Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (cz. 1)

Rozdział 1

Przepisy ogólne

1. Świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442, z późn. zm.), zwanym dalej "ubezpieczonymi".

2. Świadczenia pieniężne z tytułu następstw wypadków przy pracy i chorób zawodowych określa odrębna ustawa.

●Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa regulują przepisy wielokrotnie nowelizowanej ustawy z 25 czerwca 1999 r. zwanej dalej ustawą zasiłkową. Ostatni ujednolicony tekst ukazał się w 2015 r. w Dzienniku Ustaw pod poz. 159. Zmiany do tego aktu prawnego zostały wskazane we wstępie.

●Ubezpieczonych podlegających temu ubezpieczeniu wskazuje ustawa z 18 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.; dalej: ustawa o s.u.s.). W art. 11 wymienia ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo (ust. 1) oraz podlegających temu ubezpieczeniu dobrowolnie (ust. 2).

●Świadczenia z tytułu następstw wypadków przy pracy i chorób zawodowych regulują przepisy ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1242 ze zm.; dalej: ustawa wypadkowa). Warto wspomnieć, że w ramach tej ustawy ubezpieczonym podlegającym ubezpieczeniu wypadkowemu przysługują m.in. takie trzy świadczenia, jak zasiłek chorobowy, zasiłek wyrównawczy i świadczenie rehabilitacyjne. Pod względem nazwy są one identyczne z tymi, które przysługują ubezpieczonym podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu. Prawo do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego ustala się jednak odmiennie od tych z ubezpieczenia chorobowego. Do tych pierwszych stosuje się jednak niektóre przepisy ustawy zasiłkowej, np. przy ustalaniu podstawy wymiaru.

Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zwanego dalej "ubezpieczeniem chorobowym", obejmują:

1) zasiłek chorobowy;

2) świadczenie rehabilitacyjne;

3) zasiłek wyrównawczy;

4) (uchylony);

5) zasiłek macierzyński;

6) zasiłek opiekuńczy.

●Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, nazywane potocznie zasiłkami, są związane z występującą nieobecnością w pracy (dotyczy pracowników) lub koniecznością przerwania innej pracy zarobkowej (np. umowy-zlecenia, prowadzenia własnej firmy) spowodowanymi chorobą własną ubezpieczonego (zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne), porodem lub przyjęciem dziecka na wychowanie (zasiłek macierzyński), przeniesieniem do pracy na inne niż dotychczasowe stanowisko wynikającym z warunków zatrudnienia (zasiłek wyrównawczy) lub sprawowaniem opieki nad dzieckiem albo innym członkiem rodziny (zasiłek opiekuńczy). Oprócz zasiłku wyrównawczego, który przysługuje wyłącznie ubezpieczonym będącym pracownikami, pozostałe świadczenia przysługują wszystkim ubezpieczonym podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu zarówno obowiązkowo, jak i dobrowolnie.

Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1) tytuł ubezpieczenia chorobowego - zatrudnienie lub inną działalność, których podjęcie rodzi obowiązek ubezpieczenia chorobowego lub uprawnienie do objęcia tym ubezpieczeniem na zasadach dobrowolności w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych;

2) płatnik składek - płatnika składek na ubezpieczenie chorobowe w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych;

3) wynagrodzenie - przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz ubezpieczenie chorobowe;

4) przychód - kwotę stanowiącą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe ubezpieczonego niebędącego pracownikiem, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe;

5) wypadek w drodze do pracy lub z pracy - zdarzenie, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia chorobowego uznane za wypadek na zasadach określonych w przepisach o emeryturach i rentach z FUS.

●Tytuł ubezpieczenia chorobowego to określenie używane dla celów ustalenia, kto i z jakiego tytułu podlega temu ubezpieczeniu. W art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o s.u.s. wymieniono tych ubezpieczonych, którzy podlegają ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo i dobrowolnie poprzez odesłanie do art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 12 (podlegający ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo) oraz do art. 6 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 8 i 10 (podlegający ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie). Należy dodać, że poza ubezpieczonymi wymienionymi w powołanym art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o s.u.s. nie ma żadnych innych osób, które podlegałyby ubezpieczeniu chorobowemu. Podkreślić należy, że dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu mogą podlegać tylko ubezpieczeni podlegający obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym. Oznacza to, że np. osoba będąca jednocześnie pracownikiem i prowadząca swoją firmę, podlegająca obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu zatrudnienia na podstawie stosunku pracy, nie może być objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, ponieważ z tego tytułu podlega dobrowolnym, a nie obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalno-rentowym.

●Płatnik składek to osoba, o której mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o s.u.s., która w stosunku do zatrudnianych osób ma obowiązek dokonać ich zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i opłacać za nich składki, z wyjątkiem tych ubezpieczonych, którzy mają obowiązek sami dokonywać tych czynności (np. prowadzący własną działalność gospodarczą). Płatnikami składek są np.:

1) pracodawca w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, w tym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym albo pobierania zasiłku macierzyńskiego, z wyłączeniem osób, którym zasiłek macierzyński wypłaca ZUS,

2) jednostka wypłacająca świadczenia socjalne, zasiłki socjalne oraz wynagrodzenia przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie - w stosunku do osób pobierających świadczenia socjalne wypłacane w okresie urlopu, pobierających zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia oraz pobierających wynagrodzenie przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub ze stypendium na przekwalifikowanie,

3) podmiot, na którego rzecz jest wykonywana odpłatnie praca w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania - w stosunku do osób, które ją wykonują na podstawie skierowania do pracy, lub podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, jeżeli zasiłek wypłaca ten podmiot,

4) Kancelaria Sejmu w stosunku do posłów i posłów do Parlamentu Europejskiego, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z 30 lipca 2004 r. o uposażeniu posłów do Parlamentu Europejskiego wybranych w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. nr 187, poz. 1925 ze zm.) oraz Kancelaria Senatu w stosunku do senatorów,

5) duchowny niebędący członkiem zakonu albo przełożony domu zakonnego lub klasztoru w stosunku do członków swych zakonów lub za zgodą ZUS inna zwierzchnia instytucja diecezjalna lub zakonna w stosunku do duchownych objętych tą zgodą.

●Wskazane w komentowanym przepisie pojęcia wynagrodzenia pracownika i przychodu pozostałych ubezpieczonych są istotne dla celów ustalenia podstawy wymiaru należnych zasiłków. Zostaną one szczegółowo omówione w komentarzu do art. 36 i art. 48 ustawy zasiłkowej. W tym miejscu należy jednak wyjaśnić, że pojęcie przychodu dla celów ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne określa art. 4 pkt 9 ustawy o s.u.s., zgodnie z którym przychód to przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu:

1) zatrudnienia w ramach stosunku pracy,

2) pracy nakładczej,

3) służby,

4) wykonywania mandatu posła lub senatora,

5) wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,

6) pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanych bezrobotnym,

7) stypendium sportowego,

8) prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy, oraz

9) działalności wykonywanej osobiście przez osoby należące do składu rad nadzorczych niezależnie od sposobu ich powoływania.

●W związku z niezdolnością do pracy spowodowaną wypadkiem przy pracy lub stwierdzeniem choroby zawodowej ubezpieczeni mają prawo do zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego z ubezpieczenia wypadkowego na podstawie przepisów ustawy wypadkowej. Natomiast podlegający ubezpieczeniu chorobowemu mają prawo do zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego w razie niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy i z pracy. Definicję takiego zdarzenia określa art. 57b ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego, jeżeli droga ta była najkrótsza i nie została przerwana. Jednak uważa się, że wypadek nastąpił w drodze do pracy lub z pracy, mimo że droga została przerwana, jeżeli przerwa była życiowo uzasadniona i jej czas nie przekraczał granic potrzeby, a także wówczas, gdy droga, nie będąc najkrótsza, była dla ubezpieczonego ze względów komunikacyjnych najdogodniejsza. Za drogę do pracy lub z pracy uważa się, oprócz drogi z domu do pracy lub z pracy do domu, również drogę do miejsca lub z miejsca:

1) innego zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego,

2) zwykłego wykonywania funkcji lub zadań zawodowych albo społecznych,

3) zwykłego spożywania posiłków,

4) odbywania nauki lub studiów.

●Okoliczności i przyczyny wypadku w drodze do pracy lub z pracy pracodawcy powinni ustalić w karcie wypadku w drodze do pracy lub z pracy w stosunku do ubezpieczonych będących pracownikami. Natomiast w stosunku do pozostałych ubezpieczonych dokonują tego podmioty określone w art. 5 ust. 1 ustawy wypadkowej.

●Należy dodać, że ustalenie, czy wypadek, któremu uległ ubezpieczony, był faktycznie wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, ma istotne znaczenie przy ustalaniu prawa do zasiłku chorobowego i jego wysokości.

Rozdział 2

Zasiłek chorobowy

1. Ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego:

1) po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli podlega obowiązkowo temu ubezpieczeniu;

2) po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego - jeżeli jest ubezpieczony dobrowolnie.

2. Do okresów ubezpieczenia chorobowego, o których mowa w ust. 1, wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, urlopem bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.

3. Od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego prawo do zasiłku chorobowego przysługuje:

1) absolwentom szkół lub szkół wyższych, którzy zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych;

2) jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy;

3) ubezpieczonym obowiązkowo, którzy mają wcześniejszy co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego;

4) posłom i senatorom, którzy przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji.

●Ubezpieczony, który jest niezdolny do pracy z powodu choroby, ma prawo do zasiłku chorobowego, jednak jak wskazuje przepis, tylko wtedy, gdy posiada określony okres trwania ubezpieczenia chorobowego - tj. 30 dni, gdy podlega temu ubezpieczeniu obowiązkowo, i okres dłuższy, 90-dniowy, gdy podlega temu ubezpieczeniu dobrowolnie. Okres ten nazywany jest potocznie okresem wyczekiwania.

●W tym miejscu należy dodać, że niektórzy ubezpieczeni, zanim nabędą prawo do zasiłku chorobowego, zachowują prawo do wynagrodzenia za czas choroby, o którym mowa w art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.; dalej: k.p.). Do tego wynagrodzenia stosuje się także przepis ustawy zasiłkowej w zakresie okresu wyczekiwania. Ubezpieczeni, którzy zachowują prawo do wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy z powodu choroby, to pracownicy, osoby wykonujące pracę nakładczą i osoby odbywające służbę zastępczą. Okres wypłaty wynagrodzenia za czas choroby dla wymienionych ubezpieczonych zależy od ich wieku - osobom, które nie ukończyły 50. roku życia, wynagrodzenie to przysługuje do 33 dni w roku kalendarzowym, a osobom, które ukończyły 50 lat - do 14 dni w roku kalendarzowym. Po wypłacie wynagrodzenia za czas choroby, które w całości finansuje płatnik składek, wymienionym ubezpieczonym przysługuje zasiłek chorobowy. Należy dodać, że pracownik nabywa prawo do wynagrodzenia za czas choroby bądź prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego bez względu na rodzaj zawartej z nim umowy o pracę. Okres wyczekiwania stosuje się zatem zarówno do pracownika, z którym zawarto umowę o pracę na okres próbny, na czas określony i na czas wykonania określonej pracy, jak i na czas nieokreślony. [przykład 1]

●Trzeba pamiętać, że okres choroby, za który ubezpieczony nie ma prawa do wynagrodzenia (bądź do zasiłku chorobowego) ze względu na nieprzepracowanie okresu wyczekiwania, przy ustalaniu tego okresu traktuje się tak samo jak okres ubezpieczenia chorobowego. [przykład 2]

●Okres wyczekiwania (30 bądź 90 dni) jest stosowany w odniesieniu do ubezpieczonych, którzy zostali zgłoszeni do ubezpieczenia chorobowego po raz pierwszy w swoim życiu albo po przerwie w tym ubezpieczeniu, która przekracza 30 dni. Jest bowiem zasadą, że okresy ubezpieczenia - obowiązkowego i dobrowolnego - zalicza się do okresu wyczekiwania, gdy przerwa między nimi nie przekracza 30 dni. [przykład 3]

●Należy dodać, że okresu trwania ubezpieczenia chorobowego nie przerywa także okres, w którym ubezpieczony korzysta z urlopu bezpłatnego lub wychowawczego albo odbywa czynną służbę wojskową (żołnierz niezawodowy). [przykład 4]

●Analogicznie do okresu urlopu bezpłatnego i wychowawczego traktuje się okres pobierania zasiłku macierzyńskiego przysługującego w czasie trwania tytułu ubezpieczenia chorobowego. Należy dodać, że do okresu wyczekiwania zalicza się także okres podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników określony w ustawie z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 704 ze zm.).

●Okres podlegania ubezpieczeniom społecznym przed reformą systemu, tj. do 31 grudnia 1998 r., w określonych przypadkach jest zaliczany do okresu ubezpieczenia chorobowego. Ustawodawca określił, że gdy przerwa w ubezpieczeniu chorobowym przekracza 30 dni, a ubezpieczony podlegający ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo (pracownik, członek spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych, osoba odbywająca służbę zastępczą) udokumentuje co najmniej 10-letni łączny okres podlegania ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowemu po 31 grudnia 1998 r. i ubezpieczeniom społecznym do tej daty, wówczas nie jest wymagany w stosunku do niego okres wyczekiwania. Oznacza to, że ma on prawo do wynagrodzenia za czas choroby od pierwszego dnia trwania aktualnego ubezpieczenia. Ważne jest także, aby udowadniając okres podlegania ubezpieczeniom społecznym przed reformą, uzyskać z ZUS informację, że z tytułu podlegania tym ubezpieczeniom (bez względu na to, jak długo trwały przerwy między nimi) ubezpieczonemu przysługiwało prawo do świadczeń pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa. Do 10-letniego okresu ubezpieczeń społecznych nie wlicza się okresu urlopu bezpłatnego i wychowawczego, zatem analizując dokumenty potwierdzające okresy tych ubezpieczeń (np. świadectwa pracy), należy na to zwrócić uwagę.

●Warto pamiętać, że do okresu wyczekiwania nie zalicza się natomiast okresu pozostawania bezrobotnym po 31 grudnia 1998 r., i to bez względu na to, czy osoba zarejestrowana w urzędzie pracy ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych, czy nie. Zgodnie z ustawą o s.u.s. bezrobotni nie podlegają bowiem ubezpieczeniu chorobowemu. Do okresu wyczekiwania nie zalicza się także okresów pobierania zasiłku macierzyńskiego i chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego wypłacanych za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.

●Okresu wyczekiwania nie stosuje się do absolwentów szkół i studiów, gdy w ciągu 90 dni od daty ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu uczelni zostaną objęci ubezpieczeniem chorobowym obowiązkowo lub przystąpią do tego ubezpieczenia dobrowolnie. W tym miejscu trzeba wyjaśnić, jaką datę należy przyjąć przy określaniu ukończenia szkoły lub uczelni. Otóż za datę ukończenia szkoły uważa się datę podaną w świadectwie szkolnym. Przy ukończeniu studiów datą tą jest generalnie data uzyskania dyplomu, tj. złożenia egzaminu dyplomowego. Są jednak kierunki studiów wymagające po zakończeniu studiów odbycia np. praktyk i dlatego trzeba pamiętać, że dla kierunku lekarskiego i lekarsko-dentystycznego oraz weterynarii za datę ukończenia studiów uważa się datę złożenia ostatniego wymaganego planem studiów egzaminu, a dla farmacji - datę zaliczenia ostatniej przewidzianej w planie studiów praktyki.

●Nie stosuje się okresu wyczekiwania w stosunku do byłych posłów i senatorów, jeżeli w ciągu 90 dni od daty ukończenia kadencji przystąpią do ubezpieczenia chorobowego.

●Okres wyczekiwania nie dotyczy także ubezpieczonych, których niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Okoliczności takiego wypadku muszą zostać potwierdzone przez pracodawcę w karcie wypadku, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie trybu uznawania zdarzenia powstałego w okresie ubezpieczenia wypadkowego za wypadek przy pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia, wzoru karty wypadku i terminu jej sporządzenia (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1618). Ważne jest także to, że gdy niezdolność do pracy z powodu choroby jest następstwem wypadku w drodze do pracy lub z pracy, wówczas niezależnie od przerwy w ubezpieczeniu chorobowym ubezpieczony ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby (zasiłku chorobowego) od pierwszego dnia niezdolności do pracy, i to bez względu na to, czy nadal jest zatrudniony u tego samego pracodawcy, czy już u innego. Fakt ten powinien udokumentować zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym związek obecnej niezdolności do pracy ze zdarzeniem uznanym za wypadek w drodze do pracy lub z pracy w okresie wcześniejszym.

1. Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.

2. Na równi z niezdolnością do pracy z powodu choroby traktuje się niemożność wykonywania pracy:

1) w wyniku decyzji wydanej przez właściwy organ albo uprawniony podmiot na podstawie przepisów o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi;

2) z powodu przebywania w:

a) stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego w celu leczenia uzależnienia alkoholowego,

b) szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne w celu leczenia uzależnienia od środków odurzających lub substancji psychotropowych;

3) wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów.

●Prawo do zasiłku chorobowego przysługuje osobie podlegającej ubezpieczeniu chorobowemu, jeżeli niezdolność do pracy powstała w czasie trwania tego ubezpieczenia, poza przypadkami określonymi w art. 7 ustawy zasiłkowej. Oznacza to, że nie ma prawa do zasiłku chorobowego np. osoba, która zachoruje przed objęciem ubezpieczeniem chorobowym, nawet gdy niezdolność ta będzie trwała także w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. [przykład 5]

●Prawo do zasiłku chorobowego przysługuje również wtedy, gdy nieprzerwana niezdolność do pracy powstała w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego z innego tytułu, np. gdy w dniu zachorowania ubezpieczony miał co najmniej dwa tytuły do ubezpieczeń, ale podlegał ubezpieczeniu tylko z jednego tytułu. Taka sytuacja ma miejsce, np. gdy pracownik równocześnie prowadzi własną działalność pozarolniczą. Jako pracownik podlega ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo, a jako osoba prowadząca działalność nie może w tym samym czasie podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, ponieważ ubezpieczenia emerytalne i rentowe są dla niego z tytułu tej działalności dobrowolne. Nie ma natomiast dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego przy dobrowolnym ubezpieczeniu emerytalnym i rentowym. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe może być zrealizowane tylko wtedy, gdy ubezpieczenia emerytalne i rentowe są obowiązkowe. [przykład 6]

●Zasiłek chorobowy (wynagrodzenie za czas choroby) przysługuje również wtedy, gdy niezdolność do pracy powstanie w czasie przerwy w ubezpieczeniu chorobowym z uwagi na korzystanie przez ubezpieczonego z urlopu bezpłatnego, urlopu wychowawczego, odbywania czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego albo pobierania zasiłku macierzyńskiego i trwa nieprzerwanie po zakończeniu tych przerw. Należy jednak podkreślić, że świadczenia z tytułu choroby nie przysługują za okresy przypadające w czasie trwania przerw w ubezpieczeniu chorobowym spowodowanych korzystaniem z urlopów bezpłatnego, wychowawczego, służby wojskowej i pobierania zasiłku macierzyńskiego, ale dopiero za okresy choroby przypadające po zakończeniu tych przerw. [przykład 7]

●Gdy choroba powstanie w czasie wymienionych wyżej urlopów, odbywania czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego albo pobierania zasiłku macierzyńskiego, wynagrodzenie za czas choroby (zasiłek chorobowy) przysługuje za okres po zakończeniu przerwy w ubezpieczeniu chorobowym spowodowanej tymi przyczynami także wtedy, gdy równocześnie z zakończeniem tej przerwy ustanie tytuł ubezpieczenia chorobowego. Należy dodać, że wypłata zasiłku następuje pod warunkiem, że nie zachodzą okoliczności wykluczające prawo do zasiłku, o których mowa w art. 13 ustawy zasiłkowej. [przykład 8]

●Zasiłek chorobowy przysługuje również za okresy, które uznaje się za równe okresom niezdolności do pracy z powodu choroby w związku z brakiem możliwości wykonywania pracy, np.:

1) niemożność wykonywania pracy w wyniku decyzji wydanej przez właściwy organ albo uprawniony podmiot na podstawie przepisów o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (ustawa z 5 grudnia 2008 r., t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 947 ze zm.; dalej: ustawa o chorobach zakaźnych),

2) okresy przebywania ubezpieczonego w stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego w celu leczenia uzależnienia od alkoholu (ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1286 ze zm.),

3) okresy przebywania w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej w celu leczenia uzależnienia od środków odurzających lub substancji psychotropowych (ustawa z 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii, t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 124 ze zm.),

4) niemożność wykonywania pracy z powodu poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów (ustawa z 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów, t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 793 ze zm.).

Zasiłek chorobowy przysługuje również osobie, która stała się niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:

1) nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego;

2) nie później niż w ciągu 3 miesięcy od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego - w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

●Gdy ustaje ubezpieczenie chorobowe w określonych przypadkach, były ubezpieczony ma prawo do zasiłku chorobowego wypłacanego przez terenową jednostkę organizacyjną ZUS (oddział, inspektorat) właściwą ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby. Jest to zasiłek za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia dla osób, których niezdolność do pracy powstanie w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego i trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni. Należy dodać, że niezdolność ta (30-dniowa) nie musi być orzeczona jednym zaświadczeniem lekarskim, ale np. dwoma lub trzema. Musi jednak być zachowana ciągłość w jej orzekaniu. Należy dodać, że muszą także zostać spełnione warunki, które nie wykluczają prawa do zasiłku określone w art. 13 ustawy zasiłkowej. [przykład 9]

●Zasiłek chorobowy po ustaniu ubezpieczenia chorobowego przysługuje także wtedy, gdy niezdolność do pracy z powodu choroby powstanie nie później niż w ciągu trzech miesięcy (90 dni) po ustaniu ubezpieczenia przy jednoczesnym zachowaniu warunku, że niezdolność trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni. Dodatkowo niezdolność ta musi wynikać z określonej przyczyny, tj. choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, lub innej choroby, której objawy ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby. Taką niezdolność do pracy lekarz oznacza w wystawianym zaświadczeniu lekarskim (ZUS ZLA lub e-ZLA) kodem literowym "E".

●Zasiłek chorobowy za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego przysługuje również w przypadku, gdy ubezpieczony zachorował jeszcze w trakcie trwania ubezpieczenia chorobowego i jego niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie także po ustaniu tego ubezpieczenia. Należy dodać, że w takiej sytuacji zasiłek chorobowy przysługuje nawet wtedy, gdy okres niezdolności do pracy przypadający po ustaniu ubezpieczenia chorobowego jest krótszy niż 30 dni. [przykład 10]

●Należy dodać, że sposób dokumentowania prawa do zasiłków także za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego określa rozporządzenie ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z 8 grudnia 2015 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków (Dz.U. poz. 2205 ze zm.).

Zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby lub niemożności wykonywania pracy z przyczyn określonych w art. 6 ust. 2 - nie dłużej jednak niż przez 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży - nie dłużej niż przez 270 dni.

●Ustawodawca określił maksymalny okres pobierania zasiłku chorobowego na 182 dni. W szczególnych przypadkach, gdy niezdolność do pracy wymaga dłuższego okresu leczenia ze względu na przyczyny powodujące tę niezdolność, okres ten jest dłuższy i wynosi 270 dni. Taki okres wypłaty zasiłku przysługuje ciężarnej oraz osobie, u której stwierdzono gruźlicę. Niezdolność do pracy w czasie ciąży ubezpieczonej wskazująca na wypłatę zasiłku przez 270 dni powinna być udokumentowana zaświadczeniem lekarskim z powodu choroby (ZUS ZLA lub e-ZLA), w którym lekarz wpisuje oznaczenie kodem literowym "B". Należy dodać, że dłuższy okres zasiłkowy przysługuje ciężarnej nie tylko wtedy, gdy jej niezdolność do pracy z powodu choroby ma związek z ciążą, lecz w przypadku każdej choroby, która przypada na okres ciąży. Trzeba przy tym pamiętać, że gdy niezdolność do pracy przypadająca na okres ciąży ubezpieczonej występuje bezpośrednio po wcześniejszej niezdolności do pracy albo po przerwie nie dłuższej niż 60 dni i jest spowodowana tą samą chorobą, zasiłek chorobowy należy wypłacać łącznie przez okres 270 dni. [przykład 11]

●W przypadku ubezpieczonego, który choruje na gruźlicę, wskazaniem do wypłaty zasiłku chorobowego przez okres 270 dni jest wpisany przez lekarza wystawiającego zwolnienie lekarskie (ZUS ZLA, e-ZLA) kod literowy "D". Jeżeli niezdolność do pracy spowodowana gruźlicą zostanie stwierdzona bezpośrednio po niezdolności do pracy z innych przyczyn, wówczas okresy tych niezdolności zlicza się do jednego okresu zasiłkowego i prawo do zasiłku przysługuje przez łączny okres do 270 dni.

1. Do okresu, o którym mowa w art. 8, zwanego dalej "okresem zasiłkowym", wlicza się wszystkie okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy, jak również okresy niemożności wykonywania pracy z przyczyn określonych w art. 6 ust. 2.

2. Do okresu zasiłkowego wlicza się okresy poprzedniej niezdolności do pracy, spowodowanej tą samą chorobą, jeżeli przerwa pomiędzy ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nie przekraczała 60 dni.

3. Do okresu zasiłkowego nie wlicza się okresu niezdolności do pracy przypadającego w okresach, o których mowa w art. 4 ust. 1.

●Okres zasiłkowy wynosi maksymalnie 182 dni (w szczególnych przypadkach 270 dni - patrz komentarz do art. 8). Należy wyjaśnić, że każdy okres orzeczonej niezdolności do pracy jest odrębnym okresem zasiłkowym, np. okres choroby od 1 do 10 lutego 2016 r. to okres zasiłkowy wynoszący 10 dni, a okres niezdolności w dniach 11-19 lutego 2016 r. to okres zasiłkowy trwający 9 dni. Zasadą wynikającą z omawianego przepisu jest, że gdy jeden okres niezdolności do pracy przypada bezpośrednio po drugim bez żadnej przerwy, wówczas okresy te należy zliczyć do jednego okresu zasiłkowego. W podanym wyżej przypadku okres ten wynosi łącznie 19 dni. Jak wynika z komentowanego przepisu, dla zliczenia tych okresów niezdolności do pracy do jednego okresu zasiłkowego nie ma żadnego znaczenia przyczyna powodująca niezdolność do pracy w czasie pierwszej i drugiej, i ewentualnie kolejnej niezdolności, jeżeli nie występują między nimi żadne przerwy.

●Jeżeli w niezdolności do pracy wystąpi przerwa, która nie przekracza 60 dni, a niezdolność do pracy przed i po przerwie jest spowodowana tą samą chorobą, wówczas niezdolności te należy zliczyć do jednego okresu zasiłkowego. Fakt wystąpienia tej samej choroby po przerwie nieprzekraczającej 60 dni w przypadku kolejnej niezdolności do pracy wynika z wpisania przez lekarza leczącego w zwolnieniu lekarskim kodu literowego "A". Wtedy dla płatnika zasiłku sytuacja jest oczywista. Jednak nie zawsze brak kodu literowego "A" w zaświadczeniu lekarskim oznacza, że niezdolność do pracy po przerwie nieprzekraczającej 60 dni jest spowodowana inną przyczyną i okres tej niezdolności stanowi nowy okres zasiłkowy. Brak tego kodu może wynikać np. z tego, że ubezpieczony korzystał z wizyty u innego niż poprzednio lekarza, który nie znał jego historii choroby. W takiej sytuacji sprawa wymaga postępowania wyjaśniającego, ponieważ nieprawidłowe zliczanie okresów zasiłkowych może prowadzić do przekroczenia wypłaty poza ustawowy, maksymalny okres i nadpłaty zasiłku chorobowego. Aby tego uniknąć, zaleca się następujący tryb postępowania. Jeżeli zaświadczenia lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy przed i po przerwie zostały wystawione:

1) przez tego samego lekarza - pisemne wystąpienie do tego lekarza z pytaniem, czy niezdolność do pracy przed i po przerwie zostały spowodowane tą samą przyczyną, zawierające informację, że udzielona odpowiedź będzie podstawą do prawidłowego ustalenia okresu zasiłkowego,

2) przez różnych lekarzy, ale z tej samej placówki zdrowia - pisemne wystąpienie do kierownika tej placówki z pytaniem jak wyżej,

3) przez różnych lekarzy z różnych placówek zdrowia - pisemne wystąpienie do oddziału ZUS z pytaniem jak wyżej.

●Należy dodać, że zaświadczenie lekarskie (ZUS ZLA, e-ZLA) jest wystawiane w trzech egzemplarzach. Na oryginale tego zaświadczenia przesyłanej przez lekarza wystawiającego do ZUS oraz na kopii, która pozostaje w dokumentacji medycznej lekarza, wpisywany jest numer statystyczny choroby niewidoczny na egzemplarzu, który otrzymuje ubezpieczony. Zarówno lekarz wystawiający zaświadczenie lekarskie, jak i ZUS zgodnie z numerem statystycznym nie ma problemu z ustaleniem, czy okresy niezdolności do pracy ubezpieczonego przed i po przerwie są spowodowane tą samą, czy inną przyczyną.

●Jeżeli przerwa w niezdolności do pracy spowodowanej tą samą przyczyną przekracza 60 dni, ale istnieją uzasadnione wątpliwości, czy w okresie tej przerwy ubezpieczony odzyskał zdolność do pracy, należy zasięgnąć opinii lekarza leczącego. Zdarza się bowiem, że w okresie tej przerwy ubezpieczony nie przystąpił do pracy, ale korzystał np. z zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad dzieckiem i (lub) urlopu wypoczynkowego, a następnie ponownie przedłożył zwolnienie lekarskie z powodu choroby od tego samego lekarza, który orzekał o niezdolności do pracy przed przerwą. Gdy z opinii lekarza leczącego wynika, że ubezpieczony nie odzyskał zdolności do pracy, okresy niezdolności do pracy przed i po przerwie należy zaliczyć do tego samego okresu zasiłkowego, pomimo że przerwa w orzeczonej niezdolności wynosiła ponad 60 dni.

●Okres zasiłkowy to okres niezdolności do pracy, którego zliczanie jest uzależnione albo od tego, że między okresami orzeczonych niezdolności do pracy nie występują przerwy, albo - gdy takie przerwy występują - od tego, czy przyczyną ich powstania jest ta sama lub inna choroba. Okres zasiłkowy nie jest związany z rokiem kalendarzowym co oznacza, że może się rozpocząć i zakończyć w tym samym roku kalendarzowym, albo rozpocząć się w jednym, a zakończyć w drugim roku kalendarzowym. W jednym okresie zasiłkowym może wystąpić zarówno wypłata wynagrodzenia za czas choroby na podstawie art. 92 k.p. i zasiłku chorobowego, jak i tylko zasiłku chorobowego. [przykład 12]

●Należy dodać, że wypłata w jednym okresie zasiłkowym wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego dotyczy wyłącznie ubezpieczonych, którzy zachowują prawo do tego wynagrodzenia w myśl art. 92 k.p. (pracownicy, osoby wykonujące pracę nakładczą, osoby odbywające służbę zastępczą - patrz komentarz do art. 4). Pozostali ubezpieczeni w okresie zasiłkowym mają prawo tylko do zasiłku chorobowego, ponieważ nie dotyczy ich wypłata wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy z powodu choroby, o którym mowa w art. 92 k.p.

●Do okresu zasiłkowego nie wlicza się okresów niezdolności do pracy przypadających na okres wyczekiwania na prawo do zasiłku (art. 4 ust. 1 ustawy zasiłkowej). Oznacza to, że jeśli ubezpieczony choruje w czasie okresu wyczekiwania na prawo do świadczeń z tytułu choroby, to z powodu braku wymaganego okresu trwania ubezpieczenia chorobowego (30 bądź 90 dni) okresu takiej niezdolności do pracy nie wlicza się do okresu zasiłkowego. [przykład 13]

●Do okresu zasiłkowego wlicza się okresy niezdolności do pracy, za które ubezpieczony został pozbawiony prawa do zasiłku w związku ze stwierdzeniem wykorzystywania zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem albo wykonywaniem pracy zarobkowej w czasie orzeczonej niezdolności do pracy. Ponadto wlicza się do okresu zasiłkowego okresy niezdolności, gdy pracownik odsunięty od pracy z powodu podejrzenia o nosicielstwo zarazków choroby zakaźnej nie podjął proponowanej mu przez pracodawcę innej pracy niezabronionej takim osobom, odpowiadającej jego kwalifikacjom zawodowym lub którą może wykonywać po uprzednim przeszkoleniu.

●Inne okoliczności powodujące wliczanie do okresu zasiłkowego okresów choroby, za które wynagrodzenie za czas choroby (zasiłek chorobowy) nie przysługuje, to:

1) cały okres niezdolności do pracy, gdy niezdolność została spowodowana w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia popełnionego przez ubezpieczonego,

2) okres pierwszych pięciu dni niezdolności do pracy, która została spowodowana nadużyciem alkoholu (jest ona oznaczona w zaświadczeniu lekarskim kodem literowym "C"),

3) cały okres niezdolności do pracy, gdy zostanie stwierdzone, że zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane.

1. Miesięczny zasiłek chorobowy, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku.

1a. Miesięczny zasiłek chorobowy, z zastrzeżeniem ust. 1b i 2, za okres pobytu w szpitalu wynosi 70% podstawy wymiaru zasiłku.

1b. Miesięczny zasiłek chorobowy za okres pobytu w szpitalu od 15 do 33 dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia, wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku.

2. Miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli niezdolność do pracy lub niemożność wykonywania pracy, o której mowa w art. 6 ust. 2:

1) przypada w okresie ciąży;

2) powstała wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów;

3) powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

3. (uchylony).

4. Zasiłek chorobowy przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy.

5. Ilekroć przy ustalaniu prawa do zasiłku chorobowego lub jego wysokości okres jest oznaczony w miesiącach, za miesiąc uważa się 30 dni.

●Zasiłek chorobowy przysługuje co do zasady w wysokości 80 proc. podstawy wymiaru. Jednak w razie niezdolności do pracy z powodu choroby przypadającej na okres pobytu w szpitalu wysokość zasiłku wynosi 70 proc. podstawy wymiaru. Należy zaznaczyć, że w przypadku ubezpieczonych, którzy ukończyli 50 lat, zasiłek chorobowy za okres pobytu w szpitalu od 15. do 33. dnia niezdolności do pracy w roku kalendarzowym wynosi 80, a nie 70 proc. podstawy wymiaru. Okres, za który wysokość zasiłku jest wyższy niż 70 proc., liczy się dla tych ubezpieczonych począwszy od pierwszego dnia niezdolności do pracy przypadającej po okresie 14 dni wypłaty przez pracodawcę wynagrodzenia za czas choroby.

●Jeżeli zwolnienie lekarskie jest wystawione na okres pobytu w szpitalu, a także po wypisaniu ubezpieczonego ze szpitala, wówczas przyjmuje się, że pobyt w szpitalu przypada od pierwszego dnia okresu wynikającego ze zwolnienia przez okres odpowiedni do liczby dni pobytu w szpitalu podanej w zwolnieniu (ZUS ZLA, e-ZLA), w odpowiednim polu tego zwolnienia.

●W ustawowo określonych przypadkach zasiłek chorobowy przysługuje w wysokości 100 proc. wymiaru, np. gdy niezdolność do pracy przypada na okres ciąży. Ciążę potwierdza wpisany w zaświadczeniu lekarskim (ZUS ZLA, e-ZLA) kod literowy "B" albo odrębne zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza specjalistę stwierdzające stan ciąży. Jeżeli po okresie niezdolności do pracy z powodu choroby, za który zasiłek został wypłacony w wysokości 70 proc. lub 80 proc., ubezpieczona urodziła dziecko, wówczas ma prawo do wyrównania wypłaconych wcześniej świadczeń z tytułu choroby (wynagrodzenia za czas choroby bądź zasiłku chorobowego) do wysokości 100 proc. Wyrównanie wypłaca się na wniosek ubezpieczonej, po przedłożeniu przez nią zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego ciążę w okresie pobierania wcześniejszych świadczeń w niższej wysokości.

●Zasiłek chorobowy w wysokości 100 proc. przysługuje także, gdy niezdolność do pracy spowodowana jest wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy na podstawie sporządzonej karty wypadku, z której wynika uznanie zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy.

●Gdy niezdolność do pracy jest spowodowana poddaniem się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów lub zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów, podstawą do wypłaty zasiłku chorobowego w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru jest zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza na zwykłym blankiecie.

●Jeżeli niezdolność do pracy z powodu choroby jest skutkiem wypadku w drodze do pracy lub z pracy, a ubezpieczony ma więcej niż jeden tytuł do wypłaty zasiłku chorobowego (np. dwie umowy o pracę w tym samym czasie), wówczas ma prawo do zasiłku chorobowego w wysokości 100 proc. podstawy u każdego płatnika składek. Podstawą wypłaty zasiłku w wysokości 100 proc. z drugiego tytułu ubezpieczenia (u drugiego pracodawcy) jest wówczas kopia karty wypadku w drodze do pracy lub z pracy potwierdzona za zgodność z oryginałem przez płatnika składek, który sporządził kartę wypadku.

●Jeżeli ubezpieczony otrzymał zwolnienie lekarskie z powodu choroby, która ma związek z wcześniej przebytym wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, wówczas zasiłek chorobowy w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru za okres tej niezdolności przysługuje na podstawie zaświadczenia lekarskiego wystawionego na zwykłym blankiecie stwierdzającego związek obecnej niezdolności do pracy z wypadkiem w drodze do pracy. Nie ma przy tym znaczenia, jak długi jest okres przerwy pomiędzy niezdolnością do pracy spowodowanej wypadkiem a niezdolnością w przyszłości. [przykład 14]

●Wynagrodzenie za czas choroby, o którym mowa w art. 92 k.p., przysługuje w wysokości co najmniej 80 proc. podstawy wymiaru obliczanej na zasadach określonych dla zasiłku chorobowego także za okres pobytu ubezpieczonego w szpitalu. Jeżeli za okres orzeczonej niezdolności do pracy z powodu choroby za okres pobytu w szpitalu ubezpieczonemu przysługuje zarówno wynagrodzenie za czas choroby, jak i zasiłek chorobowy, wówczas wynagrodzenie za czas choroby za część tej niezdolności wypłaca się w wysokości 80 proc. (albo 100 proc.) podstawy wymiaru, a zasiłek chorobowy w wysokości 70 proc. podstawy wymiaru. [przykład 15]

●Jeżeli istnieją okoliczności uzasadniające wypłatę zasiłku chorobowego w wysokości 100 proc. (ciąża, wypadek w drodze do pracy lub z pracy, przeszczep), zasiłek chorobowy przysługuje w wysokości 100 proc. także za okres pobytu w szpitalu związany z tymi przyczynami.

●Zasiłek chorobowy przysługuje za każdy dzień orzeczonej niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy. Oznacza to, że gdy ubezpieczony otrzyma zwolnienie lekarskie z powodu choroby na okres od 11 do 17 marca 2016 r., i w tym okresie występują dni wolne od pracy - sobota 13 marca i niedziela 14 marca, w których ubezpieczony nie ma obowiązku świadczenia pracy, to zasiłek chorobowy przysługuje mu także za te dni pod warunkiem, że nie zachowuje on za nie prawa do wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy określonego w art. 92 k.p. Za dni wolne od pracy uważa się wszystkie dni, w których ubezpieczony nie ma obowiązku świadczenia pracy, co wynika z umowy o pracę, harmonogramu lub rozkładu czasu pracy określonych w przepisach obowiązujących u pracodawcy albo - gdy przepisy pracodawcy nie regulują czasu pracy w sposób szczególny - z kalendarza. Dniami wolnymi od pracy jest zatem np. sobota, niedziela i każdy inny świąteczny dzień oznaczony w kalendarzu na czerwono.

●Ilekroć przy ustalaniu prawa do zasiłku chorobowego lub jego wysokości okres niezdolności jest oznaczony w miesiącach, za miesiąc uważa się 30 dni. Należy zwrócić uwagę, że w przepisach ustawy zasiłkowej w zasadzie nie występuje pojęcie miesiąca w odniesieniu do ustalania prawa do zasiłku chorobowego. Przepisy te precyzyjnie określają odpowiednie okresy w dniach, np. przy ustalaniu okresu wyczekiwania (art. 4 ust. 1) jest to 30 albo 90 dni, a maksymalny okres wypłaty zasiłku wynosi 182 albo 270 dni (art. 8). Co prawda w omawianym art. 11 ustawy w ust. 1-3 określa się miesięczną wysokość zasiłku chorobowego, jednak jego wypłata nie zawsze występuje za okres miesięczny, bo jest uwarunkowana okresem niezdolności do pracy wynikającym z zaświadczenia lekarskiego (ZUS ZLA, e-ZLA). Wydaje się zatem, że ten przepis ustawy w kontekście zasiłku chorobowego należy uznać za czysto formalny i po prostu przyjąć go do wiadomości. Regulacja ta jest jednak stosowana także do świadczenia rehabilitacyjnego, którego wypłata - w związku z tym, że prawo do niego przysługuje do 12 miesięcy - może następować w okresach miesięcznych i wówczas przepis ten należy uznać za uzasadniony. Gdy świadczenie rehabilitacyjne zostanie przyznane na okres trzech miesięcy, wówczas jest to równoznaczne z okresem 90 dni.

1. Zasiłek chorobowy nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy, w których ubezpieczony na podstawie przepisów o wynagradzaniu zachowuje prawo do wynagrodzenia. Okresy te wlicza się do okresu zasiłkowego.

2. Zasiłek chorobowy nie przysługuje również za okresy niezdolności do pracy przypadającej w czasie:

1) urlopu bezpłatnego;

2) urlopu wychowawczego;

3) tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem przypadków, w których prawo do zasiłku wynika z ubezpieczenia chorobowego osób wykonujących odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania.

3. Okresów niezdolności do pracy, o których mowa w ust. 2, w których zasiłek nie przysługuje, nie wlicza się do okresu zasiłkowego.

●Zasiłek chorobowy nie przysługuje, gdy ubezpieczony na podstawie odrębnych przepisów zachowuje prawo do wynagrodzenia za okresy niezdolności do pracy z powodu choroby. Przykładem mogą być np. sędziowie, którzy na podstawie art. 94 par. 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 133 ze zm.), w okresie nieobecności w pracy z powodu choroby otrzymują 80 proc. wynagrodzenia, nie dłużej jednak niż przez okres roku. Wobec sędziów stosuje się podobne zasady jak w przypadku ubezpieczonych będących pracownikami w zakresie zachowywania prawa do wynagrodzenia za czas choroby określonych w art. 92 k.p., bowiem w takich samych przypadkach zachowują oni prawo do wynagrodzenia w wysokości 100 proc. Ma to miejsce, gdy nieobecność sędziego w pracy nastąpiła z powodu:

1) wypadku przy pracy albo w drodze do pracy lub z pracy,

2) choroby przypadającej w okresie ciąży,

3) poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów.

●Na podstawie odrębnych przepisów określonych w ustawie - Prawo o ustroju sądów powszechnych, sędziowie zachowują prawo do wynagrodzenia w razie choroby:

1) powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami wykonywania czynności sędziego,

2) spowodowanej przez inną osobę w wyniku popełnienia przez nią umyślnego czynu zabronionego, w związku z wykonywaniem czynności sędziego, stwierdzonego orzeczeniem wydanym przez uprawniony organ.

●Okresy nieobecności w pracy z powodu choroby oraz niemożności wykonywania pracy sędziowie potwierdzają zaświadczeniem lekarskim wystawianym zgodnie z przepisami określonymi dla ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu chorobowemu (ZUS ZLA, e-ZLA).

●Zatem w przypadkach, w których pracownikom podlegającym ubezpieczeniu społecznemu przysługują zasiłki niezależnie od prawa do wynagrodzenia, sędziemu przysługuje świadczenie pieniężne w wysokości zasiłku z ubezpieczenia społecznego.

●Zasiłek chorobowy nie przysługuje za cały okres nieprzerwanej niezdolności do pracy z powodu choroby przypadającej w czasie udzielonego ubezpieczonemu urlopu wychowawczego albo bezpłatnego, ponieważ w tym czasie nie są opłacane składki na ubezpieczenie chorobowe. Jednak w zakresie ustalania prawa do zasiłków przerwa ta traktowana jest w sposób szczególny. Powstanie niezdolności do pracy z powodu choroby w czasie tej przerwy traktuje się tak jakby niezdolność ta powstała w czasie ubezpieczenia chorobowego. Konsekwencją przyjęcia takiej zasady jest prawo do zasiłku chorobowego za okres po tej przerwie. Zasiłek chorobowy przysługuje wówczas bez okresu wyczekiwania, mimo że przerwa w ubezpieczeniu chorobowym spowodowana urlopem bezpłatnym lub wychowawczym przekracza 30 dni.

●Ubezpieczeni, którzy są tymczasowo aresztowani albo odbywają karę pozbawienia wolności, i w tym okresie są niezdolni do pracy z powodu choroby, nie mają prawa do zasiłku chorobowego, ponieważ w tym czasie mają zapewnione świadczenia związane z utrzymaniem i leczeniem na podstawie art. 109 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. nr 90, poz. 557 ze zm.). Od tej zasady są wyjątki i dotyczą osadzonych w areszcie lub więzieniu, którzy w tym czasie na podstawie skierowania do pracy wykonują odpłatnie pracę i przystąpili do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Wówczas w razie niezdolności do pracy z powodu choroby przysługuje im zasiłek chorobowy przez okres i w wysokości na ogólnych zasadach.

●Okresów niezdolności do pracy przypadających w czasie urlopu wychowawczego lub bezpłatnego nie wlicza się do okresu zasiłkowego (182 albo 270 dni). [przykład 16]

1. Zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy:

1) ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy;

2) kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby;

3) nie nabyła prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia, w przypadkach określonych w art. 4 ust. 1;

4) jest uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego;

5) podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

2. Zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres niezdolności do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego.

●Co do zasady zasiłek chorobowy po ustaniu ubezpieczenia chorobowego nie przysługuje, gdy osoba występująca z roszczeniem o wypłatę zasiłku ma jakikolwiek inny przychód, który jest osiągany np. z kontynuowania równolegle innego zatrudnienia, rozpoczęcia innej pracy zarobkowej (umowa-zlecenie, działalność pozarolnicza) itp.

●Za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego zasiłek chorobowy nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Nie dotyczy to osób niezdolnych do pracy, uprawnionych do renty wypłacanej na podstawie przepisów prawa cywilnego (np. renta wyrównawcza), a także renty socjalnej.

●Nie otrzyma zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia również osoba niezdolna do pracy, która ma ustalone prawo do zasiłku dla bezrobotnych albo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego.

●Nie ma prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego także osoba, która kontynuuje lub podjęła działalność zarobkową, stanowiącą tytuł do objęcia ubezpieczeniem chorobowym (obowiązkowo lub dobrowolnie) albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres choroby. [przykład 17]

●Zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego nie otrzyma osoba, która kontynuuje lub podjęła działalność zarobkową, gdy z tytułu tej działalności nie przystąpi do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. [przykład 18]

●Należy dodać, że od powyższej zasady istnieje wyjątek. Prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia ma bowiem pracownik, z którym rozwiązano umowę o pracę, ale kontynuuje zatrudnienie u innego pracodawcy. Sytuacja taka została rozstrzygnięta przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 7 maja 2003 r. (sygn. akt III UZP 3/03). Sąd uznał w nim, że pracownik, który jest zatrudniony na podstawie więcej niż jednej umowy o pracę, nie traci prawa do zasiłku chorobowego za okres choroby po ustaniu zatrudnienia, gdy tylko jedna z tych umów uległa rozwiązaniu. Sąd stwierdził, że w takim przypadku tytuł ubezpieczenia chorobowego nie ustał. Dotyczy to zarówno przypadków, gdy niezdolność do pracy z powodu choroby powstała w czasie trwania zatrudnienia i trwa nadal po jego ustaniu, jak i wówczas, gdy niezdolność taka powstała po ustaniu ubezpieczenia. W tym drugim przypadku musi być jednak spełniony warunek, że niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni i powstała w ciągu 14 dni od ustania zatrudnienia, albo w ciągu trzech miesięcy od ustania zatrudnienia, jeżeli osoba choruje na chorobę zakaźną, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, albo inną chorobę, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby. [przykład 19]

●Nie ma prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego osoba, która kontynuuje lub podjęła działalność zarobkową, z tytułu której nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu, ale zachowuje prawo do innych świadczeń za okres choroby, np. jest uprawniona do stypendium sportowego albo ma prawo do uposażenia.

●Prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego dla osoby będącej jednocześnie właścicielem gospodarstwa rolnego zależy od tego, jak duże jest to gospodarstwo i kiedy powstanie niezdolność do pracy z powodu choroby. Zasiłek chorobowy po ustaniu ubezpieczenia chorobowego nie przysługuje osobie, która podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników. Jeżeli zatem niezdolność do pracy powstanie po co najmniej jednodniowej przerwie po ustaniu zatrudnienia i gospodarstwo rolne jest o powierzchni przekraczającej 1 ha przeliczeniowy, to zasiłek chorobowy nie przysługuje. W takiej sytuacji istnieje bowiem obowiązek ubezpieczenia społecznego z tytułu bycia rolnikiem i o ewentualne świadczenia z tytułu choroby osoba ta powinna wystąpić do KRUS. Inaczej jest w przypadku osoby, która zachorowała w czasie trwania zatrudnienia lub następnego dnia po ustaniu zatrudnienia. W takim przypadku osoba ta nabywa prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia i mimo że posiada gospodarstwo rolne, to objęcie ubezpieczeniem społecznym z tytułu bycia rolnikiem jest możliwe dopiero po okresie pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia. [przykłady 20 i 21]

●Należy podkreślić, że osoby podlegające dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu mają prawo do zasiłku chorobowego za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego tylko wówczas, gdy ustanie tego ubezpieczenia nastąpiło wskutek ustania tytułu ubezpieczenia. Oznacza to, że tytuł ubezpieczenia chorobowego ustał w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej albo zakończyła się umowa-zlecenie, na podstawie której praca była wykonywana. Jeżeli tytuł ubezpieczenia trwa nadal, a jedynie ustało ubezpieczenie chorobowe (także wskutek nieopłacenia w terminie składki na ubezpieczenie chorobowe), zasiłek chorobowy po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje. [przykład 22]

●Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia nie przysługuje osobie, która nie nabyła prawa do niego w czasie trwania ubezpieczenia ze względu na nieprzepracowanie wymaganego okresu wyczekiwania. [przykład 23]

●Zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres niezdolności do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało po wyczerpaniu prawa do zasiłku (za okres 182 albo 270 dni).

●Nie ma prawa do zasiłku chorobowego osoba po ustaniu dodatkowego zatrudnienia, jeżeli było ono podjęte u innego pracodawcy wyłącznie w okresie urlopu bezpłatnego udzielonego przez pierwszego pracodawcę. W takim przypadku po urlopie bezpłatnym zasiłek przysługuje tylko z tytułu zatrudnienia u pierwszego pracodawcy, który udzielił urlopu bezpłatnego. [przykład 24]

●Gdy pracownik podjął dodatkowe zatrudnienie w czasie urlopu bezpłatnego i ustało ono przed zakończeniem urlopu bezpłatnego, a pracownik chorował także po ustaniu tego dodatkowego zatrudnienia, wówczas zasiłek chorobowy przysługuje mu za okres po ustaniu dodatkowego zatrudnienia, nie dłużej jednak niż do dnia zakończenia urlopu bezpłatnego. Po zakończeniu tego urlopu zasiłek przysługuje z tytułu zatrudnienia u pracodawcy, który udzielił urlopu. [przykład 25]

Ubezpieczonemu będącemu pracownikiem, odsuniętemu od pracy w trybie określonym w art. 6 ust. 2 pkt 1, z powodu podejrzenia o nosicielstwo zarazków choroby zakaźnej, zasiłek chorobowy nie przysługuje, jeżeli nie podjął proponowanej mu przez pracodawcę innej pracy niezabronionej takim osobom, odpowiadającej jego kwalifikacjom zawodowym lub którą może wykonywać po uprzednim przeszkoleniu.

●Pracownik, który został odsunięty od pracy z powodu podejrzenia, że jest nosicielem choroby zakaźnej i nie podjął zaproponowanej mu innej pracy, nie ma prawa do świadczeń z tytułu niezdolności do pracy.

●Jeżeli pracownik zajmuje stanowisko pracy polegające na kontakcie z innymi osobami (np. opiekun dzieci w żłobku lub przedszkolu czy nauczyciel w szkole) albo na bezpośrednim kontakcie z żywnością (np. praca w kuchni restauracji, baru, szkoły, przedszkola), wówczas konieczne jest odsunięcie go od wykonywania pracy na tym stanowisku ze względu na możliwość ewentualnego zarażenia większej liczby osób.

●W przypadku podejrzenia nosicielstwa choroby zakaźnej podstawą wypłaty wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego jest decyzja inspektora sanitarnego (art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłkowej).

●Decyzję w sprawie podejrzenia lub rozpoznania choroby zakaźnej wydaje państwowy inspektor sanitarny (art. 33 ust. 1 ustawy o chorobach zakaźnych). W wydanej decyzji może on także nakazać osobie podejrzanej o chorobę zakaźną lub zakażenie wstrzymanie się od wykonywania pracy. Decyzja taka powinna być wykonana natychmiast (art. 33 ust. 3 ustawy o chorobach zakaźnych), ponieważ jest to konieczne w celu zapobieżenia dalszemu szerzeniu się choroby zakaźnej.

●Jeżeli państwowy inspektor sanitarny wyda decyzję o stwierdzeniu lub podejrzeniu choroby zakaźnej, pracodawca powinien odsunąć pracownika od wykonywania obowiązków i wypłacić mu wynagrodzenie za czas choroby, a następnie zasiłek chorobowy.

●Mimo wydania przez państwowego inspektora sanitarnego decyzji o podejrzeniu choroby zakaźnej prawo do świadczeń z tytułu niezdolności do pracy nie przysługuje, jeżeli pracownik nie wyraził zgody na zmianę zaproponowanego przez pracodawcę stanowiska, które powinno być zgodne z jego kwalifikacjami. W sytuacji gdy pracownik odmówi przyjęcia innej propozycji pracodawcy zgodnej z jego kwalifikacjami albo wykonywania innej pracy po przeszkoleniu, nie ma wówczas prawa do wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego, mimo decyzji państwowego inspektora sanitarnego.

1. Zasiłek chorobowy nie przysługuje ubezpieczonemu za cały okres niezdolności do pracy, jeżeli niezdolność ta spowodowana została w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia popełnionego przez tego ubezpieczonego.

2. Okoliczności, o których mowa w ust. 1, stwierdza się na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.

●Czyn zabroniony popełniony jest umyślnie, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce go popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, godzi się na to. Czyn zabroniony popełniony jest nieumyślnie, jeżeli sprawca, nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia go jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość popełnienia tego czynu przewidywał albo mógł przewidzieć. Tak wynika z art. 9 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.; dalej: k.k.).

●Ubezpieczony nie ma prawa do zasiłku chorobowego za cały okres niezdolności do pracy spowodowanej chorobą w przypadku, gdy niezdolność ta jest wynikiem popełnienia przez niego umyślnego przestępstwa lub wykroczenia.

●Okoliczności popełnionego przestępstwa lub wykroczenia muszą być potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu. W wyroku z 8 kwietnia 1981 r. (sygn. akt IV PR 123/81, OSP 1982/5-6/54) Sąd Najwyższy wskazał, że przez orzeczenie sądu, które stwierdza, iż niezdolność do pracy spowodowana została rozmyślnie przez udział w bójce lub pobiciu, albo w wyniku innego umyślnego przestępstwa, co powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego, należy rozumieć "każde orzeczenie sądu karnego, a nie tylko orzeczenie skazujące, jeśli tylko w tym orzeczeniu stwierdzone zostaną powyższe okoliczności". Co prawda wyrok ten został wydany na podstawie przepisów obowiązujących przed 1 września 1999 r., tj. przed wejściem w życie obecnej ustawy zasiłkowej, jednak brzmienie art. 16 ust. 2 ustawy zasiłkowej poprzednio obowiązującej, na który powołuje się Sąd Najwyższy, jest takie samo co art. 15 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Zatem orzeczenie to pozostaje aktualne i należy je odnosić także do obecnego stanu prawnego. Stosując komentowany przepis, ubezpieczonemu należy wypłacać zasiłek chorobowy od dnia powstania niezdolności do pracy, natomiast zaprzestać jego wypłaty można dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu. Należy jednak zwrócić uwagę, że w takim wypadku zasiłek wypłacony przed uprawomocnieniem się wyroku jest świadczeniem nienależnym i ubezpieczony ma obowiązek jego zwrotu na podstawie art. 66 ust. 2 ustawy zasiłkowej. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli świadczenie zostało pobrane nienależnie z winy ubezpieczonego lub wskutek okoliczności, o których mowa m.in. w art. 15 ustawy zasiłkowej, wypłacone kwoty podlegają potrąceniu z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tytułem wykonawczym w postępowaniu egzekucyjnym jest w tym przypadku decyzja ZUS w sprawie zwrotu bezpodstawnie pobranych zasiłków.

Ubezpieczonemu, którego niezdolność do pracy spowodowana została nadużyciem alkoholu, zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres pierwszych 5 dni tej niezdolności.

●Zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres pierwszych pięciu dni niezdolności do pracy w sytuacji, gdy niezdolność ta została spowodowana nadużyciem alkoholu. Na podstawie art. 92 par. 3 pkt 2 k.p. przepis ten należy stosować także do wypłaty wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy za pierwsze pięć dni choroby.

●O tym, czy niezdolność do pracy wynika z nadużycia alkoholu, czy z innych przyczyn, decyduje lekarz leczący ubezpieczonego. Po stwierdzeniu, że istnieje związek między spożyciem alkoholu, a stanem zdrowia pacjenta, lekarz umieszcza w zaświadczeniu lekarskim (ZUS ZLA, e-ZLA) kod literowy "C".

●Okres pięciu dni niezdolności do pracy spowodowanej nadużyciem alkoholu, za którą nie przysługuje prawo do świadczenia chorobowego, wlicza się do limitu 33 bądź 14 dni wynagrodzenia chorobowego, o którym mowa w art. 92 k.p. oraz do okresu zasiłkowego (182 albo 270 dni).

1. Ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

2. Zasiłek chorobowy nie przysługuje w przypadku, gdy zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane.

3. Okoliczności, o których mowa w ust. 1 i 2, ustala się w trybie określonym w art. 68.

●Podjęcie pracy zarobkowej w czasie zwolnienia od pracy z powodu choroby powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego. Okoliczności powodujące utratę tego prawa ustala się w drodze kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy na podstawie rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz.U. nr 65, poz. 743). Kontrolę taką ma prawo przeprowadzić płatnik zasiłku, np. pracodawca lub ZUS. Należy dodać, że powyższe zasady dotyczą także pracy zarobkowej w czasie korzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego i zasiłku opiekuńczego. Uprawnienie płatnika zasiłku do przeprowadzenia kontroli ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy zgodnie z ich celem wynika z art. 68 ust. 1 ustawy zasiłkowej, natomiast szczegółowe zasady przeprowadzania takiej kontroli określa powołane wyżej rozporządzenie. Zgodnie z jego przepisami kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy przeprowadza się bez ustalania z góry jej stałych terminów, w miarę potrzeby. Oznacza to, że kontroli nie przeprowadza się za każdym razem, gdy pracownik choruje, lecz np. w okresach zwiększonej absencji ubezpieczonego w pracy z powodu choroby lub sprawowania opieki. Kontroluje się bowiem nie tylko prawidłowość wykorzystywania zwolnień lekarskich z powodu choroby własnej ubezpieczonego, lecz także w czasie, gdy jest on nieobecny w pracy z powodu sprawowania opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny lub gdy korzysta ze świadczenia rehabilitacyjnego.

●Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy z powodu choroby można przeprowadzić nie tylko wtedy, gdy w zwolnieniu lekarz wpisał zalecenie, że pracownik w okresie orzeczonej niezdolności do pracy powinien leżeć. Nie ma żadnych przeszkód do jej przeprowadzenia, gdy z zalecenia lekarza wynika, że pracownik może w tym czasie chodzić. Zalecenie takie oznacza bowiem, że chory pracownik może się udać np. do lekarza, do apteki lub na zalecone przez lekarza zabiegi lub rehabilitację, a nie gdziekolwiek, w dowolnym celu.

●Kontrolę prawidłowości wykorzystywania przez pracownika zwolnienia lekarskiego może przeprowadzić osobiście pracodawca lub osoba przez niego wyznaczona. Osobą upoważnioną do przeprowadzenia kontroli może być np. inny pracownik zakładu pracy budzący zaufanie pracodawcy co do rzetelności powierzonego mu zadania. Kontrola przeprowadzana przez innego pracownika może być wszczęta po wydaniu mu przez pracodawcę imiennego upoważnienia. Takie upoważnienie uprawnia do wykonywania kontroli w miejscu zamieszkania, w miejscu czasowego pobytu lub w miejscu zatrudnienia kontrolowanego pracownika. Wzór upoważnienia do przeprowadzenia kontroli jest zamieszczony w powołanym wyżej rozporządzeniu.

●Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy z powodu choroby polega na ustaleniu, czy pracownik w okresie orzeczonej niezdolności do pracy nie wykonuje pracy zarobkowej albo nie wykorzystuje zwolnienia w sposób niezgodny z jego celem.

●Pojęcie pracy zarobkowej w rozumieniu przepisów określających brak prawa do zasiłku chorobowego wynika głównie z bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego. Z wyroku SN z 5 kwietnia 2005 r. (sygn. akt I UK 370/04) wynika, że "pracą zarobkową, której wykonywanie w okresie orzeczonej niezdolności do pracy powoduje utratę prawa do zasiłku chorobowego na podstawie art. 17 ustawy zasiłkowej, jest każda aktywność ludzka zmierzająca do osiągnięcia zarobku, w tym pozarolnicza działalność gospodarcza, choćby nawet polegająca na czynnościach nieobciążających w istotny sposób organizmu przedsiębiorcy i zarazem pracownika pozostającego na zwolnieniu lekarskim". Z analizy innych wyroków sądowych można wyprowadzić wniosek, że w zasadzie każda praca zarobkowa wykonywana w czasie zwolnienia lekarskiego, w tym także wykonywanie różnych czynności na podstawie różnych stosunków prawnych, a więc i prowadzenie działalności gospodarczej, i wykonywanie w ramach tej działalności czynności formalnoprawnych polegających na podpisywaniu dokumentów, zawieraniu umów, sprawowaniu nadzoru nad zatrudnionymi pracownikami czy reprezentacji przed sądem, powodują utratę prawa do zasiłku chorobowego. Na pewien wyjątek wskazał jednak SN w wyroku z 7 października 2003 r. (sygn. akt II UK 76/03). Wynika z niego, że nie traci prawa do zasiłku chorobowego ubezpieczony, który jako pracodawca musi prowadzić pewne czynności związane z funkcjonowaniem firmy. W tym przypadku SN orzekł, że "przy stosowaniu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. należy odróżnić »pracę zarobkową« wykonywaną jednoosobowo w ramach działalności gospodarczej, od formalnoprawnych czynności, do jakich jest zobowiązany ubezpieczony jako pracodawca". Innym wyjątkiem jest także prowadzenie działalności gospodarczej w czasie pobytu w szpitalu. Sąd Najwyższy w wyroku z 4 lipca 2000 r. (sygn. akt II UKN 634/99) orzekł, że "ubezpieczony, który w okresie zwolnienia lekarskiego prowadzi dotychczasową działalność gospodarczą, nie traci za okres leczenia szpitalnego prawa do zasiłku chorobowego".

●Za wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego celem uważa się wykonywanie przez pracownika w czasie niezdolności do pracy z powodu choroby czynności sprzecznych z celem zwolnienia lekarskiego lub takich, które mogą przedłużyć okres choroby lub naruszają zalecenia lekarskie.

●Nie uważa się natomiast, że zwolnienie lekarskie jest wykorzystywane niezgodnie z jego celem, jeżeli ubezpieczony wyjechał na czas leczenia do rodziny, która może mu zapewnić opiekę w czasie choroby. Jeżeli podejmie taką decyzję, powinien jednak poinformować o tym płatnika zasiłku, który w razie potrzeby przeprowadzenia kontroli będzie mógł jej dokonać pod tymczasowym adresem wskazanym przez pracownika. Jeżeli pracownik nie poda adresu, pod którym będzie się znajdował w czasie zwolnienia lekarskiego, kontrolę prawidłowości przeprowadza się pod adresem wpisanym w zwolnieniu lekarskim.

●Należy pamiętać, że nie traktuje się jako naruszenia zasad wykorzystywania zwolnienia lekarskiego sytuacji, w której kontrolujący zastanie chorego pracownika w trakcie wykonywania zwykłych czynności życiowych (np. przygotowywanie posiłku) albo wykonywania przez pracownika czynności domowych w zastępstwie osoby, nad którą sprawuje opiekę. Przeprowadzający kontrolę domową musi zatem w trakcie przeprowadzania kontroli uwzględnić warunki życiowe i rodzinne ubezpieczonego, który korzysta ze zwolnienia od pracy.

●Jeżeli kontrolujący nie zastaną pracownika korzystającego ze zwolnienia lekarskiego w domu, zaleca się, aby kontrolę taką ponowili w celu wyjaśnienia przyczyny tej nieobecności. Jeżeli pracownik odmawia wskazania przyczyny nieobecności w domu, należy uznać, że wykorzystywał zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem.

●Jeżeli kontrola wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy ujawniła nieprawidłowości, kontrolujący ma obowiązek sporządzić protokół, w którym wskazuje, na czym one polegały. Z protokołem należy zapoznać pracownika, który do zawartych w nim ustaleń może wnieść swoje uwagi. Jeżeli nie ma zastrzeżeń do ustaleń kontroli, stanowią one podstawę do pozbawienia go prawa do zasiłku. Wzór protokołu kontroli jest zamieszczony, tak jak upoważnienie do jej przeprowadzenia, w powołanym wyżej rozporządzeniu.

●Podstawę pozbawienia prawa do zasiłku z powodu nieprawidłowego wykorzystywania zwolnienia lekarskiego lub podjęcia pracy zarobkowej stanowią ustalenia zawarte w protokole kontroli wykorzystywania zwolnienia lekarskiego dokonane przez pracodawcę. Czasem stanowisko w tym zakresie zajmuje także terenowa jednostka organizacyjna ZUS. Sytuacja taka ma miejsce, gdy pracodawca ma np. wątpliwości, czy zwolnienie lekarskie od pracy było wykorzystywane niezgodnie z jego celem albo czy praca wykonywana przez pracownika w czasie zwolnienia może być uznana za pracę zarobkową. Wtedy powinien wystąpić o rozstrzygnięcie sprawy do ZUS, uzyskując w miarę potrzeby także opinię lekarza leczącego. Ustalenia kontroli pracodawca przekazuje do organu rentowego także w przypadku, gdy pracownik się z nimi nie zgadza. Po zapoznaniu się ze sprawą ZUS wyda pracownikowi decyzję pozbawiającą prawa do zasiłku, od której może on złożyć odwołanie do sądu rejonowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

●Należy pamiętać, że gdy zaświadczenie lekarskie obejmuje okres pobytu w szpitalu oraz okres po wypisaniu ze szpitala, ubezpieczony nie traci prawa do zasiłku chorobowego za okres pobytu w szpitalu.

●ZUS i pracodawca mają prawo skontrolować, czy zaświadczenie lekarskie pracownika o niezdolności do pracy zostało wystawione prawidłowo. Jeżeli w zwolnieniu zostaną odkryte nieprawidłowości stwierdzone po stronie ubezpieczonego, musi się on liczyć z określonymi konsekwencjami. Powinny one jednak zostać stwierdzone w drodze kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia na podstawie rozporządzenia w tej sprawie.

●Jeżeli podczas kontroli formalnej zajdzie podejrzenie, że zwolnienie zostało przez ubezpieczonego sfałszowane, płatnik składek (ZUS lub pracodawca) powinien wystąpić do lekarza leczącego o wyjaśnienie sprawy. Podstawą do takich działań mogą być np. zamazania, skreślenia, poprawki lub różnego rodzaju dopiski, które nie zostały potwierdzone przez lekarza wystawiającego zwolnienie podpisem i pieczątką. Poprawek na zaświadczeniu może dokonywać bowiem wyłącznie lekarz wystawiający zaświadczenie, a w przypadku jego nieobecności - kierownik właściwego zakładu opieki. Za sfałszowanie zwolnienia uznaje się jego podrobienie, przerobienie bądź wypełnienie blankietu zwolnienia, na którym znajduje się podpis lekarza niezgodnie z jego wolą.

●Zasiłek chorobowy nie przysługuje za cały okres orzeczonej niezdolności do pracy z powodu choroby, jeżeli zostanie stwierdzone, że ubezpieczony dokonał sfałszowania tego dokumentu. Działania ubezpieczonego w takim przypadku najczęściej zmierzają do wydłużenia okresu, na który zwolnienie zostało wystawione, a zatem wyłudzenia zasiłku za okres dłuższy niż określony przez lekarza leczącego.

●Jeżeli kontrola wykaże, że zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane, wówczas zasiłek chorobowy (wynagrodzenie za czas choroby) nie przysługuje ubezpieczonemu za cały wskazany w nim okres. Jeżeli sfałszowanie zwolnienia lekarskiego zostało stwierdzone już w trakcie pobierania zasiłku, otrzymane świadczenia zostaną potrącone z należnych zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub - gdy nie zostaną zwrócone dobrowolnie przez ubezpieczonego - będą ściągnięte w trybie egzekucji administracyjnej.

●Ubezpieczony, który sfałszował zaświadczenie lekarskie, może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Ponadto przedstawienie pracodawcy nieprawdziwego zwolnienia może stanowić przyczynę wypowiedzenia lub nawet rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. [przykład 26]

Rozdział 3

Świadczenie rehabilitacyjne

1. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.

2. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy.

3. O okolicznościach, o których mowa w ust. 1 i 2, orzeka lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

4. Od orzeczenia lekarza orzecznika ubezpieczonemu przysługuje sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie i na zasadach przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

5. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może zgłosić zarzut wadliwości orzeczenia lekarza orzecznika w terminie i na zasadach przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

6. Orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie wniesiono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowi podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego.

7. Świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego oraz do urlopu dla poratowania zdrowia, udzielonego na podstawie odrębnych przepisów.

●Ubezpieczony ma prawo do zasiłku chorobowego przez maksymalny okres 182 albo 270 dni. Jeżeli jednak okres ten jest zbyt krótki na odzyskanie zdolności do pracy, wówczas ubezpieczony może wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. W tym celu powinien złożyć do oddziału ZUS właściwego według miejsca zamieszkania stosowny wniosek, o którym mowa w rozporządzeniu ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z 8 grudnia 2015 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków. O konieczności przyznania takiego świadczenia decyduje w stosownym orzeczeniu lekarz orzecznik ZUS. Może on przyznać świadczenie rehabilitacyjne na maksymalny okres do 12 miesięcy. Oczywiście może to być krótszy okres, ale zapewniający ubezpieczonemu odzyskanie zdolności do pracy. Na podstawie orzeczenia wydanego przez lekarza orzecznika terenowa jednostka organizacyjna ZUS wydaje stosowną decyzję.

●Gdy ubezpieczony nie zgadza się z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS (np. nie przyznał on świadczenia rehabilitacyjnego albo przyznał świadczenie na okres krótszy niż oczekiwał ubezpieczony), ubezpieczonemu przysługuje od niego sprzeciw do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w terminie i na zasadach przewidzianych w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

●Zarzut wadliwości orzeczenia lekarza orzecznika w sprawie świadczenia rehabilitacyjnego może zgłosić prezes ZUS. Zarzut ten powinien zostać zgłoszony w terminie i na zasadach przewidzianych w przepisach ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

●Świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego oraz do urlopu dla poratowania zdrowia, co oznacza, że po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego ubezpieczony nie może osiągać przychodów z wymienionych wyżej tytułów.

1. Świadczenie rehabilitacyjne wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych trzech miesięcy, 75% tej podstawy za pozostały okres, a jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży - 100% tej podstawy.

2. Dla celów obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przyjęta do obliczenia tego świadczenia podlega waloryzacji według następujących zasad:

1) jeżeli pierwszy dzień okresu, na który przyznano świadczenie rehabilitacyjne, przypada w I kwartale kalendarzowym danego roku, podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przyjęta do obliczenia tego świadczenia ulega podwyższeniu o procent wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego dla celów emerytalnych w III kwartale w stosunku do I kwartału ubiegłego roku kalendarzowego;

2) jeżeli pierwszy dzień okresu, na który przyznano świadczenie rehabilitacyjne, przypada w II kwartale kalendarzowym danego roku, podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przyjęta do obliczenia tego świadczenia ulega podwyższeniu o procent wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego dla celów emerytalnych w IV kwartale w stosunku do II kwartału ubiegłego roku kalendarzowego;

3) jeżeli pierwszy dzień okresu, na który przyznano świadczenie rehabilitacyjne, przypada w III kwartale kalendarzowym danego roku, podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przyjęta do obliczenia tego świadczenia ulega podwyższeniu o procent wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego dla celów emerytalnych w I kwartale tego roku kalendarzowego w stosunku do III kwartału ubiegłego roku kalendarzowego;

4) jeżeli pierwszy dzień okresu, na który przyznano świadczenie rehabilitacyjne, przypada w IV kwartale kalendarzowym danego roku, podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przyjęta do obliczenia tego świadczenia ulega podwyższeniu o procent wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego dla celów emerytalnych w II kwartale tego roku kalendarzowego w stosunku do IV kwartału ubiegłego roku kalendarzowego.

3. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", w terminie do ostatniego dnia każdego kwartału kalendarzowego, wskaźnik waloryzacji, obliczony według zasad określonych w ust. 2, obowiązujący w następnym kwartale.

●Komentowany przepis określa wprost, za jaki okres i w jakiej wysokości przysługuje świadczenie rehabilitacyjne. Za okres pierwszych trzech miesięcy jest ono wypłacane w wysokości 90 proc. podstawy wymiaru, a za kolejne trzy miesiące w wysokości 75 proc. podstawy wymiaru. Ma on także zastosowanie, gdy świadczenie rehabilitacyjne nie jest przyznawane od razu na cały maksymalny okres określony w ustawie, ale jest przyznawane w częściach nieprzekraczających łącznie 12 miesięcy kalendarzowych. [przykład 27]

●Jeżeli świadczenie rehabilitacyjne zostaje przyznane ubezpieczonej będącej w ciąży, wówczas świadczenie to przysługuje w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru. Stan ciąży ubezpieczona musi potwierdzić stosownym zaświadczeniem lekarskim.

●Świadczenie rehabilitacyjne dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy, przysługuje w wysokości odpowiednio 90 proc. i 75 proc. podstawy wymiaru. Jeżeli niezdolność do pracy ubezpieczonego powstała wskutek wypadku przy pracy lub stwierdzenia u niego choroby zawodowej, po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego (za 182 albo 270 dni) ma on prawo do świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru na podstawie przepisów ustawy wypadkowej.

●Dla celów wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego nie ustala się odrębnej podstawy wymiaru tego świadczenia. Stanowi ją bowiem podstawa wymiaru zasiłku chorobowego wypłacanego bezpośrednio przed przyznaniem tego świadczenia. Podstawa ta podlega waloryzacji z użyciem wskaźnika (procent wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego dla celów emerytalnych) ogłaszanego przez prezesa ZUS i publikowanego w Monitorze Polskim, obowiązującego w kwartale, w którym przypada pierwszy dzień przyznania świadczenia rehabilitacyjnego. Gdy świadczenie rehabilitacyjne zostało przyznane np. od 12 grudnia 2015 r., podstawę wymiaru zasiłku chorobowego waloryzuje się wskaźnikiem obowiązującym w IV kwartale 2015 r., natomiast gdy świadczenie zostanie przyznane np. od 9 lutego 2016 r., podstawa wymiaru będzie waloryzowana wskaźnikiem waloryzacji obowiązującym w I kwartale 2016 r.

● Waloryzację podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla celów obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego przeprowadza się tylko raz w momencie przyznania prawa do tego świadczenia po wyczerpaniu okresu zasiłkowego, bez względu na to, czy świadczenie na dany okres zostało przyznane w jednej, czy w kilku częściach, i bez względu na wysokość wskaźnika waloryzacji obowiązującego w poszczególnych okresach przyznanego świadczenia. [przykład 28]

PRZYKŁAD 1

Stosowanie okresu wyczekiwania

Z pracownikiem zawarto umowę o pracę na okres próbny od 1 stycznia 2016 r. Jest to jego pierwsza praca w życiu. Od 15 do 19 stycznia 2016 r. pracownik był chory i za ten okres nie ma prawa do wynagrodzenia za czas choroby, ponieważ nie ma wymaganego okresu (30 dni) trwania ubezpieczenia chorobowego.

PRZYKŁAD 2

Wliczenie okresu choroby

Z pracownikiem zawarto umowę o pracę od 1 lutego 2016 r. Jest to jego pierwsza praca w życiu. Od 15 do 19 lutego 2016 r. pracownik choruje i za ten okres nie ma prawa do wynagrodzenia za czas choroby, ponieważ nie ma wymaganego okresu (30 dni) trwania ubezpieczenia chorobowego. Zatrudniony ponownie choruje od 1 do 4 marca 2016 r. Nie ma prawa do wynagrodzenia za czas choroby za 1 marca 2016 r., natomiast zachowuje prawo do tego wynagrodzenia za okres od 2 do 4 marca 2016 r. Ponieważ pracownik jest zatrudniony od 1 lutego 2016 r., nabywa prawo do wynagrodzenia za czas choroby od 31. dnia trwania ubezpieczenia chorobowego, po upływie okresu wyczekiwania, tj. od 2 marca 2016 r. Okresu choroby w lutym (od 15 do 19 lutego) nie wyłącza się z okresu ubezpieczenia chorobowego.

PRZYKŁAD 3

Przerwa krótsza niż 30 dni

Pracownik jest zatrudniony od 1 lutego 2016 r. Przebywa na zwolnieniu chorobowym od 22 do 26 lutego 2016 r. Wcześniej, w okresie od 1 września 2015 r. do 15 stycznia 2016 r., wykonywał umowę-zlecenie i przez czas trwania tej umowy podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i opłacał w terminie należne składki. Od pierwszego dnia choroby będzie więc miał prawo do wynagrodzenia za czas choroby (prawo do zasiłku chorobowego).

PRZYKŁAD 4

Pracownik na urlopie bezpłatnym

Ubezpieczony korzysta z urlopu bezpłatnego od 1 czerwca 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. i choruje od 25 stycznia do 12 lutego 2016 r. Ma więc prawo do wynagrodzenia za czas choroby za okres od 1 do 12 lutego 2016 r., mimo że składki na ubezpieczenie chorobowe nie były za niego opłacane w okresie urlopu bezpłatnego, co spowodowało ponad 30-dniową przerwę w tym ubezpieczeniu. Jednak z uwagi na wyjątkowe traktowanie okresu urlopu bezpłatnego na równi z trwaniem ubezpieczenia chorobowego nie stosuje się w tym przypadku okresu wyczekiwania.

PRZYKŁAD 5

Deklaracja zatrudnienia

Kandydat na pracownika otrzymał ustną deklarację przyszłego pracodawcy o zatrudnieniu od 1 lutego 2016 r. Osoba ta zachorowała 27 stycznia 2016 r., udała się do lekarza i otrzymała zwolnienie lekarskie z powodu choroby na okres od 27 stycznia do 5 lutego 2016 r. Lekarzowi wystawiającemu zaświadczenie lekarskie pacjent podał dane przyszłego pracodawcy. Ten zaś zgłosił tę osobę do ubezpieczeń społecznych od 1 lutego 2016 r., w tym do obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego. Osobie tej nie przysługuje wynagrodzenie za czas choroby za cały okres niezdolności do pracy z powodu choroby, tj. nie tylko za okres od 27 do 31 stycznia 2016 r., w którym nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu, ale także za okres od 1 do 5 lutego 2016 r. Nie ma ona prawa do wynagrodzenia za czas choroby z uwagi na to, że niezdolność do pracy nie powstała w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, ale przed objęciem tym ubezpieczeniem. Wynagrodzenie za czas choroby przysługiwałoby, gdyby zwolnienie lekarskie obejmowało jedynie okres od 1 do 5 lutego 2016 r. Należy pamiętać, że przepisy dotyczące zasiłku chorobowego w tym zakresie stosuje się również do wynagrodzenia za czas choroby.

PRZYKŁAD 6

Ubezpieczenie z dwóch różnych tytułów

Pracownik prowadzący jednocześnie pozarolniczą działalność był zatrudniony do 31 stycznia 2016 r. Chorował od 22 grudnia 2015 r. do 12 lutego 2016 r. Ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby (zasiłku chorobowego) za okres trwania zatrudnienia jako pracownik. Jeżeli po ustaniu zatrudnienia przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności pozarolniczej, wówczas z tego tytułu ma prawo do zasiłku chorobowego. Zasiłek chorobowy przysługuje dlatego, że nieprzerwana niezdolność do pracy powstała w czasie ubezpieczenia chorobowego z innego, pracowniczego tytułu. Jeżeli po ustaniu zatrudnienia jako pracownik osoba ta nie przystąpiłaby do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności, nie miałaby prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia, o którym mowa w art. 7 ustawy zasiłkowej.

PRZYKŁAD 7

Wynagrodzenie za czas choroby po urlopie wychowawczym

Jeżeli pracownica korzystała z urlopu wychowawczego przez jeden rok do 29 lutego 2016 r. i chorowała od 22 lutego do 11 marca 2016 r., nie ma prawa do świadczeń z tytułu choroby za czas przypadający na okres urlopu wychowawczego, tj. od 22 do 29 lutego 2016 r. Ma natomiast prawo do wynagrodzenia za czas choroby (jest to pierwsza niezdolność do pracy w 2016 r.) za okres po zakończeniu urlopu wychowawczego, tj. od 1 do 11 marca 2016 r.

PRZYKŁAD 8

Zasiłek po ustaniu ubezpieczenia

Pracownik korzystający z urlopu bezpłatnego od 1 stycznia 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. choruje od 18 stycznia do 12 lutego 2016 r. Umowa o pracę została z nim rozwiązana 31 stycznia 2016 r. Mimo tego ma on prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego.

PRZYKŁAD 9

Długa choroba po zakończeniu zatrudnienia

Ubezpieczenie chorobowe pracownika ustało 31 stycznia 2016 r. w związku z rozwiązaniem w tym dniu umowy o pracę. Pracownik zachorował 8 lutego 2016 r. i otrzymał zwolnienie lekarskie od 8 do 19 lutego 2016 r., a następnie od 20 do 29 lutego 2016 r. i od 1 do 11 marca 2016 r. Będzie miał prawo do zasiłku chorobowego z uwagi na spełnienie warunków zachorowania w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego i niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej co najmniej 30 dni (okres ten wynosi tutaj 33 dni).

PRZYKŁAD 10

Choroba w trakcie i po ustaniu ubezpieczenia

Z pracownikiem rozwiązano umowę o pracę 31 stycznia 2016 r. Zatrudniony przedłożył pracodawcy zwolnienie lekarskie na druku ZUS ZLA za okres choroby od 18 stycznia do 12 lutego 2016 r. Pracodawca wypłacił mu wynagrodzenie za czas choroby przypadający w czasie trwania zatrudnienia (ubezpieczenia) od 18 do 31 stycznia 2016 r., a następnie zwolnienie lekarskie wraz z zaświadczeniem płatnika składek zawierającym informacje niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku przekazał do ZUS właściwego według miejsca zamieszkania byłego pracownika. Oddział ZUS ustalił prawo do zasiłku i dokonał jego wypłaty za okres po ustaniu ubezpieczenia, od 1 do 12 lutego 2016 r. (12 dni).

PRZYKŁAD 11

Ciąża a niezdolność do pracy

Ubezpieczona była niezdolna do pracy z powodu choroby spowodowanej przepukliną kręgosłupa od 10 sierpnia 2015 r. do 3 lutego 2016 r. (178 dni). Następnie przedłożyła zwolnienie lekarskie od 4 do 29 lutego 2016 r. (26 dni) oznaczone kodem literowym "B". Ponieważ pomiędzy niezdolnością do pracy trwającą do 3 lutego 2016 r. spowodowaną chorobą kręgosłupa i tą rozpoczętą od 4 lutego 2016 r. przypadającą na okres ciąży nie ma żadnej przerwy, okresy tych niezdolności zlicza się do jednego okresu zasiłkowego, który w związku ze stwierdzoną ciążą będzie wynosił maksymalnie 270 dni (po zliczeniu niezdolności do 3 lutego i od 4 lutego wynosi 204 dni). Nie ma przy tym znaczenia, jaka jest przyczyna niezdolności do pracy ubezpieczonej od 4 lutego 2016 r. - czy chodzi o dolegliwość związaną z kręgosłupem, czy z ciążą.

Tak samo należałoby postąpić, gdyby po niezdolności do pracy trwającej do 3 lutego 2016 r. wystąpiła przerwa, a po przerwie ubezpieczona chorowała z tej samej przyczyny, która spowodowała niezdolność do pracy trwającą do 3 lutego 2016 r. Byłoby tak, jeśli np. po niezdolności do pracy trwającej do 3 lutego 2016 r. (178 dni) pracownica wróciłaby do pracy i ponownie przedłożyła zwolnienie od pracy z powodu choroby na okres od 1 do 12 marca 2016 r. (12 dni) z kodem literowym "A", który oznacza, że niezdolność jest spowodowana tą samą przyczyną, która występowała przed przerwą (trwającą krócej niż 60 dni). Łącznie okres zasiłkowy wyniósłby w tym przypadku 190 dni. Natomiast gdyby niezdolność do pracy od 1 do 12 marca 2016 r. była spowodowana zupełnie inną przyczyną niż niezdolność do pracy trwająca do 3 lutego 2016 r., wówczas dla tej niezdolności należałoby rozpocząć liczenie nowego okresu zasiłkowego, który wynosiłby 12 dni, a w związku z tym, że przypada na okres ciąży, może trwać przez okres do 270 dni.

PRZYKŁAD 12

Okres niezdolności w danym roku i na przełomie lat

Ubezpieczony chorował od 13 kwietnia 2015 r. do 11 października 2015 r. (182 dni) i w tym okresie otrzymał wynagrodzenie za czas choroby od 13 kwietnia do 15 maja 2015 r. (33 dni) i zasiłek chorobowy od 16 maja do 11 października 2015 r. Następnie ubezpieczony chorował od 28 grudnia 2015 r. do 26 lipca 2016 r. (182 dni), za ten okres otrzymał zasiłek chorobowy.

PRZYKŁAD 13

Okres niezdolności przypadający na okres wyczekiwania

Pracownik, z którym zawarto umowę o pracę od 1 lutego 2016 r., choruje od 24 lutego do 11 marca 2016 r. (17 dni). Jest to jego pierwsza praca po przerwie w ubezpieczeniu chorobowym od 2014 r., w związku z czym musi wyczekiwać na prawo do świadczeń z tytułu choroby przez okres 30 dni. Prawo do wynagrodzenia za czas choroby nabędzie od 31 dnia trwania aktualnego ubezpieczenia chorobowego, tj. od 3 marca 2016 r. Za okres od 24 lutego do 2 marca 2016 r. (8 dni) ubezpieczony nie zachowuje prawa do wynagrodzenia za czas choroby i nie ma prawa do zasiłku chorobowego. Prawo do wynagrodzenia na podstawie art. 92 k.p. będzie miał za okres od 3 do 11 marca 2016 r. (9 dni). Jest to okres pierwszych 9 dni zaliczanych do limitu wypłaty wynagrodzenia za czas choroby przysługującego w 2016 r. (maksymalnie 14 albo 33 dni - patrz komentarz do art. 4) i pierwszych 9 dni zaliczanych do okresu zasiłkowego (maksymalnie 182 albo 270 dni - patrz komentarz do art. 8). Okresu niezdolności do pracy od 24 lutego do 2 marca 2016 r. (8 dni) przypadającej w okresie wyczekiwania (1 luty do 2 marca 2016 r. - 30 dni) nie wlicza się do okresu zasiłkowego ani do limitu wypłaty wynagrodzenia za czas choroby.

PRZYKŁAD 14

Choroba w związku z wypadkiem w drodze do pracy

Ubezpieczony był niezdolny do pracy w 2014 r. przez cztery miesiące. Niezdolność ta była spowodowana wypadkiem w drodze do pracy i pracownik otrzymywał z tego tytułu zasiłek chorobowy w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru. Pracownik choruje w 2016 r. w marcu. Wraz ze zwolnieniem lekarskim z tytułu choroby od 7 do 18 marca 2016 r. przedkłada zaświadczenie lekarskie, że obecna niezdolność do pracy ma związek z wypadkiem w drodze do pracy przebytym w 2014 r. Przysługujący pracownikowi za ten okres zasiłek chorobowy wynosi 100 proc. podstawy wymiaru.

PRZYKŁAD 15

Pobyt w szpitalu

Ubezpieczony w wieku 53 lat otrzymuje zwolnienie lekarskie z powodu choroby na okres od 1 do 26 lutego 2016 r. Zwolnienie to zostało wystawione w związku z leczeniem szpitalnym i obejmuje okres pobytu w szpitalu od 1 do 17 lutego oraz leczenia ambulatoryjnego po pobycie w szpitalu od 18 do 26 lutego 2016 r. Za okres od 1 do 6 lutego 2016 r. (sześć dni) ubezpieczony ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby (8 z przysługujących 14 dni wynagrodzenia za czas choroby wykorzystał w styczniu), a od 7 do 26 lutego 2016 r. - do zasiłku chorobowego. Wynagrodzenie za czas choroby przysługuje ubezpieczonemu w wysokości 80 proc. podstawy wymiaru. Zasiłek chorobowy za okres pobytu w szpitalu od 7 do 17 lutego 2016 r. przysługuje w wysokości 70 proc. podstawy wymiaru, a za okres od 18 do 26 lutego 2016 r. w wysokości 80 proc. podstawy wymiaru.

PRZYKŁAD 16

Urlop bezpłatny a okres zasiłkowy

Pracownikowi udzielono urlopu bezpłatnego na okres od 1 września 2015 r. do 29 lutego 2016 r. Choruje od 22 lutego do 11 marca 2016 r. Nie ma prawa do wynagrodzenia za czas choroby za okres przypadający na czas trwania urlopu bezpłatnego, tj. od 22 do 29 lutego 2016 r., natomiast ma prawo do tego wynagrodzenia za okres przypadający po zakończeniu urlopu bezpłatnego, tj. od 1 do 12 marca 2016 r. Okres zasiłkowy liczy się w tym przypadku od 1 marca 2016 r. i wynosi 12 dni. Do okresu tego nie wlicza się okresu niezdolności do pracy przypadającej w czasie urlopu bezpłatnego od 22 do 29 lutego 2016 r. (8 dni).

PRZYKŁAD 17

Zasiłek z tytułu prowadzonej działalności

Z pracownikiem rozwiązano umowę o pracę 31 stycznia 2016 r. Od 1 września 2015 r. pracownik jednocześnie prowadził działalność gospodarczą, z tytułu której nie podlegał ubezpieczeniu chorobowemu. Do ubezpieczenia tego przystąpił od 1 lutego 2016 r., po rozwiązaniu umowy o pracę. W okresie od 8 lutego do 11 marca 2016 r. osoba ta była niezdolna do pracy z powodu choroby. Ma ona prawo do zasiłku chorobowego z tytułu podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Nie ma natomiast prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia jako pracownik.

PRZYKŁAD 18

Bez prawa do świadczenia

Z pracownikiem rozwiązano umowę o pracę 31 stycznia 2016 r. Od 1 marca 2015 r. pracownik jednocześnie prowadził działalność gospodarczą, z tytułu której nie podlegał ubezpieczeniu chorobowemu. Do ubezpieczenia tego nie przystąpił także od 1 lutego 2016 r., po rozwiązaniu umowy o pracę. W okresie od 15 lutego do 4 marca 2016 r. osoba ta była niezdolna do pracy z powodu choroby. Nie ma ona prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia jako pracownik i z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż nie przystąpiła z tego tytułu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

PRZYKŁAD 19

Zasiłek z dwóch stosunków pracy

Do 31 stycznia 2016 r. pracownik w wieku 53 lat był zatrudniony jednocześnie u dwóch pracodawców A i B. Z tym dniem umowa o pracę u pracodawcy B została rozwiązana i od 1 lutego 2016 r. osoba ta pracuje tylko u pracodawcy A. W okresie od 8 lutego do 11 marca 2016 r. pracownik choruje. Przed tą niezdolnością do pracy wykorzystał już okres wypłaty wynagrodzenia za czas choroby (14 dni). Złożył oświadczenie, że nie ma innych przyczyn, o których mowa w art. 13 ust. 1 ustawy zasiłkowej, wykluczających prawo do zasiłku chorobowego. Otrzyma zatem zasiłek chorobowy zarówno z tytułu zatrudnienia, które trwa u pracodawcy A (wypłaci go ten pracodawca), ponieważ jest do niego uprawniony, jak i zasiłek po ustaniu zatrudnienia u pracodawcy B, który wypłaci oddział ZUS.

PRZYKŁAD 20

Świadczenie po ustaniu zatrudnienia

Pracownica była zatrudniona do 31 stycznia 2016 r. Posiada ona także gospodarstwo rolne o powierzchni 1,5 ha przeliczeniowego. Od 25 stycznia do 12 lutego 2016 r. choruje. Ma prawo do świadczeń z tytułu choroby za okres trwania mowy o pracę (wynagrodzenia za czas choroby i/lub zasiłku chorobowego), tj. od 25 do 31 stycznia 2016 r. oraz do zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia, tj. od 1 do 12 lutego 2016 r. W okresie pobierania zasiłku chorobowego osoba ta nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników.

PRZYKŁAD 21

Konieczność ubezpieczenia w KRUS

Pracownica była zatrudniona do 31 stycznia 2016 r. Posiada ona także gospodarstwo rolne o powierzchni 1,5 ha przeliczeniowego. Od 8 lutego do 12 marca 2016 r. choruje. Nie ma ona prawa do zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia, ponieważ od 1 lutego 2016 r. podlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników i z tytułu tego ubezpieczenia może wystąpić o świadczenia z tytułu choroby.

PRZYKŁAD 22

Rezygnacja z ubezpieczenia dobrowolnego

Zleceniobiorca przystąpił dobrowolnie do ubezpieczenia chorobowego. Następnie osoba ta zgłosiła wniosek o wyłączenie z ubezpieczenia chorobowego, mimo że nadal trwa umowa-zlecenie. Z dniem 29 lutego 2016 r. została wyłączona z ubezpieczenia chorobowego. Od 7 marca 2016 r. osoba ta jest niezdolna do pracy z powodu choroby, która trwa do 8 kwietnia 2016 r. (33 dni). Mimo że niezdolność do pracy powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego i niezdolność trwa bez przerwy dłużej niż 30 dni, osoba ta nie ma prawa do zasiłku chorobowego, gdyż nie ustał tytuł ubezpieczenia chorobowego (nadal jest wykonywana umowa-zlecenie), a jedynie na wniosek tej osoby ustało ubezpieczenie chorobowe.

PRZYKŁAD 23

Brak okresu wyczekiwania

Jeżeli zleceniobiorca wykonywał umowę-zlecenie od 1 stycznia do 14 lutego 2016 r., tj. przez 44 dni, a chorował od 8 lutego do 5 marca 2016 r., to nie będzie miał prawa do zasiłku chorobowego ani za okres choroby przypadającej na czas trwania umowy, tj. od 8 do 14 lutego 2016 r., ani za okres po jej zakończeniu od 15 lutego do 5 marca 2016 r. Osoba ta nie miała bowiem wymaganego okresu 90 dni ubezpieczenia chorobowego, który jest warunkiem nabycia prawa do zasiłku.

PRZYKŁAD 24

Dodatkowe zatrudnienie w trakcie urlopu bezpłatnego

Pracownik złożył wniosek o urlop bezpłatny i pracodawca X udzielił go na okres wskazany we wniosku, tj. od 1 września 2015 r. do 29 lutego 2016 r. W czasie urlopu bezpłatnego pracownik rozpoczął pracę u pracodawcy Y. Od 22 lutego do 11 marca 2016 r. pracownik choruje. Ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby u pracodawcy Y, u którego pracował w czasie urlopu bezpłatnego udzielonego przez pracodawcę X, za okres od 22 do 29 lutego 2016 r. Natomiast za okres od 1 do 11 marca 2016 r. pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia u pracodawcy Y, u którego podjął zatrudnienie w czasie urlopu bezpłatnego. Za ten okres ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby z tytułu zatrudnienia u pracodawcy X.

PRZYKŁAD 25

Ustanie drugiego zatrudnienia w trakcie urlopu bezpłatnego

Pracownik korzystał z urlopu bezpłatnego od 1 września 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. u pracodawcy A. W czasie tego urlopu pracował u pracodawcy B od 1 października do 31 grudnia 2015 r. Pracownik choruje w okresie od 22 grudnia 2015 r. do 12 lutego 2016 r. Ma prawo do zasiłku chorobowego z tytułu zatrudnienia podjętego u pracodawcy B w czasie urlopu bezpłatnego za okres przypadający w czasie trwania tego zatrudnienia, tj. od 22 do 31 grudnia 2015 r., oraz za okres po ustaniu tego ubezpieczenia od 1 stycznia 2016 r. do zakończenia trwania urlopu bezpłatnego, tj. do 31 stycznia 2016 r. Za okres niezdolności do pracy od 1 do 12 lutego 2016 r. pracownik zachowuje prawo do świadczeń z tytułu choroby u pracodawcy A, który udzielił urlopu bezpłatnego.

PRZYKŁAD 26

Podrobienie daty zwolnienia

Lekarz leczący wystawił zwolnienie na okres od 11 do 13 stycznia 2016 r., a ubezpieczony przerobił końcową datę na 18 stycznia 2016 r. Po pierwsze, są to działania polegające na podrabianiu lub przerabianiu dokumentu w celu użycia jako autentyczny lub używaniu takiego dokumentu jako autentycznego i są zagrożone karą od trzech miesięcy do pięciu lat pozbawienia wolności (art. 270 par. 1 k.k.). Po drugie, są to działania polegające na wypełnianiu blankietu opatrzonego cudzym podpisem niezgodnie z wolą podpisanego i na jego szkodę, albo na używaniu takiego blankietu zagrożone karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat dwóch (art. 270 par. 2 k.k.).

PRZYKŁAD 27

Świadczenie rehabilitacyjne na kolejne okresy

Po wyczerpaniu okresu zasiłkowego lekarz orzecznik ZUS przyznał ubezpieczonemu świadczenie rehabilitacyjne na okres sześciu miesięcy. Należy je wypłacać za okres pierwszych trzech miesięcy w wysokości 90 proc. podstawy wymiaru, a za kolejne trzy miesiące w wysokości 75 proc. podstawy wymiaru. Jeżeli po tym okresie (sześć miesięcy) lekarz orzecznik ZUS przyzna świadczenie rehabilitacyjne na kolejne trzy miesiące, to przysługuje ono w wysokości 75 proc. podstawy wymiaru.

PRZYKŁAD 28

Jednorazowa waloryzacja

Świadczenie rehabilitacyjne zostało przyznane ubezpieczonemu od 6 lipca 2015 r. na okres trzech miesięcy do 3 października 2015 r. (90 dni) oraz na kolejny okres od 4 października 2015 r. do 31 stycznia 2016 r. (120 dni). Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego do 5 lipca 2015 r. dla celów wypłaty świadczenia rehabilitacyjnego przysługującego od 6 lipca do 3 października 2015 r. waloryzuje się wskaźnikiem waloryzacji ogłoszonym na III kwartał 2015 r. wynoszącym 107,2 proc. Tak zwaloryzowana podstawa wymiaru obowiązuje również dla celów obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego przyznanego na okres od 4 października 2015 r. do 31 stycznia 2016 r., pomimo przyznania tego świadczenia w IV kwartale 2015 r., w którym wskaźnik waloryzacji wynosił 97,8 proc. Przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego w częściach należy więc traktować jako przyznanie go jednorazowo, począwszy od pierwszej decyzji.