Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (wybrane przepisy)

Rozdziały 1-15 [pominięte]

Rozdział 16

Podejmowanie pracy za granicą u pracodawców zagranicznych oraz wykonywanie pracy przez cudzoziemców w Rzeczypospolitej Polskiej

1. Cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli:

1) posiada status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej;

2) udzielono mu ochrony uzupełniającej w Rzeczypospolitej Polskiej;

3) posiada zezwolenie na pobyt stały w Rzeczypospolitej Polskiej;

4) posiada zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w Rzeczypospolitej Polskiej;

5) posiada zgodę na pobyt ze względów humanitarnych;

6) korzysta z ochrony czasowej w Rzeczypospolitej Polskiej;

7) jest obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej,

8) jest obywatelem państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego, nienależącego do Unii Europejskiej;

9) jest obywatelem państwa niebędącego stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, który może korzystać ze swobody przepływu osób na podstawie umowy zawartej przez to państwo ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi;

10) jest członkiem rodziny cudzoziemca, o którym mowa w pkt 7-9, lub jest zstępnym małżonka tego cudzoziemca, w wieku do 21 lat lub pozostającym na utrzymaniu tego cudzoziemca lub jego małżonka lub jest wstępnym tego cudzoziemca lub jego małżonka, pozostającym na utrzymaniu tego cudzoziemca lub jego małżonka;

11) jest osobą, o której mowa w art. 19 ust. 2-3 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 144, poz. 1043, z późn. zm.);

11a) posiada zezwolenie na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 114 ust. 1, art. 126, art. 127 lub art. 142 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - na warunkach określonych w tym zezwoleniu;

12) posiada zezwolenie na pracę oraz przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej:

a) na podstawie wizy, z wyjątkiem wizy wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 1, 22 lub 23 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub

b) na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub

c) na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwolenia udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 181 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, lub

d) na podstawie wizy wydanej przez inne państwo obszaru Schengen, lub

e) na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez inne państwo obszaru Schengen, lub

f) w ramach ruchu bezwizowego.

2. Z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jest zwolniony cudzoziemiec:

1) posiadający w Rzeczypospolitej Polskiej zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 144, art. 151 ust. 1 lub 2, art. 158 ust. 2 pkt 1 lub 2, art. 161 ust. 2, art. 176 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 lub 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;

2) będący małżonkiem obywatela polskiego lub cudzoziemca, o którym mowa w pkt 1 i ust. 1 pkt 1-6, posiadający zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielone w związku z zawarciem związku małżeńskiego;

3) będący zstępnym, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 8 lit. b, obywatela polskiego lub cudzoziemca, o którym mowa w pkt 1-2 i ust. 1 pkt 1-6, posiadający zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

4) posiadający zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielone na podstawie art. 159 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach;

5) przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 108 ust. 1 pkt 2 lub art. 206 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach lub na podstawie umieszczonego w dokumencie podróży odcisku stempla, który potwierdza złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, jeżeli bezpośrednio przed złożeniem wniosku był zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę na podstawie pkt 1-4;

6) posiadający ważną Kartę Polaka;

7) ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy lub będący małżonkiem, w imieniu którego został złożony wniosek o nadanie statusu uchodźcy, pod warunkiem posiadania zaświadczenia wydanego na podstawie art. 36 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

8) uprawniony do przebywania i wykonywania pracy na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależącego do Unii Europejskiej lub Konfederacji Szwajcarskiej, który jest zatrudniony przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium tego państwa oraz czasowo delegowany przez tego pracodawcę w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

9) w stosunku do którego umowy międzynarodowe lub odrębne przepisy dopuszczają wykonywanie pracy bez konieczności posiadania zezwolenia.

●Ustęp 1 wymienia kategorie cudzoziemców, którzy są uprawnieni do wykonywania pracy na terytorium Polski. Przepis nie dotyczy cudzoziemców, którzy przebywając za granicą, świadczą pracę na rzecz polskich osób lub podmiotów. W takim przypadku do legalności zatrudnienia zastosowanie znajdą przepisy państwa, w którym przebywa cudzoziemiec.

●Cudzoziemcem, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 7, jest każda osoba nieposiadająca obywatelstwa polskiego. Pojęcie wykonywania pracy przez cudzoziemca jest zaś zdefiniowane w art. 2 ust. 1 pkt 40 - jest nim "zatrudnienie, wykonywanie innej pracy zarobkowej lub pełnienie funkcji w zarządach osób prawnych, które uzyskały wpis do rejestru przedsiębiorców na podstawie przepisów o Krajowym Rejestrze Sądowym lub są spółkami kapitałowymi w organizacji". Definicja ta obejmuje nie tylko zatrudnienie w ramach stosunku pracy, ale także na podstawie umów cywilnoprawnych (art. 2 ust. 1 pkt 11 i 43). Pełnienie funkcji w zarządach osób prawnych jest "wykonywaniem pracy" niezależnie od tego, czy jest odpłatne czy nieodpłatne i czy odbywa się na podstawie zawartej między cudzoziemcem a spółką umowy o pracę, kontraktu menadżerskiego itd., czy wyłącznie na podstawie uchwały o powołaniu go do zarządu. Pewne wątpliwości budzi pełnienie przez cudzoziemców w Polsce funkcji w radach nadzorczych spółek - definicja z art. 2 ust. 1 pkt 40 pomija tę formę aktywności. Pojawiają się zatem poglądy, że nieoparte na żadnej umowie pełnienie funkcji członka rady nadzorczej przez cudzoziemca nie będzie podlegało rygorom ustawy. Wykonywaniem pracy w rozumieniu ustawy nie jest z pewnością prowadzenie przez cudzoziemca własnej działalności gospodarczej na terytorium Polski ani bycie wspólnikiem w spółkach mających siedzibę w Polsce - zasady prowadzenia tych form aktywności gospodarczej przez cudzoziemców są regulowane przez odrębne przepisy - w szczególności ustawę z 2 lutego 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.) oraz ustawę z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. poz. 1650).

●Cudzoziemcy należący do kategorii wymienionych w pkt 1-11a ust. 1 mogą wykonywać pracę w Polsce bez potrzeby uzyskiwania zezwolenia na pracę ani jakiegokolwiek odrębnego pozwolenia na pobyt w Polsce.

●Status uchodźcy, ochrona uzupełniająca i ochrona czasowa są formami ochrony przyznawanymi na zasadach określonych w ustawie z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz.U. nr 128, poz. 1176). Na zasadach określonych w art. 348 i nast. ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec może uzyskać zgodę na pobyt ze względów humanitarnych.

●Zezwolenie na pobyt stały i zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE to zezwolenia pobytowe udzielane na czas nieoznaczony zgodnie z przepisami działu VI (art. 195 i nast. ustawy o cudzoziemcach) cudzoziemcom od dłuższego czasu legalnie przebywającym na terytorium Polski lub w określony sposób związanym z Polską (np. nieposiadającym polskiego obywatelstwa dzieciom polskiego obywatela).

●Punkty 7-9 dotyczą obywateli państw członkowskich UE oraz obywateli Islandii, Norwegii, Lichtensteinu i Szwajcarii. Polska, w przeciwieństwie do niektórych innych państw członkowskich UE, nie przyjęła żadnych przejściowych ograniczeń prawa do wykonywania pracy wobec obywateli państw, które dołączyły do UE później niż Polska.

●Zgodnie z ust. 1 pkt 10-11 pracę w Polsce mogą wykonywać także niektórzy członkowie rodziny obywatela UE (a także Islandii, Norwegii, Lichtensteinu lub Szwajcarii) oraz członkowie rodziny jego małżonka niebędącego obywatelem UE (Islandii, Norwegii itd.).

●Pkt 11a dotyczy cudzoziemców posiadających jedno z zezwoleń na pobyt w Polsce wydanych zgodnie z ustawą o cudzoziemcach, które oprócz prawa pobytu obejmuje także uprawnienie do wykonywania pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej. Powyższe tytuły prawa pobytu w Polsce pozwalają posiadaczowi na pracę tylko na określonych w nich warunkach (a więc np. zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej nie uprawnia cudzoziemca do pracy u podmiotu trzeciego).

●Cudzoziemcy, którzy nie należą do żadnej z kategorii wymienionych powyżej, mogą wykonywać pracę w Polsce, jeśli spełniają warunki określone w pkt 12 ust. 1 komentowanego przepisu - tj. po pierwsze co do zasady posiadają zezwolenie na pracę, a po drugie - posiadają odpowiednie prawo pobytu w Polsce (wymienione w lit. a-f tego przepisu). Warunki te muszą być spełnione łącznie. Prawem pobytu uprawniającym do wykonywania pracy jest m.in. odpowiednia wiza (lit. a) lub odpowiednie zezwolenie na pobyt czasowy (lit. c). Zezwolenie na pobyt czasowy jest w praktyce tytułem prawa pobytu, o jaki cudzoziemiec może się ubiegać, kiedy już przebywa w Polsce na podstawie wizy (ewentualnie w ramach ruchu bezwizowego) - wniosek o wydanie zezwolenia musi bowiem złożyć osobiście w Polsce (art. 105 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Odpowiednie prawo pobytu ma też cudzoziemiec, który oczekuje na zakończenie postępowania w sprawie wydania zezwolenia na pobyt, o ile dotychczas posiadane prawo pobytu uprawniało go łącznie z zezwoleniem na pracę do wykonywania pracy w Polsce i złożył wniosek w odpowiednim terminie (litera b). Litery d i e zrównują z polskimi tytułami prawa pobytu także odpowiednie tytuły prawa pobytu, przyznane przez inne państwo UE. Litera f dotyczy prawa pobytu w ramach ruchu bezwizowego. Do 30 kwietnia 2014 r. pobyt w Polsce w ramach ruchu bezwizowego uprawniał łącznie z zezwoleniem na pracę do wykonywania pracy tylko pod warunkiem, że umowa o ruchu bezwizowym przewidywała możliwość wykonywania pracy przez cudzoziemców. Obecnie należy przyjąć, że cudzoziemiec, który przyjechał do Polski w ramach ruchu bezwizowego i posiada zezwolenie na pracę w tym okresie, może przez okres pobytu dopuszczalnego w ramach ruchu bezwizowego wykonywać pracę bez potrzeby uzyskania odrębnego tytułu prawa pobytu.

●Ustęp 2 wymienia kategorie cudzoziemców zwolnione z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Punkty od 1 do 4 wymieniają cudzoziemców posiadających określone rodzaje zezwoleń na pobyt czasowy - w szczególności zezwolenie na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela polskiego lub cudzoziemca posiadającego własny tytuł prawa do pobytu w Polsce, również w szczególnych sytuacjach, takich jak śmierć obywatela polskiego lub cudzoziemca posiadającego tytuł prawa do pobytu czy rozwód, a także pod określonymi warunkami - zezwolenie na pobyt czasowy dla cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE udzielone przez inny kraj UE, dla cudzoziemca będącego ofiarą handlu ludźmi lub cudzoziemca przybywającego do Polski w celu odbywania studiów lub prowadzenia badań naukowych. Punkt 5 odnosi się do cudzoziemca oczekującego na zakończenie postępowania w sprawie wydania odpowiedniego zezwolenia na pobyt, o ile dotychczas posiadane prawo pobytu uprawniało go do wykonywania pracy w Polsce bez zezwolenia na pracę. Punkt 6 dotyczy cudzoziemców - posiadaczy ważnej Karty Polaka przyznawanej zgodnie z ustawą z 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. nr 180, poz. 1280). W pkt 7 jest mowa o cudzoziemcu ubiegającym się o nadanie statusu uchodźcy, jeżeli z niedotyczących go przyczyn po 6 miesiącach od złożenia wniosku nie została jeszcze wydana decyzja. Punkt 8 dotyczy cudzoziemców uprawnionych do pracy w innym kraju UE (lub Islandii, Norwegii, Lichtensteinu albo Szwajcarii), czasowo delegowanych z tego kraju do pracy w Polsce.

●Punkt 9 ust. 2 omawianego artykułu odsyła do odrębnych przepisów, które mogą przewidywać zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Przepisy te to przede wszystkim rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 20 lipca 2011 r. w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium RP jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz.U. nr 155, poz. 919). Rozporządzenie wymienia 22 kategorie cudzoziemców, od których nie jest wymagane posiadanie zezwolenia na pracę, m.in. osoby prowadzące określone szkolenia, nauczycieli języków obcych, dziennikarzy, sportowców, artystów, duchownych czy studentów, a także obywateli Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdowy, Rosji lub Ukrainy, wykonujących pracę przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy - w przypadku tych cudzoziemców obowiązek uzyskania zezwolenia na pracę jest zastąpiony uproszczoną procedurą rejestracji zamiaru powierzenia wykonywania pracy we właściwym powiatowym urzędzie pracy. Wyjątki od obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę mogą być przewidziane też w innych przepisach - m.in. ustawa z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) w art. 109 ust. 3 pozwala uczelniom zatrudniać cudzoziemców bez zezwolenia na pracę na stanowisku nauczyciela akademickiego, zaś ustawa z 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz.U. nr 96, poz. 619 ze zm.) w art. 93 dopuszcza zatrudnianie cudzoziemców bez zezwolenia na pracę w jednostkach naukowych jako pracowników naukowych.

Zezwolenie na pracę jest wymagane, jeżeli cudzoziemiec:

1) wykonuje pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) w związku z pełnieniem funkcji w zarządzie osoby prawnej wpisanej do rejestru przedsiębiorców lub będącej spółką kapitałową w organizacji przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres przekraczający łącznie 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy;

3) wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres przekraczający 30 dni w roku kalendarzowym do oddziału lub zakładu podmiotu zagranicznego albo podmiotu powiązanego, w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, z pracodawcą zagranicznym;

4) wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego, nieposiadającego oddziału, zakładu lub innej formy zorganizowanej działalności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jest delegowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu realizacji usługi o charakterze tymczasowym i okazjonalnym (usługa eksportowa);

5) wykonuje pracę u pracodawcy zagranicznego i jest delegowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres przekraczający 30 dni w ciągu kolejnych 6 miesięcy w innym celu niż wskazany w pkt 2-4.

●Przepis wymienia pięć przypadków wykonywania pracy przez cudzoziemca, w których wymagane jest zezwolenie na pracę. Uważamy, że artykuł ten ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do art. 87 ust. 1 pkt 12 ustawy. Przypadki wykonywania przez cudzoziemca pracy, niemieszczące się w żadnym z 5 punktów komentowanego artykułu (i niewymienione w art. 87 ust. 1), nie wymagają więc zezwolenia na pracę, są to niejako kolejne wyjątki od obowiązku posiadania tego zezwolenia (np. delegowani pracownicy przebywający w Polsce krócej niż 30 dni). Powyższy pogląd odpowiada praktyce, gdyż konsulowie wydają krótkoterminowe wizy (poniżej 30 dni) w celach służbowych delegowanym do Polski pracownikom bez żądania przedłożenia zezwolenia na pracę.

●Zezwolenie typu A to przypadek, kiedy polski pracodawca (tj. pracodawca mający miejsce zamieszkania lub siedzibę, ewentualnie np. oddział, zakład w Polsce) bezpośrednio zatrudnia cudzoziemca do pracy w Polsce. Takie zatrudnienie cudzoziemca na choćby jeden dzień wymaga uzyskania zezwolenia na pracę.

●Zezwolenie typu B jest właściwe w sytuacji powierzania cudzoziemcowi funkcji w zarządzie polskiej osoby prawnej (przede wszystkim spółki) lub spółki kapitałowej w organizacji. Przepis przewiduje wymóg posiadania zezwolenia na pracę tylko, jeśli pełniący funkcję w zarządzie cudzoziemiec będzie przebywać na terytorium Polski przez okres dłuższy niż 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy. Budzi wątpliwość, czy cudzoziemiec - członek zarządu polskiej spółki pełniący swoją funkcję na podstawie umowy o pracę lub kontraktu menedżerskiego ze spółką, który przebywa w Polsce w związku z pełnieniem tej funkcji krócej niż przez 6 miesięcy na rok, też potrzebuje zezwolenia na pracę. Z przebiegu zmian ustawy na przestrzeni ostatnich lat wynika, że intencją ustawodawcy było całkowite zwolnienie członków zarządu polskich spółek, którzy nie przebywają wystarczająco często w Polsce, z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Stąd, uważamy, że zezwolenie na pracę nie jest niezbędne w przypadku, jeżeli członek zarządu przebywa w Polsce krócej niż 6 miesięcy na rok, nawet jeżeli łączy go ze spółką polską umowa o pracę lub kontrakt menedżerski.

●Delegowanie pracownika przez zagranicznego pracodawcę do swojego polskiego oddziału lub zakładu albo do podmiotu powiązanego z zagranicznym pracodawcą wymaga uzyskania zezwolenia typu C. Chodzi tutaj w praktyce o tzw. wewnątrzkorporacyjne delegowanie pracownika (np. do spółki córki zagranicznego pracodawcy). W tym przypadku podmiotem uzyskującym zezwolenie na pracę i pozostającym pracodawcą pracownika przez cały okres delegowania jest wyłącznie pracodawca zagraniczny. Delegowanie na okres do 30 dni w ciągu roku kalendarzowego jest w naszej ocenie zwolnione z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę, gdyż nie ma możliwości uzyskania zezwolenia na pracę dla takiego pracownika (por. uwagi powyżej).

●Natomiast delegowanie pracownika przez pracodawcę zagranicznego nie do powiązanego podmiotu, ale w celu świadczenia w Polsce usługi eksportowej, wymaga zezwolenia typu D. Zezwolenie na pracę na podstawie tego przepisu może być wydane, jeśli usługa spełnia przesłanki tymczasowości i okazjonalności. Pojęcia te nie zostały wyjaśnione w ustawie. Jak jednak wynika z orzecznictwa, "Przez »tymczasowy« należy (...) rozumieć: mający istnieć tylko przez najbliższy, przez krótki czas, nie na stałe, czasowy, przejściowy, prowizoryczny i niestały. Natomiast pojęcie »okazjonalny« należy rozumieć jako: odnoszący się do określonej okazji - okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej, okolicznościowy, nieczęsto się zdarzający, spotykany, widywany rzadko, od czasu do czasu, przypadkowo, rzadki, okazyjny. Z przytoczonych definicji wynika, iż oba pojęcia dotyczą sytuacji wyjątkowych, rzadkich i krótkotrwałych" (wyrok WSA w Warszawie z 10 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 92/10, LEX nr 643841).

●Zezwolenie typu E będzie natomiast właściwe w przypadku delegowania cudzoziemca przez zagranicznego pracodawcę do pracy w Polsce na okres przekraczający 30 dni w ciągu kolejnych 6 miesięcy, w innym celu niż wskazany w pkt 2-4. Cudzoziemcami, których ono dotyczy, są np. osoby skierowane do Polski w celu prowadzenia długookresowych rozmów handlowych lub dokonania analiz rynkowych.

1. Zezwolenie na pracę jest wydawane na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi.

1a. Przedłużenie zezwolenia następuje na pisemny wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi, złożony nie wcześniej niż w terminie 90 dni i nie później niż w terminie 30 dni przed upływem okresu ważności zezwolenia.

2. W postępowaniu o wydanie, przedłużenie lub uchylenie zezwolenia na pracę cudzoziemca stroną postępowania jest wyłącznie podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi.

●Do złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na pracę uprawniony jest tylko pracodawca, który ma zamiar powierzyć cudzoziemcowi pracę. Sam cudzoziemiec nie może złożyć wniosku.

●Także wniosek o przedłużenie zezwolenia powinien zostać złożony przez podmiot powierzający cudzoziemcowi pracę. Powinno to nastąpić nie wcześniej niż w terminie 90 dni i nie później niż w terminie 30 dni przed upływem okresu ważności zezwolenia. W razie zachowania terminu pracę cudzoziemca w Polsce uznaje się za legalną do czasu wydania decyzji o przedłużeniu zezwolenia, choćby w międzyczasie zezwolenie formalnie wygasło (art. 88g ust. 1a ustawy). Złożenie wniosku o przedłużenie zezwolenia po terminie nie jest podstawą do odmowy wydania takiego przedłużenia, jednak od chwili wygaśnięcia zezwolenia do czasu wydania decyzji o przedłużeniu cudzoziemiec nie będzie uprawniony do wykonywania pracy.

●Stroną postępowania o wydanie zezwolenia na pracę jest wyłącznie pracodawca. W konsekwencji sam cudzoziemiec nie ma prawa uczestniczenia w tym postępowaniu, przeglądania jego akt, składania pism itp. Nie jest również uprawniony do złożenia odwołania od niekorzystnej dla niego decyzji ani do zaskarżenia ostatecznej decyzji do sądu administracyjnego.

1. Zezwolenie na pracę jest wydawane przez wojewodę:

1) w przypadku, o którym mowa w art. 88 pkt 1 i 2, właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi;

2) w przypadku, o którym mowa w art. 88 pkt 3, właściwego ze względu na siedzibę podmiotu, do którego cudzoziemiec jest delegowany;

3) w przypadku, o którym mowa w art. 88 pkt 4, właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu, na rzecz którego jest świadczona usługa, a jeżeli podmiot ten ma siedzibę lub miejsce zamieszkania za granicą - ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

4) w przypadku, o którym mowa w art. 88 pkt 5, właściwego ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

2. W przypadku zmiany właściwości wojewody ze względu na zmianę siedziby lub miejsca zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy, siedziby podmiotu, do którego cudzoziemiec jest delegowany albo głównego miejsca wykonywania pracy, właściwość wojewody do prowadzenia postępowania o przedłużenie zezwolenia określa się na dzień złożenia wniosku.

3. W przypadku gdy specyfika wykonywanej przez cudzoziemca pracy nie pozwala na wskazanie głównego miejsca jej wykonywania, zezwolenie wydaje wojewoda mazowiecki.

●Organem właściwym do wydania zezwolenia na pracę jest wojewoda. Właściwość miejscowa wojewody zależy od rodzaju zezwolenia na pracę. W przypadku zezwolenia typu:

a) A i B - wojewoda stojący na czele województwa, w którym jest siedziba pracodawcy (lub miejsce zamieszkania w przypadku pracodawcy będącego osobą fizyczną).

b) C - wojewoda właściwy ze względu na siedzibę podmiotu, do którego cudzoziemiec ma być delegowany;

c) D - wojewoda właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania odbiorcy usługi eksportowej, ewentualnie w braku siedziby lub miejsca zamieszkania w Polsce - wojewoda właściwy ze względu na główne miejsce wykonywania pracy;

d) E - wojewoda województwa będącego głównym miejscem wykonywania pracy cudzoziemca.

W postępowaniu o przedłużenie zezwolenia właściwy będzie wojewoda według siedziby/miejsca zamieszkania na dzień złożenia wniosku o przedłużenie. Gdy nie jest możliwe określenie głównego miejsca wykonywania pracy przez cudzoziemca, właściwy będzie wojewoda mazowiecki.

1. W przypadku, o którym mowa w art. 88 pkt 1, wojewoda wydaje zezwolenie, jeżeli:

1) wysokość wynagrodzenia, która będzie określona w umowie z cudzoziemcem nie będzie niższa od wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku;

2) podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi dołączył do wniosku o wydanie zezwolenia na pracę informację starosty właściwego ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy, sporządzoną z uwzględnieniem pierwszeństwa dostępu do rynku pracy dla obywateli polskich oraz cudzoziemców, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 1-11.

1a. W przypadku gdy specyfika pracy wykonywanej przez cudzoziemca nie pozwala na wskazanie głównego miejsca jej wykonywania, informację, o której mowa w ust. 1 pkt 2, wydaje starosta właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi.

2. Informację, o której mowa w ust. 1 pkt 2, starosta wydaje na wniosek podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi w terminie:

1) nie dłuższym niż 14 dni od dnia złożenia oferty pracy w powiatowym urzędzie pracy, jeżeli z analizy rejestrów bezrobotnych i poszukujących pracy nie wynika, że istnieje możliwość zorganizowania rekrutacji;

2) nie dłuższym niż 21 dni od dnia złożenia oferty pracy w przypadku organizowania rekrutacji wśród bezrobotnych i poszukujących pracy.

3. Wojewoda wydaje zezwolenie bez konieczności uzyskania informacji, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jeżeli:

1) zawód, w którym cudzoziemiec ma wykonywać pracę, lub rodzaj pracy, która ma być mu powierzona, znajduje się w wykazie, o którym mowa w art. 10 ust. 4 pkt 1, określonym przez wojewodę właściwego ze względu na główne miejsce wykonywania pracy;

2) wydaje przedłużenie zezwolenia na pracę dla tego samego cudzoziemca i na tym samym stanowisku;

3) brak takiej konieczności wynika z odrębnych przepisów.

4. W przypadku, o którym mowa w art. 88 pkt 2, wojewoda wydaje zezwolenie, jeżeli podmiot, którego członkiem zarządu ma być cudzoziemiec:

1) w roku podatkowym poprzedzającym złożenie wniosku osiągnął dochód nie niższy niż 12-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwie w trzecim kwartale roku poprzedzającego złożenie wniosku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 90 ust. 7 oraz zatrudnia na czas nieokreślony i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres co najmniej roku poprzedzającego złożenie wniosku co najmniej dwóch pracowników, którzy nie podlegają obowiązkowi posiadania zezwolenia na pracę lub

2) wykaże posiadanie środków lub prowadzenie działań pozwalających na spełnienie w przyszłości warunków określonych w pkt 1, w szczególności przez prowadzenie działalności przyczyniającej się do wzrostu inwestycji, transferu technologii, wprowadzania korzystnych innowacji lub tworzenia miejsc pracy.

5. Wojewoda może, w przypadkach uzasadnionych sytuacją na rynku pracy, ograniczyć w zezwoleniu na pracę zakres wykonywanych przez cudzoziemca zadań do czynności zarządzających i reprezentacji podmiotu.

6. W przypadkach, o których mowa w art. 88 pkt 3-5, wojewoda wydaje zezwolenie, jeżeli:

1) wykonywanie pracy przez cudzoziemca będzie odbywało się na warunkach zgodnych z art. 673 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy;

2) wysokość wynagrodzenia, która będzie przysługiwała cudzoziemcowi za wykonywanie pracy, nie będzie niższa o więcej niż 30% od wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwie, ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 90 ust. 7;

3) pracodawca zagraniczny wskazał osobę przebywającą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, posiadającą dokumenty potwierdzające wypełnienie obowiązków określonych w pkt 1 oraz 2 i upoważnioną do reprezentowania pracodawcy wobec wojewody oraz organów, o których mowa w art. 88f ust. 3, jeżeli okres delegowania cudzoziemca przekracza 30 dni w roku kalendarzowym.

7. W przypadku złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca w niepełnym wymiarze czasu pracy lub na podstawie umowy cywilnoprawnej, wojewoda uwzględnia wysokość wynagrodzenia, która będzie określona w umowie z cudzoziemcem proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy lub przewidywanego okresu wykonywania zobowiązań wynikających z umowy.

8. Wojewoda wydaje zezwolenie na pracę bez uwzględnienia warunków, o których mowa w ust. 1-5 i 7, w przypadku cudzoziemca, który:

1) w okresie 3 lat poprzedzających złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę ukończył szkołę lub uczelnię wyższą z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo innego państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Konfederacji Szwajcarskiej lub

2) przez 3 lata poprzedzające złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę przebywał legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 110 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, a pobyt był nieprzerwany w rozumieniu art. 64 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach.

9. Jeżeli cudzoziemiec ma wykonywać pracę w związku z realizacją umowy, której przedmiotem jest udostępnienie lub wynajem pracowników przez podmiot z siedzibą w państwie innym niż państwa członkowskie Unii Europejskiej, państwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Konfederacja Szwajcarska, wojewoda wydaje zezwolenie na pracę w sytuacji, gdy podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi prowadzi działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez oddział, który zgodnie z art. 18 uzyskał wpis do rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia.

10. Jeżeli podmiotem powierzającym cudzoziemcowi wykonywanie pracy jest agencja pracy tymczasowej, a zezwolenie dotyczy pracy cudzoziemca w charakterze pracownika tymczasowego, stosuje się przesłanki określone w ust. 1-3.

11. Przepisy ust. 1-3 stosuje się do podmiotów powierzających cudzoziemcowi wykonywanie pracy, które nie są pracodawcami w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 25.

●Przepis określa warunki, od których spełnienia uzależnione jest wydanie zezwoleń na pracę poszczególnych rodzajów. W przypadku zezwolenia typu A po pierwsze, wynagrodzenie cudzoziemca nie może być niższe od wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku. Wymóg ten zapobiega przypadkom dyskryminacji wynagrodzeniowej wymierzonej w cudzoziemców, a jednocześnie chroni polskich pracowników przed konkurencją ze strony zagranicznych pracowników, którzy skłonni byliby wykonywać tę samą pracę za niższe wynagrodzenie.

●Drugim warunkiem jest dołączenie przez pracodawcę do wniosku o zezwolenie na pracę typu A opinii starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy w oparciu o rejestry bezrobotnych i poszukujących pracy lub o negatywnym wyniku rekrutacji organizowanej dla pracodawcy. Tryb wydawania tej opinii jest określony w par. 5 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca (Dz.U. nr 16, poz. 84). Aby ją uzyskać, pracodawca musi złożyć w powiatowym urzędzie pracy ofertę pracy na stanowisku, które planuje powierzyć cudzoziemcowi. Oferta powinna wskazywać podstawowe warunki zatrudnienia na tym stanowisku oraz określać wymogi, jakie muszą spełniać kandydaci. Na podstawie tych danych urząd pracy sprawdza, czy wśród osób zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy są kandydaci spełniający wymagania, a jeśli takich kandydatów zidentyfikuje, to organizuje rekrutację - tj. kieruje ich do pracodawcy. W praktyce pracodawcy często podają w ofertach pracy kierowanych do urzędu pracy wymagania sformułowane tak, by trudno było spełnić je komukolwiek innemu poza tym cudzoziemcem. Starosta nie bierze jednak pod uwagę wskazanych w ofercie pracy wymagań, jeżeli są one zaniżone lub zawyżone w stosunku do pracy, którą cudzoziemiec ma wykonywać. Wymagania takie jak np. znajomość języka tureckiego na stanowisku, które nie będzie miało nic wspólnego z kontaktami z Turcją, np. na stanowisku sprzątaczki, zostaną więc pominięte. Powyższą opinię wydaje starosta właściwy ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca, a jeśli nie można wskazać głównego miejsca jej wykonywania, to starosta właściwy ze względu na siedzibę podmiotu powierzającego pracę. Ostatnia nowelizacja wydłużyła terminy, w których starosta jest zobowiązany wydać opinię. Obecnie starosta wydaje opinię w terminie 14 dni, jeśli nie znajdzie żadnych kandydatów na stanowisko, lub w terminie 21 dni, jeśli przystąpi do prowadzenia rekrutacji.

●Ustęp 3 wymienia przypadki, w których uzyskanie informacji starosty nie jest wymagane. Zgodnie z pkt 1 przypadek taki zachodzi, jeśli cudzoziemiec ma wykonywać zawód lub rodzaj pracy wymieniony w kryteriach wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców, wydawanych przez poszczególnych wojewodów zgodnie z art. 10 ust. 4 pkt 1 ustawy w drodze rozporządzeń dla danych województw. Przykładowo, zgodnie z rozporządzeniem wojewody mazowieckiego z 30 czerwca 2009 r., w województwie mazowieckim uzyskanie opinii starosty nie jest wymagane m.in. w przypadku zbrojarza, cieśli lub montera konstrukcji budowlanych. Punkt 2 dotyczy wniosku o przedłużenie zezwolenia na pracę dla tego samego cudzoziemca na tym samym stanowisku. Punkt 3 odsyła zaś do przypadków wskazanych w odrębnych przepisach - tj. rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 stycznia 2009 r. w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców (Dz.U. nr 16, poz. 85). Rozporządzenie to wymienia w par. 3 kilka kategorii cudzoziemców, dla których uzyskanie zezwolenia na pracę jest możliwe bez uzyskania opinii starosty - są to m.in. 1) cudzoziemcy upoważnieni do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego w jego oddziale lub przedstawicielstwie; 2) obywatele Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdowy, Rosji lub Ukrainy, wykonujący prace pielęgnacyjno-opiekuńcze lub jako pomoc domowa na rzecz osób fizycznych w gospodarstwie domowym; 3) obywatele Armenii, Białorusi, Gruzji, Mołdowy, Rosji lub Ukrainy, którzy w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę wykonywali pracę w warunkach zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę (por. komentarz do art. 87 ustawy) pod warunkiem spełnienia dodatkowych wymogów.

●W przypadku zezwolenia typu B podmiot, w którym cudzoziemiec ma pełnić funkcję jako członek zarządu, powinien wykazać odpowiednią wysokość dochodu w roku poprzedzającym (12-krotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwie) oraz wykazać, że przez co najmniej rok przed złożeniem wniosku zatrudniał co najmniej dwóch pracowników niewymagających zezwolenia na pracę w pełnym wymiarze na czas nieokreślony, a ewentualnie wykazać posiadanie środków lub prowadzenie działań, które w przyszłości pozwolą spełnić powyższy warunek. Wnioskodawca może wykazywać tę okoliczność przy pomocy wszelkich argumentów - ocena należy do wojewody. Ustęp 5 komentowanego artykułu pozwala wojewodzie ograniczyć w zezwoleniu na pracę zakres wykonywanych przez cudzoziemca zadań do czynności zarządzających i reprezentacji podmiotu, jeśli uzasadnia to sytuacja na rynku pracy. Sytuację tę ocenia wojewoda.

●Zgodnie z ust. 6 wojewoda wydaje zezwolenia typu C, D i E w razie spełnienia trzech warunków. Po pierwsze warunki zatrudnienia cudzoziemca delegowanego do Polski muszą odpowiadać wymogom z art. 67³ k.p. - tj. być nie mniej korzystne niż wynikające z polskich przepisów w zakresie kwestii wymienionych w art. 67² k.p. (w szczególności co do norm i wymiaru czasu pracy oraz okresów odpoczynku dobowego i tygodniowego, wymiaru urlopu wypoczynkowego, minimalnego wynagrodzenia za pracę, wysokości dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych i in.). Po drugie, wynagrodzenie dla delegowanego cudzoziemca musi być nie niższe o ponad 30 proc. od wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w województwie. Trzeci warunek ma zastosowanie tylko w razie delegowania cudzoziemca na okres ponad 30 dni w roku kalendarzowym. W takim przypadku pracodawca musi wskazać we wniosku upoważnioną osobę przebywającą w Polsce, posiadającą dokumenty na potwierdzenie spełnienia pierwszego i drugiego warunku i upoważnioną do kontaktów w imieniu pracodawcy z wojewodą oraz innymi organami (m.in. urzędem skarbowym, ZUS, PIP, Strażą Graniczną) w sprawach dotyczących zatrudniania cudzoziemca.

●Zgodnie z ust. 7 wobec cudzoziemców, którzy mają zostać zatrudnieni w niepełnym wymiarze czasu pracy lub na podstawie umowy cywilnoprawnej, minimalne progi wynagrodzenia określone w poprzednich ustępach są obniżone proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy.

●Ustęp 8 przewiduje w przypadku niektórych kategorii cudzoziemców zwolnienie z obowiązku spełnienia wymogów dotyczących zezwolenia A i B - tj. w przypadku cudzoziemca, który w okresie 3 lat poprzedzających złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę ukończył szkołę lub uczelnię wyższą z siedzibą w Polsce lub innym kraju UE (Islandii, Norwegii, Lichtensteinu lub Szwajcarii); cudzoziemca, który przez 3 lata poprzedzające złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pracę przebywał w sposób nieprzerwany legalnie na terytorium RP (z wyjątkami), a także cudzoziemców wymienionych w par. 2 cytowanego powyżej rozporządzenia z 29 stycznia 2009 r., tj. w szczególności członków rodziny pracowników przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych itp., oraz cudzoziemców pracujących jako służba domowa tych osób.

●Ustęp 9 dotyczy delegowania pracownika do Polski w warunkach stanowiących udostępnienie lub wynajem pracowników przez podmiot z siedzibą poza UE (Islandią, Norwegią, Lichtensteinem lub Szwajcarią). W takiej sytuacji warunkiem wydania zezwolenia jest posiadanie przez ten podmiot w Polsce oddziału wpisanego do rejestru podmiotów prowadzących agencje zatrudnienia.

●Ustęp 10 przesądza, że wymogi określone w ust. 1-3 stosuje się również, gdy pracodawcą uzyskującym zezwolenie na pracę jest agencja pracy tymczasowej, a zezwolenie dotyczy pracownika tymczasowego. Ustęp 11 przesądza natomiast, że wymogi przewidziane w tych ustępach mają zastosowanie nie tylko do pracodawców, ale także do podmiotów nieposiadających statusu pracodawcy (czyli np. zleceniodawców powierzających cudzoziemcowi wykonywanie usług w oparciu o umowę cywilnoprawną).

Uzyskanie zezwolenia na pracę nie zwalnia z określonych odrębnymi przepisami wymogów, od spełnienia których uzależnione jest wykonywanie zawodów regulowanych lub działalności.

●Niespełnianie przez cudzoziemca wymagań kwalifikacyjnych i innych warunków w przypadku zamiaru powierzenia wykonywania pracy w zawodzie regulowanym jest jedną z przesłanek odmowy wydania zezwolenia wymienionych w art. 88j pkt 9, zaś zgodnie z art. 88k ust. 1 pkt 4 ustawy zaprzestanie spełniania tych wymogów uzasadnia uchylenie zezwolenia na pracę. W postępowaniu o wydanie zezwolenia na pracę pracodawca powinien więc wykazać spełnianie tych wymogów przez cudzoziemca.

●Gdyby mimo niewykazania posiadania odpowiednich uprawnień przez cudzoziemca zezwolenie zostało jednak wydane, to posiadanie przez cudzoziemca zezwolenia na pracę nie zwalnia go od obowiązku spełnienia tych wymogów. Cudzoziemiec wykonujący w Polsce zawód regulowany bez posiadania odpowiednich uprawnień nie może na obronę przed ewentualną odpowiedzialnością powoływać faktu posiadania zezwolenia na pracę.

●Wykonywanie zawodu regulowanego bez odpowiednich uprawnień nie stanowi jednak nielegalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca w rozumieniu ustawy, a jedynie grozi odpowiedzialnością przewidzianą w odrębnych przepisach.

1. Zezwolenie na pracę jest wydawane na czas określony, nie dłuższy niż 3 lata i może być przedłużane.

2. W przypadku gdy cudzoziemiec pełni funkcję w zarządzie osoby prawnej, która na dzień złożenia wniosku zatrudnia powyżej 25 osób, wojewoda może wydać zezwolenie na pracę na okres nie dłuższy niż 5 lat.

3. W przypadku delegowania cudzoziemca przez pracodawcę zagranicznego w celu realizacji usługi eksportowej, wojewoda wydaje zezwolenie na pracę na okres delegowania.

4. W przypadkach określonych w kryteriach, o których mowa w art. 10 ust. 3, wojewoda może ograniczyć okres, na który wydaje zezwolenie na pracę.

5. Do przedłużenia zezwolenia na pracę stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wydawania zezwolenia na pracę.

●Przepis określa okresy, na jakie mogą być wydawane poszczególne rodzaje zezwoleń na pracę. Co do zasady maksymalnym terminem są 3 lata, natomiast zezwolenie typu B może być wydane na okres do 5 lat, jeżeli podmiot, w którym cudzoziemiec będzie pełnił funkcję członka zarządu, zatrudnia ponad 25 osób. Zezwolenie typu E wydaje się zaś na okres delegowania - w tym przypadku nie znajduje zastosowania przewidziane w ust. 1 ograniczenie maksymalnego okresu zezwolenia do 3 lat.

●Ustęp 4 upoważnia poszczególnych wojewodów do ograniczenia długości okresów, na jakie mogą być wydane zezwolenia na pracę w danym województwie. Przykładowo, w województwie mazowieckim co do zasady pierwsze zezwolenie wydawane jest na okres do 12 miesięcy, zaś kolejne przedłużenia na okres do 2 lat. Istnieją też wyjątki - np. na pracę w zawodach określonych w załączniku (zbrojarz, cieśla, monter konstrukcji budowlanych i in.) wydawane są na okres nie dłuższy niż 2 lata, a przypadku delegowania cudzoziemca w celu realizacji usługi eksportowej, maksymalny okres zezwolenia to 3 lata.

●Przepis wyraźnie przewiduje, że zezwolenie na pracę może być przedłużane. Postępowanie w sprawie przedłużenia zezwolenia na pracę przebiega analogicznie jak postępowanie w sprawie jego wydania (wyłączone są niektóre wymogi - np. wymóg uzyskania opinii starosty - por. komentarz do art. 88c powyżej).

1. Zezwolenie na pracę jest wydawane dla określonego cudzoziemca. Zezwolenie na pracę określa podmiot powierzający wykonywanie pracy przez cudzoziemca i stanowisko lub rodzaj pracy wykonywanej przez cudzoziemca oraz okres ważności zezwolenia. W przypadkach, o których mowa w art. 88 pkt 3 i 4, w zezwoleniu na pracę określany jest podmiot, do którego cudzoziemiec jest delegowany. Jeżeli zezwolenie dotyczy pracy cudzoziemca w charakterze pracownika tymczasowego, w zezwoleniu na pracę określany jest pracodawca użytkownik.

1a. Zmiana siedziby lub miejsca zamieszkania, nazwy lub formy prawnej podmiotu powierzającego cudzoziemcowi wykonywanie pracy lub przejęcie zakładu pracy lub jego części przez innego pracodawcę nie wymagają wydania nowego zezwolenia na pracę.

1b. Podmiot powierzający cudzoziemcowi wykonywanie pracy może powierzyć mu na okresy łącznie nieprzekraczające 30 dni w roku kalendarzowym wykonywanie pracy o innym charakterze lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę, jeżeli zostały spełnione pozostałe warunki określone w zezwoleniu na pracę oraz wymagania, o których mowa w art. 88d. W takim przypadku uzyskanie zezwolenia na pracę określającego nowe okoliczności nie jest wymagane.

2. Zezwolenie na pracę jest wydawane w trzech egzemplarzach, z których dwa otrzymuje podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi.

3. Na wniosek innego wojewody, naczelnika właściwego urzędu skarbowego, terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, konsula, organu Państwowej Inspekcji Pracy, Służby Celnej, Straży Granicznej lub Policji wojewoda przekazuje kopie wydanych decyzji w sprawie zezwoleń na pracę oraz informacji, o których mowa w art. 88i.

4. Minister właściwy do spraw pracy, wojewodowie oraz wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy gromadzą i przetwarzają dane dotyczące cudzoziemców, zezwoleń na pracę, kontroli przestrzegania przepisów ustawy i toczących się w tych sprawach postępowań, w zakresie niezbędnym do realizacji przepisów ustawy.

●Ustęp 1 określa podstawowe elementy treści zezwolenia na pracę. Wzór zezwolenia na pracę jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca. Zgodnie z tym wzorem, poza elementami wskazanymi w ust. 1 zezwolenie określa także rodzaj stosunku prawnego, na podstawie którego cudzoziemiec będzie wykonywać pracę, oraz minimalne wynagrodzenie, jakie powinien otrzymywać.

●Zezwolenie wydaje się w trzech egzemplarzach, z których dwa otrzymuje pracodawca. Cudzoziemiec nie otrzymuje od wojewody odrębnego egzemplarza zezwolenia, zgodnie z art. 88h ust. 1 pkt 4 ma jednak prawo otrzymać jeden egzemplarz zezwolenia od podmiotu powierzającego mu wykonywanie pracy.

●Ustępy 3 i 4 stanowią podstawę do przekazywania przez wojewodę dokumentów dotyczących zezwolenia na pracę innym organom (m.in. ZUS, PIP, Straży Granicznej). Ustęp 4 przesądza, że przetwarzanie danych osobowych cudzoziemca w toku postępowań realizujących przepisy ustawę jest legalne.

●Ustępy 1a i 1b określają przypadki, w których mimo pewnych zmian dotyczących podmiotu powierzającego pracę lub warunków wykonywania pracy, zezwolenie na pracę zachowuje ważność. Nowe zezwolenie na pracę nie jest potrzebne w razie zmiany siedziby (miejsca zamieszkania) podmiotu powierzającego pracę, zmiany jego nazwy lub formy prawnej oraz przejścia części lub całości zakładu pracy na inny podmiot. Ustęp 1b uprawnia pracodawcę cudzoziemca do powierzenia mu innej pracy niż określona w zezwoleniu na pracę, na czas nieprzekraczający łącznie 30 dni w roku kalendarzowym.

1. Zobowiązanie do wykonywania czynności wynikających z umowy cywilnoprawnej lub obowiązek świadczenia pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wygasają, w przypadku gdy cudzoziemiec przestał spełniać warunki określone w art. 87.

1a. Jeżeli termin na złożenie wniosku o wydanie przedłużenia zezwolenia na pracę u tego samego pracodawcy i na tym samym stanowisku został zachowany i wniosek nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie, pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalną od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja o udzieleniu przedłużenia zezwolenia na pracę stanie się ostateczna.

1b. Do cudzoziemca, który złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 114 ust. 1, art. 126 ust. 1, art. 127 lub art. 142 ust. 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w celu kontynuowania pracy wykonywanej zgodnie z posiadanym przez siebie zezwoleniem na pracę lub zezwoleniem na pobyt czasowy stosuje się przepis ust. 1a.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, strony zachowują prawo do odszkodowania, jeżeli odmowa lub uchylenie zezwolenia na pracę było wynikiem niezachowania należytej staranności, o ile przepisy szczególne albo treść umowy nie stanowią inaczej.

●Zgodnie z ust. 1 istniejące po stronie cudzoziemca zobowiązanie do świadczenia pracy lub usług wynikających z umowy cywilnoprawnej wygasa z mocy prawa w sytuacji, gdy cudzoziemiec przestał być uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Polski zgodnie z art. 87.

●Utrata przez cudzoziemca uprawnienia do wykonywania pracy w Polsce nie unicestwia całego stosunku umownego między cudzoziemcem a podmiotem powierzającym mu pracę, a jedynie zobowiązanie cudzoziemca do wykonywania pracy czy usług. W takim przypadku nie otrzyma on także wynagrodzenia. Wygaśnięcie obciążającego cudzoziemca obowiązku wykonywania pracy lub świadczenia usług jest też uzasadnioną przyczyną pozwalającą pracodawcy lub zleceniodawcy na wypowiedzenie stosunku pracy czy zlecenia.

●W orzecznictwie pojawił się jednak także odmienny pogląd (choć bez poparcia go uzasadnieniem), iż cały stosunek umowny między cudzoziemcem a pracodawcą wygasa z chwilą utraty przez niego uprawnień do pracy w Polsce (wyrok NSA z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 936/10, ONSAiWSA 2012/1/8). Wobec braku wyraźnego określenia takiego skutku w ustawie ten pogląd należy jednak uznać za niesłuszny.

●Zgodnie z ust. 2 wygaśnięcie obowiązku wykonywania pracy lub świadczenia usług co do zasady nie pozbawia żadnej ze stron (tj. zarówno cudzoziemca pracownika, jak i pracodawcy) prawa do dochodzenia odszkodowania, jeżeli uchylenie zezwolenia na pracę było wynikiem niezachowania należytej staranności. Jeśli zatem zezwolenie na pracę zostało uchylone, ponieważ pracodawca w sposób zawiniony nie dopełnił określonych obowiązków (np. powiadomienia wojewody o przerwaniu przez cudzoziemca pracy na okres przekraczający 3 miesiące), to cudzoziemiec będzie mógł dochodzić od niego odszkodowania za szkodę, np. polegającą na utraconym wynagrodzeniu. Prawo do dochodzenia odszkodowania przysługuje także podmiotowi powierzającemu pracę cudzoziemcowi, jeżeli utrata prawa do wykonywania pracy jest rezultatem niedochowania należytej staranności przez cudzoziemca (np. niezłożenia w terminie wniosku o przedłużenie zezwolenia na pobyt). Strony mogą w umowie inaczej uregulować zasady wzajemnej odpowiedzialności w razie utraty prawa do wykonywania pracy w Polsce przez cudzoziemca. Odrębne zasady mogą także wynikać z przepisów szczególnych.

Zgodnie z ust. 1a, jeśli podmiot powierzający cudzoziemcowi pracę złożył wniosek o przedłużenie zezwolenia na pracę w terminie (a więc nie później niż w terminie 30 dni przed upływem okresu ważności zezwolenia - por. art. 88a ust. 1a) lub cudzoziemiec w terminie złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy uprawniający do pracy (a więc najpóźniej w ostatnim dniu legalnego pobytu w Polsce - art. 105 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach), to od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja o przedłużeniu zezwolenia stała się ostateczna, pracę cudzoziemca w Polsce uważa się za legalną. W konsekwencji, nawet jeśli do czasu wygaśnięcia zezwolenia przedłużenie zezwolenia albo zezwolenie na pobyt czasowy nie zostanie wydane, praca cudzoziemca pozostaje legalna. W tej sytuacji obowiązek cudzoziemca do wykonywania pracy lub świadczenia usług również nie wygasa.

1. Podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi, od którego jest wymagane posiadanie zezwolenia na pracę, jest obowiązany do:

1) uwzględnienia w umowie z cudzoziemcem warunków, o których mowa w art. 88c, zawartych w zezwoleniu na pracę;

2) dostosowywania, w przypadku, o którym mowa w art. 88c ust. 6, wysokości wynagrodzenia cudzoziemca do aktualnej wysokości miesięcznego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 90 ust. 7, co najmniej raz w roku;

3) zawarcia z cudzoziemcem umowy w formie pisemnej oraz przedstawienia cudzoziemcowi przed podpisaniem umowy jej tłumaczenia na język zrozumiały dla cudzoziemca;

4) przekazania cudzoziemcowi jednego egzemplarza zezwolenia na pracę, którego to zezwolenie dotyczy;

5) informowania cudzoziemca o działaniach podejmowanych w związku z postępowaniem o udzielenie lub przedłużenie zezwolenia na pracę oraz decyzjach o wydaniu, odmowie wydania lub uchyleniu zezwolenia;

6) zachowania należytej staranności w postępowaniach o zezwolenie i przedłużenie zezwolenia na pracę cudzoziemca;

7) (uchylony);

8) udostępnienia podmiotom, o których mowa w art. 88f ust. 3, na ich wniosek dokumentów potwierdzających wypełnienie obowiązków określonych w pkt 1-6, sporządzonych w języku polskim lub przetłumaczonych na język polski.

2. W stosunku do cudzoziemca pełniącego funkcję w zarządzie osoby prawnej wpisanej do rejestru przedsiębiorców lub będącej spółką kapitałową w organizacji, przepisów ust. 1 pkt 1-3 nie stosuje się.

3. W przypadkach, o których mowa w art. 88 pkt 3-5, w sytuacji odmowy udzielenia, uchylenia zezwolenia na pracę lub gdy cudzoziemiec przestał spełniać warunki określone w art. 87, podmiot powierzający wykonywanie pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany niezwłocznie odwołać cudzoziemca z delegacji.

4. W przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów ust. 1-3, podmiot powierzający wykonywanie pracy przez cudzoziemca jest obowiązany do:

1) niezwłocznego dokonania czynności, o których mowa w ust. 1-3;

2) wypłacenia cudzoziemcowi zaległego wynagrodzenia za okres wykonywanej pracy w wysokości zgodnej z zawartą we wniosku o wydanie zezwolenia na pracę oraz opłacenia związanych z nim składek na ubezpieczenie społeczne i zaliczek na podatek dochodowy.

●Artykuł 88h ust. 1 pkt 1 ustawy obliguje pracodawcę do ujęcia w treści umowy z cudzoziemcem warunków ujętych w treści zezwolenia na pracę. Chodzi tu przede wszystkim: a) w przypadku zezwolenia typu A - o określenie w umowie wysokości wynagrodzenia, która nie może być niższa od wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku (art. 88c ust. 1 pkt 1); b) w przypadku zezwolenia typu B - o określenie ograniczonego zakresu wykonywanych przez cudzoziemca zadań, w przypadku gdyby wojewoda wydający zezwolenie na pracę skorzystał z uprawnienia do ograniczenia zakresu tych zadań na podstawie art. 88c ust. 5; c) w przypadku zezwoleń typu C, D i E - o zagwarantowanie w umowie warunków pracy zgodnych z art. 67³ k.p. i o ustalenie wysokości wynagrodzenia nie niższej o więcej niż 30 proc. od wysokości średniego miesięcznego wynagrodzenia w województwie.

●Zgodnie z ust. 1 pkt 2 podmiot powierzający wykonanie pracy na podstawie zezwolenia typu C, D lub E powinien co najmniej raz do roku aktualizować wynagrodzenie, aby nie było niższe o więcej niż 30 proc. od wynagrodzenia przeciętnego. Aktualizacji podmiot powierzający wykonywanie pracy dokonuje nie rzadziej niż raz do roku.

●Zgodnie z ust. 1 pkt 3 umowa z cudzoziemcem powinna być zawarta w formie pisemnej i przedstawiona cudzoziemcowi wraz z tłumaczeniem na zrozumiały dla niego język. Artykuł 88h ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy nakłada na pracodawcę obowiązek informowania pracownika o statusie spraw związanych z jego zezwoleniem na pracę oraz przekazania mu jednego egzemplarza zezwolenia na pracę. Powinien także informować cudzoziemca o swoich działaniach podejmowanych w związku z postępowaniem o udzielenie lub przedłużenie zezwolenia na pracę, decyzjach o wydaniu, odmowie lub uchyleniu zezwolenia.

●Ustęp 1 pkt 6 ustawy nakłada na pracodawcę obowiązek zachowania należytej staranności w postępowaniach o zezwolenie i przedłużenie zezwolenia na pracę cudzoziemca. Zgodnie z pkt 8 pracodawca powinien też udostępnić, o ile otrzyma stosowny wniosek, wojewodzie, naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego lub innym organom dokumenty w języku polskim potwierdzające wypełnienie obowiązków określonych w art. 88 ust. 1 pkt 1-6.

●Ustęp 2 wyłącza obowiązek stosowania art. 88 ust. 1 pkt 1-3 ustawy w stosunku do cudzoziemców pełniących funkcję w zarządzie. Umowa z tymi osobami nie musi być sporządzona w wersji pisemnej, a wynagrodzenie nie musi być dostosowywane do poziomu nie niższego o więcej niż 30 proc. od przeciętnego wynagrodzenia.

●Zgodnie z ust. 3 odmowa udzielenia lub uchylenie zezwolenia na pracę typu C, D lub E, a także utrata przez cudzoziemca innego przewidzianego w art. 87 ustawy tytułu prawa do wykonywania pracy w Polsce obliguje podmiot powierzający cudzoziemcowi pracę w Polsce do niezwłocznego odwołania cudzoziemca z delegacji.

●W przypadku naruszenia przepisów ust. 1-3 podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi zobowiązany jest do niezwłocznego usunięcia naruszeń poprzez dokonanie czynności, o których mowa w ust. 1-3, oraz wypłacenia cudzoziemcowi zaległego wynagrodzenia za okres wykonywanej pracy w wysokości zgodnej z zawartą we wniosku o wydanie zezwolenia na pracę oraz opłacenia związanych z nim składek na ubezpieczenie społeczne i zaliczek na podatek dochodowy.

Podmiot powierzający cudzoziemcowi wykonywanie pracy w terminie 7 dni pisemnie powiadamia wojewodę, który wydał zezwolenie na pracę, o następujących okolicznościach:

1) cudzoziemiec rozpoczął pracę o innym charakterze lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę, na warunkach, o których mowa w art. 88f ust. 1b;

2) nastąpiła zmiana siedziby lub miejsca zamieszkania, nazwy lub formy prawnej podmiotu powierzającego cudzoziemcowi wykonywanie pracy lub przejęcie zakładu pracy lub jego części przez innego pracodawcę;

3) nastąpiło przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę;

4) zmieniła się osoba reprezentująca pracodawcę, o której mowa w art. 88c ust. 6 pkt 3;

5) cudzoziemiec nie podjął pracy w okresie 3 miesięcy od początkowej daty ważności zezwolenia na pracę;

6) cudzoziemiec przerwał wykonywanie pracy na okres przekraczający 3 miesiące;

7) cudzoziemiec zakończył pracę wcześniej niż 3 miesiące przed upływem okresu ważności zezwolenia na pracę.

●Przepis wskazuje zdarzenia, o wystąpieniu których w terminie 7 dni od ich zaistnienia podmiot powierzający wykonywanie pracy powinien pisemnie powiadomić wojewodę, który wydał zezwolenie.

●W szczególności wojewodę należy powiadomić o powierzeniu cudzoziemcowi na okres nie dłuższy niż 30 dni w roku kalendarzowym pracy o innym charakterze lub na innym stanowisku niż wskazana w zezwoleniu, a także o zmianie siedziby (miejsca zamieszkania), nazwy bądź formy prawnej podmiotu powierzającego pracę oraz o przejęciu lub przejściu zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę. Obowiązek notyfikacji istnieje również w przypadku zmiany osoby reprezentującej pracodawcę zagranicznego, który delegował cudzoziemca do pracy w Polsce (w trybie art. 88 pkt 3-5 ustawy).

●Ostatnie 3 pkt obligują do poinformowania wojewody o niepodjęciu przez cudzoziemca pracy w okresie 3 miesięcy od początkowej daty ważności zezwolenia, przerwaniu jej wykonywania na okres przekraczający 3 miesiące lub zakończeniu jej wykonywania wcześniej niż 3 miesiące przed upływem okresu ważności zezwolenia na pracę.

●Dochowanie przez podmiot powierzający wykonywanie pracy obowiązków wskazanych w komentowanym artykule ma na celu umożliwienie wojewodzie ocenę, czy zachodzą przesłanki uchylenia zezwolenia (por. komentarz do art. 88k ustawy). Niedopełnienie ww. obowiązków może powodować powstanie odpowiedzialności wykroczeniowej (por. komentarz do art. 120 ust. 6 ustawy).

1. Wojewoda wydaje decyzję o odmowie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca, gdy podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi:

1) w toku postępowania:

a) złożył wniosek zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje lub dołączył do niego dokumenty zawierające takie dane lub

b) zeznał nieprawdę lub zataił prawdę, albo w celu użycia jako autentyczny podrobił lub przerobił dokument albo takiego dokumentu jako autentycznego używał;

2) nie spełnił wymogów określonych w art. 88c i 88d;

3) został prawomocnie ukarany za wykroczenie określone w art. 120 ust. 3-5;

4) w ciągu dwóch lat od uznania za winnego popełnienia czynu, o którym mowa w art. 120 ust. 1, został ponownie prawomocnie ukarany za podobne wykroczenie;

5) jest osobą fizyczną, karaną za popełnienie czynu z art. 218-221 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny;

6) jest osobą fizyczną, karaną za popełnienie w związku z postępowaniem o wydanie zezwolenia na pracę, czynu z art. 270-275 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, albo jest podmiotem zarządzanym lub kontrolowanym przez taką osobę;

7) jest osobą fizyczną, karaną za czyn, o którym mowa w art. 189a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, lub karaną w innym państwie na podstawie przepisów Protokołu o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi, w szczególności kobietami i dziećmi, uzupełniającego Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, albo jest podmiotem zarządzanym lub kontrolowanym przez taką osobę;

8) nie dopełnia obowiązków wynikających z art. 88h ust. 4;

9) wnioskuje o wydanie zezwolenia w stosunku do cudzoziemca, który:

a) nie spełnia wymagań kwalifikacyjnych i innych warunków w przypadku zamiaru powierzenia wykonywania pracy w zawodzie regulowanym,

b) w związku z postępowaniem o wydanie zezwolenia na pracę został ukarany za czyn określony w art. 270-275 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.

2. Wojewoda wydaje decyzję o odmowie wydania zezwolenia na pracę również w przypadku gdy dane osoby, której dotyczy wniosek, zostały umieszczone w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany.

3. Przepisów ust. 1 nie stosuje się w przypadku złożenia wniosku o przedłużenie zezwolenia na pracę dla cudzoziemca, który nie jest osobą odpowiedzialną lub współodpowiedzialną za działania lub zaniechania, stanowiące przesłanki odmowy wydania zezwolenia na pracę.

●Wojewoda może odmówić wydania zezwolenia tylko w przypadkach wskazanych w tym przepisie. Są to przypadki naruszenia przez podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi procedury wydawania zezwoleń (ust. 1 pkt 1-2) lub innych zobowiązań określonych w art. 88h ust. 4 ustawy (ust. 1 pkt 8). Ponadto z decyzją odmowną spotka się wniosek podmiotu karanego uprzednio za przestępstwo przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową (ust. 1 pkt 5), przeciwko wiarygodności dokumentów (ust. 1 pkt 6) bądź za wykroczenia określone w art. 120 ust. 3-5 (ust. 1 pkt 3). Ustęp 1 pkt 4 wskazuje, iż odmawia się wydania zezwolenia, jeśli wnioskodawca w ciągu 2 lat od ukarania za wykroczenie określone w art. 120 ust. 1 został ponownie prawomocnie ukarany za podobne wykroczenie.

●Z odmową udzielenia zezwolenia spotka się wniosek osoby karanej za handel ludźmi (ust. 1 pkt 7). Ustawodawca zdecydował się rozciągnąć konsekwencje nie tylko na osoby ukarane za to przestępstwo na podstawie polskiej ustawy, ale również ukarane w innym państwie na podstawie przepisów Protokołu o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi, w szczególności kobietami i dziećmi, uzupełniającego Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, a także podmioty zarządzane lub kontrolowane przez taką osobę.

●Z decyzją odmowną spotka się też wniosek dotyczący cudzoziemca, który:

1) miałby podjąć pracę w zawodzie regulowanym, lecz nie spełnia wymagań kwalifikacyjnych bądź niezbędnych warunków,

2) w związku z postępowaniem o wydanie zezwolenia na pracę został ukarany za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, bądź

3) został umieszczony w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany.

●Zgodnie z ust. 3 nie stosuje się ust. 1 w przypadku złożenia wniosku o przedłużenie zezwolenia na pracę dla cudzoziemca, który nie jest osobą odpowiedzialną lub współodpowiedzialną za działania lub zaniechania, stanowiące przesłanki odmowy wydania zezwolenia na pracę.

1. Wojewoda uchyla wydane zezwolenie, jeżeli:

1) uległy zmianie okoliczności lub dowody, odnoszące się do wydanej decyzji;

2) ustała przyczyna udzielenia zezwolenia na pracę;

3) podmiot powierzający wykonywanie pracy nie dopełnił obowiązków, o których mowa w art. 88h ust. 4;

4) cudzoziemiec przestał spełniać wymagania, o których mowa w art. 88d;

5) zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 88i pkt 5 lub 6;

6) otrzymał informację, że w stosunku do cudzoziemca obowiązuje wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany.

2. Przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się w przypadku, o którym mowa w art. 88f ust. 1a i 1b.

3. Przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się, gdy wojewoda otrzymał powiadomienie, o którym mowa w art. 88i pkt 4.

4. Przepisu ust. 1 pkt 5 nie stosuje się, gdy wojewoda otrzymał powiadomienie, o którym mowa w art. 88i pkt 5 lub 6, określające okoliczności wskazujące, że zezwolenie będzie wykorzystane zgodnie z jego przeznaczeniem oraz:

1) przyczynę niepodjęcia pracy lub

2) przyczynę przerwy w wykonywaniu pracy.

●Przepis ten wylicza enumeratywnie przesłanki uchylenia zezwolenia przez wojewodę. Są to: ustanie przyczyny, dla której zezwolenie zostało wydane (ust. 1 pkt 2), a także zmiana okoliczności odnoszących się do wydanej decyzji (chyba że zmianie uległ wyłącznie adres siedziby podmiotu powierzającego wykonywanie pracy, jego nazwa bądź forma prawna lub gdy doszło do przejęcia zakładu pracy lub jego części przez innego pracodawcę). Powierzenie cudzoziemcowi na okresy łącznie nieprzekraczające 30 dni w roku kalendarzowym wykonywania pracy o innym charakterze lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę nie stanowi przesłanki uchylenia zezwolenia, o ile zostały spełnione pozostałe warunki określone w zezwoleniu na pracę oraz wymagania, o których mowa w art. 88d. W odniesieniu do pracowników delegowanych do pracy w Polsce przez podmioty zagraniczne zezwolenie zachowuje moc w przypadku zmiany osoby je reprezentującej na terenie Polski, jeżeli o takiej zmianie w terminie 7 dni poinformowany został właściwy wojewoda (w trybie art. 88i).

●Zgodnie z ust. 1 pkt 3 i 4 zezwolenie uchyla się też, jeśli podmiot powierzający pracę nie dopełnił obowiązków z art. 88h ust. 4 ustawy (por. komentarz do art. 88h) lub jeśli cudzoziemiec przestał spełniać warunki uprawniające do wykonywania zawodu regulowanego zgodnie z art. 88d ustawy (por. komentarz do art. 88d).

●Ponadto wojewoda uchyla zezwolenie, jeśli otrzyma zawiadomienie o niepodjęciu przez cudzoziemca wykonywania pracy w okresie 3 miesięcy od daty rozpoczęcia ważności zezwolenia na pracę lub przerwaniu jej wykonywania na okres przekraczający 3 miesiące. Obydwie te okoliczności nie stanowią podstawy uchylenia zezwolenia, jeśli wojewoda otrzymał o nich pisemne zawiadomienie, w trybie art. 88i.

●Ostatnią przesłanką powodującą uchylenie zezwolenia jest powzięcie przez wojewodę informacji o umieszczeniu cudzoziemca w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany.

W przypadku uchylenia zezwolenia na pracę cudzoziemca przebywającego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej wojewoda informuje o uchyleniu zezwolenia organ Straży Granicznej, gdy decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna

●Przepis ten wejdzie w życie 1 maja 2014 r. Na jego podstawie wojewoda zobowiązany jest do zawiadomienia o uchyleniu zezwolenia organu Straży Granicznej. Wprowadzenie tego wymogu należy łączyć z wchodzącymi w życie 1 maja 2014 r. zmianami do ustawy z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 116, poz. 675 ze zm.), w wyniku których zakres jej podstawowych obowiązków został rozszerzony o zadania z zakresu zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnej migracji.

Zezwolenie na pracę wygasa z mocy prawa z dniem, w którym udzielono cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i pracę w związku z wykonywaniem pracy u tego samego pracodawcy i na tym samym stanowisku.

●Przepis ten wejdzie w życie 1 maja 2014 r. i związany jest z wprowadzeniem do ustawy o cudzoziemcach nowego typu zezwolenia, które jednocześnie uprawnia do pobytu czasowego oraz do pracy w Polsce. Jeśli cudzoziemiec posiadający zezwolenie na pracę u określonego pracodawcy i na określonym stanowisku uzyska zezwolenie na pobyt czasowy i pracę upoważniającą go do pracy na tym samym stanowisku i u tego samego pracodawcy, to jego dotychczasowe zezwolenie utraci ważność. Przepis ten ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego jednego z dublujących się dokumentów.

1. Okresy zatrudnienia obywateli polskich w byłej Niemieckiej Republice Demokratycznej i byłej Czechosłowackiej Republice Socjalistycznej na podstawie umów i porozumień międzynarodowych przypadające przed dniem 1 grudnia 1991 r. są traktowane jak okresy zatrudnienia w Państwie Polskim w zakresie uprawnień pracowniczych.

2. Okres urlopu bezpłatnego udzielonego pracownikowi na okres skierowania do pracy za granicą na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (Dz. U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259, z 1991 r. Nr 78, poz. 346 oraz z 1993 r. Nr 99, poz. 452), a także przypadający bezpośrednio po zakończeniu tego urlopu okres niezdolności do pracy z powodu choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną - wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, jeżeli pracownik podjął zatrudnienie u macierzystego pracodawcy w terminie przewidzianym w tym rozporządzeniu.

3. Okres zatrudnienia za granicą pracownika, który nie pozostawał w stosunku pracy przed skierowaniem do pracy za granicą na podstawie rozporządzenia, o którym mowa w ust. 2, jest traktowany jak okres zatrudnienia w Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie uprawnień pracowniczych. Dotyczy to także pracownika, któremu udzielono urlopu bezpłatnego na okres skierowania do pracy za granicą, a który nie podjął pracy u macierzystego pracodawcy po zakończeniu pracy za granicą lub podjął pracę u macierzystego pracodawcy, lecz po upływie terminu przewidzianego w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 2.

●Artykuł 89 reguluje kwestie związane z zaliczaniem pewnych okresów zatrudnienia obywateli polskich za granicą do okresów zatrudnienia na terenie Polski.

1. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia:

1) typy zezwoleń na pracę,

2) tryb postępowania w sprawie zezwoleń na pracę,

3) tryb przeprowadzania przez starostę działań, o których mowa w art. 88c ust. 1 i 2,

4) wzór i tryb przekazywania informacji starosty na temat możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy,

5) wykaz dokumentów, które podmiot powierzający wykonywanie pracy przez cudzoziemca jest obowiązany przedstawić w trakcie postępowania,

6) wzory wniosków o wydanie lub przedłużenie zezwolenia na pracę, wzory oświadczeń podmiotu powierzającego cudzoziemcowi wykonywanie pracy po spełnieniu wymagań określonych w ustawieoraz wzory zezwoleń i przedłużeń zezwoleń, które mogą zawierać dane osobowe cudzoziemca oraz podmiotu powierzającego cudzoziemcowi wykonywanie pracy

- mając na uwadze specyfikę sytuacji, o których mowa w art. 88, pierwszeństwo dostępu do rynku pracy dla obywateli polskich i cudzoziemców, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 1-11, oraz zapewnienie właściwej organizacji postępowania w sprawach wydawania i przedłużania zezwoleń na pracę.

2. (uchylony).

3. (uchylony).

4. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, przypadki, w których powierzenie cudzoziemcowi wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę, uwzględniając przypadki określone w umowach i porozumieniach międzynarodowych oraz programach szkoleniowych lub doradczych realizowanych w ramach działań Unii Europejskiej lub innych międzynarodowych programach pomocowych, polską politykę zagraniczną, specyfikę wykonywanego zawodu, charakter pracy, okres pracy, wymogi dotyczące podmiotu powierzającego wykonywanie pracy, a także szczególny status, który był podstawą udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

5. Minister właściwy do spraw pracy może określić, w drodze rozporządzenia, przypadki, w których zezwolenie na pracę jest wydawane przez wojewodę bez względu na warunki, o których mowa w art. 88c, kierując się szczególnie zasadą wzajemności, specyfiką wykonywanego zawodu lub charakterem pracy.

6. (uchylony).

7. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej według województw w pierwszym i trzecim kwartale danego roku, z wyłączeniem Poczty Polskiej - Spółki Akcyjnej i Telekomunikacji Polskiej - Spółki Akcyjnej. Do obliczenia wysokości przeciętnego wynagrodzenia nie przyjmuje się wypłat z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej oraz dodatkowych wynagrodzeń rocznych dla pracowników jednostek sfery budżetowej.

8. Minister właściwy do spraw pracy w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji może określić, w drodze rozporządzenia, tryb i warunki techniczne składania i rozpatrywania wniosków w postępowaniach w sprawie udzielenia zezwolenia na pracę dla cudzoziemca za pośrednictwem systemów teleinformatycznych, mając na uwadze zapewnienie efektywności prowadzenia postępowań z udziałem podmiotów krajowych i zagranicznych oraz spójność z systemami, o których mowa w art. 4 ust. 2.

●Artykuł zawiera przepisy kompetencyjne upoważniające do wydania przepisów wykonawczych dotyczących wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemcom. Przepisy te to przede wszystkim rozporządzenie w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca oraz rozporządzenie w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę. Zgodnie z art. 520 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach (która od 1 maja 2014 r. wprowadzi zmiany do ustawy) rozporządzenia te zachowują moc nie dłużej niż przez 12 miesięcy od 1 maja 2014 r., stąd przed upływem tego terminu powinny zostać wydane nowe rozporządzenia.

●Na podstawie ust. 5 wydane zostało rozporządzenie w sprawie określenia przypadków, w których zezwolenie na pracę cudzoziemca jest wydawane bez względu na szczegółowe warunki wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców. Artykuł 90 ust. 7 wskazuje zaś, kto, jak i gdzie publikuje wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej według województw, m.in. na potrzeby ustalania poziomu minimalnego wynagrodzenia cudzoziemca, któremu powierzono pracę w Polsce. Ustęp 8 pozwala na określenie zinformatyzowanej procedury składania i rozpatrywania wniosków o zezwolenie na pracę, jednak dotąd nie wydano stosownych przepisów wykonawczych.

1. Podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi składa wniosek o wydanie zezwolenia na pracę lub jego przedłużenie po dokonaniu jednorazowej wpłaty w wysokości nie większej niż wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę za każdego cudzoziemca.

2. Wpłata, o której mowa w ust. 1, stanowi dochód budżetu państwa.

3. Minister właściwy do spraw pracy określi, w drodze rozporządzenia, wysokość wpłaty, o której mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę:

1) rodzaj wykonywanej pracy, kwalifikacje posiadane przez cudzoziemca oraz ich zależność od podaży i popytu na rynku pracy lub

2) umowy i porozumienia międzynarodowe w zakresie zatrudnienia, lub

3) okres wykonywania pracy przez cudzoziemca, lub

4) liczbę wniosków o wydanie zezwolenia na pracę lub wniosków o przedłużenie zezwolenia na pracę składanych przez pracodawcę.

informacje o jednostce.

●Wniosek o wydanie zezwolenia na pracę podlega jednorazowej opłacie. Obecnie wynosi ona:

1) 50 zł - w przypadku gdy podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi zamierza powierzyć wykonywanie pracy na okres nieprzekraczający 3 miesięcy;

2) 100 zł - w przypadku gdy podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi zamierza powierzyć cudzoziemcowi wykonywanie pracy na okres dłuższy niż 3 miesiące;

3) 200 zł - w przypadku gdy podmiot powierzający wykonywanie pracy cudzoziemcowi zamierza delegować cudzoziemca na terytorium RP w celu realizacji usługi eksportowej.

Opłatę wnosi się na rachunek właściwego urzędu wojewódzkiego.

Rozdziały 17, 18 i 19 [pominięte]

Rozdział 20

Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko przepisom ustawy

1. Kto powierza cudzoziemcowi nielegalne wykonywanie pracy podlega karze grzywny nie niższej niż 3.000 zł.

2. Cudzoziemiec, który nielegalnie wykonuje pracę, podlega karze grzywny nie niższej niż 1.000 zł.

3. Kto za pomocą wprowadzenia cudzoziemca w błąd, wyzyskania błędu, wykorzystania zależności służbowej lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania doprowadza cudzoziemca do nielegalnego wykonywania pracy, podlega karze grzywny do 10.000 zł.

4. Kto żąda od cudzoziemca korzyści majątkowej w zamian za podjęcie działań zmierzających do uzyskania zezwolenia na pracę lub innego dokumentu uprawniającego do wykonywania pracy, podlega karze grzywny nie niższej niż 3.000 zł.

5. Kto za pomocą wprowadzenia w błąd, wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania doprowadza inną osobę do powierzenia cudzoziemcowi nielegalnego wykonywania pracy, podlega karze grzywny do 10.000 zł.

6. Kto nie dopełnia obowiązku, o którym mowa w art. 88i, podlega karze grzywny nie niższej niż 100 zł.

●Artykuł 120 ustawy wprowadza odpowiedzialność wykroczeniową za nielegalne wykonywanie pracy przez cudzoziemca. W zależności od sytuacji "nielegalna praca" może skutkować odpowiedzialnością przedstawiciela pracodawcy albo cudzoziemca, albo obu tych osób. W szczególności grzywnie nie niższej niż 3000 zł podlega ten, kto powierza cudzoziemcowi nielegalne wykonywanie pracy na terenie Polski (ust. 1). Szczegółową definicję "nielegalnego wykonywania pracy" określa art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy. Obejmuje ona w szczególności wykonywanie pracy przez cudzoziemca bez wymaganego zezwolenia na pracę lub wbrew określonym w nim warunkom, lub bez podstawy pobytu uprawniającej do wykonywania pracy, a także bez umowy o pracę albo umowy cywilnoprawnej w wymaganej formie. Odpowiedzialności za "nielegalną pracę" podlega też sam cudzoziemiec, który podejmuje się jej wykonywania (ust. 2).

●Odrębnej odpowiedzialności, zagrożonej grzywną do 10 000 zł, podlega osoba, która wprowadzając cudzoziemca w błąd, wyzyskując taki błąd, wykorzystując zależność służbową lub niezdolność do należytego pojmowania przedsiębranego działania, doprowadza cudzoziemca do nielegalnego wykonywania pracy (ust. 3). Przepis ten oprócz osób działających na rzecz podmiotu powierzającego pracę może też odnosić się m.in. do osób pośredniczących w zatrudnieniu cudzoziemca. Odpowiedzialności zagrożonej karą w tej samej wysokości (tj. do 10 000 zł) podlega również osoba, która w powyższy nieuczciwy sposób doprowadza inny podmiot do powierzenia nielegalnego wykonywania pracy cudzoziemcowi (ust. 5).

●Karalne jest również, grzywną nie niższą niż 3000 zł, żądanie od cudzoziemca korzyści majątkowej w zamian za podjęcie działań zmierzających do uzyskania zezwolenia na pracę lub innego dokumentu uprawniającego do wykonywania pracy (ust. 4). Wykroczeniem jest już samo żądanie korzyści majątkowej, a nie jej uzyskanie.

●W ust. 6 sankcją obarczone zostało niedopełnienie obowiązku informacyjnego w stosunku do wojewody, który wydał zezwolenie na pracę (por. komentarz do art. 88i ustawy). Celem tego przepisu jest zdyscyplinowanie pracodawców do przekazywania bez zbędnej zwłoki właściwym organom informacji niezbędnych dla oceny konieczności uchylenia zezwolenia na pracę.

Nie podlega karze za wykroczenie określone w art. 120 ust. 1, polegające na powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi nieposiadającemu ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, kto powierzając wykonywanie pracy cudzoziemcowi, spełnił łącznie następujące warunki:

1) wypełnił obowiązki, o których mowa w art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 769), chyba że wiedział, że przedstawiony dokument uprawniający do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej został sfałszowany;

2) zgłosił cudzoziemca, któremu powierzył wykonywanie pracy, do ubezpieczeń społecznych, o ile obowiązek taki wynika z obowiązujących przepisów.

●Przepis ten zwalnia z odpowiedzialności za powierzanie wykonywania pracy cudzoziemcowi nieuprawnionemu do pobytu na terenie Polski osobę, która zażądała przedstawienia przed rozpoczęciem pracy ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu w Polsce, a po jego otrzymaniu przechowywała go w aktach. W takiej sytuacji odpowiedzialność jest wyłączona, nawet jeśli okaże się, że dokument był sfałszowany (chyba że osoba powierzająca cudzoziemcowi pracę o tym wiedziała). Jednocześnie, o ile jest to wymagane, dla uniknięcia odpowiedzialności, pracodawca zatrudniający takiego cudzoziemca musi zgłosić go do ubezpieczeń społecznych.

●Zwolnienie z odpowiedzialności dotyczy tylko powierzenia pracy cudzoziemcowi nieposiadającemu ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium. Przepis ten nie zwalnia z odpowiedzialności za powierzenie wykonywania pracy bez zezwolenia na pracę.

Rozdziały 21-23 [pominięte]