o przyznaniu stypendium dla bezrobotnych skierowanych na staż lub w celu przygotowania zawodowego nie ma charakteru uznaniowego co do jego wysokości i przy jej podejmowaniu nie mogą być brane pod uwagę żadne inne przesłanki, niż wynikające z przepisów ustawy". Jeśli jednak bezrobotny z własnej winy nie kończy stażu, jest zobowiązany do zwrotu otrzymanego stypendium, z wyjątkiem przypadku, gdy przyczyną nieukończenia stażu było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej (art. 41 ust. 6 ustawy stosowany odpowiednio zgodnie z art. 53 ust. 6 ustawy).

Co do zasady, w okresie pobierania przez bezrobotnego stypendium nie przysługuje mu zasiłek dla bezrobotnych. Zachowa jednak prawo do świadczenia za okres udokumentowanej niezdolności do pracy, przypadający w okresie przysługiwania zasiłku, za który zgodnie z kodeksem pracy pracownikowi przysługuje prawo do wynagrodzenia lub zasiłek z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa. Zasadą jest również, że bezrobotny odbywający staż w razie niezdolności do pracy powinien przedstawić pracodawcy zaświadczenia o niezdolności do pracy wskutek choroby lub opieki nad chorym członkiem rodziny na druku określonym odrębnymi przepisami (art. 80 ustawy stosowany odpowiednio zgodnie z art. 53 ust. 6 ustawy).

●Pracodawca na wniosek bezrobotnego odbywającego staż zobowiązany jest udzielić mu dni wolnych w wymiarze 2 dni za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu, z zachowaniem prawa do stypendium. W ostatnim zaś miesiącu stażu dni wolne powinny być udzielone przed zakończeniem stażu. Za niewykorzystane dni wolne nie przysługuje ekwiwalent pieniężny.

1. Starosta inicjuje, organizuje i finansuje z Funduszu Pracy przygotowanie zawodowe dorosłych bezrobotnych i osób, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3-7, w celu uzyskania przez nich kwalifikacji lub umiejętności zawodowych, potwierdzonych dokumentami, o których mowa w art. 53c ust. 3 i art. 53d ust. 3.

2. Przygotowanie zawodowe dorosłych odbywa się w formie:

1) praktycznej nauki zawodu dorosłych umożliwiającej przystąpienie do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie lub egzaminu czeladniczego;

2) przyuczenia do pracy dorosłych mającego na celu zdobycie wybranych kwalifikacji zawodowych lub umiejętności, niezbędnych do wykonywania określonych zadań zawodowych, właściwych dla zawodu występującego w klasyfikacji zawodów i specjalności dla potrzeb rynku pracy.

3. Przygotowanie zawodowe dorosłych jest realizowane na podstawie umowy w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych zawieranej między starostą a pracodawcą lub między starostą, pracodawcą i instytucją szkoleniową, wpisaną do rejestru prowadzonego przez wojewódzki urząd pracy.

4. Praktyczna nauka zawodu dorosłych trwa od 6 do 12 miesięcy, a przyuczenie do pracy dorosłych trwa od 3 do 6 miesięcy.

●Inną formą aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy przy udziale finansowym starosty jest przygotowanie zawodowe dorosłych. Ta forma aktywizacji ma na celu uzyskanie przez konkretną grupę osób szczególnych umiejętności i kwalifikacji zawodowych, a następnie potwierdzenia ich stosownymi dokumentami. Rozwiązanie to może być stosowane względem bezrobotnych oraz poszukujących pracy określonych w art. 43 ust. 1 pkt 3 - 7 ustawy (m.in. poszukujących pracy w okresie wypowiedzenia stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, zatrudnionych u pracodawcy, wobec którego ogłoszono upadłość lub który jest w stanie likwidacji, z wyłączeniem likwidacji w celu prywatyzacji oraz otrzymujących świadczenie socjalne przysługujące na urlopie górniczym lub górniczy zasiłek socjalny).

●Przygotowanie zawodowe odbywa się na podstawie umowy zawartej między starostą a pracodawcą. Ewentualnie stroną umowy może być również instytucja szkoleniowa, jeśli uczestnik przygotowania będzie w niej odbywał kształcenie teoretyczne. Żadna umowa nie jest natomiast zawierana między pracodawcą a uczestnikiem przygotowania zawodowego, w szczególności nie dochodzi w tym trybie do zawarcia umowy o pracę (art. 22 par. 1¹ k.p.). Skutki czynności dokonanych w ramach przygotowania zawodowego należy oceniać wyłącznie z perspektywy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121).

●Ustawa przewiduje dwie formy przygotowania zawodowego dorosłych. Po pierwsze - pracodawca może przyjąć osoby skierowane w celu praktycznej nauki zawodu - wówczas przygotowanie trwa od 6 do 12 miesięcy w zależności od ustaleń ze starostą. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 27a ustawy praktyczna nauka zawodu dorosłych oznacza formę przygotowania zawodowego dorosłych umożliwiającą uzyskanie: świadectwa czeladniczego, świadectw potwierdzających kwalifikacje w zawodzie, dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminów potwierdzających wszystkie kwalifikacje wyodrębnione w danym zawodzie przez osoby posiadające: wykształcenie zasadnicze zawodowe albo zdany egzamin eksternistyczny z zakresu wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla zasadniczej szkoły zawodowej, albo wykształcenie średnie.

Drugą formą jest przygotowanie zawodowe w formie przyuczenia do pracy, trwające od 3 do 6 miesięcy. Przyuczenie do pracy dorosłych oznacza formę przygotowania zawodowego dorosłych, umożliwiającą uzyskanie wybranych umiejętności lub kwalifikacji zawodowych potwierdzonych zaświadczeniem lub świadectwem (art. 2 ust. 1 pkt 29b ustawy).

●Osoba biorąca udział w przygotowaniu zawodowym dorosłych może otrzymywać 120 proc. kwoty zasiłku dla bezrobotnych w całym okresie przygotowania zawodowego (zob. komentarz do art. 53g poniżej). Ponadto uczestnik przygotowania zawodowego dorosłych może również liczyć na sfinansowanie poniesionych przez niego kosztów przejazdu do miejsca odbywania przygotowania zawodowego dorosłych albo kosztów zakwaterowania (art. 53l - zob. komentarz do art. 44 i 45 ustawy).

●Korzyści w postaci refundacji wydatków poniesionych na materiały i surowce, eksploatację maszyn i urządzeń, odzież roboczą, posiłki regeneracyjne (art. 53i) oraz jednorazowej premii z tytułu przygotowania zawodowego dorosłych (art. 53j) przewidziane zostały również dla pracodawcy.

●Aby skorzystać z możliwości przyjęcia osób w ramach przygotowania zawodowego dorosłych, pracodawca powinien złożyć do powiatowego urzędu pracy wniosek, którego elementy w sposób szczegółowo opisuje par. 6 ust. 2 i in. rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 11 kwietnia 2014 r. w sprawie przygotowania zawodowego dorosłych (Dz.U. poz. 497).

1. Przygotowanie zawodowe dorosłych jest realizowane według programu ukierunkowanego na nabywanie umiejętności praktycznych oraz zdobywanie wiedzy teoretycznej, niezbędnych do wykonywania zadań zawodowych, przygotowanego przez pracodawcę lub instytucję szkoleniową we współpracy z pracodawcą.

2. Na czas realizacji programu pracodawca wyznacza opiekuna uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych, posiadającego kwalifikacje określone zgodnie z art. 53m.

●Przyjmując osoby w celu przygotowania zawodowego pracodawca powinien opracować program przygotowania zawodowego oraz wyznaczyć opiekuna odpowiedzialnego za realizację tego programu.

Zgodnie z par. 10 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 11 kwietnia 2014 r. w sprawie przygotowania zawodowego dorosłych program przygotowania zawodowego dorosłych (Dz.U. poz. 497) powinien zawierać w szczególności:

1) określenie formy przygotowania zawodowego dorosłych i czasu jego trwania;

2) nazwę i symbol cyfrowy zawodu oraz nazwy i oznaczenie kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie zgodne z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego i podstawą programową kształcenia w zawodach, lub nazwę i symbol cyfrowy zawodu zgodne z klasyfikacją zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy;

3) wykaz zadań zawodowych przewidzianych do realizacji u pracodawcy;

4) wykaz nabywanych kwalifikacji zawodowych lub umiejętności;

5) stawiane uczestnikom wymagania dotyczące wykształcenia oraz predyspozycji psychofizycznych i zdrowotnych;

6) plan nauczania określający tematy zajęć edukacyjnych oraz wymiar godzin, z uwzględnieniem miejsca nabywania umiejętności praktycznych i zdobywania wiedzy teoretycznej;

7) wykaz literatury oraz niezbędnych środków i materiałów dydaktycznych;

8) sposób sprawdzania efektów przygotowania zawodowego dorosłych.

Fakultatywnym elementem programu przygotowania zawodowego dorosłych jest wykaz materiałów dydaktycznych wykorzystywanych podczas zajęć, w szczególności umożliwiających kształtowanie umiejętności zgodnych z wymaganiami pracodawców, w tym dotyczących wprowadzania nowych rozwiązań i innowacyjnych technologii.

Obowiązkiem pracodawcy jest jednak prowadzenie dokumentacji realizacji programu przygotowania zawodowego dorosłych, obejmującej w szczególności: listy obecności, dziennik zajęć zawierający opis zadań praktycznych i tematykę zajęć teoretycznych, wyniki sprawdzianów okresowych, wyniki i protokół wewnętrznego egzaminu końcowego, jeżeli został przeprowadzony, rejestr wydanych zaświadczeń o ukończeniu przygotowania zawodowego dorosłych (par. 10 ust. 2-4 rozporządzenia).

●Opiekun uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych wyznaczony przez pracodawcę musi posiadać kwalifikacje określone w par. 24 rozporządzenia. W przypadku opiekunów uczestników przygotowania zawodowego realizowanego w formie praktycznej nauki zawodu powinny to być kwalifikacje instruktorów praktycznej nauki zawodu. W przypadku opiekunów uczestników przyuczenia do pracy kwalifikacjami tymi są przynajmniej wykształcenie średnie, 3-letni staż pracy w zawodzie oraz roczne doświadczenie w zakresie nadzoru nad pracownikami, stażystami lub praktykantami. Zgodnie z par. 6 ust. 2 pkt 8 rozporządzenia pracodawca zainteresowany utworzeniem miejsc przygotowania zawodowego dorosłych powinien wskazać stanowisko pracy zajmowane przez opiekuna, co oznacza, iż musi on być pracownikiem pracodawcy.

1. Program praktycznej nauki zawodu dorosłych uwzględnia w szczególności wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodach lub standardy wymagań będące podstawą przeprowadzania egzaminu czeladniczego.

2. Praktyczna nauka zawodu dorosłych kończy się egzaminami potwierdzającymi kwalifikacje w zawodzie, przeprowadzanymi przez okręgową komisję egzaminacyjną, zgodnie z przepisami w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych lub egzaminem czeladniczym przeprowadzanym przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych, zgodnie z przepisami w sprawie egzaminów na tytuły czeladnika i mistrza w zawodzie.

3. Uczestnik praktycznej nauki zawodu dorosłych, który zdał egzaminy potwierdzające kwalifikacje w zawodzie lub egzamin czeladniczy z wynikiem pozytywnym, otrzymuje odpowiednio świadectwa potwierdzające kwalifikacje w zawodzie lub dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe albo świadectwo czeladnicze zgodnie z przepisami, o których mowa w ust. 2.

●Program praktycznej nauki zawodu dorosłych powinien uwzględniać w szczególności wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodach - są one określone w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach (Dz.U. poz. 184) - lub standardy wymagań będące podstawą przeprowadzania egzaminu czeladniczego - ustala je Związek Rzemiosła Polskiego na podstawie ustawy z 22 marca 1989 r. o rzemiośle (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 112, poz. 979 ze zm.).

●Praktyczną naukę zawodu wieńczy egzamin kwalifikacyjny na tytuł zawodowy lub egzamin czeladniczy. Egzaminy zawodowe przeprowadzają okręgowe komisje egzaminacyjne na zasadach określonych w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. nr 83, poz. 562 ze zm.). Natomiast przeprowadzaniem egzaminów czeladniczych zajmują się komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych na zasadach określonych w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z 14 września 2012 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz.U. poz. 1117).

1. Program przyuczenia do pracy dorosłych uwzględnia w szczególności standardy kwalifikacji zawodowych dostępne w bazach danych prowadzonych przez ministra właściwego do spraw pracy lub wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodach.

2. Przyuczenie do pracy dorosłych kończy się egzaminem sprawdzającym przeprowadzanym przez komisję egzaminacyjną izby rzemieślniczej, instytucję szkoleniową wpisaną do rejestru prowadzonego przez wojewódzki urząd pracy lub inną instytucję uprawnioną do przeprowadzania egzaminów wskazaną przez starostę.

3. Przyuczenie do pracy dorosłych może kończyć się egzaminami potwierdzającymi kwalifikacje w zawodzie, przeprowadzanymi przez okręgową komisję egzaminacyjną, jeżeli program przyuczenia do pracy uwzględnia wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodach.

4. Uczestnik przyuczenia do pracy dorosłych, który zdał:

1) egzamin sprawdzający, o którym mowa w ust. 2 z wynikiem pozytywnym, otrzymuje zaświadczenie potwierdzające nabyte umiejętności lub

2) egzaminy, o których mowa w ust. 3, otrzymuje świadectwa potwierdzające kwalifikacje w zawodzie.

●W przypadku przyuczenia do pracy dorosłych program powinien uwzględniać m.in. standardy kwalifikacji zawodowych dostępne w bazach danych prowadzonych przez ministra pracy i polityki społecznej lub wymagania określone w podstawie programowej kształcenia w zawodach. Standardy kwalifikacji zawodowych opracowywane przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej są publikowane na stronie internetowej http://www.kwalifikacje.praca.gov.pl. Podstawy programowe kształcenia w zawodach są określone w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach (Dz.U. poz. 184).

●Przyuczenie do pracy dorosłych co do zasady wieńczy egzamin sprawdzający przeprowadzany przez instytucję wskazaną przez starostę. Jeśli jednak program przyuczenia do pracy uwzględnia wymagania określone w podstawie programowej danego zawodu, to uczestnik tego przyuczenia może po jego ukończeniu podejść do egzaminu przeprowadzanego przez okręgową komisję egzaminacyjną i uzyskać świadectwo potwierdzające kwalifikacje w zawodzie.

1. Wymiar czasu odbywania przygotowania zawodowego dorosłych nie może przekraczać 8 godzin zegarowych dziennie i 40 godzin zegarowych tygodniowo.

2. Nabywanie umiejętności praktycznych obejmuje co najmniej 80% czasu odbywania przygotowania zawodowego dorosłych i jest realizowane u pracodawcy.

3. Pracodawca zapewnia warunki umożliwiające zdobywanie wiedzy teoretycznej prowadząc kształcenie teoretyczne bezpośrednio u siebie lub kierując uczestnika do instytucji szkoleniowej wskazanej przez starostę. W przypadku gdy kształcenie teoretyczne realizuje instytucja szkoleniowa pracodawca jest obowiązany udzielić uczestnikowi przygotowania zawodowego dorosłych czasu wolnego na uczestnictwo w zajęciach w wymiarze przewidzianym programem.

4. W przypadku gdy pracodawca nie może zapewnić warunków do zrealizowania w pełni programu praktycznej nauki zawodu dorosłych, możliwe jest zrealizowanie części tego programu przez wskazane przez starostę Centrum Kształcenia Praktycznego lub Centrum Kształcenia Ustawicznego, działające na podstawie przepisów o systemie oświaty, w wymiarze nieprzekraczającym 20% czasu programu.

●W ramach przygotowania zawodowego dorosłych osoby skierowane do pracodawcy odbywać mogą to przygotowanie w wymiarze maksymalnie 8 godzin zegarowych dziennie i 40 godzin zegarowych tygodniowo. Z tego czasu 80 proc. powinno być poświęcone na nabywanie umiejętności praktycznych, pozostałą zaś część może stanowić szkolenie teoretyczne. Co prawda godzina to 60 minut, to jednak ustawa posługuje się pojęciem godziny zegarowej w celu uniknięcia wątpliwości co do takiej liczby minut (godzina lekcyjna liczy tylko 45 minut).

Jak przy tym wynika z par. 12 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 11 kwietnia 2014 r. w sprawie przygotowania zawodowego dorosłych (Dz.U. poz. 497), program przygotowania zawodowego dorosłych nie może być realizowany u pracodawcy w niedziele i święta ani w porze nocnej. W drodze wyjątku starosta może wyrazić zgodę na realizację u pracodawcy programu przygotowania zawodowego dorosłych w porze nocnej, o ile charakter pracy w danym zawodzie wymaga pracy w porze nocnej.

●Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie warunków umożliwiających zdobywanie wiedzy teoretycznej poprzez prowadzenie kształcenia teoretycznego bezpośrednio u siebie lub skierowanie uczestnika do instytucji szkoleniowej wskazanej przez starostę. Jeśli część teoretyczna kształcenia ma być realizowana przez instytucję szkoleniową, obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie uczestnikowi przygotowania zawodowego dorosłych czasu wolnego na uczestnictwo w zajęciach w wymiarze przewidzianym programem.

●W przypadku przygotowania zawodowego dorosłych w formie praktycznej nauki zawodu, jeśli pracodawca nie może zapewnić warunków do zrealizowania w pełni programu, to dopuszczalne jest zrealizowanie części programu przez wskazane przez starostę Centrum Kształcenia Ustawicznego (CKU). Część programu realizowana przez CKU nie może jednak przekraczać 20 proc. czasu programu. Możliwości zrealizowania części programu przez CKU nie ma w przypadku przygotowania zawodowego odbywającego się w formie przyuczenia do zawodu.

Pracodawca jest obowiązany do udzielenia uczestnikowi przygotowania zawodowego dorosłych dni wolnych w wymiarze 2 dni za każde 30 dni kalendarzowych; za ostatni miesiąc odbywania przygotowania zawodowego dorosłych pracodawca jest obowiązany udzielić dni wolnych przed upływem terminu zakończenia przygotowania zawodowego dorosłych.

●Podobnie jak w przypadku odbywania stażu, pracodawca na wniosek uczestnika przygotowania zawodowego zobowiązany jest udzielić mu dni wolnych w wymiarze 2 dni za każde 30 dni kalendarzowych przygotowania zawodowego. W ostatnim zaś miesiącu przygotowania zawodowego dni wolne powinny być udzielone przed zakończeniem przygotowania zawodowego. Uczestnikowi przygotowania zawodowego nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane dni wolnego.

1. Uczestnikowi przygotowania zawodowego dorosłych przysługuje stypendium w wysokości 120% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez starostę; przepis art. 80 stosuje się odpowiednio. Za okres, za który przysługuje stypendium, zasiłek nie przysługuje.

2. Stypendium przysługuje za dni wolne, o których mowa w art. 53f.

3. Starosta nie wypłaca stypendium za okres nieusprawiedliwionych nieobecności uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych.

●Dorosły biorący udział w przygotowaniu zawodowym może otrzymywać 120 proc. kwoty zasiłku dla bezrobotnych przysługującej w pierwszych 90 dniach posiadania prawa do zasiłku (obecnie wynoszącej 831,10 zł). W konsekwencji, zamiast pobierania zasiłku będzie mógł skorzystać ze stypendium w wysokości 997,40 zł w całym okresie przygotowania zawodowego. Jest to o tyle korzystniejsze rozwiązanie, że pobierając zasiłek od 91 dnia posiadania do niego prawa otrzymywałby niższą kwotę (obecnie 652,60 zł).

Uczestnik będzie mógł otrzymywać stypendium od starosty w całym okresie przygotowania zawodowego, w tym za czas dni wolnych, których wymiar określa art. 53f. Stypendium nie przysługuje jednak za okres nieusprawiedliwionych nieobecności. Oznacza to, że stypendium będzie przysługiwało w przypadku nieobecności usprawiedliwionych np. wynikłych z działania siły wyższej. W tej kategorii będą się mieścić również nieobecności spowodowane chorobą osoby biorącej udział w przygotowaniu zawodowym.

1. Uczestnik przygotowania zawodowego dorosłych, który z własnej winy przerwał program tego przygotowania lub nie przystąpił do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, egzaminu czeladniczego lub egzaminu sprawdzającego, jest obowiązany do zwrotu kosztów tego przygotowania poniesionych z Funduszu Pracy, z wyjątkiem sytuacji gdy powodem przerwania programu tego przygotowania lub nieprzystąpienia do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, egzaminu czeladniczego lub egzaminu sprawdzającego było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej.

2. Uczestnik przygotowania zawodowego dorosłych, który z własnej winy przerwał program tego przygotowania, nie przystąpił do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, egzaminu czeladniczego lub egzaminu sprawdzającego, może być ponownie zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy, nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia przerwania programu lub nieprzystąpienia do egzaminu.

●Hamulcem przed przerywaniem przez uczestników z własnej winy programu przygotowania zawodowego lub nieprzystępowaniem do egzaminu kończącego szkolenie jest obowiązek zwrotu kosztów tego przygotowania poniesionych z FP. Należy uznać, że koszty, które w takich okolicznościach uczestnik ma obowiązek zwrócić obejmują zarówno otrzymane przez niego stypendium, jak i refundacje ze środków FP, które w związku z prowadzeniem przygotowania zawodowego otrzymał pracodawca. Od zwrotu kosztów przygotowania uczestnik może się zwolnić tylko w przypadku przerwania programu przygotowania zawodowego lub nieprzystąpienia do egzaminów z uwagi na podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej.

Uczestnik przygotowania zawodowego będzie zobowiązany do zwrotu kosztów tego przygotowania tylko w przypadku przerwania realizacji programu z własnej winy. Obowiązek zwrotu powstanie zarówno w przypadku winy umyślnej jak i nieumyślnej. Dla przykładu, winę umyślną będzie można mu przypisać, jeśli będzie miał wolę przerwania programu lub nieprzystąpienia do egzaminu (świadomie zrezygnuje, a nieumyślną, gdy zapomni o egzaminie. Wina uczestnika nie będzie miała miejsca np. w przypadku gdy zachoruje w dniu egzaminu.

●Dodatkową sankcją dla uczestników rezygnujących z programu przygotowania zawodowego dorosłych jest zakaz rejestrowania takich osób w powiatowym urzędzie pracy w okresie 6 miesięcy od dnia przerwania programu lub nieprzystąpienia do egzaminu.

Starosta refunduje ze środków Funduszu Pracy pracodawcy, z którym zawarł umowę w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych, określone w umowie wydatki poniesione na uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych, w szczególności na materiały i surowce, eksploatację maszyn i urządzeń, odzież roboczą, posiłki regeneracyjne i inne środki niezbędne do realizacji programu przygotowania zawodowego dorosłych w wymiarze do 2% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za każdy pełny miesiąc realizacji programu.

●Motywacją dla pracodawców do przyjmowania osób w ramach przygotowania zawodowego dorosłych jest możliwość skorzystania przez nich z refundacji przez starostę wydatków poniesionych na każdego z uczestników przygotowania zawodowego dorosłych. Maksymalna kwota refundacji wynosi 2 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia tj. 77,90 zł za każdy pełny miesiąc realizacji programu (w pierwszym kwartale 2014 r. kwota przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w przepisie, wyniosła 3895,31 zł).

●Wśród wydatków podlegających refundacji uwzględnić można materiały i surowce, eksploatację maszyn i urządzeń, odzież roboczą, posiłki regeneracyjne i inne środki niezbędne do realizacji programu przygotowania zawodowego dorosłych. Warunkiem refundacji tych wydatków jest ich uwzględnienie w umowie zawartej ze starostą.

1. Pracodawcy, z którym starosta zawarł umowę w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych, przysługuje jednorazowa premia ze środków Funduszu Pracy po zakończeniu tej formy aktywizacji, jeżeli skierowany przez starostę uczestnik przygotowania zawodowego dorosłych ukończył program praktycznej nauki zawodu dorosłych lub przyuczenia do pracy dorosłych i zdał egzamin, o którym mowa w art. 53c ust. 2 lub art. 53d ust. 2.

2. Premia jest przyznawana w wysokości 400 zł za każdy pełny miesiąc programu przygotowania zawodowego dorosłych, zrealizowanego dla każdego skierowanego uczestnika, na podstawie umowy, o której mowa w art. 53a ust. 3.

3. Kwota premii określona w ust. 2 podlega waloryzacji na zasadach określonych w art. 72 ust. 6.

4. Jeżeli umowa w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a osoba skierowana przez starostę podjęła przygotowanie zawodowe dorosłych u innego pracodawcy - przysługującą kwotę premii dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy realizowanego u nich programu tego przygotowania. Premia nie przysługuje pracodawcy, z którym umowa w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych została rozwiązana z winy pracodawcy.

5. Premię przyznaje starosta, który zawarł z pracodawcą umowę w sprawie realizacji przygotowania zawodowego dorosłych, po stwierdzeniu spełnienia warunku określonego w ust. 1.

6. Premia jest przyznawana na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu przez uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych. Do wniosku należy dołączyć kopię dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia, potwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1.

●Pracodawcy, którego uczestnik ukończył program praktycznej nauki zawodu dorosłych lub przyuczenia do pracy, a następnie zdał przewidziany ustawą egzamin (potwierdzający kwalifikacje zawodowe lub egzamin sprawdzający) przysługuje bonus w postaci jednorazowej premii wypłacanej przez starostę. Warto zwrócić uwagę, że przepis nie przewiduje warunku, aby uczestnik zdał egzamin za pierwszym podejściem, ani też aby uzyskał określoną ocenę. Kwota premii podlega corocznej waloryzacji na takich samych zasadach, jak zasiłek dla bezrobotnych Obecnie przysługuje ona w kwocie 479,40 zł za każdy pełny miesiąc programu przygotowania zawodowego zrealizowanego przez tego konkretnego uczestnika programu.

W szczególnym przypadku kwota premii może być rozdzielona między kilku pracodawców. Zdarzy się tak, jeśli umowa zostanie rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a osoba skierowana przez starostę podejmie przygotowanie zawodowe dorosłych u innego pracodawcy. Pracodawca nie otrzyma jednak premii, jeśli umowa ulegnie rozwiązaniu z winy tego pracodawcy. Ustęp 4 komentowanego przepisu w sposób niekonsekwentny posługuje się pojęciami rozwiązania umowy z przyczyn niezależnych od pracodawcy i z winy pracodawcy.

●Decyzja starosty ma charakter związany, tj. w razie spełnienia przez pracodawcę przesłanek określonych w komentowanym przepisie starosta nie może wydać decyzji odmownej. Wniosek o przyznanie premii pracodawca winien złożyć w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia egzaminu z wynikiem pozytywnym, załączając kopię dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia o spełnieniu przez pracodawcę warunków do przyznania premii.

●Premia jest świadczeniem o szczególnych charakterze. Mimo, iż to pracodawca może się ubiegać o jej przyznanie, nabycie uprawnień do niej zależne jest od czynników zupełnie od niego niezależnych, tj. ukończenia przez uczestnika programu i zdania egzaminu. Ustawa nie zakazuje, aby pracodawca porozumiał się z uczestnikiem, że w przypadku zdania egzaminu otrzyma części premii należnej pracodawcy.

Refundacja, o której mowa w art. 53i, oraz premia, o której mowa w art. 53j, stanowią pomoc de minimis i są przyznawane zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

●Refundacja i premia dla pracodawcy są poddane zasadom dotyczącym pomocy de minimis w rozumieniu przepisów o pomocy publicznej (w szczególności rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis, Dz.U.UE.L.2013.352.1). Oznacza to, że jest ona objęta szeregiem ograniczeń, w tym limitem maksymalnej kwoty pomocy, jaką państwo może udzielić jednemu przedsiębiorstwu. Zgodnie z art. 3 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia limit ten wynosi 200 000 euro w okresie trzech lat podatkowych.

Praktyczną konsekwencją posiadania przez premię i refundację statusu pomocy de minimis jest to, że pracodawca ubiegający się o ich przyznanie powinien złożyć wraz z wnioskiem informacje o już przyznanej mu pomocy publicznej.

1. Koszty przygotowania zawodowego dorosłych obejmujące:

1) refundację wydatków poniesionych na uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych niezbędnych do realizacji programu, o których mowa w art. 53i,

2) jednorazową premię przyznawaną pracodawcy, o której mowa w art. 53j,

3) należność przysługującą instytucji szkoleniowej za przygotowanie i realizację ustalonej części programu,

4) koszty badań lekarskich i psychologicznych mających na celu ustalenie zdolności do udziału w przygotowaniu zawodowym dorosłych,

5) koszty egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie, egzaminów czeladniczych lub egzaminów sprawdzających

- są finansowane z Funduszu Pracy.

2. W przypadku gdy uczestnik przygotowania zawodowego dorosłych nie złożył z wynikiem pozytywnym egzaminu, koszty ponownego przystąpienia do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, egzaminu czeladniczego lub egzaminu sprawdzającego nie mogą być sfinansowane ze środków Funduszu Pracy.

3. Starosta może sfinansować koszty przejazdu do miejsca odbywania przygotowania zawodowego dorosłych, a w przypadku gdy przygotowanie zawodowe dorosłych odbywa się w miejscowości innej niż miejsce zamieszkania, także koszty zakwaterowania, zgodnie z art. 44 i 45.

●Zasadą jest finansowanie kosztów przygotowania zawodowego dorosłych wskazanych w komentowanym artykule z FP. Sfinansowaniu nie podlegają jednak koszty ponownego przystąpienia do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, egzaminu czeladniczego lub egzaminu sprawdzającego, w przypadku gdy uczestnik nie złożył tego egzaminu z wynikiem pozytywnym za pierwszym podejściem. Ponowy egzamin będzie finansowany przez uczestnika tylko gdy wcześniej przystąpił on do egzaminu i go nie zdał, nie będzie musiał go finansować, gdy nie zdał pierwszego, bo np. nie przystąpił do egzaminu z uwagi na chorobę.

●Uczestnik przygotowania zawodowego dorosłych może ubiegać się o sfinansowanie przez starostę kosztów przejazdu lub kosztów zakwaterowania na zasadach przewidzianych w art. 44 i 45 ustawy.

Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki, sposób i tryb organizowania przygotowania zawodowego dorosłych, sposób refundowania pracodawcy wydatków poniesionych na uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych i wypłacania premii, kwalifikacje wymagane od opiekunów uczestników przygotowania zawodowego dorosłych, wzór zaświadczenia o ukończeniu przygotowania zawodowego dorosłych, warunki i tryb przeprowadzania egzaminu sprawdzającego oraz wzór wydawanego zaświadczenia, mając na uwadze efektywność tej formy pozyskiwania kwalifikacji i umiejętności zawodowych, a także konieczność zapewnienia zgodności udzielania pomocy z zasadami przyznawania pomocy de minimis.

●Aktualnie obowiązuje rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 11 kwietnia 2014 r. w sprawie przygotowania zawodowego dorosłych (Dz.U. poz. 497). W zakresie pomocy de minimis (zob. komentarz do art. 60 ustawy).

Starosta ustala i opłaca, w wysokości i na zasadach określonych w odrębnych przepisach, składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe od stypendiów wypłaconych na podstawie art. 41 ust. 3, art. 53 ust. 6, art. 53g ust. 1 oraz od stypendium wypłaconego na podstawie art. 42a ust. 5 za okres, w którym osoba odbywająca studia podyplomowe nie pozostaje w zatrudnieniu, nie wykonuje innej pracy zarobkowej lub nie prowadzi działalności gospodarczej.

●Osoby pobierające stypendium szkoleniowe, o którym mowa w art. 41 ustawy, stypendium dla bezrobotnego odbywającego staż (art. 53 ust. 6 ustawy), stypendium dla uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych (art. 53g ust. 1 ustawy) oraz stypendium dla bezrobotnego, któremu starosta przyznał dofinansowanie kosztów studiów podyplomowych (art. 42a ust. 5 ustawy), podlegają z tego tytułu obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu. Nie podlegają ubezpieczeniu chorobowemu, bowiem stypendium jest wypłacane w okresie choroby.

Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe za te osoby ustala i odprowadza starosta. Oznacza to, że jest on płatnikiem składek w rozumieniu ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1442 ze zm.).

1. Bezrobotnemu bez kwalifikacji zawodowych, który w okresie 12 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy podjął dalszą naukę w szkole ponadgimnazjalnej dla dorosłych, będącej szkołą publiczną lub niepubliczną o uprawnieniach szkoły publicznej, albo w szkole wyższej, gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, starosta, na wniosek bezrobotnego, może przyznać stypendium w wysokości 100% kwoty zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, wypłacane przez okres 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia nauki.

2. Starosta może podjąć decyzję o kontynuacji wypłacania stypendium do ukończenia nauki zgodnie z programem nauczania.

3. Stypendium przysługuje pod warunkiem nieprzekroczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej, uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej. Do dochodu nie wlicza się kwoty tego stypendium.

4. Podstawą wypłaty stypendium jest zaświadczenie albo oświadczenie składane przez bezrobotnego stwierdzające podjęcie lub kontynuowanie nauki.

4a. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 4, składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

5. Stypendium nie przysługuje w przypadku przerwania nauki. Przepis art. 73 ust. 5 stosuje się odpowiednio.

6. Osobie, której starosta przyznał stypendium, o którym mowa w ust. 1, przysługuje stypendium w wysokości 20% zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1, od dnia podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. Przepis art. 41 ust. 3c stosuje się odpowiednio.

●Stypendium w wysokości 100 proc. kwoty zasiłku dla bezrobotnych, tj. obecnie 831,10 zł, może być przyznane bezrobotnemu bez kwalifikacji zawodowych, jeśli w okresie 12 miesięcy od dnia zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy podejmie dalszą naukę w określonych w komentowanym artykule szkołach. Stypendium to może być przyznane tylko bezrobotnemu, którego dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń z pomocy społecznej (aktualnie 456 zł). Dowodem podjęcia nauki może być samo oświadczenie bezrobotnego złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 233 par. 6 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny; Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.). Ustawa traktuje złożenie takiego oświadczenia w sposób równoprawny względem zaświadczenia wystawionego przez szkołę. To bezrobotny decyduje, w jakiej formie chce potwierdzić okoliczność podjęcia nauki. Starosta nie może zażądać zaświadczenia w miejsce oświadczenia, chyba że oświadczenie budzi uzasadnione wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy.

●Za bezrobotnego bez kwalifikacji zawodowych uważa się bezrobotnego nieposiadającego kwalifikacji do wykonywania jakiegokolwiek zawodu poświadczonych dyplomem, świadectwem lub innym dokumentem uprawniającym do wykonywania zawodu (art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy).

●Co do zasady stypendium może być przyznane na 12 miesięcy - starosta może jednak podjąć również decyzję o wypłacaniu stypendium aż do ukończenia nauki przez bezrobotnego.

W razie przerwania nauki stypendium nie przysługuje. Zgodnie z odesłaniem do art. 73 ust. 5 ustawy, jeśli bezrobotny przerwie naukę na krócej niż 365 dni z powodu podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub kilku innych przyczyn, to po ponownym podjęciu nauki będzie mieć prawo do stypendium przez okres pomniejszony o poprzedni okres pobierania stypendium.

Zgodnie z ust. 6 ustawy starosta ma obowiązek przyznać dodatkowe stypendium w wysokości 20 proc. zasiłku osobie, która otrzymała już stypendium opisane wyżej. Stypendium takie wypłacane jest od dnia podjęcia przez nią zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. Odpowiednie stosowanie art. 41 ust. 3c ustawy oznacza, iż do tego stypendium nie stosuje się zasady proporcjonalnego ustalania jego wysokości, o której mowa w art. 41 ust. 3 ustawy, a stypendium to za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę przysługującego stypendium przez 30 i mnożąc otrzymaną kwotę przez liczbę dni kalendarzowych przypadających w okresie, za który stypendium przysługuje.

1. Starosta może dokonywać z Funduszu Pracy przez okres do 12 miesięcy zwrotu poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy skierowanego bezrobotnego kosztów wypłaconego mu wynagrodzenia, nagród oraz opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości uprzednio uzgodnionej, nieprzekraczającej jednak kwoty zasiłku określonej w art. 72 ust. 1 pkt 1, obowiązującej w ostatnim dniu każdego rozliczanego miesiąca i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia.

2. Starosta może dokonywać z Funduszu Pracy przez okres do 18 miesięcy zwrotu poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy skierowanego bezrobotnego kosztów wypłaconego mu wynagrodzenia, nagród oraz opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości uprzednio uzgodnionej, nieprzekraczającej jednak minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia, jeżeli zwrot obejmuje koszty poniesione za co drugi miesiąc.

3. Pracodawca jest obowiązany, stosownie do zawartej umowy, do utrzymania w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego przez okres objęty refundacją wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne oraz okres 6 miesięcy po zakończeniu tej refundacji.

4. Niewywiązanie się z warunku, o którym mowa w ust. 3, lub naruszenie innych warunków zawartej umowy powoduje obowiązek zwrotu uzyskanej pomocy wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości uzyskanej pomocy od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

5. W przypadku rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy skierowanego bezrobotnego w trakcie okresu objętego refundacją albo przed upływem okresu 3 miesięcy, o którym mowa w ust. 3, starosta kieruje na zwolnione stanowisko pracy innego bezrobotnego.

6. W przypadku odmowy przyjęcia skierowanego bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy, pracodawca zwraca uzyskaną pomoc w całości wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. W przypadku braku możliwości skierowania bezrobotnego przez urząd pracy na zwolnione stanowisko pracy, pracodawca nie zwraca uzyskanej pomocy za okres, w którym uprzednio skierowany bezrobotny pozostawał w zatrudnieniu.

●Komentowany przepis opisuje drugi wariant prac interwencyjnych (por. także komentarz do art. 51 i do art. 59 ustawy) - różnice dotyczą okresu, na jaki prace interwencyjne są organizowane, charakteru decyzji wydawanych przez starostę (w przypadku art. 51 decyzje mają charakter związany, a tu uznaniowy) oraz sposobu refundacji (tu: z FP). Zasady ubiegania się przez pracodawcę o organizowanie prac interwencyjnych, warunki zawierania umowy ze starostą itd. są takie same jak w przypadku robót interwencyjnych opisanych w art. 51 ustawy.

●1 lipca 2014 r. brzmienie komentowanego przepisu, podobnie jak art. 57, 59, 59c i 60, ulegnie zmianie (zob. art. 31 pkt 1 ustawy z 14 marca 2014 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. poz. 598). Zmiany przewidziane w art. 56, art. 57 oraz art. 59 wynikają z konieczności dostosowania prac interwencyjnych oraz robót publicznych do zmiany art. 49 ustawy, tj. dopuszczenia tych instrumentów rynku pracy dla wszystkich bezrobotnych.

●Zgodnie z komentowanym przepisem pracodawca może się ubiegać o przyznanie zwrotu kosztów ponoszonych przez niego w okresie 12 miesięcy zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy skierowanego bezrobotnego w ramach prac interwencyjnych. Refundacji podlega wypłacone bezrobotnemu wynagrodzenie, nagrody oraz opłacone składki na ubezpieczenia społeczne w wysokości uprzednio uzgodnionej ze starostą, nieprzekraczającej jednak kwoty zasiłku określonej w art. 72 ust. 1 ustawy, obowiązującej w ostatnim dniu każdego rozliczanego miesiąca (obecnie 831,10 zł) i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia. Refundacja może również objąć okres 18 miesięcy, jednak wówczas zwrot obejmować może tylko koszty ponoszone przez pracodawcę co drugi miesiąc, jej kwota nie może przekroczyć minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia. Decyzje starosty o przyznaniu refundacji mają charakter uznaniowy.

●Od 1 lipca 2014 r., aby utrzymać zwrot, pracodawca będzie zobowiązany do utrzymania w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego przez okres objęty refundacją wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne oraz okres 6 miesięcy po zakończeniu tej refundacji. Okres ten należy liczyć od dnia zakończenia 12-miesięcznego zatrudnienia skierowanych bezrobotnych (a nie od daty faktycznego rozliczenia finansowania). W przeciwnym wypadku zobowiązany będzie do zwrotu uzyskanej pomocy wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości uzyskanej pomocy od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. Podobnie będzie musiał zwrócić otrzymaną refundację w razie naruszenia innych warunków umowy zawartej ze starostą. Wprowadzone rozwiązanie należy ocenić jako nadmiernie restrykcyjne i mogące prowadzić do nadużyć ze strony starostów, którzy korzystając z niego, będą mogli żądać zwrotu w każdym przypadku naruszenia umowy. Celowe byłoby ograniczenie obowiązku zwrotu wyłącznie do naruszeń warunków umowy o charakterze istotnym.

●Również od 1 lipca 2014 r. starosta będzie miał możliwość skierowania innego bezrobotnego na opróżnione miejsce w razie rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 k.p. (w trybie dyscyplinarnym) w trakcie okresu objętego refundacją albo przed upływem okresu 3 miesięcy po zakończeniu refundacji. Jeśli pracodawca odmówi przyjęcia skierowanego bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy, będzie zobowiązany do zwrotu uzyskanej pomocy w całości wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. Jeśli jednocześnie urząd pracy i tak nie będzie mógł skierować bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy, pracodawca będzie mógł zachować uzyskaną już pomoc za okres, w którym uprzednio skierowany bezrobotny pozostawał w zatrudnieniu.

Warto podkreślić, że ustawa zawiera błąd - ust. 3 tworzy obowiązek zatrudnienia przez 6 miesięcy po zakończeniu refundacji, a ust. 5 odwołujący się do ust. 3 wspomina o 3 miesiącach, a nie 6 miesiącach. Błąd ten należy interpretować na korzyść pracodawcy i skutki wiązać z krótszym terminem 3-miesięcznym. Zatem jeżeli bezrobotny został zwolniony po 6 miesiącach pracodawca zatrzyma 6/9, a nie 6/12 uzyskanej pomocy. Ustawa nie wyjaśnia, czy pracodawca zachowa otrzymane środki w przypadku, gdy pracownik odwoła się do sądu od zwolnienia w trybie art. 52 k.p., a sąd uzna zwolnienie za naruszające przepisy o rozwiązywaniu umów w tym trybie. Uważam, że każdy przypadek należy badać indywidualnie. Ustawa nie nakazuje zwrotu pomocy w przypadku wadliwego zwolnienia, stąd co do zasady pracodawca zatrzyma pomoc. Jeżeli jednak pracodawca wykorzysta zwolnienie w trybie art. 52 k.p. instrumentalnie tylko po to, by pozbyć się bezrobotnego i zachować pomoc, wówczas starosta może z powołaniem się na konstrukcję nadużycia prawa żądać zwrotu całej pomocy.

●To starosta decyduje uznaniowo, czy przyznać pracodawcy zwrot kosztów ("starosta może dokonywać zwrotu"). Jeżeli jednak starosta zawrze już umowę z pracodawcą w sprawie zwrotu, wówczas pracodawca po spełnieniu wymogów z ustawy będzie miał roszczenie o zwrot kosztów.

Bezrobotni, o których mowa w art. 49 pkt 3, po upływie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy mogą ubiegać się o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, jeżeli spełniają warunki do nabycia tego świadczenia, określone w odrębnych przepisach.

●Po upływie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania w powiatowym urzędzie pracy bezrobotnym powyżej 50. roku życia przysługuje prawo do nabycia świadczenia przedemerytalnego przewidzianego w ustawie z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 170 ze zm.) pod warunkiem spełnienia warunków określonych w tej ustawie.

Założeniem ustawodawcy było, aby osoba uprawniona do świadczenia przedemerytalnego była zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy przez okres 6 miesięcy. Urząd w tym czasie powinien jej przedstawić ofertę pracy lub program aktywizacyjny. W przypadku braku możliwości zatrudnienia lub aktywizacji po okresie 6 miesięcy, uprawniony będzie mógł nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego w ZUS.

1. Starosta może skierować bezrobotnych, o których mowa w art. 49 pkt 3, do wykonywania pracy w ramach prac interwencyjnych przez okres do 24 miesięcy oraz dokonywać refundacji poniesionych przez pracodawcę kosztów na wynagrodzenia i składki na ubezpieczenia społeczne.

2. Starosta może skierować bezrobotnych, o których mowa w ust. 1, do wykonywania pracy w ramach prac interwencyjnych u pracodawcy przez okres do 4 lat i dokonywać refundacji poniesionych przez pracodawcę kosztów wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli obejmuje ona koszty poniesione za co drugi miesiąc ich zatrudnienia.

3. (uchylony).

4. Jeżeli do pracy w ramach prac interwencyjnych są kierowani bezrobotni, którzy:

1) spełniają warunki konieczne do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego - refundacja jest przyznawana w wysokości do 80% minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia;

2) nie spełniają warunków koniecznych do uzyskania świadczenia przedemerytalnego - refundacja jest przyznawana w wysokości do 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia.

5. Przepisy art. 56 ust. 3-6 stosuje się odpowiednio.

●Wariant prac interwencyjnych uregulowany w komentowanym przepisie jest adresowany wyłącznie do bezrobotnych powyżej 50 roku życia, o których mowa w art. 49 pkt 3 ustawy. Pracodawca może uzyskać od starosty refundację kosztów wynagrodzeń i składek odprowadzonych w ramach zatrudnienia przy pracach interwencyjnych tych bezrobotnych przez okres co do zasady maksymalnie 24 miesięcy. Refundacja może obejmować okres 4 lat, jeśli będzie obejmować koszty poniesione przez pracodawcę co drugi miesiąc zatrudniania skierowanych bezrobotnych.

Kwota refundacji uzależniona jest od spełniania przez skierowanych bezrobotnych warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Za bezrobotnych spełniających te warunki refundacja jest przyznawana w wysokości do 80 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia. Za skierowanych nie spełniających tych warunków pracodawca może otrzymać maksymalnie kwotę nie przekraczającą 50 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę i składek na ubezpieczenia społeczne od refundowanego wynagrodzenia.

●Od 1 lipca 2014 r. odpowiednie zastosowanie do tego instrumentu rynku pracy znajdą art. 56 ust. 3-6 ustawy. Oznacza to, iż pracodawca będzie zobowiązany do utrzymania w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego przez okres objęty refundacją wynagrodzeń i składek na ubezpieczenia społeczne oraz okres 6 miesięcy po zakończeniu tej refundacji. W przeciwnym wypadku zobowiązany będzie do zwrotu uzyskanej pomocy wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości uzyskanej pomocy od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. Podobnie będzie musiał zwrócić otrzymaną refundację w razie naruszenia innych postanowień umowy zawartej ze starostą.

Również od 1 lipca 2014 r. starosta będzie miał możliwość skierowania innego bezrobotnego na zwolnione miejsce w razie rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 k.p. (w trybie dyscyplinarnym) w trakcie okresu objętego refundacją albo przed upływem okresu 3 miesięcy. Jeśli pracodawca odmówi przyjęcia skierowanego bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy, będzie zobowiązany do zwrotu uzyskanej pomocy w całości wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. Pracodawca nie będzie jednak zobowiązany do zwrotu uzyskanej pomocy za okres, w którym uprzednio skierowany bezrobotny pozostawał w zatrudnieniu w braku możliwości skierowania bezrobotnego przez urząd pracy na zwolnione stanowisko pracy.

Warto podkreślić, że ustawa zawiera błąd - art. 56 ust. 3 tworzy obowiązek zatrudnienia przez 6 miesięcy po zakończeniu refundacji, a ust. 5 odwołujący się do ust. 3 wspomina o 3 miesiącach, a nie 6 miesiącach. Więcej na ten temat w komentarzu do art. 56 ustawy.

Prace interwencyjne, o których mowa w art. 51, 56 i 59, nie mogą być organizowane w powiatowych i wojewódzkich urzędach pracy.

●Co do zasady prace interwencyjne mogą organizować pracodawcy. W roli pracodawcy organizującego roboty interwencyjne nie mogą jednak występować powiatowe i wojewódzkie urzędy pracy.

●Prac tych nie mogą jednak organizować podmioty określone w par. 2 i 3 rozporządzenia z 7 stycznia 2009 r. w sprawie organizacji prac interwencyjnych i robót publicznych (Dz.U. nr 5, poz. 25). Zgodnie z par. 2 rozporządzenia prace interwencyjne nie mogą być organizowane przez pracodawcę w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu art. 1 pkt 7 rozporządzenia komisji (WE) nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 traktatu oraz wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Tego wyłączenia nie przewiduje jednak projekt nowego rozporządzenia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w sprawie organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych oraz jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne (na dzień 16 czerwca 2014 r. nie zostało ogłoszone - por. komentarz do art. 51 ustawy). Nadto w myśl par. 3 rozporządzenia prac takich nie mogą organizować pracodawcy będący partiami lub organizacjami politycznymi, posłami lub senatorami na potrzeby biur poselsko-senatorskich, organizacjami związków zawodowych, z wyjątkiem upoważnionych do prowadzenia pośrednictwa pracy związkowych biur pracy oraz klubów pracy, organizacjami pracodawców, z wyjątkiem upoważnionych do prowadzenia pośrednictwa pracy biur oraz klubów pracy, urzędami naczelnych i centralnych organów administracji państwowej, kościołami lub związkami wyznaniowymi, z wyłączeniem osób prawnych i jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. nr 96, poz. 873 ze zm.), przedstawicielstwami państw obcych.

1. Wykazy pracodawców i osób, z którymi zawarto umowy w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 1 i 1a, ust. 1a, art. 47 ust. 1, art. 51 ust. 1-4, art. 53 ust. 1, art. 53a ust. 1, art. 56, art. 57 ust. 1, 2 i 4 i art. 59 ust. 1-3, są podawane do wiadomości publicznej przez powiatowy urząd pracy przez wywieszenie ich na tablicy ogłoszeń w siedzibie urzędu na okres 30 dni.

2. Powiatowy urząd pracy po zakończeniu każdego roku kalendarzowego, w terminie do dnia 31 stycznia, przekazuje właściwej powiatowej radzie rynku pracy zbiorczy wykaz pracodawców i osób, o których mowa w ust. 1.

3. Wykazy, o których mowa w ust. 1, powinny zawierać:

1) nazwę pracodawcy albo imię i nazwisko osoby, z którą zawarto umowę;

2) wskazanie rodzaju instrumentu rynku pracy;

3) liczbę utworzonych stanowisk pracy, stażu i przygotowania zawodowego dorosłych.

●Na powiatowym urzędzie pracy spoczywa obowiązek wywieszenia na tablicy ogłoszeń wykazu podmiotów zawierających umowy określone w tym przepisie oraz przekazywania zbiorczego wykazu tych osób powiatowej radzie rynku pracy. Zbiorcze wykazy obejmujące powyższe dane są co roku przekazywane właściwej powiatowej radzie rynku pracy. Pewnym anachronizmem jest publikacja tylko w formie wywieszania na tablicy ogłoszeń. Wskazane byłoby publikowanie takich danych na oficjalnych witrynach internetowych powiatowych urzędów pracy.

Pomoc udzielana pracodawcom i przedsiębiorcom w ramach prac interwencyjnych, robót publicznych lub skierowania na zasadach robót publicznych, o których mowa w art. 51, art. 56, art. 57 i art. 59 oraz w ramach jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, o której mowa w art. 47, jest udzielana zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

●Poddanie pomocy, o której mowa w przepisie, zasadom dopuszczalności pomocy de minimis oznacza, że jest ona objęta limitem maksymalnej kwoty pomocy, jaką państwo może udzielić jednemu przedsiębiorstwu (por. komentarz do art. 53k ustawy).

Konsekwencją przyjęcia w tym przepisie zasady de minimis przy udzielaniu pomocy od 1 lipca 2014 r. było wprowadzenie do ustawy przepisów dotyczących okresu utrzymania w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego przez wskazany okres już po zakończeniu okresu refundacji oraz uregulowanie sankcji za brak wypełnienia tego obowiązku.

Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób i tryb organizowania prac interwencyjnych i robót publicznych, jednorazowej refundacji kosztów z tytułu opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne poniesionych w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego, treść wniosku o organizowanie robót publicznych, prac interwencyjnych oraz tryb i warunki zawieranych umów z uprawnionymi pracodawcami, mając na uwadze prawidłowość wydatkowania środków z Funduszu Pracy, a także konieczność zapewnienia zgodności udzielania pomocy z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

●Od 1 lipca 2014 r. zmianie ulegnie zakres upoważnienia do wydania rozporządzenia wykonawczego. Obecnie pomoc publiczna przy pracach interwencyjnych, robotach publicznych i jednorazowej refundacji składek na ubezpieczenia społeczne odbywa się zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 800/2008 z 6 sierpnia 2008 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem (Dz.U. UE L. 2008.214.3). W praktyce pracodawcom trudno jest spełnić wszystkie warunki, od których zależne jest uzyskanie takiej pomocy (m.in. co do kategorii do których muszą należeć bezrobotni oraz w zakresie niezmniejszania zatrudnienia w grupie osób w szczególnej sytuacji na rynku pracy). Zmiana zakresu upoważnienia ma na celu przyjęcie zasad pomocy de minimis, które nie wprowadzą tak rygorystycznych wymogów dla pracodawcy, aby uzyskać pomoc, a jednocześnie ułatwią w praktyce udzielanie pomocy.

1. Starosta może, na podstawie zawartej umowy, przyznać pracodawcy lub przedsiębiorcy środki Funduszu Pracy, zwane dalej "grantem", na utworzenie stanowiska pracy w formie telepracy w rozumieniu art. 675 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy dla skierowanego bezrobotnego rodzica powracającego na rynek pracy, posiadającego co najmniej jedno dziecko w wieku do 6 lat, lub bezrobotnego sprawującego opiekę nad osobą zależną, który w okresie 3 lat przed rejestracją w urzędzie pracy jako bezrobotny zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność wychowywania dziecka lub sprawowania opieki nad osobą zależną.

2. Grant nie może zostać przyznany na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego:

1) małżonka pracodawcy lub przedsiębiorcy;

2) rodzica pracodawcy lub przedsiębiorcy;

3) rodzeństwa pracodawcy lub przedsiębiorcy;

4) dziecka własnego lub przysposobionego: pracodawcy lub przedsiębiorcy, małżonka pracodawcy lub przedsiębiorcy, rodzeństwa pracodawcy lub przedsiębiorcy.

3. Grant przysługuje w kwocie określonej w umowie zawartej ze starostą, nie wyższej jednak niż 6-krotność minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w dniu zawarcia umowy, za każdego skierowanego bezrobotnego.

4. Pracodawca lub przedsiębiorca są obowiązani, stosownie do zawartej umowy, do utrzymania zatrudnienia skierowanego bezrobotnego przez okres 12 miesięcy w pełnym wymiarze czasu pracy lub przez okres 18 miesięcy w połowie wymiaru czasu pracy.

5. Niewywiązanie się z warunku, o którym mowa w ust. 4, lub wykorzystanie grantu niezgodnie z umową, lub jego niewykorzystanie powoduje obowiązek zwrotu grantu wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania grantu, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

6. Zwrot grantu następuje:

1) w kwocie proporcjonalnej do okresu, w którym warunek określony w ust. 4 nie został spełniony, wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania grantu - w przypadku niewywiązania się z tego warunku;

2) w całości wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania grantu - w przypadku wykorzystania grantu niezgodnie z umową lub jego niewykorzystania.

7. W przypadku rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy skierowanego bezrobotnego przed upływem okresu odpowiednio 12 lub 18 miesięcy, o którym mowa w ust. 4, starosta kieruje na zwolnione stanowisko pracy innego bezrobotnego.

8. W przypadku odmowy przyjęcia skierowanego bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy pracodawca lub przedsiębiorca zwraca grant w kwocie określonej w ust. 6 pkt 1. W przypadku braku możliwości skierowania odpowiedniego bezrobotnego przez urząd pracy na zwolnione stanowisko pracy pracodawca lub przedsiębiorca nie zwraca grantu za okres zatrudniania skierowanego bezrobotnego.

9. Grant jest udzielany zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

●Dodane od 27 maja 2014 r. 60a i 60b ustawy wprowadzają nowe instrumenty rynku pracy mające na celu umożliwienie godzenia obowiązków rodzinnych z zawodowymi.

Grant na telepracę jest skierowany do pracodawcy albo przedsiębiorcy niebędącego jeszcze pracodawcą z przeznaczeniem na zatrudnienie w formie telepracy bezrobotnych rodziców powracających na rynek pracy (warunkiem jest, aby rodzic wychowywał co najmniej jedno dziecko w wieku do 6 lat) oraz bezrobotnych sprawujących opiekę nad osobą zależną, którzy w okresie ostatnich 3 lat zrezygnowali z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na podjęcie decyzji o wychowywaniu dziecka lub sprawowaniu opieki nad osobą zależną.

●W myśl art. 67⁵ par. 1 k.p. przez telepracę należy rozumieć pracę wykonywaną regularnie poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Telepracownikiem zaś jest pracownik, który wykonuje pracę w wyżej określonych warunkach i przekazuje pracodawcy wyniki pracy w szczególności za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (art. 67⁵ par. 2 k.p.).

●Zawierając umowę ze starostą, pracodawca albo przedsiębiorca ma możliwość otrzymania z FP grantu w wysokości maksymalnie 6-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto (obecnie 10 080 zł). Środki te powinien wykorzystać na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego rodzica lub bezrobotnego sprawującego opiekę nad osobą zależną, przy czym nie jest dopuszczalne ich przeznaczenie na zatrudnienie małżonka, rodziców, rodzeństwa oraz dzieci.

Ustawa nie wyjaśnia w jaki sposób grant należy "wykorzystać". Wydaje się, że skoro podmiot otrzymujący grant ma utworzyć z otrzymanych środków stanowisko pracy dla pracownika zatrudnianego w formie telepracy, to środki te mogą być wykorzystane m.in. na wypełnienie obowiązków pracodawcy wynikających z art. 67¹¹ par. 1 k.p., tj. wyposażenie pracownika w sprzęt niezbędny do wykonywania pracy w formie telepracy, ubezpieczenie tego sprzętu, pokrycie kosztów instalacji, serwisu sprzętu, zapewnienie pracownikowi pomocy technicznej i szkolenia w zakresie obsługi sprzętu. Z kolei o tym, czy grant zostanie wykorzystany, decyduje fakt utworzenia stanowiska i zatrudnienia na nim pracownika - nie ma znaczenia, czy w związku z utworzeniem stanowisk pracodawca wydał grant np. na sprzęt dla pracownika. Może się bowiem okazać, że pracodawca posiadał już w swoich zasobach taki sprzęt i nie musiał zużywać grantu w tym celu.

●Grant przyznany może być wyłącznie pod warunkiem utrzymania zatrudnienia skierowanego pracownika przez okres 12 miesięcy w pełnym wymiarze czasu pracy lub przez okres 18 miesięcy w wymiarze połowy etatu.

Brak wywiązania się z tego warunku przez pracodawcę lub przedsiębiorcę skutkował będzie obowiązkiem zwrotu przyznanego grantu w kwocie proporcjonalnej do okresu, w którym skierowany pracownik nie był zatrudniony, wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia jego otrzymania. W sytuacji wykorzystania środków niezgodnie z umową lub ich niewykorzystania grant trzeba będzie zwrócić w całości z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia jego otrzymania. Przypadek niewykorzystania grantu zajdzie tylko wtedy, jeżeli pracodawca lub przedsiębiorca grant otrzyma i nie utworzy stanowiska pracy w formie telepracy.

●W przypadku rozwiązania umowy o pracę przez samego pracownika objętego grantem, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 k.p., tj. wskutek zwolnienia dyscyplinarnego lub wygaśnięcia stosunku pracy przed upływem 12 lub 18 miesięcy, starosta uprawniony jest do skierowania na jego miejsce pracy innego bezrobotnego - jeżeli zatrudniający odmówi przyjęcia kolejnego bezrobotnego, to wypłacony grant podlega zwrotowi proporcjonalnie do okresu nieutrzymania zatrudnienia. Rozwiązanie to ma pewne mankamenty. W przypadku gdy pracodawca wykorzysta już kwotę grantu, np. na wyszkolenie pracowników i podpięcie łącza internetowego w ich domach, a kolejni pracownicy zrezygnują z pracy, to pracodawca chcąc zatrzymać grant, będzie musiał przyjąć kolejnego pracownika i wyposażyć jego stanowisko telepracy i ponownie go wyszkolić. Może się okazać, że koszty poniesione na poprzednich pracowników przekroczą kwotę grantu (w kwestii zwolnienia w trybie dyscyplinarnym i proporcjonalności zwrotu zob. komentarz do art. 51 ustawy).

●W kwestii pomocy de minimis zob. komentarz do art. 53k ustawy.

1. Starosta może, na podstawie zawartej umowy, przyznać pracodawcy świadczenie aktywizacyjne za zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy skierowanego bezrobotnego rodzica powracającego na rynek pracy po przerwie związanej z wychowywaniem dziecka lub bezrobotnego sprawującego opiekę nad osobą zależną, który w okresie 3 lat przed rejestracją w urzędzie pracy jako bezrobotny zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność wychowywania dziecka lub sprawowania opieki nad osobą zależną.

2. Świadczenie aktywizacyjne przysługuje przez okres:

1) 12 miesięcy w wysokości połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie za każdego skierowanego bezrobotnego albo

2) 18 miesięcy w wysokości jednej trzeciej minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie za każdego skierowanego bezrobotnego.

3. Pracodawca jest obowiązany do dalszego zatrudniania skierowanego bezrobotnego po upływie okresu przysługiwania świadczenia aktywizacyjnego, odpowiednio przez okres 6 miesięcy w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, oraz 9 miesięcy w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2.

4. W przypadku rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę w trakcie przysługiwania świadczenia aktywizacyjnego lub niewywiązania się z warunku utrzymania osoby w zatrudnieniu przez okres odpowiednio 6 lub 9 miesięcy przypadających po ustaniu prawa do tego świadczenia pracodawca jest obowiązany do zwrotu wszystkich otrzymanych świadczeń aktywizacyjnych wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości kwoty otrzymanych świadczeń aktywizacyjnych od dnia wypłaty pierwszego świadczenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

5. W przypadku utrzymania zatrudnienia skierowanego bezrobotnego przez okres uzyskiwania świadczenia aktywizacyjnego oraz przez co najmniej połowę okresu wymaganego utrzymania zatrudnienia po upływie prawa do świadczenia pracodawca jest obowiązany do zwrotu 50% łącznej kwoty, o której mowa w ust. 4, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

6. W przypadku rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy skierowanego bezrobotnego w trakcie przysługiwania świadczenia aktywizacyjnego albo przed upływem okresu odpowiednio 6 lub 9 miesięcy, o którym mowa w ust. 4, starosta kieruje na zwolnione stanowisko pracy innego bezrobotnego.

7. W przypadku odmowy przyjęcia skierowanego bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy pracodawca jest obowiązany do zwrotu wszystkich otrzymanych świadczeń aktywizacyjnych wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości kwoty otrzymanych świadczeń aktywizacyjnych od dnia wypłaty pierwszego świadczenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. W przypadku braku możliwości skierowania odpowiedniego bezrobotnego przez urząd pracy na zwolnione stanowisko pracy pracodawca nie zwraca uzyskanych środków za okres zatrudniania skierowanego bezrobotnego.

8. Świadczenie aktywizacyjne nie przysługuje w przypadku uzyskania przez pracodawcę prawa do pożyczki z Funduszu Pracy na utworzenie miejsca pracy dla osoby, która miałaby być objęta świadczeniem aktywizacyjnym.

9. Świadczenie aktywizacyjne jest udzielane zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

●Podobnie jak grant na telepracę świadczenie aktywizacyjne przyznawane jest z FP pracodawcy za zatrudnienie skierowanych bezrobotnych powracających na rynek pracy po przerwie związanej z wychowywaniem dziecka. W przeciwieństwie do grantu na telepracę, świadczenie aktywizacyjne może być przyznane tylko w związku z zatrudnieniem bezrobotnego. Rozwiązanie to, zgodnie z uzasadnieniem projektu nowelizacji wprowadzającej tej przepis, dotyczy rodziców, którzy przebywali na urlopie wychowawczym, oraz tych, którzy po jego zakończeniu w dalszym ciągu byli bierni zawodowo. Świadczenie może być też przyznane na zatrudnienie bezrobotnych sprawujących opiekę nad osobą zależną, którzy w okresie ostatnich 3 lat zrezygnowali z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność wychowywania dziecka lub sprawowania opieki nad osobą zależną.

●Świadczenie aktywizacyjne pracodawca może pobierać przez 12 miesięcy w kwocie połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie 840 zł), jeśli zatrudni skierowanego do niego bezrobotnego w pełnym wymiarze czasu pracy i zagwarantuje mu dalsze zatrudnianie przez okres co najmniej 6 miesięcy. Okres pobierania świadczenia aktywizacyjnego może wynieść nawet 18 miesięcy, jednak w tym przypadku świadczenie będzie wynosiło tylko 1/3 minimalnego wynagrodzenia za pracę (aktualnie 560 zł), a pracodawca zagwarantować musi dalsze zatrudnianie przez okres co najmniej 9 miesięcy. Starosta może w sposób uznaniowy zadecydować o zawarciu z pracodawcą umowy o przyznanie świadczenia aktywizacyjnego. Jeśli jednak taką umowę zawrze, wypłata świadczenia będzie obligatoryjna.

●Nie jest dopuszczalne jednoczesne ubieganie się o uzyskanie świadczenia aktywizacyjnego i o przyznanie prawa do pożyczki z FP na utworzenie miejsca pracy dla tego samego bezrobotnego.

●W pewnych przypadkach pracodawca zobowiązany jest do zwrotu uzyskanych świadczeń aktywizacyjnych z odsetkami ustawowymi liczonymi od całości kwoty wszystkich wypłaconych świadczeń od dnia wypłaty pierwszego świadczenia. Świadczenie podlega zwrotowi w razie rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę w trakcie uzyskiwania świadczenia aktywizacyjnego lub niewywiązania się z warunku utrzymania osoby w zatrudnieniu przez okres odpowiednio 6 lub 9 miesięcy przypadających po ustaniu prawa do tego świadczenia (ust. 4 komentowanego artykułu). Jeśli pracodawca utrzyma zatrudnienie przez cały okres uzyskiwania świadczenia aktywizacyjnego oraz przez co najmniej połowę okresu wymaganego utrzymania w zatrudnieniu po upływie prawa do świadczenia (odpowiednio 3 lub 6 miesięcy), zobowiązany będzie do zwrotu połowy wskazanej wyżej kwoty.

●Jeśli umowę o pracę rozwiąże sam pracownik objęty świadczeniem aktywizacyjnym lub dojdzie do rozwiązania z nim umowy o pracę w trybie art. 52 k.p. (tj. zwolnienie dyscyplinarne) albo wygaśnięcia stosunku w trakcie przysługiwania świadczenia aktywizacyjnego lub przed upływem odpowiednio 6 lub 9 miesięcy, starosta może skierować na zwolnione miejsce pracy innego bezrobotnego (ust. 6 komentowanego artykułu). W przypadku jednak braku odpowiedniej osoby bezrobotnej pracodawca zwrócić musi świadczenie aktywizacyjne proporcjonalnie do okresu nieutrzymania zatrudnienia.

Trzeba zwrócić uwagę, że ustawodawca uregulował przypadki opisane w ust. 4 i ust. 6 w sposób budzący wątpliwości. Rozwiązanie umowy o pracę w trybie art. 52 k.p. zawiera się już w przypadku opisanym w ust. 4. Stanowi bowiem rodzaj rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę. Nie jest zatem jasne, czy w przypadku zwolnienia dyscyplinarnego pracodawca od razu powinien zwrócić grant, czy też starosta uprawniony jest do skierowania innego bezrobotnego na zwolnione miejsce pracy. W moim przekonaniu, w przypadku zwolnienia w trybie art. 52 k.p. pracodawca nie zwraca grantu, ale zobowiązany jest do przyjęcia nowego bezrobotnego.

●Dodatkowe obostrzenie dla pracownika przewidziano w przypadku, gdy to sam pracownik w okresie 6 miesięcy poprzedzających rejestrację w powiatowym urzędzie pracy rozwiązuje umowę o pracę zawartą na podstawie skierowania przez urząd pracy przed upływem wskazanych wyżej okresów (tj. 18 i 27 miesięcy). Wówczas wydłużeniu do 180 dni ulega karencja w prawie do zasiłku dla bezrobotnych.

1. Starosta może, na podstawie zawartej umowy, refundować pracodawcy koszty poniesione na składki na ubezpieczenia społeczne należne od pracodawcy za skierowanych do pracy bezrobotnych do 30 roku życia, którzy podejmują zatrudnienie po raz pierwszy w życiu.

2. Refundacja kosztów poniesionych na składki na ubezpieczenia społeczne przysługuje przez okres do 12 miesięcy w kwocie określonej w umowie, nie wyższej jednak niż połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie obowiązującego w dniu zawarcia umowy, za każdego zatrudnionego bezrobotnego.

3. Pracodawca jest obowiązany do dalszego zatrudniania skierowanego bezrobotnego przez okres 6 miesięcy po zakończeniu okresu refundacji kosztów poniesionych na składki na ubezpieczenia społeczne.

4. W przypadku rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę w trakcie przysługiwania refundacji kosztów poniesionych na składki na ubezpieczenia społeczne lub niewywiązania się z warunku utrzymania osoby w zatrudnieniu przez okres 6 miesięcy przypadających po ustaniu refundacji pracodawca jest obowiązany do zwrotu wszystkich otrzymanych środków wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości kwoty otrzymanych środków od dnia wypłaty pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

5. W przypadku utrzymania zatrudnienia skierowanego bezrobotnego przez okres uzyskiwania refundacji kosztów poniesionych na składki na ubezpieczenia społeczne oraz przez co najmniej 3 miesiące po upływie okresu refundacji pracodawca jest obowiązany do zwrotu 50% łącznej kwoty, o której mowa w ust. 4.

6. W przypadku rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy skierowanego bezrobotnego w trakcie okresu objętego refundacją albo przed upływem okresu 6 miesięcy, o którym mowa w ust. 3, starosta kieruje na zwolnione stanowisko pracy innego bezrobotnego.

7. W przypadku odmowy przyjęcia skierowanego bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy pracodawca jest obowiązany do zwrotu wszystkich otrzymanych środków wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości kwoty otrzymanych środków od dnia wypłaty pierwszej refundacji kosztów poniesionych na składki na ubezpieczenia społeczne, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. W przypadku braku możliwości skierowania odpowiedniego bezrobotnego przez urząd pracy na zwolnione stanowisko pracy pracodawca nie zwraca otrzymanych środków za okres zatrudniania skierowanego bezrobotnego.

8. Refundacja kosztów składek na ubezpieczenia społeczne jest udzielana zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

●Od 27 maja 2014 r. możliwe jest ubieganie się przez pracodawcę o refundację składek na ubezpieczenia skierowanych bezrobotnych do 30. roku życia zatrudnionych po raz pierwszy. Instytucja ta podobna jest w swojej konstrukcji do poprzednio omawianych instrumentów przewidujących refundację. Refundacji mogą podlegać koszty poniesione na składki na ubezpieczenia społeczne za okres do 12 miesięcy. Kwota zwrotu określana jest w umowie, nie może jednak przekroczyć połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie obowiązującego w dniu zawarcia umowy, za każdego zatrudnionego bezrobotnego (obecnie 840 zł brutto).

Otrzymanie tej refundacji uzależnione jest od dalszego zatrudnienia bezrobotnego po zakończeniu okresu refundacji przez okres 6 kolejnych miesięcy. Jeśli pracodawca rozwiąże umowę o pracę w trakcie przysługiwania refundacji lub nie wywiąże się z warunku utrzymania osoby w zatrudnieniu przez okres 6 kolejnych miesięcy, zobowiązany jest do zwrotu wszystkich otrzymanych środków wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości kwoty otrzymanych środków od dnia wypłaty pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. Jeżeli natomiast utrzyma zatrudnienie skierowanego pracownika tylko przez okres 3 miesięcy po okresie refundacji, zobowiązany będzie do zwrotu połowy tej kwoty.

●Starosta uprawniony jest do skierowania innego bezrobotnego na opróżnione miejsce w przypadku rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego lub rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 k.p. (w trybie dyscyplinarnym) w trakcie okresu objętego refundacją albo przed upływem okresu kolejnych 6 miesięcy. Jeśli pracodawca odmówi przyjęcia skierowanego bezrobotnego na zwolnione stanowisko pracy, będzie zobowiązany do zwrotu uzyskanej pomocy w całości wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania pierwszej refundacji, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. W kwestii zwolnienia w trybie dyscyplinarnym i proporcjonalności zwrotu zob. komentarz do art. 51 ustawy.

●W kwestii pomocy de minimis zob. komentarz do art. 53k ustawy.

1. Starosta może, na podstawie zawartej umowy, przyznać pracodawcy lub przedsiębiorcy dofinansowanie wynagrodzenia za zatrudnienie skierowanego bezrobotnego, który ukończył 50 rok życia.

2. Dofinansowanie wynagrodzenia przysługuje przez okres:

1) 12 miesięcy - w przypadku zatrudnienia bezrobotnego, który ukończył 50 lat, a nie ukończył 60 lat lub

2) 24 miesięcy - w przypadku zatrudnienia bezrobotnego, który ukończył 60 lat.

3. Dofinansowanie wynagrodzenia przysługuje w kwocie określonej w umowie, nie wyższej jednak niż połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie obowiązującego w dniu zawarcia umowy, za każdego zatrudnionego bezrobotnego.

4. Pracodawca lub przedsiębiorca są obowiązani do dalszego zatrudniania skierowanego bezrobotnego po upływie okresu przysługiwania dofinansowania wynagrodzenia, odpowiednio przez okres 6 miesięcy w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, oraz 12 miesięcy w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2.

5. W przypadku niewywiązania się z warunku, o którym mowa w ust. 4, oraz nieutrzymania zatrudnienia w okresie przysługiwania dofinansowania wynagrodzenia pracodawca lub przedsiębiorca są obowiązani do zwrotu wszystkich otrzymanych środków wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od całości kwoty otrzymanych środków od dnia wypłaty pierwszego dofinansowania wynagrodzenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

6. W przypadku utrzymania zatrudnienia skierowanego bezrobotnego przez okres przysługiwania dofinansowania wynagrodzenia oraz przez co najmniej połowę okresu, o którym mowa w ust. 4, pracodawca lub przedsiębiorca są obowiązani do zwrotu 50% łącznej kwoty, o której mowa w ust. 5, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

7. W przypadku rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy skierowanego bezrobotnego w trakcie okresu objętego dofinansowaniem albo przed upływem okresu odpowiednio 6 lub 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 4, starosta kieruje na zwolnione stanowisko pracy innego bezrobotnego.

8. W przypadku braku odpowiedniego bezrobotnego w sytuacji określonej w ust. 7 pracodawca lub przedsiębiorca nie zwracają uzyskanego dofinansowania wynagrodzenia za okres zatrudniania skierowanego bezrobotnego.

9. Dofinansowanie wynagrodzenia jest udzielane zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

●Wprowadzony przepis ma na celu aktywizację zawodową osób starszych poprzez dofinansowanie wynagrodzenia dla zatrudnionego skierowanego bezrobotnego.

Pracodawca lub przedsiębiorca po zawarciu umowy ze starostą może otrzymać dofinansowanie wynagrodzenia za zatrudnionego skierowanego bezrobotnego. Wysokość dofinansowania z FP nie może przekroczyć połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie 840 zł). Dofinansowanie dotyczy bezrobotnych, którzy ukończyli 50. rok życia.

●Dofinansowanie może być wypłacane przez 12 miesięcy w przypadku zatrudnienia bezrobotnego, który ukończył 50 lat, a nie ukończył 60 lat, albo przez okres 24 miesięcy w przypadku zatrudniania bezrobotnego, który ukończył 60 lat. Warunkiem zawarcia umowy o dofinansowanie jest zagwarantowanie zatrudnienia bezrobotnego po zakończeniu dofinansowania przez okres równy co najmniej połowie okresu dofinansowania (odpowiednio 6 i 12 miesięcy).

W przypadku braku wywiązania się z warunku zatrudnienia bezrobotnego przez okres odpowiednio 6 i 12 miesięcy po okresie finansowania, zatrudniający zobowiązany jest zwrócić całą kwotę udzielonej pomocy z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wypłaty pierwszego świadczenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty. Jeśli jednak zatrudnienie utrzymane zostanie przez okres co najmniej odpowiednio 3 i 6 miesięcy, zwrot obejmował będzie tylko połowę kwoty udzielonej pomocy z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia wypłaty pierwszego świadczenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania starosty.

●Podobnie jak przy poprzednich świadczeniach, w przypadku rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 k.p. lub wygaśnięcia stosunku pracy skierowanego bezrobotnego w trakcie okresu objętego dofinansowaniem lub przed upływem okresu odpowiednio 6 lub 12 miesięcy, starosta uprawniony jest do skierowania na zwolnione miejsce pracy innego bezrobotnego. W odróżnieniu jednak od poprzednich instrumentów (np. art. 51), komentowany przepis milczy na temat konsekwencji odmowy przyjęcia przez pracodawcę bezrobotnego skierowanego na zwolnione miejsce pracy - należy jednak przyjąć, że taka odmowa może być uznana za niewywiązanie się z obowiązku zatrudnienia bezrobotnego przez ww. okres, a tym samym pociąga za sobą obowiązek zwrotu dofinansowania. Przepis wyraźnie przewiduje, że przy braku odpowiedniej osoby bezrobotnej do skierowania na zwolnione stanowisko pracodawca nie jest zobowiązany do zwrotu dofinansowania.

●W kwestii pomocy de minimis zob. komentarz do art. 53k ustawy.

Rozdział 11a (uchylony)

Rozdział 11b

Pożyczki na utworzenie stanowiska pracy oraz pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej

Ze środków Funduszu Pracy oraz środków, o których mowa w art. 56 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz. U. z 2013 r. poz. 216 i 1643), a także ze środków Unii Europejskiej, mogą być finansowane:

1) pożyczki na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego, w tym bezrobotnego skierowanego przez powiatowy urząd pracy:

a) podmiotom, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 1 i 1a oraz ust. 1a,

b) żłobkom lub klubom dziecięcym tworzonym i prowadzonym przez osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, o których mowa w przepisach o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3;

2) pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej:

a) bezrobotnym,

b) poszukującym pracy absolwentom szkół i uczelni, w okresie 48 miesięcy od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania tytułu zawodowego,

c) studentom ostatniego roku studiów;

3) usługi doradcze i szkoleniowe skierowane do osób, o których mowa w pkt 2, którym udzielono pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej.

●Dodany nowelą rozdział 11b ustawy dotyczy nowego instrumentu rynku pracy, tj. pożyczek na utworzenie stanowiska pracy lub na podjęcie działalności gospodarczej. Przewiduje też udzielanie osobom podejmującym taką działalność usług doradczych i szkoleniowych. Co prawda pożyczki, o których mowa, mogą być przeznaczone jedynie na określony cel, co zbliża je konstrukcyjnie do umowy kredytu, to jednak do umów pożyczek uregulowanych w tym rozdziale zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121) o umowie pożyczki (art. 720 i nast.).

●Za bezrobotnego może być uznana osoba spełniająca wymogi określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy (zob. komentarz do art. 45 powyżej). Ograniczony został również katalog osób kwalifikujących się do poszukujących pracy (zob. art. 2 pkt 22 ustawy, szerzej: komentarz do art. 45 powyżej).

●Podmioty określone w art. 46 ust. 1 pkt 1 i 1a oraz ust. 1a to:

a) osoby prowadzące działalność gospodarczą,

b) producenci rolni, tj. osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, zamieszkujące lub mające siedzibę na terytorium RP, będące posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1381 ze zm.) lub prowadzące dział specjalny produkcji rolnej, o którym mowa w ustawie z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r, poz. 361 ze zm.) lub w ustawie z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.), zatrudniające w okresie ostatnich 6 miesięcy, w każdym miesiącu, co najmniej jednego pracownika w pełnym wymiarze czasu pracy, koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia,

c) niepubliczne przedszkola i niepubliczne szkoły, o których mowa w ustawie z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Ustawa o systemie oświaty nie zawiera definicji szkoły niepublicznej. Niepubliczną szkołą może być każda szkoła, która nie jest szkołą publiczną w rozumieniu art. 7 tej ustawy. Zgodnie z jej art. 6 ust. 5 niepubliczne przedszkole realizuje programy wychowania przedszkolnego uwzględniające podstawę programową wychowania przedszkolnego, a jednocześnie zatrudnia nauczycieli posiadających kwalifikacje określone dla nauczycieli przedszkoli publicznych.

●Stosownie do art. 61f pożyczka na utworzenie stanowiska pracy przyznawana jest zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis (zob. komentarz do art. 53k ustawy).

1. Pożyczka na utworzenie stanowiska pracy jest udzielana na podstawie umowy, na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 61e pkt 1, po przedstawieniu kosztorysu dotyczącego tworzonego stanowiska pracy, w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6-krotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia.

2. Oprocentowanie pożyczki na utworzenie stanowiska pracy jest stałe i wynosi, w skali roku, 0,25 stopy redyskonta weksli przyjmowanych przez Narodowy Bank Polski.

3. Okres spłaty pożyczki na utworzenie stanowiska pracy nie może być dłuższy niż 3 lata, z zastrzeżeniem art. 61j ust. 3.

4. Pożyczkobiorcy nie przysługuje prawo do karencji w spłacie pożyczki na utworzenie stanowiska pracy.

5. Spłata pożyczki na utworzenie stanowiska pracy jest dokonywana w równych ratach, płatnych na rachunek bankowy właściwego pośrednika finansowego.

6. Pożyczkobiorca nie ponosi opłat i kosztów z tytułu udzielonej pożyczki na utworzenie stanowiska pracy.

●Niskooprocentowana pożyczka na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego, w tym bezrobotnego skierowanego przez powiatowy urząd pracy, w założeniu ustawodawcy skierowana jest do ściśle określonej kategorii podmiotów spełniających warunki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 1 i 1a oraz ust. 1a (tj. prowadzących działalność gospodarczą, niepublicznych przedszkoli i szkół, producentów rolnych), a także żłobków i klubów dziecięcych, o których mowa w przepisach o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3. Aktualnie przepisy takie zawiera ustawa z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1457).

●W ramach pożyczki na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego, w tym bezrobotnego skierowanego przez powiatowy urząd pracy, wnioskujący może otrzymać kwotę do wysokości 6-krotnego przeciętnego wynagrodzenia. Obecnie maksymalnie ubiegać się można o kwotę 23 371,86 zł (aktualna kwota przeciętnego wynagrodzenia wynosi 3895,31 zł). Według zapowiedzi, w najbliższych latach na pożyczki na utworzenie stanowisk pracy zostanie przeznaczona kwota 60 mln zł.

●Zgodnie z art. 61v ustawy do zadań pośredników finansowych należy w szczególności rozpatrywanie wniosków oraz zawieranie umów w sprawie udzielania pożyczek. W konsekwencji, umowa pożyczki na utworzenie miejsca pracy zawierana jest z pośrednikiem finansowym. To również pośrednik finansowy dokonuje oceny złożonego wniosku o pożyczkę.

Warunkiem uzyskania pożyczki jest przedłożenie wraz z wnioskiem kosztorysu dotyczącego tworzonego stanowiska pracy. Chociaż ustawa nie precyzuje jakie elementy powinien zawierać kosztorys, to wydaje się, że w każdym przypadku powinien obejmować wydatki związane z utworzeniem konkretnego stanowiska pracy zależne od rodzaju wykonywanej pracy. Na koszty utworzenia stanowiska biurowego będą się składać np. wyposażenie go w sprzęt komputerowy, biurko wraz z wyposażeniem i inne niezbędne meble oraz koszty szkoleń pracownika. Z kolei utworzenie stanowiska pracy pracownika fizycznego może wiązać się z koniecznością wyposażenia go w obuwie i odzież ochronną. Kosztorys powinien również uwzględniać koszty wynagrodzeń i obciążeń publicznoprawnych dotyczących pracownika zatrudnionego na tworzonym stanowisku pracy.

●Spłata pożyczki może być rozłożona maksymalnie na 3 lata. W drodze wyjątku, w przypadku łączenia tej pożyczki z pożyczką udzieloną na podjęcie działalności gospodarczej (art. 61j ust. 3 ustawy), pożyczka na utworzenie stanowiska pracy powiększy kapitał zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej na podjęcie działalności gospodarczej, a jej spłata następować będzie według harmonogramu spłaty pożyczki udzielonej na podjęcie działalności gospodarczej. Pożyczkobiorcom nie przysługuje prawo do karencji w spłacie pożyczki. Ustawa nie precyzuje tego pojęcia. Pożyczkobiorca nie będzie mógł wnosić o karencję dotyczącą już uzgodnionych terminów rat. Przepis ten w moim przekonaniu nie zabrania jednak wyznaczenie innego terminu spłaty pierwszej raty niż w miesiącu następującym po udzieleniu pożyczki.

Pożyczka podlega oprocentowaniu na zasadach preferencyjnych. Podstawą oprocentowania w skali roku jest 0,25 stopy redyskonta weksli. Spłata pożyczki dokonywana będzie na rachunek bankowy pośrednika finansowego wskazany w umowie ze starostą. Zgodnie z art. 61g ustawy pożyczek udzielają pośrednicy finansowi wybierani przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Pośrednikiem finansowym może zostać bank lub instytucja finansowa, w rozumieniu ustawy z 29 września 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 ze zm.).

1. Podmiotom, którym udzielono pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej, można udzielić pożyczki na utworzenie stanowiska pracy nie wcześniej niż po upływie co najmniej 3 miesięcy od rozpoczęcia spłaty pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej.

2. W przypadku gdy pożyczkobiorca korzysta z karencji w spłacie kapitału, bieg trzymiesięcznego terminu rozpoczyna się po zakończeniu okresu karencji.

3. Pożyczka na utworzenie stanowiska pracy powiększa kapitał zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej na podjęcie działalności gospodarczej, a jej spłata następuje zgodnie z harmonogramem spłaty pożyczki udzielonej na podjęcie działalności gospodarczej.

●Podmioty, które korzystają już z pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej, mogą się również ubiegać o udzielenie pożyczki na utworzenie nowego stanowiska pracy dla bezrobotnego. Taka pożyczka może być jednak udzielona najwcześniej po upływie 3 miesięcy od rozpoczęcia spłaty udzielonej wcześniej pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej. Skorzystanie z karencji w spłacie kapitału pożyczki, będąc co do zasady korzystne dla pożyczkobiorcy, wiąże się jednak z przesunięciem możliwości udzielenia kolejnej pożyczki dopiero po 3 miesiącach od zakończeniu tego okresu karencji.

●Kwota drugiej z pożyczek - na utworzenie nowego stanowiska pracy - zostanie doliczona do pierwotnego kapitału zadłużenia z tytułu pożyczki udzielonej na podjęcie działalności gospodarczej. Jej spłata następować będzie jednak zgodnie z pierwotnym harmonogramem ustalonym dla pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej.

Rozwiązanie to może się okazać jednak bardzo niekorzystne dla pożyczkobiorcy. Jeżeli bowiem pożyczkobiorcy zostały do spłaty 3 raty pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej, to wówczas pożyczka na utworzenie stanowiska pracy będzie musiała być spłacona w tych 3 ratach. Zakładając racjonalność ustawodawcy, w moim przekonaniu przepis ten należy interpretować w ten sposób, że pożyczka na utworzenie stanowiska pracy będzie spłacana zgodnie z harmonogramem pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej, ale tylko w zakresie ustalającym liczbę rat i w konsekwencji czas spłaty - nie będą wiązały terminu spłat. Jeżeli pożyczka na podjęcie działalności gospodarczej została udzielona na 12 rat miesięcznych, to również pożyczka na utworzenie stanowiska pracy będzie spłacana według tych 12 miesięcznych rat.

1. Pożyczka na utworzenie stanowiska pracy może zostać udzielona podmiotom, o których mowa w art. 61e pkt 1:

1) niezalegającym ze spłatą rat pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej oraz pożyczki na utworzenie stanowiska pracy;

2) niezalegającym z opłacaniem należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy lub Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych;

3) niezalegającym z opłacaniem innych danin publicznych;

4) niekaranym, w okresie 2 lat przed wystąpieniem z wnioskiem o pożyczkę, za przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, w rozumieniu ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny lub ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary.

2. Tworzone stanowisko pracy nie może być jednocześnie finansowane w ramach pożyczki i refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego, o której mowa w art. 46 ust. 1.

●Przyznanie pożyczki na utworzenie stanowiska pracy obwarowane jest kilkoma przesłankami. Pożyczkę taką może otrzymać wyłącznie podmiot niezalegający ze spłatą rat pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej (art. 61i ustawy) oraz pożyczki na utworzenie stanowiska pracy (art. 61h ustawy), niezalegający z opłacaniem należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP lub Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP), niezalegający z opłacaniem innych danin publicznych oraz niekaranym, w okresie 2 lat przed wystąpieniem z wnioskiem o pożyczkę, za przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu. O statusie osoby karanej przesądzi tylko prawomocny wyrok sądu i brak zatarcia skazania.

●Składki na ubezpieczenie społeczne ustawa definiuje jako składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe, finansowane ze środków własnych płatnika tych składek (zob. art. 2 ust. 1 pkt 38 ustawy). Definicja nie obejmuje składek na ubezpieczenia chorobowe.

●Daninami publicznymi są podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa, a także inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z ustaw (art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych; t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.).

●Przestępstw przeciwko obrotowi gospodarczemu dotyczy rozdział XXXVI ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny; Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm. (art. 296-309). Pożyczki na utworzenie stanowiska pracy nie otrzyma osoba skazana m.in. za przestępstwo nadużycia zaufania, przyjęcia korzyści majątkowej lub osobistej, oszustwo, pranie brudnych pieniędzy i wyzysk. O przyznanie pożyczki nie może ubiegać się również podmiot zbiorowy skazany w związku z popełnieniem tych przestępstw na podstawie art. 16 ust. 1 pkt ustawy z 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 768 ze zm.).

●Niedopuszczalne jest finansowanie tworzonego stanowiska pracy jednocześnie z omawianej pożyczki i refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego (art. 46 ust. 1 ustawy).

1. Formą zabezpieczenia spłaty i zwrotu udzielonych pożyczek, o których mowa w art. 61e pkt 1 i 2, jest weksel własny in blanco i poręczenie dwóch osób fizycznych.

2. W zależności od oceny zdolności kredytowej i ryzyka kredytowego zamiast poręczenia dwóch osób fizycznych może być ustanowione inne zabezpieczenie spłaty i zwrotu udzielonych pożyczek.

●Spłata pożyczki na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego oraz pożyczka na podjęcie działalności gospodarczej zabezpieczana jest wekslem własnym in blanco i dodatkowo poręczeniem dwóch osób fizycznych. W niektórych przypadkach dopuszczalne jest jednak zastąpienie poręczenia innym zabezpieczeniem. W szczególności takim zabezpieczeniem może być zastaw, hipoteka, cesja czy przewłaszczenie na zabezpieczenie.

●Oceny zdolności kredytowej i ryzyka kredytowego dokonuje pośrednik finansowy jako podmiot uprawniony do weryfikacji złożonego wniosku (art. 61v pkt 1 ustawy). Opinię w zakresie złożonego wniosku składa również starosta, ale wyłącznie pod kątem możliwości danego urzędu pracy w zakresie skierowania bezrobotnych posiadających kwalifikacje niezbędne do wykonywania pracy na planowanym do utworzenia stanowisku pracy (art. 61x pkt 1 ustawy).

Podstawą rozliczenia pożyczek, o których mowa w art. 61e pkt 1 i 2, są opłacone faktury lub inne równoważne dokumenty księgowe.

●Rozliczenie pożyczek na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego oraz pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej następuje na podstawie faktur lub innych równoważnych dokumentów księgowych (w zakresie dowodów księgowych zob. art. 20 i 21 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości; t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).

1. Pożyczkobiorca jest obowiązany dokonać zwrotu niespłaconej kwoty pożyczki na utworzenie stanowiska pracy lub pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania pożyczki, w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia wezwania do jej zwrotu, jeżeli zatrudniał na utworzonym stanowisku pracy bezrobotnego lub prowadził działalność gospodarczą przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo naruszył inne warunki umowy.

2. Zwrot niespłaconej kwoty pożyczki, o której mowa w ust. 1, podlega zwiększeniu o kwotę uzyskanej korzyści wynikającej z różnicy oprocentowania spłaconej części pożyczki w stosunku do oprocentowania równego stopie referencyjnej obliczonej zgodnie z metodologią określoną w Komunikacie Komisji w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (Dz. Urz. UE C 14 z 19.01.2008, str. 6) obowiązującego w dniu otrzymania pożyczki.

3. W przypadku gdy pożyczkobiorca, z zastrzeżeniem ust. 1, w okresie do 36 miesięcy, obliczonych od pierwszego miesiąca, w którym podjął działalność gospodarczą z wykorzystaniem środków pożyczki, o której mowa w art. 61e pkt 2 lub od pierwszego miesiąca, w którym zatrudnił na utworzonym stanowisku pracy bezrobotnego, w tym skierowanego bezrobotnego z wykorzystaniem środków pożyczki, o której mowa w art. 61e pkt 1:

1) zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, lub

2) zlikwiduje utworzone stanowisko pracy dla bezrobotnego, w tym bezrobotnego skierowanego przez powiatowy urząd pracy

- spłaca pozostały do spłaty kapitał pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej lub pozostały do spłaty kapitał pożyczki na utworzenie stanowiska pracy, wraz z odsetkami równymi stopie referencyjnej obliczonej zgodnie z metodologią określoną w Komunikacie Komisji w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych, naliczonymi od dnia zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej lub od dnia likwidacji utworzonego stanowiska pracy, zgodnie z terminami przyjętymi w harmonogramie spłat pożyczek.

●Obowiązek zwrotu niespłaconej kwoty pożyczki powstaje, jeśli pożyczkobiorca zatrudnia na utworzonym stanowisku pracy bezrobotnego lub prowadzi działalność gospodarczą przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo narusza inne warunki umowy zawartej ze starostą. Kwotę należną do zwrotu powiększają odsetki ustawowe naliczone od dnia otrzymania pożyczki. Zwrot powinien nastąpić w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia wezwania do zwrotu należności.

Pożyczkobiorca zwrócić powinien nie tylko niespłaconą dotąd kwotę pożyczki, ale również kwotę korzyści, jaką uzyskał w wyniku powstania różnicy w oprocentowaniu spłaconej części pożyczki w stosunku do oprocentowania równego stopie referencyjnej obliczonej zgodnie z zasadami określonymi w Komunikacie Komisji Europejskiej w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (Dz. Urz. UE C 14 z 19.01.2008, str. 6) obowiązującego w dniu otrzymania pożyczki. Komisja Europejska publikuje tzw. stopę bazową, która stanowi podstawę do obliczenia stopy referencyjnej. Stopę referencyjną, w zależności od zastosowania, ustala się poprzez dodanie do podanej stopy bazowej odpowiedniej marży określonej w Komunikacie Komisji Europejskiej. Należy porównać obie stopy i różnicę doliczyć do kwoty zwrotu.

●Jeśli pożyczkobiorca w okresie do 36 miesięcy, obliczonych od pierwszego miesiąca, w którym zatrudnił na utworzonym stanowisku pracy bezrobotnego, zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej lub zlikwiduje utworzone stanowisko pracy dla bezrobotnego, to zobowiązany będzie do spłaty kapitału pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej lub pozostałego do spłaty kapitału pożyczki na utworzenie stanowiska pracy, wraz z odsetkami równymi stopie referencyjnej obliczonej zgodnie z metodologią określoną w Komunikacie Komisji, naliczonymi od dnia zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej lub od dnia likwidacji utworzonego stanowiska pracy, zgodnie z terminami przyjętymi w harmonogramie spłat pożyczek.

Rozwiązanie to jest wadliwe i może prowadzić do nadużyć. Ustawodawca nie objął obowiązkiem spłaty kapitału wraz z odsetkami przypadku rozwiązania z pracownikiem stosunku pracy bez likwidacji stanowiska. Pracodawca może bowiem nie likwidować stanowiska pracy, a zwolnić pracownika na innej podstawie. De facto uzyska skutek równoważny likwidacji, a nie będzie obarczony obowiązkiem zwrotu.

1. Minister właściwy do spraw pracy może umorzyć jednorazowo należność z tytułu udzielonej pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej w kwocie pozostałej do spłaty pożyczki udzielonej na utworzenie pierwszego stanowiska pracy dla bezrobotnego skierowanego przez powiatowy urząd pracy, pożyczkobiorcy korzystającemu jednocześnie z pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej oraz pożyczki na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego skierowanego przez powiatowy urząd pracy, wraz z odsetkami obliczonymi na dzień spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1.

2. Warunkami umorzenia, o którym mowa w ust. 1, są:

1) utrzymanie, przez co najmniej 12 miesięcy, pierwszego stanowiska pracy dla bezrobotnego skierowanego przez powiatowy urząd pracy;

2) niezaleganie ze spłatą rat pożyczki na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego skierowanego przez powiatowy urząd pracy oraz pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej.

3. Kwota należności podlegająca umorzeniu, o którym mowa w ust. 1, nie może przekroczyć kwoty pozostałej do spłaty wraz z odsetkami z tytułu pożyczki na utworzenie pierwszego stanowiska pracy.

●Pożyczkobiorca korzystający z pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej (art. 61i ustawy), który korzysta równolegle z pożyczki na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego skierowanego przez powiatowy urząd pracy (art. 61h ustawy), ma możliwość skorzystania z umorzenia części pożyczki udzielonej na podjęcie działalności gospodarczej. Z takiej możliwości pożyczkobiorca może skorzystać tylko raz. Zgodnie bowiem z założeniem ustawodawcy pożyczkobiorcy mają mieć możliwość skorzystania tylko jednorazowo z umorzenia pożyczki udzielonej na utworzenie pierwszego stanowiska pracy.

●Umorzenie należności z tytułu udzielonej pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej jest możliwe po spełnieniu przez pożyczkobiorcę dwóch warunków. Po pierwsze, będzie ono możliwe, jeśli stanowisko pracy zostało utrzymane minimum 12 miesięcy. Ponadto, pożyczkobiorca nie może zalegać ze spłatą rat żadnej z pożyczek, tj. pożyczki na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego skierowanego przez urząd pracy oraz pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej.

Kwota umorzenia nie może przekroczyć kwoty pożyczki na utworzenie pierwszego stanowiska pracy pozostałej jeszcze do spłaty, powiększonej o odsetki. Umorzenia należności z tytułu udzielonej pożyczki może dokonać minister pracy i polityki społecznej w sposób zależny od jego uznania. Zatem o wysokości umorzenia pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej decyduje kwota pozostałej do spłaty pożyczki na utworzenie stanowiska pracy.

Minister właściwy do spraw pracy może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu niespłaconych pożyczek, o których mowa w art. 61e pkt 1 i 2, jeżeli zachodzą przesłanki określone w art. 56 lub art. 57 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.).

●Minister pracy i polityki społecznej posiada również szczególną kompetencję do umorzenia całości lub części należności z tytułu niespłaconych pożyczek na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego i pożyczki na podjęcie działalności gospodarczej. Nastąpi ono wyłącznie po spełnieniu przez pożyczkobiorcę warunków wskazanych w art. 56 i 57 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.).

Należności mogą być umarzane w całości, jeżeli (art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych):

1) osoba fizyczna zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6000 zł;

2) osoba prawna została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie;

3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne;

4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji;

5) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.

W przypadku gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane inne osoby, należności, o których mowa w ust. 1, mogą zostać umorzone tylko wtedy, gdy warunki umarzania są spełnione wobec wszystkich zobowiązanych (art. 56 ust. 2 ustawy o finansach publicznych).

Na wniosek dłużnika należności mogą być też umorzone w części w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika oraz uzasadnionym interesem Skarbu Państwa (art. 57 pkt 1 ustawy o finansach publicznych).

Umorzenie, o którym mowa w art. 61p, a także umorzenie, o którym mowa w art. 61q dokonane na podstawie przesłanek wynikających z art. 56 pkt 5 i art. 57 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, stanowi pomoc udzielaną zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

●Por. komentarz do art. 53k.

1. Pożyczkobiorca, któremu została udzielona pożyczka na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego skierowanego przez powiatowy urząd pracy, jest obowiązany poinformować, z 14-dniowym wyprzedzeniem, powiatowy urząd pracy oraz pośrednika finansowego o terminie zatrudnienia bezrobotnego oraz potwierdzić zatrudnienie bezrobotnego, w terminie 7 dni od dnia jego zatrudnienia.

2. Pożyczkobiorca, który otrzymał pożyczkę na utworzenie stanowiska pracy dla bezrobotnego skierowanego przez powiatowy urząd pracy, jest obowiązany poinformować pośrednika finansowego oraz powiatowy urząd pracy o rozwiązaniu umowy o pracę ze skierowanym bezrobotnym, nie później niż w terminie 7 dni od dnia jej rozwiązania.

3. W przypadku gdy powiatowy urząd pracy w terminie 30 dni od dnia otrzymania informacji, o której mowa w ust. 2, nie skieruje bezrobotnego spełniającego wymagania utworzonego stanowiska pracy, pożyczkobiorca może zatrudnić na tym stanowisku bezrobotnego bez skierowania powiatowego urzędu pracy.

●Otrzymanie pożyczki na utworzenie stanowiska pracy pociąga za sobą pewne obowiązki pracodawcy. Pracodawca powinien z 14-dniowym wyprzedzeniem poinformować powiatowy urząd pracy oraz pośrednika finansowego (zgodnie z art. 61g ust. 2 ustawy udzielaniem pożyczek zajmują się pośrednicy finansowi wybierani przez Bank Gospodarstwa Krajowego) o terminie, w jakim zatrudni bezrobotnego, a następnie potwierdzić zatrudnienie bezrobotnego, w terminie 7 dni. Również w terminie 7-dniowym zobowiązany jest poinformować pośrednika finansowego oraz powiatowy urząd pracy o rozwiązaniu umowy o pracę ze skierowanym bezrobotnym. W ciągu kolejnych 30 dni licząc od tej daty powiatowy urząd pracy może skierować na utworzone stanowisko innego bezrobotnego. W przeciwnym wypadku pożyczkobiorca może zatrudnić na tym stanowisku innego bezrobotnego.

●Komentowany przepis reguluje głównie obowiązki informacyjne związane z udzieloną pożyczką. Konsekwencje w postaci zwrotu otrzymanej pożyczki w razie rozwiązania umowy z pracownikiem przed upływem 12 miesięcy od jego zatrudnienia wynikają z art. 61o (zob. komentarz powyżej).

●Pośrednikiem finansowym, o którym mowa w przepisie, zgodnie z art. 61g ust. 2 ustawy może być bank lub instytucja finansowa, w rozumieniu ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 ze zm.).

Rozdział 12-13c (pominięte)

Rozdział 13d

Dodatkowe instrumenty adresowane do bezrobotnych do 30 roku życia

1. Na wniosek bezrobotnego do 30 roku życia starosta może przyznać bon stażowy stanowiący gwarancję skierowania do odbycia stażu u pracodawcy wskazanego przez bezrobotnego na okres 6 miesięcy, o ile pracodawca zobowiąże się do zatrudnienia bezrobotnego po zakończeniu stażu przez okres 6 miesięcy.

2. Przyznanie bonu stażowego następuje na podstawie indywidualnego planu działania.

3. Termin ważności bonu stażowego określa starosta.

4. Pracodawcy, który zatrudni bezrobotnego przez deklarowany okres 6 miesięcy, starosta wypłaca premię w wysokości 1.500 zł.

5. Premia stanowi pomoc udzielaną zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

6. W ramach bonu stażowego starosta finansuje:

1) koszty przejazdu do i z miejsca odbywania stażu - w formie ryczałtu, do wysokości 600 zł, wypłacanego bezrobotnemu w miesięcznych transzach w wysokości do 100 zł, łącznie ze stypendium;

2) koszty niezbędnych badań lekarskich lub psychologicznych - w formie wpłaty na konto wykonawcy badania.

7. Kwota premii, o której mowa w ust. 4, oraz maksymalna kwota ryczałtu, o której mowa w ust. 6 pkt 1, podlegają waloryzacji na zasadach określonych w art. 72 ust. 6.

8. Minister właściwy do spraw pracy, na podstawie komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłasza, w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", kwoty premii i kosztów przejazdu po waloryzacji.

9. Do stażu odbywanego w ramach bonu stażowego przepisy art. 53 ust. 1 i ust. 4-8 oraz art. 61a ust. 1 stosuje się odpowiednio.

●Ostatnia nowelizacja ustawy wprowadziła nowe instrumenty adresowane do bezrobotnych do 30. roku życia, mające zmotywować te osoby do samodzielnego podejmowania działań zmierzających do zatrudnienia. Wśród nich znalazły się bon szkoleniowy, bon stażowy, bon zatrudnieniowy i bon na zasiedlenie. Rozwiązania te mają według zamysłu ustawodawcy przynieść szereg korzyści społecznych. Dzięki nim urzędy pracy dysponować mogą większymi możliwościami pomocy tej grupie osób bezrobotnych, które ułatwią jej wejście na rynek pracy.

Głównym elementem różnicującym bon stażowy do innych instrumentów, np. dofinansowania lub refundacji, jest procedura przyznania pomocy. Bon przyznawany jest bowiem tylko na wniosek bezrobotnego. Abstrahując od pewnych elementów różnicujących, jak kwota dofinansowania i rodzaj pokrywanych kosztów, trudno dociec dlaczego ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie kolejnego instrumentu, który w istocie realizuje te same cele.

●Bon stażowy stanowi gwarancję skierowania młodego bezrobotnego na staż do pracodawcy, którego wskazać powinien sam bezrobotny. Kandydat zostanie skierowany na staż wyłącznie pod warunkiem zobowiązania się przez pracodawcę, że po odbytym przez bezrobotnego stażu zostanie on u niego zatrudniony. Dzięki takiemu rozwiązaniu młody pracownik zdobyć ma łącznie roczne doświadczenie zawodowe (6 miesięcy stażu, a następnie 6 miesięcy zatrudnienia).

●Bon stażowy przyznawany jest przez starostę po złożeniu stosownego wniosku przez samego bezrobotnego. Zgodnie z ust. 3 komentowanego artykułu przyznanie bonu następuje na podstawie indywidualnego planu działania.

Indywidualny plan działania oznacza plan działań obejmujący podstawowe usługi rynku pracy wspierane instrumentami rynku pracy w celu zatrudnienia bezrobotnego lub poszukującego pracy (art. 2 ust. 1 pkt 10a ustawy). Zgodnie z art. 34a ustawy powiatowy urząd pracy, udzielając pomocy określonej w ustawie, przygotowuje indywidualny plan działania dostosowany do profilu pomocy.

●Staż odbywa się na zasadach przewidzianych w dotychczas obowiązujących przepisach. Staż oznacza nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą (art. 2 ust. 1 pkt 34 ustawy). Przed rozpoczęciem odbywania stażu starosta powinien zawrzeć umowę z pracodawcą, a w jego trakcie sprawować nadzór nad odbywaniem stażu. Bezrobotnemu przysługuje m.in. stypendium w wysokości 120 proc. zasiłku dla bezrobotnych. Na jego wniosek pracodawca będzie również zobowiązany udzielić dni wolnych w wymiarze 2 dni za każde 30 dni kalendarzowych odbywania stażu (zgodnie z art. 66l ust. 9 - art. 53 ust. 1 i ust. 4-8 stosuje się odpowiednio). Ponadto starosta pokryje koszty przejazdu do i z miejsca odbywania stażu w formie ryczałtu nieprzekraczającego kwoty 600 zł, wypłacanego w miesięcznych transzach wynoszących jednorazowo maksymalnie 100 zł.

●Na przewidzianym w tym przepisie rozwiązaniu skorzysta również pracodawca, jeśli tylko zatrudni bezrobotnego przez deklarowany okres 6 miesięcy. Otrzyma wówczas od starosty jednorazową premię w wysokości 1500 zł (kwota podlegająca waloryzacji). Nie będzie również pokrywał kosztów niezbędnych badań lekarskich lub psychologicznych. Zgodnie z ust. 6 pkt 2 komentowanego artykułu będą one sfinansowane przez starostę w formie wypłaty bezpośrednio na konto wykonawcy badania.

●Odesłanie do art. 53 oznacza m.in. konieczność zawarcia umowy pomiędzy pracodawcą a starostą (por. komentarz do art. 53 ustawy).

1. Na wniosek bezrobotnego do 30 roku życia starosta może przyznać bon zatrudnieniowy.

2. Bon zatrudnieniowy stanowi dla pracodawcy gwarancję refundacji części kosztów wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne w związku z zatrudnieniem bezrobotnego, któremu powiatowy urząd pracy przyznał ten bon.

3. Przyznanie bonu zatrudnieniowego następuje na podstawie indywidualnego planu działania.

4. Termin ważności bonu zatrudnieniowego określa starosta.

5. Pracodawca w ramach bonu zatrudnieniowego jest obowiązany do zatrudnienia bezrobotnego przez okres 18 miesięcy.

6. Realizacja bonu zatrudnieniowego następuje na podstawie umowy zawieranej przez starostę z pracodawcą.

7. Starosta refunduje pracodawcy część kosztów wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne, przez okres 12 miesięcy, w wysokości zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1.

8. Pracodawca jest obowiązany do dalszego zatrudniania skierowanego bezrobotnego przez okres 6 miesięcy po zakończeniu okresu refundacji.

9. W przypadku niewywiązania się pracodawcy z obowiązku zatrudniania bezrobotnego przez okres 18 miesięcy pracodawca zwraca:

1) kwotę otrzymanej refundacji wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania pierwszej refundacji, jeżeli niespełnienie obowiązku nastąpiło w okresie do 12 miesięcy od dnia zatrudnienia bezrobotnego lub

2) kwotę ustaloną proporcjonalnie do okresu nieutrzymania zatrudnienia wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania pierwszej refundacji, jeżeli niespełnienie obowiązku nastąpiło w okresie, o którym mowa w ust. 8.

10. W przypadku rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy lub wygaśnięcia stosunku pracy skierowanego bezrobotnego pracodawca nie zwraca refundacji otrzymanej za okres zatrudnienia skierowanego bezrobotnego.

11. Refundacja, o której mowa w ust. 7, stanowi pomoc udzielaną zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

●Kolejnym instrumentem dostępnym od 27 maja 2014 r. jest bon zatrudnieniowy. Stanowi on gwarancję dla pracodawcy, który zatrudni bezrobotnego do 30. roku życia refundacji przez starostę części kosztów wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne. Podobnie jak w przypadku bonu stażowego, nie jest jasna intencja ustawodawcy w zastosowaniu konstrukcji bonu w miejsce refundacji (por. uwagi do art. 66l).

●Warunkiem skorzystania z bonu zatrudnieniowego jest zatrudnienie pracownika przez okres 18 miesięcy. Refundacja dokonywana będzie przez okres pierwszych 12 miesięcy. W tym okresie pracodawca może otrzymywać refundację części kosztów wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości zasiłku, o którym mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy, tj. obecnie w kwocie 831,10 zł miesięcznie. Przez okres następnych 6 miesięcy pracodawca powinien w całości pokryć wynagrodzenie pracownika i odprowadzać za niego składki we własnym zakresie, bez refundacji. Refundacja kosztów składek na ubezpieczenia społeczne obejmuje składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe finansowane ze środków własnych płatnika (art. 2 ust. 1 pkt 38 ustawy).

●Ustawa przewiduje, że przyznanie bonu zatrudnieniowego będzie następowało na podstawie indywidualnego planu działania. Podobnie jak w przypadku bonu stażowego, powinien on być opracowany w ramach pomocy udzielanej danemu bezrobotnemu przez powiatowy urząd pracy (zob. komentarz do art. 66l ustawy).

●Termin wykorzystania bonu określa starosta (ust. 4 komentowanego przepisu). Realizacja bonu wymaga zawarcia przez starostę umowy z pracodawcą przyjmującym bezrobotnego.

●Zatrudnienie pracownika przez okres 12 refundowanych przez starostę miesięcy oraz kolejnych, nierefundowanych 6 miesięcy jest obowiązkiem umownym pracodawcy. Jeżeli pracodawca z tego obowiązku się nie wywiąże, zobowiązany będzie do zwrotu kwoty całej otrzymanej refundacji wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania pierwszej refundacji (jeżeli niespełnienie obowiązku nastąpiło w okresie do 12 miesięcy od dnia zatrudnienia bezrobotnego). Jeżeli naruszenie obowiązku zatrudniania bezrobotnego nastąpi w okresie nierefundowanych 6 miesięcy zatrudnienia, to pracodawca będzie musiał zwrócić część otrzymanej refundacji, ustaloną proporcjonalnie do okresu nieutrzymania zatrudnienia (wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia otrzymania pierwszej refundacji).

Przepis nie precyzuje, czy przy ustalaniu powyższej proporcji okres nieutrzymania zatrudnienia należy porównywać z całym okresem 18 miesięcy, czy tylko z nierefundowanym okresem 6 miesięcy - słuszne wydaje się przyjęcie pierwszego stanowiska. Jeśli zatem pracodawca przestanie zatrudniać bezrobotnego po 13 miesiącach, to należy uznać, że zatrudniał bezrobotnego przez 13/18 okresu a zatem zobowiązany będzie zwrócić 5/18 kwoty otrzymanej refundacji.

●Zgodnie z ust. 10 komentowanego artykułu, w przypadku rozwiązania umowy o pracę przez skierowanego bezrobotnego, rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 k.p. (tj. zwolnienie dyscyplinarne) lub wygaśnięcia stosunku pracy skierowanego bezrobotnego (np. poprzez śmierć bezrobotnego) nie ma miejsca niewywiązanie się przez pracodawcę z obowiązku zatrudniania bezrobotnego. Pracodawca nie jest w takiej sytuacji zobowiązany do zwrotu refundacji.

Inaczej niż w przypadku świadczeń przewidzianych w poprzednich przepisach (np. świadczenia aktywizacyjnego - art. 60b, refundacji składek na ubezpieczenia bezrobotnych do 30. roku życia - art. 60c), starosta nie ma też w takiej sytuacji uprawnienia do skierowania na zwolnione miejsce pracy objęte bonem zatrudnieniowym innego bezrobotnego. Co do kwestii rozwiązania umowy w trybie art. 52 k.p. (por. komentarz do art. 51 ustawy).

●Refundacja, część kosztów wynagrodzenia i składek na ubezpieczenia społeczne, o której mowa powyżej, stanowi pomoc udzielaną zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis (odnośnie tej pomocy por. art. 53k).

Rozdział 14

Instrumenty dotyczące rozwoju zasobów ludzkich

1. Środki Funduszu Pracy w formie KFS przeznacza się na finansowanie działań na rzecz kształcenia ustawicznego pracowników i pracodawców.

2. Powiatowe urzędy pracy mogą przeznaczyć środki KFS na finansowanie działań obejmujących:

1) kształcenie ustawiczne pracowników i pracodawcy, na które składają się:

a) określenie potrzeb pracodawcy w zakresie kształcenia ustawicznego w związku z ubieganiem się o sfinansowanie tego kształcenia ze środków KFS,

b) kursy i studia podyplomowe realizowane z inicjatywy pracodawcy lub za jego zgodą,

c) egzaminy umożliwiające uzyskanie dokumentów potwierdzających nabycie umiejętności, kwalifikacji lub uprawnień zawodowych,

d) badania lekarskie i psychologiczne wymagane do podjęcia kształcenia lub pracy zawodowej po ukończonym kształceniu,

e) ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków w związku z podjętym kształceniem;

2) określanie zapotrzebowania na zawody na rynku pracy;

3) badanie efektywności wsparcia udzielonego ze środków KFS;

4) promocję KFS;

5) konsultacje i poradnictwo dla pracodawców w zakresie korzystania z KFS.

3. Działania finansowane ze środków KFS, o których mowa w ust. 2 pkt 2-5, mogą być też realizowane przez ministra właściwego do spraw pracy lub wojewódzkie urzędy pracy.

●Artykuł 69a i następne ustawy zastąpiły dotychczasowe rozwiązania prawne przewidziane w art. 67-69 ustawy. Przyjęcie nowych rozwiązań wspierających inwestowanie w kapitał ludzki uzasadnione zostało koniecznością realizacji celów strategii Europa 2020, budowania konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy oraz zapobiegania wykluczeniu społecznemu osób o niskich lub niedostosowanych kompetencjach do potrzeb rynku pracy. Dodatkowo, dotychczasowe rozwiązania umożliwiające refundację ze środków FP części kosztów szkoleń pracowników, pracodawcom którzy utworzyli zakładowy fundusz szkoleniowy, okazały się niewykorzystywane w praktyce.

●Obecnie na finansowanie kształcenia i szkolenia pracowników przeznaczana będzie część środków FP. W tym celu utworzony został Krajowy Fundusz Szkoleniowy (KFS), którego źródłem finansowania jest pula środków FP określona w formie pozycji planu finansowego FP na dany rok. W 2014 r. KFS zasilony ma być kwotą ok. 100 mln zł.

Środki z KFS mogą być przeznaczone wyłącznie na jeden cel, jakim jest dofinansowanie kosztów zgłoszonego przez pracodawcę w powiatowym urzędzie pracy projektu szkoleniowego. W ramach finansowania z KFS mogą być pokrywane koszty: określania potrzeb szkoleniowych u pracodawcy, kształcenia i szkolenia pracowników, egzaminów umożliwiających uzyskanie świadectw, dyplomów, zaświadczeń i innych dokumentów potwierdzających kompetencje, nabyte przez uczestnika projektu szkoleniowego, badań lekarskich i psychologicznych wymaganych dla podjęcia kształcenia lub pracy w danym zawodzie, ubezpieczenia od nieszczęśliwych wypadków uczestników projektu szkoleniowego. Pracodawca będzie mógł również skorzystać z konsultacji i poradnictwa w zakresie korzystania z KFS.

1. Na wniosek pracodawcy, na podstawie umowy, starosta może przyznać środki z KFS na sfinansowanie kosztów, o których mowa w art. 69a ust. 2 pkt 1, w wysokości 80% tych kosztów, nie więcej jednak niż 300% przeciętnego wynagrodzenia w danym roku na jednego uczestnika, a w przypadku mikroprzedsiębiorstw w wysokości 100%, nie więcej jednak niż 300% przeciętnego wynagrodzenia w danym roku na jednego uczestnika.

2. Środki z KFS przyznane pracodawcy na sfinansowanie kosztów kształcenia ustawicznego stanowią pomoc udzielaną zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

3. Pracodawca zawiera z pracownikiem, któremu zostaną sfinansowane koszty kształcenia ustawicznego, umowę określającą prawa i obowiązki stron.

4. Pracownik, który nie ukończył kształcenia ustawicznego finansowanego ze środków KFS z powodu rozwiązania przez niego umowy o pracę lub rozwiązania z nim umowy o pracę na podstawie art. 52 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, jest obowiązany do zwrotu pracodawcy poniesionych kosztów, na zasadach określonych w umowie z pracodawcą, o której mowa w ust. 3.

5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, pracodawca zwraca staroście środki KFS wydane na kształcenie ustawiczne pracownika, na zasadach określonych w umowie, o której mowa w ust. 1.

6. Starosta może przeprowadzać kontrolę u pracodawcy w zakresie przestrzegania postanowień umowy, o której mowa w ust. 1, wydatkowania środków KFS zgodnie z przeznaczeniem, właściwego dokumentowania oraz rozliczania otrzymanych i wydatkowanych środków i w tym celu może żądać danych, dokumentów i udzielania wyjaśnień w sprawach objętych zakresem kontroli. Do kontroli przeprowadzanej przez starostę przepisy art. 111 stosuje się odpowiednio.

7. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób i tryb przyznawania środków z KFS, w tym:

1) zakres informacji niezbędnych do sporządzenia wniosku o przyznanie środków z KFS,

2) elementy umowy, o której mowa w ust. 1

- mając na względzie prawidłowość wydatkowania środków, a także konieczność zapewnienia zgodności udzielanej pomocy z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis.

●W celu uzyskania dofinansowania, o którym mowa w komentowanym przepisie pracodawca składa wniosek do starosty - pozytywne rozpatrzenie wniosku skutkuje zawarciem między pracodawcą a starostą umowy, na mocy której pracodawca uzyska finansowanie kosztów kształcenia ustawicznego swoich pracowników oraz własnego kształcenia. Koszty te szczegółowo określa art. 69a ust. 1 pkt ustawy (zob. komentarz powyżej). Finansowanie może objąć 80 proc. tych kosztów, licząc na jednego uczestnika kształcenia, lecz nie więcej niż trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w danym roku, tj. w 2014 r. - 11 686 zł (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 28 ustawy przez przeciętne wynagrodzenie rozumie się przeciętne wynagrodzenie w poprzednim kwartale ogłaszane przez Prezesa GUS na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm. - w pierwszym kwartale 2014 r. kwota przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w przepisie, wyniosła 3895,31 zł).

Finansowanie tych kosztów w pełnym wymiarze (100 proc.), z tym samym ograniczeniem kwotowym uzyskać mogą mikroprzedsiębiorcy. Status mikroprzedsiębiorcy posiada przedsiębiorca, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz jednocześnie osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 2 mln euro lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 mln euro (art. 104 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej; t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.).

●W celu wykorzystania otrzymanych środków pracodawca powinien zawrzeć odrębną umowę z pracownikiem, którego kształcenie będzie finansowane, określającą prawa i obowiązki stron. W szczególności, umowa powinna określać zasady zwrotu przez pracownika kosztów poniesionych na jego kształcenie w przypadku nieukończenia przez pracownika kształcenia na skutek rozwiązania przez niego umowy o pracę lub rozwiązania z nim umowy przez pracodawcę na podstawie art. 52 k.p. (w trybie dyscyplinarnym).

Artykuł 69b nie odsyła w tym zakresie do umowy zawieranej z pracownikiem w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych na podstawie art. 103⁴ k.p. Przepisy kodeksu pracy nie znajdują zatem do niej zastosowania, chyba że pracodawca i pracownik w umowie odwołają się do tych przepisów. Oczywiście w razie sprzeczności zastosowanie znajdą przepisy ustawy określające treść umowy, w tym ust. 4, który statuuje zasady zwrotu kosztów szkolenia w sposób odmienny niż kodeks pracy.

●Zgodnie z ust. 5 komentowanego przepisu pracodawca w ww. przypadkach nieukończenia kształcenia przez pracownika powinien zwrócić otrzymane środki staroście na zasadach określonych w umowie zawartej ze starostą. Przepis nie wskazuje natomiast konsekwencji nieukończenia przez pracownika kształcenia z innych przyczyn, np. z powodu rozwiązania umowy o pracę w drodze zwykłego wypowiedzenia lub na mocy porozumienia stron. Konsekwencje te powinny być określone w umowie między pracodawcą a starostą.

●Obowiązkiem pracodawcy jest wydatkowanie otrzymanych środków zgodnie z przeznaczeniem, rozliczanie ich i zabezpieczenie stosownej dokumentacji. Staroście przysługuje uprawnienie do prowadzenia w tym zakresie kontroli.

●W sposób szczegółowy sposób i tryb przyznawania środków na kształcenie ustawiczne pracowników i pracodawców ze środków KFS, w tym zakres informacji niezbędnych do sporządzenia wniosku o przyznanie środków z KFS i elementy umowy o finansowanie działań obejmujących kształcenie ustawiczne pracowników i pracodawcy określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 14 maja 2014 r. w sprawie przyznawania środków z Krajowego Funduszu Szkoleniowego (Dz.U. poz. 639). Zgodnie z par. 2 rozporządzenia starosta uzyskuje dane od marszałka województwa limicie środków KFS, a następnie określa wysokość środków do wykorzystania przez powiatowy urząd pracy. W jego kompetencji leży też organizacja naboru wniosków pracodawców o przyznanie środków z KFS na sfinansowanie kosztów kształcenia ustawicznego. Informacje o naborze ogłaszane będą na tablicy informacyjnej w siedzibie powiatowego urzędu pracy oraz na stronach internetowych urzędu. Wniosek pracodawcy starosta powinien rozpatrzyć w terminie 30 dni (par. 6 rozporządzenia).

●W umowie zawieranej przez pracodawcę ze starostą określa się m.in. okres obowiązywania umowy, wysokość przyznanych środków, sposób i termin rozliczenia otrzymanych środków oraz rodzaje dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków, warunki wypowiedzenia umowy, warunki zwrotu przez pracodawcę środków w przypadku nieukończenia kształcenia ustawicznego przez uczestnika albo środków niewykorzystanych lub wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem (par. 7 rozporządzenia).

●Środki na sfinansowanie kosztów kształcenia ustawicznego stanowią pomoc udzielaną zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis (por. komentarz art. 53k ustawy).

1. Pracodawca zamierzający zwolnić co najmniej 50 pracowników w okresie 3 miesięcy jest obowiązany uzgodnić z powiatowym urzędem pracy właściwym dla siedziby tego pracodawcy lub właściwym ze względu na miejsce wykonywania pracy zakres i formy pomocy dla zwalnianych pracowników, w tym pracowników niepełnosprawnych, dotyczące w szczególności:

1) pośrednictwa pracy;

2) poradnictwa zawodowego;

3) szkoleń;

4) (uchylony).

2. W przypadku zwolnienia monitorowanego pracodawca jest obowiązany podjąć działania polegające na zapewnieniu pracownikom przewidzianym do zwolnienia lub będącym w trakcie wypowiedzenia lub w okresie 6 miesięcy po rozwiązaniu stosunku pracy lub stosunku służbowego usług rynku pracy realizowanych w formie programu.

3. Program może być realizowany przez powiatowy urząd pracy, agencję zatrudnienia lub instytucję szkoleniową.

4. Program może być finansowany:

1) przez pracodawcę;

2) przez pracodawcę i odpowiednie jednostki administracji publicznej;

3) na podstawie porozumienia organizacji i osób prawnych z udziałem pracodawcy.

5. Pracodawcy, w ramach programu, o którym mowa w ust. 2, mogą na wniosek pracownika finansować świadczenie szkoleniowe.

6. Świadczenie szkoleniowe jest przyznawane przez pracodawcę na wniosek pracownika i przysługuje po rozwiązaniu stosunku pracy lub stosunku służbowego na czas udziału pracownika w szkoleniach, w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy.

7. W okresie korzystania ze świadczenia szkoleniowego zwolnionemu pracownikowi przysługuje pomoc w zakresie poradnictwa zawodowego udzielana przez właściwy dla zwolnionego pracownika powiatowy urząd pracy. Pracownik ten może być skierowany na jednorazowe szkolenie organizowane i finansowane przez powiatowy urząd pracy, na zasadach określonych w ustawie.

8. Po przyznaniu przez pracodawcę świadczenia szkoleniowego powiatowy urząd pracy refunduje pracodawcy składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe finansowane ze środków własnych pracodawcy, w wysokości określonej w odrębnych przepisach.

9. Pracodawca wypłaca co miesiąc zwolnionemu pracownikowi, na podstawie zawartej z nim umowy, począwszy od miesiąca, w którym pracownik rozpoczął szkolenie, świadczenie szkoleniowe w wysokości równej wynagrodzeniu pracownika, obliczanemu jak za urlop wypoczynkowy, nie wyższej jednak niż 200% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

●Komentowany przepis nakłada na pracodawcę szereg obowiązków w przypadku zwolnień monitorowanych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 44 ustawy zwolnienie monitorowane oznacza rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w związku z którym są świadczone usługi rynku pracy dla pracowników będących w okresie wypowiedzenia stosunku pracy lub stosunku służbowego, a także zagrożonych wypowiedzeniem. Rozwiązania przewidziane w tym przepisie obejmują zatem zarówno pracowników znajdujących się w okresie wypowiedzenia, jak i pracowników zagrożonych wypowiedzeniem.

Warto zauważyć, że ust. 1 literalnie nie nawiązuje do zwolnień monitorowanych, co mogłoby oznaczać, że znajdzie zastosowanie także w przypadku zwolnień z przyczyn dotyczących pracowników. Mając jednak na uwadze ratio legis ustawy, należy odrzucić taką wykładnię i przyjąć, że obowiązki określone w ust. 1 powstaną tylko w przypadku zwolnień z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Obowiązki te aktualizują się w razie powzięcia przez pracodawcę zamiaru zwolnienia grupy co najmniej 50 pracowników w okresie 3 miesięcy. Pracodawca jest zobowiązany zgłosić taki zamiar w powiatowym urzędzie pracy oraz uzgodnić z urzędem zakres i formy pomocy, jaka zostanie udzielona pracownikom w formach pośrednictwa pracy, poradnictwa zawodowego lub szkoleń. Pracodawca musi ponadto opracować program zwolnień monitorowanych, przewidujący działania nakierowane na zapewnienie pracownikom wytypowanym do zwolnień, będącym w okresie wypowiedzenia lub w okresie 6 miesięcy po rozwiązaniu stosunku pracy, usług rynku pracy. Realizacja tych usług może być powierzona powiatowemu urzędowi pracy, agencji zatrudnienia lub instytucji szkoleniowej. Usług rynku pracy dotyczy rozdział 10 ustawy. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy podstawowymi usługami rynku pracy są pośrednictwo pracy, poradnictwo zawodowe i organizacja szkoleń.

●Zgodnie z ust. 2 komentowanego przepisu pracodawca "jest obowiązany podjąć działania polegające na zapewnieniu pracownikom" usług rynku pracy. Do obowiązków pracodawcy należy nie bezpośrednie świadczenie tych usług rynku pracy, ale zapewnienie, aby były one świadczone przez uprawnione instytucje.

●Wątpliwości może budzić w jaki sposób ustalać 3-miesięczny okres, w którym pracodawca ma zamiar dokonywania zwolnień. Możliwe są w tym zakresie dwa sposoby wykładni. Przez moment "zwolnienia" o którym mowa w przepisie można rozumieć albo chwilę złożenia pracownikom oświadczeń woli o rozwiązaniu umowy o pracę albo chwilę, z którą to rozwiązanie wywoła skutki (dzień upływu okresu wypowiedzenia w przypadku rozwiązania umowy za wypowiedzeniem). Skoro ustawodawca położył akcent na zamiarze zwolnienia, należy przyjąć, że przez moment zwolnienia trzeba rozumieć ten pierwszy moment, tj. chwilę złożenia pracownikowi oświadczenia o rozwiązaniu umowy. W konsekwencji, dla ustalenia czy pracodawca powinien wdrożyć program monitorowanych zwolnień znaczenie ma liczba pracowników, którym pracodawca ma zamiar złożyć oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę w okresie 3 miesięcy.

Powyższa wykładnia zgodna jest z wykładnią okresu 30-dniowego przy zwolnieniach grupowych, o których mowa w ustawie z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 ze zm.; dalej: ustawa o zwolnieniach grupowych). Okres ten rozpoczyna się od daty pierwszego wypowiedzenia (wyrok Sądu Najwyższego z 20 września 1994 r., sygn. akt I PRN 63/94, OSNP 1995/3/36). Warto dodać, że zdarzeniem powodującym rozpoczęcie biegu okresu może być także porozumienie stron rozwiązujące stosunek pracy.

●Koszty finansowania programu zwolnień monitorowanych powinien ponieść pracodawca samodzielnie, wspólnie z jednostkami administracji publicznej lub w drodze porozumienia organizacji i osób prawnych z udziałem pracodawcy. W ramach programu zwolnień monitorowanych pracodawca może sfinansować pracownikom na ich wniosek świadczenie szkoleniowe, z ustawy nie wynika jednak taki obowiązek. Świadczenie to pracownik może pobierać wyłącznie po rozwiązaniu stosunku pracy lub służbowego, przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Świadczenie wypłacane jest przez pracodawcę miesięcznie, w kwocie równej wynagrodzeniu pracownika obliczonemu jak za urlop wypoczynkowy, nie wyższej jednak niż dwukrotność wynagrodzenia minimalnego (obecnie 3360 zł).

Korzyścią dla pracodawcy jest refundowanie przez powiatowy urząd pracy składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe finansowane ze środków własnych pracodawcy. Stosownie do art. 12 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.) osoby pobierające świadczenie szkoleniowe wypłacane po ustaniu zatrudnienia w ogóle nie podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu, stąd też nie było potrzeby wprowadzania refundacji składek na to ubezpieczenie.

●Od 27 maja 2014 r. zmianie uległ ust. 1 komentowanego przepisu. W poprzednim stanie prawnym w przypadku zwolnień monitorowanych pracodawca zobowiązany był uzgodnić z powiatowym urzędem pracy zakres i formy pomocy dla swoich pracowników (łącznie sprawnych, jak i niepełnosprawnych, bez oznaczania liczby tych ostatnich). Obecnie powinien wyodrębnić pracowników niepełnosprawnych z ogólnej liczby zwolnień pracowników i taką informację przekazać powiatowemu urzędowi pracy.

●Warto zaznaczyć, że w większości przypadków zwolnienie monitorowane, o którym mowa w przepisie, będzie jednocześnie stanowić zwolnienia grupowe, o których mowa w ustawie o zwolnieniach grupowych. Ustawa ta przewiduje szereg dalszych obowiązków, jakich dopełnić musi pracodawca przeprowadzający zwolnienia grupowe.

Rozdziały 15-17 (pominięte)

Rozdział 18

Fundusz Pracy

1. Fundusz Pracy jest państwowym funduszem celowym.

2. Dysponentem Funduszu Pracy jest minister właściwy do spraw pracy.

●Komentowany przepis określa formę prawną FP - fundusz ten jest państwowym funduszem celowym, którym dysponuje minister właściwy do spraw pracy.

Artykuł 29 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) zawiera definicję funduszu celowego. Zgodnie z nim fundusz celowy:

- jest tworzony na podstawie odrębnej ustawy,

- uzyskuje przychody ze środków publicznych, a jego koszty są ponoszone na realizację wyodrębnionych zadań państwowych,

- nie posiada osobowości prawnej,

- jest wyodrębnionym rachunkiem bankowym, którym dysponuje minister wskazany w ustawie tworzącej fundusz albo inny organ wskazany w tej ustawie.

1. Obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, ustalone od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wynoszących w przeliczeniu na okres miesiąca, co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, w przypadku osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, co najmniej wynagrodzenie, o którym mowa w tym przepisie, opłacają:

1) pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne za osoby:

a) pozostające w stosunku pracy lub stosunku służbowym,

b) wykonujące pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą,

c) wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz za osoby z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz. 235, Nr 131, poz. 764 i Nr 171, poz. 1016),

d) wykonujące pracę w okresie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,

e) pobierające stypendia sportowe,

f) otrzymujące świadczenie socjalne przysługujące na urlopie górniczym, świadczenie górnicze lub górniczy zasiłek socjalny lub wynagrodzenie przysługujące w okresie świadczenia górniczego, stypendium na przekwalifikowanie lub kontraktu szkoleniowego - przewidziane w odrębnych przepisach,

g) za żołnierzy zawodowych oraz funkcjonariuszy niespełniających warunków do nabycia prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej, za których, po zwolnieniu ze służby lub rozwiązaniu stosunku pracy, odprowadzono składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od uposażenia lub wynagrodzenia wypłaconego w okresie służby lub stosunku pracy na podstawie przepisów odrębnych,

h) za funkcjonariuszy, którzy w chwili zwolnienia ze służby spełniają jedynie warunki do nabycia prawa do policyjnej renty inwalidzkiej, w przypadku przekazania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe;

1a) (uchylony);

2) rolnicze spółdzielnie produkcyjne, spółdzielnie kółek rolniczych lub spółdzielnie usług rolniczych - za swoich członków, z wyjątkiem członków, którzy wnieśli wkład gruntowy o powierzchni użytków rolnych większej niż 2 ha przeliczeniowe;

3) inne niż wymienione w pkt 1 i 2 osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyjątkiem:

a) duchownych,

b) pobierających na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłek stały,

c) pobierających na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka,

ca) pobierających na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zasiłek dla opiekuna,

d) podlegających ubezpieczeniu społecznemu rolników,

e) żołnierzy niezawodowych w służbie czynnej,

f) odbywających zastępcze formy służby wojskowej,

g) przebywających na urlopach wychowawczych oraz pobierających zasiłek macierzyński,

h) pobierających świadczenie szkoleniowe, o którym mowa w art. 70 ust. 6,

i) osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa w ustawie z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3,

j) osób sprawujących osobistą opiekę nad dzieckiem, o których mowa w art. 6a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

2. Wysokość składki na Fundusz Pracy określa ustawa budżetowa.

3. W przypadku gdy kwoty, o których mowa w ust. 1, pochodzą z różnych źródeł, obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy powstaje wtedy, gdy łączna kwota stanowiąca podstawę wymiaru składek ustalona zgodnie z ust. 1 wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, a w przypadku osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę, o którym mowa w tym przepisie.

4. Osoba, do której ma zastosowanie przepis ust. 3, składa stosowne oświadczenie każdemu pracodawcy lub w terenowej jednostce organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli sama opłaca składki na ubezpieczenia społeczne.

●Ustęp 1 komentowanego przepisu określa zasady ustalania kwoty stanowiącej podstawę do obliczenia składki na FP, a także podmioty zobowiązane do uiszczania tych składek oraz osoby, za które składka powinna być odprowadzana.

Obowiązek odprowadzania składek na FP obciąża w szczególności podmioty zatrudniające pracowników na umowę o pracę lub powierzające osobom fizycznym świadczenie usług na podstawie umowy-zlecenia (art. 1 ust. 1 pkt 1 a i c). Składkę odprowadza się od każdego zatrudnionego pracownika lub zleceniobiorcy.

Podstawą wymiaru składki na FP jest kwota będąca podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne - czyli w praktyce wynagrodzenie brutto pracownika lub zleceniobiorcy. Do składek na FP nie stosuje się jednak ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.), co oznacza, iż składki te oblicza się od pełnego wynagrodzenia pracownika lub zleceniobiorcy, nawet jeśli przekracza ono 30-krotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy.

●Pracodawca ma obowiązek odprowadzać składkę na FP za pracownika lub zleceniobiorcę, tylko jeśli podstawa jej wymiaru, czyli wynagrodzenie brutto otrzymywane przez pracownika (zleceniobiorcę) w skali miesiąca, jest równa co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. W przypadku zaś pracowników w okresie pierwszego roku pracy pracodawca ma obowiązek odprowadzać składkę na FP za pracownika lub zleceniobiorcę, wyłącznie jeśli podstawa jej wymiaru, czyli wynagrodzenie brutto otrzymywane przez pracownika (zleceniobiorcę) w skali miesiąca, jest równe co najmniej 80 proc. wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę.

●Zgodnie z art. 29 ustawy budżetowej na rok 2014 składka na FP została ustalona w wysokości 2,45 proc. podstawy wymiaru.

●Ustęp 3 analizowanego przepisu określa zasady opłacania składek na FP, gdy kwoty stanowiące podstawę do ustalenia tych składek pochodzą z różnych źródeł. Kwoty te pochodzą z "różnych źródeł", jeśli ubezpieczony podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z więcej niż jednego tytułu (mogą mieścić się w ramach jednej kategorii). Obowiązek opłacania składek powstaje z każdego tytułu z osobna, gdy łączna kwota stanowiąca podstawę wymiaru składek ustalona zgodnie z ust. 1 wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę (lub 80 proc. minimalnego wynagrodzenia w przypadku pracowników w okresie pierwszego roku pracy).

●Osoby, których dochody pochodzą z różnych źródeł i łącznie przekraczają kwotę, o której mowa powyżej, mają zgodnie z ust. 4 komentowanego przepisu obowiązek złożenia każdemu pracodawcy oświadczenia o dochodzie otrzymywanym z innego źródła (lub terenowej jednostce organizacyjnej ZUS, jeżeli same opłacają składki na ubezpieczenia społeczne) - każdy z tych pracodawców ma wtedy obowiązek odprowadzać z tego pracownika składkę na FP (w wysokości obliczonej od wynagrodzenia wypłacanego temu pracownikowi przez danego pracodawcę).

Pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne nie opłacają składek na Fundusz Pracy za zatrudnionych pracowników powracających z urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego w okresie 36 miesięcy począwszy od pierwszego miesiąca po powrocie z urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego.

●Komentowany przepis ustanawia zwolnienie od obowiązku opłacania składek na FP za pracowników powracających z określonych w przepisie urlopów związanych z rodzicielstwem, przez 36 miesięcy od pierwszego miesiąca po powrocie pracownika. Celem tego rozwiązania jest zmotywowanie pracodawców do nierezygnowania z zatrudniania pracowników wracających z tych urlopów.

●Przepis może budzić wątpliwości w zakresie momentu, od którego zwalnia z obowiązku opłacania składek. Pracodawca może nie opłacać składek "od pierwszego miesiąca po powrocie z urlopu", co można rozumieć dwojako: albo uznawać za miesiąc po powrocie z urlopu miesiąc powrotu, albo uznawać miesiąc następujący po miesiącu powrotu, co sugerowałaby wykładnia literalna. Jeżeli pracownik wraca 15 lipca, to byłby to odpowiednio lipiec bądź sierpień. Mając na uwadze ratio legis ustawy, należy się opowiedzieć za pierwszą możliwością - nie ma bowiem racjonalnego uzasadnienia, dla którego początek zwolnienia miałby nie obejmować miesiąca powrotu z urlopu.

●Przepisy regulujące urlopy wskazane w analizowanym przepisie są zawarte w dziale ósmym k.p. (uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem), w art. od 176 do 189¹.

1. Pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne nie opłacają składek na Fundusz Pracy przez okres 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za osoby zatrudnione, które ukończyły 50 rok życia i w okresie 30 dni przed zatrudnieniem pozostawały w ewidencji bezrobotnych powiatowego urzędu pracy.

2. Składki na Fundusz Pracy, o których mowa w art. 104 ust. 1, opłaca się za osoby wymienione w art. 104 ust. 1 pkt 1-3, które nie osiągnęły wieku wynoszącego co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn.

●Artykuł 104b, podobnie jak art. 104a, wprowadza wyłączenie obowiązku opłacania składek na FP. Dotyczy on osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę (zwolnienie nie obejmuje np. zleceniobiorców), które ukończyły 50. rok życia i w okresie wszystkich 30 dni przed zatrudnieniem były wpisane do ewidencji bezrobotnych. W odniesieniu to tych osób pracodawcy (oraz inne jednostki organizacyjne) nie opłacają składek na FP przez okres 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę (w zakresie wykładni zwrotu "pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę" por. komentarz do art. 104a).

●Z ust. 2 komentowanego przepisu wynika, iż składek na FP nie opłaca się także od mężczyzn, którzy ukończyli 60. rok życia, oraz kobiet, które ukończyły 55. rok życia, niezależnie od tytułu ubezpieczenia (a więc zarówno od osób zatrudnionych na umowę o pracę, jak i zleceniobiorców). W odniesieniu do tych osób warunkiem nie jest status bezrobotnego.

●Celem niniejszego przepisu jest niewątpliwie zachęcenie pracodawców do zatrudniania osób, które ukończyły 50. oraz 55/60. rok życia.

Pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne nie opłacają składek na Fundusz Pracy przez okres 12 miesięcy, począwszy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę, za skierowanych zatrudnionych bezrobotnych, którzy nie ukończyli 30 roku życia.

●W celu zwiększenia atrakcyjności zatrudnienia młodych pracowników począwszy od 27 maja 2014 r. wprowadzono dodatkowe rozwiązanie obniżające koszty pracodawcy, przyjmującego do pracy osobę do 30. roku życia.

Pracodawca, który zatrudni bezrobotnego poniżej 30. roku życia, który został do tego pracodawcy skierowany przez urząd pracy, nie będzie musiał odprowadzać za niego składki na FP przez 12 miesięcy od pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę (w zakresie wykładni zwrotu "pierwszego miesiąca po zawarciu umowy o pracę" por. komentarz do art. 104a).

●Wyrażenie "zatrudnionych bezrobotnych" może się wydawać wewnętrznie sprzeczne, skoro bezrobotny to osoba niezatrudniona. Chodzi tu jednak o osobę, która była bezrobotna i wskutek skierowania do pracodawcy i zawarcia umowy o pracę uzyskała status osoby zatrudnionej.

1. Składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne.

2. Poboru składek na Fundusz Pracy dokonuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych na wyodrębniony rachunek bankowy prowadzony dla składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i przekazuje na rachunek bankowy dysponenta Funduszu Pracy niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni roboczych od ich otrzymania, w formie zaliczek, część składek zgromadzonych na koncie odpowiadającą udziałowi stopy procentowej składek na Fundusz Pracy w sumie stóp procentowych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ostatecznie rozlicza pobrane składki na Fundusz Pracy do 20 dnia następnego miesiąca.

3. W razie nieopłacania składek na Fundusz Pracy lub opłacenia ich w niższej od należnej wysokości Zakład Ubezpieczeń Społecznych może obciążyć pracodawcę lub osobę podlegającą ubezpieczeniu społecznemu dodatkową opłatą w wysokości do 100% należnej kwoty składek.

4. Od składek na Fundusz Pracy nieopłaconych w terminie Zakład Ubezpieczeń Społecznych pobiera odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.). Składki te oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, o których mowa w ust. 3, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub przepisów o postępowaniu cywilnym. Składki, należności z tytułu odsetek i dodatkowej opłaty są przekazywane na rachunek bankowy dysponenta Funduszu Pracy.

5. Koszty poboru składek na Fundusz Pracy obciążają ten fundusz i są zwracane Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w wysokości 0,5% kwoty składek przekazanych na rachunek bankowy dysponenta Funduszu Pracy.

6. W przypadku nieprzekazania w terminach określonych w ust. 2 składek, pobranych odsetek oraz dodatkowych opłat, o których mowa w ust. 4, na rachunek bankowy dysponenta Funduszu Pracy należne są od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odsetki ustawowe.

●Ustęp 1 komentowanego przepisu stanowi ogólne odesłanie do zasad określonych w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.) - składki na FP opłaca się za okres trwania ubezpieczeń emerytalnego i rentowego, stosując przy tym zasady dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne.

●Ustęp 2 w sposób szczegółowy określa zasady poboru składek na FP oraz przekazywania ich dysponentowi - ministrowi właściwemu do spraw pracy. W celu poboru składek na FP ZUS prowadzi oddzielny rachunek bankowy, na który przekazywane są także składki na FGŚP. ZUS jest zobowiązany do niezwłocznego przekazania składek (nie później niż 3 dni robocze po ich otrzymaniu) dysponentowi FP. Składki przekazywane są w formie zaliczek, których wysokość odpowiada udziałowi stopy procentowej składek na FP sumie stóp procentowych składek na FP i FGŚP. Ponadto ZUS jest zobowiązany do dokonania ostatecznego rozliczenia pobranych składek do 20. dnia następnego miesiąca.

●Nieopłacenie przez pracodawcę składek na FP, a także opłacenie ich w niższej od należnej wysokości mogą wiązać się z dotkliwymi konsekwencjami - zgodnie z ust. 3 komentowanego przepisu ZUS jest uprawniony do obciążenia podmiotu zobowiązanego do opłacenia składek opłatą dodatkową, która może wynieść maksymalnie 100 proc. kwoty należnych składek. Ponadto, zgodnie z ust. 4 komentowanego artykułu od składek nieopłaconych w terminie pobiera się odsetki (na zasadach przewidzianych dla zaległości podatkowych).

Takie rozwiązanie należy ocenić jako negatywne i mogące prowadzić do nadużyć ze strony organów egzekwujących wykonanie obowiązku odprowadzenia składek. Słusznie zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z 20 maja 2004 r., sygn. akt II UK 403/03, OSNP 2005/3/44 (na gruncie stanu faktycznego dotyczącego składek na ubezpieczenia społeczne), że "decyzja wymierzająca płatnikowi składek dodatkową opłatę (...) podlega kontroli sądowej nie tylko pod względem jej formalnej poprawności, ale także merytorycznej zasadności i celowości. (...) funkcją dodatkowej opłaty jest zdyscyplinowanie płatników składek na ubezpieczenia społeczne do wykonania (opłacania składek) i to należytego wykonania (terminowego ich opłacania w należnej wysokości) ciążącego na nich obowiązku. Nie jest nią jednak "rekompensata, wyrównująca straty Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynikające z braku prawidłowego, zgodnego z ustawą opłacania składek. (...) Mówiąc lapidarnie - o zastosowaniu dodatkowej opłaty powinny decydować okoliczności każdego indywidualnego przypadku, zwłaszcza te które wskazują na winę płatnika w nieopłaceniu składek albo ich opłaceniu w zaniżonej wysokości lub jej brak".

Tytuł wykonawczy obejmujący składki na FP nie stanowi tytułu egzekucyjnego w rozumieniu art. 777 par. 1 pkt 3 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101) (zob. uchwała SN z 16 października 2008 r., sygn. akt III CZP 99/08, OSNC 2009/10/133).

●Od 27 maja 2014 r. zmianie uległ ust. 4 komentowanego przepisu. W wyniku nowelizacji usunięto kolizję norm prawnych zawartych w tym artykule oraz w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.). Artykuł 107 ust. 4 w poprzednim brzmieniu przewidywał, że nieopłacone składki na FP podlegają ściągnięciu w drodze egzekucji administracyjnej. Uregulowanie to pozostawało w sprzeczności z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które przewidują alternatywną możliwość egzekucji zobowiązań z tytułu składek na FP w drodze egzekucji administracyjnej lub egzekucji sądowej.

Rozdział 19 (pominięty)

Rozdział 20

Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko przepisom ustawy

1. Kto:

1) nie dopełnia obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy lub nie opłaca ich w przewidzianym przepisami terminie,

2) nie zgłasza wymaganych danych lub zgłasza nieprawdziwe dane mające wpływ na wymiar składek na Fundusz Pracy lub udziela w tym zakresie nieprawdziwych wyjaśnień albo odmawia ich udzielenia

- podlega karze grzywny nie niższej niż 3.000 zł.

2. Sprawca nie podlega karze, jeżeli przed dniem rozpoczęcia kontroli w podmiocie kontrolowanym zaległe składki na Fundusz Pracy zostały już opłacone w wymaganej wysokości.

●Czyn opisany w tym artykule stanowi wykroczenie. Stosownie do art. 125 ustawy orzekanie w przedmiocie jego popełnienia następuje w trybie przepisów ustawy z 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. z 2013 r. poz. 395 ze zm.). Karą za jego popełnienie jest grzywna wymierzona kwotowo (przestępstwa zaś zagrożone są karami grzywny w stawkach dziennych - art. 33 par. 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny; Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.).

Brak opłacania składek na FP lub opóźnienia w ich opłacaniu skutkować mogą nałożeniem na podmiot do tego zobowiązany kary grzywny nie niższej niż 3000 zł. Grzywna może być wymierzona maksymalnie w kwocie 5000 zł (art. 24 par. 1 ustawy z 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń; t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 482 ze zm.). Tę samą karę ponieść może podmiot niezgłaszający danych lub zgłaszający dane nieprawdziwe, jeśli ma to wpływ na wymiar składek, jak również podmiot udzielający nieprawdziwych wyjaśnień albo uchylający się od ich złożenia.

●Nie popełnia wykroczenia sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu (art. 1 par. 2 kodeksu wykroczeń). Opisywane wykroczenie może być popełnione umyślnie (udzielenie nieprawdziwych wyjaśnień albo odmowa ich udzielenia) lub nieumyślnie (w przypadku niedopełnienia obowiązku opłacania składek, nieterminowego opłacenia składek lub braku zgłoszenia wymaganych danych).

●Zgodnie z art. 60 par. 1a z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za termin dokonania zapłaty uważa się przy zapłacie gotówką - dzień wpłacenia kwoty podatku w kasie organu podatkowego lub na rachunek tego organu w banku, w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1592), w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, biurze usług płatniczych lub w instytucji płatniczej albo dzień pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta. Obowiązek zapłaty uważa się również spełniony w dniu obciążenia rachunku bankowego.

●27 maja 2014 r. zmianie uległ ust. 2 komentowanego artykułu. Przepis ten w poprzednim brzmieniu przewidywał, że sprawca wykroczenia nie podlegał karze, jeśli uregulował zaległe składki "przed dniem przeprowadzenia kontroli". Sformułowanie to było niejasne i dawało podstawy do uznania, że uniknięcie odpowiedzialności uzasadnia także wpłata zaległych składek na FP już w trakcie kontroli (ale przed dniem jej zakończenia). Prowadziło to do stanu, w którym sankcja zawarta w przepisie nie była dolegliwa, a jednocześnie zachęcała do nieopłacania w terminie składek na FP. Obecnie podmiot może uniknąć kary, tylko jeśli opłaci zaległe składki "przed dniem rozpoczęcia kontroli".

Kto ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, pochodzenie etniczne, wyznanie lub orientację seksualną odmówi zatrudnienia kandydata na wolnym miejscu zatrudnienia lub miejscu przygotowania zawodowego, podlega karze grzywny nie niższej niż 3000 zł.

●Wykroczenie popełnia również pracodawca dysponujący wolnym miejscem pracy i odmawiający zatrudnienia kandydata ze względu na jego płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, pochodzenie etniczne, wyznanie lub orientację seksualną. Czyn taki podlega sankcji w postaci kary grzywny w kwocie minimum 3000 zł (do 5000 zł - zob. art. 24 par. 1 kodeksu wykroczeń).

Co istotne, nie każdy przypadek zastosowania kryterium ujętego w ustawie będzie prowadził do popełnienia penalizowanego tym przepisem wykroczenia. Nie ulega wątpliwości, że w kwestii oceny, czy dane różnicowanie ma charakter dyskryminujący, czy też nie, należy sięgnąć do kodeksu pracy i ustawy z 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz.U. nr 254, poz. 1700). Zgodnie z art. 18^3b par. 2 pkt 1 k.p. zasady równego traktowania w zatrudnieniu nie naruszają działania, proporcjonalne do osiągnięcia zgodnego z prawem celu różnicowania sytuacji pracownika, polegające na niezatrudnianiu pracownika z jednej lub kilku przyczyn określonych w art. 18^3a par. 1 (m.in. wiek, płeć), jeżeli rodzaj pracy lub warunki jej wykonywania powodują, że przyczyna lub przyczyny wymienione w tym przepisie są rzeczywistym i decydującym wymaganiem zawodowym stawianym pracownikowi. We wskazanych przypadkach stosowanie kryteriów wskazanych w komentowanym przepisie jest dopuszczalne.

●Wykroczenie z art. 123 ustawy jest wykroczeniem indywidualnym, tzn. może być popełnione tylko przez podmiot, który może odmówić zatrudnienia danego kandydata na wolnym miejscu pracy lub miejscu przygotowania zawodowego. Sprawcami tego wykroczenia nie mogą być więc pracownicy pracodawcy nie upoważnieni do podejmowania w tym zakresie decyzji.

●Zgodnie z art. 5 kodeksu wykroczeń wykroczenie można popełnić zarówno umyślnie, jak i nieumyślnie, chyba że ustawa przewiduje odpowiedzialność tylko za wykroczenie umyślne. Artykuł 123 ustawy nie ogranicza tego wykroczenia tylko do wykroczenia umyślnego. Ze względu jednak na charakter wykroczenia (odmowa zatrudnienia ze względu na kryteria dyskryminacyjne) trudno przyjąć, aby wykroczenie to mogło zostać popełnione nieumyślnie. Wykroczenie nieumyślne zachodzi, jeżeli sprawca nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć.

Rozdział 21-23 (pominięte)

Definicje

● to "instrument aktywizacji w formie praktycznej nauki zawodu dorosłych lub przyuczenia do pracy dorosłych, realizowany bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą" (art. 2 ust. 1 pkt 29a ustawy). Jest ono organizowane przez urząd pracy zgodnie z art. 53a ustawy (zob. poniżej).

● reguluje art. 53 ustawy (zob. poniżej). Staż jest zdefiniowany jako "nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy przez wykonywanie zadań w miejscu pracy bez nawiązania stosunku pracy z pracodawcą" (art. 2 ust. 1 pkt 34 ustawy).

● w rozumieniu ustawy jest "wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą" (art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy). Praca zarobkowa jest pojęciem szerszym - obejmuje wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy-zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych (art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy).

● - art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy zawiera definicję, która obejmuje wiele przesłanek pozytywnych i negatywnych posiadania statusu bezrobotnego. W znacznym uproszczeniu bezrobotnym jest osoba, która:

- ukończyła 18 lat, ale nie osiągnęła wieku emerytalnego,

- nie uczy się w szkole,

- nie jest zatrudniona ani nie uzyskuje innych różnego rodzaju zarobków,

- jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej,

- zarejestrowała się we właściwym urzędzie pracy

- poszukuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

● - definicja znajduje się w art. 2 ust. 1 pkt 22 ustawy. Warunkiem uzyskania tego statusu jest w zasadzie jedynie poszukiwanie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub innej formy pomocy określonej w ustawie oraz rejestracja w powiatowym urzędzie pracy. Definicja ta jest znacznie szersza niż definicja osoby bezrobotnej. Dlatego każda osoba bezrobotna jest jednocześnie osobą poszukującą pracy, jednak nie każda osoba poszukująca pracy jest bezrobotnym w rozumieniu ustawy.