Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (cz. 4)

Uwaga

Przepisy nowe lub zmienione od 1 stycznia 2016 r. na mocy ustawy z 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1066) zaznaczono kolorem zielonym.

1. Zaświadczenie lekarskie jest wystawiane w formie dokumentu elektronicznego uwierzytelnionego z wykorzystaniem kwalifikowanego certyfikatu lub profilu zaufanego ePUAP, zgodnie z wzorem ustalonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnionego bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

2. Wystawiający zaświadczenie lekarskie przekazuje zaświadczenie lekarskie na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

3. Zaświadczenie lekarskie zawiera:

1) identyfikator i datę wystawienia zaświadczenia lekarskiego;

2) dane ubezpieczonego: pierwsze imię, nazwisko, numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, zwany dalej "numerem PESEL", albo serię i numer paszportu i datę urodzenia, jeżeli nie nadano numeru PESEL, oraz adres miejsca pobytu ubezpieczonego w czasie trwania niezdolności do pracy;

3) dane płatnika składek: numer identyfikacji podatkowej, zwany dalej "NIP", lub numer PESEL albo serię i numer paszportu, jeżeli nie ma obowiązku posługiwania się NIP i nie nadano numeru PESEL, oraz rodzaj identyfikatora płatnika składek;

4) imię, nazwisko i numer prawa wykonywania zawodu wystawiającego zaświadczenie lekarskie oraz adres miejsca udzielania świadczeń zdrowotnych;

5) okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy, w tym okres pobytu w szpitalu;

6) informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku chorobowego lub jego wysokość, zgodnie z art. 7 pkt 2, art. 8, art. 9 ust. 2, art. 11 ust. 2 pkt 1 i art. 16, podane z zastosowaniem kodów literowych, o których mowa w art. 57 ust. 1;

7) wskazania lekarskie - odpowiednio: chory powinien leżeć albo chory może chodzić;

8) okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, datę urodzenia tego członka rodziny i stopień jego pokrewieństwa lub powinowactwa z ubezpieczonym;

9) numer statystyczny choroby ubezpieczonego ustalony według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych;

10) oznaczenie instytucji, w której ubezpieczony został zgłoszony do ubezpieczenia.

4. Orzekanie o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, pobytu w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne lub o konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny:

1) następuje po przeprowadzeniu bezpośredniego badania stanu zdrowia ubezpieczonego lub chorego członka rodziny;

2) jest dokumentowane w dokumentacji medycznej na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159, z późn. zm.).

●Od 1 stycznia 2016 r. określono nowe zasady potwierdzania czasowej niezdolności do pracy. Umożliwiają one wystawianie zaświadczeń lekarskich przez upoważnionych lekarzy w formie dokumentu elektronicznego. Należy dodać, że dokumenty te mają być wystawiane wyłącznie w formie elektronicznej docelowo od 1 stycznia 2018 r., natomiast w okresie przejściowym od 1 stycznia 2016 r. do 31 grudnia 2017 r. mogą być wystawiane również według zasad poprzednio obowiązujących, tj. na wydanych przez ZUS formularzach ZUS-ZLA. Oznacza to, że od 1 stycznia 2016 r. lekarz ma możliwość wystawienia:

1) zaświadczenia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego, po wystawieniu którego może sporządzić jego wydruk (wydruk zaświadczenia lekarskiego e-ZLA),

2) zaświadczenia lekarskiego na formularzu zaświadczenia lekarskiego wydrukowanym z systemu teleinformatycznego, udostępnionego bezpłatnie przez ZUS (z własnoręcznym podpisem i pieczęcią lekarza).

Jeżeli zaświadczenie lekarskie zostanie wydane na druku ZUS-ZLA, a nie w formie e-ZLA, lekarz ma obowiązek poinformować ubezpieczonego o konieczności dostarczenia tego zaświadczenia płatnikowi zasiłku w terminie 7 dni, licząc od dnia następującego po dacie wystawienia, ponieważ w tym przypadku nadal będzie obowiązywała sankcja za niedotrzymanie tego terminu w postaci obniżenia zasiłku chorobowego o 25 proc. od ósmego dnia orzeczonej niezdolności do pracy (patrz wyjaśnienia do art. 62 w kolejnej części komentarza). Zasada ta nie ma zastosowania do zaświadczeń wydawanych w formie elektronicznej, ponieważ w tym przypadku na ubezpieczonym nie ciąży obowiązek dostarczania tego zaświadczenia płatnikowi zasiłku.

●W ust. 2 omawianego artykułu ustawodawca w sposób szczegółowy określa treść zaświadczenia lekarskiego wydanego w formie elektronicznej.

●Lekarz upoważniony do wystawiania zaświadczeń lekarskich jest zobowiązany stosować zasady dotyczące orzekania o czasowej niezdolności do pracy wynikające z rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim (Dz.U. poz. 2013).

1. W celu wystawiania zaświadczeń lekarskich wystawiający zaświadczenie lekarskie tworzy za pomocą systemu teleinformatycznego udostępnionego bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych profil informacyjny.

2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w celu wystawienia zaświadczenia lekarskiego udostępnia bezpłatnie wystawiającemu zaświadczenie lekarskie na jego profilu informacyjnym:

1) dane zgromadzone w prowadzonych na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych:

a) Centralnym Rejestrze Ubezpieczonych - pierwsze imię, nazwisko, datę urodzenia i adres zamieszkania ubezpieczonego,

b) Centralnym Rejestrze Płatników Składek - nazwę skróconą oraz NIP lub numer PESEL albo serię i numer paszportu płatnika składek, jeżeli nie ma obowiązku posługiwania się NIP i nie nadano numeru PESEL,

c) Centralnym Rejestrze Członków Rodziny Ubezpieczonych Uprawnionych do Ubezpieczenia Zdrowotnego - datę urodzenia chorego członka rodziny i stopień jego pokrewieństwa lub powinowactwa z ubezpieczonym;

2) informacje o wcześniejszych zaświadczeniach lekarskich wystawionych ubezpieczonemu, zgromadzone w rejestrze, o którym mowa w art. 55b ust. 1, oraz o zaświadczeniach, o których mowa w art. 59 ust. 8;

3) informacje, czy płatnik składek posiada profil informacyjny płatnika składek, o którym mowa w art. 58 ust. 1.

3. Dane i informacje, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2 i 3, Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia po podaniu przez wystawiającego zaświadczenie lekarskie numeru PESEL ubezpieczonego albo serii i numeru paszportu, jeżeli ubezpieczonemu nie nadano numeru PESEL, a dane, o których mowa w ust. 2 pkt 1 lit. c, po podaniu numeru PESEL członka rodziny albo serii i numeru paszportu, jeżeli członkowi rodziny nie nadano numeru PESEL.

4. Prawidłowość i aktualność danych i informacji udostępnionych na profilu informacyjnym wystawiający zaświadczenie lekarskie potwierdza u ubezpieczonego.

5. W przypadku gdy na profilu informacyjnym wystawiającego zaświadczenie lekarskie nie zostaną udostępnione dane lub informacje albo zostaną udostępnione dane lub informacje niekompletne lub nieaktualne, brakujące lub aktualne dane lub informacje wystawiający zaświadczenie lekarskie uzyskuje od ubezpieczonego.

6. Na żądanie ubezpieczonego oraz w przypadku gdy z informacji udostępnionych na profilu informacyjnym wystawiającego zaświadczenie lekarskie wynika, że płatnik składek nie posiada profilu informacyjnego płatnika składek, o którym mowa w art. 58 ust. 1, wystawiający zaświadczenie lekarskie przekazuje ubezpieczonemu wydruk wystawionego zaświadczenia lekarskiego z systemu teleinformatycznego, o którym mowa w ust. 1, zawierający dane i informacje, o których mowa w art. 55 ust. 3 pkt 1-8 i 10, opatrzony jego podpisem i pieczątką.

7. W przypadku gdy wystawienie zaświadczenia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1, nie jest możliwe, w szczególności w przypadku braku możliwości dostępu do Internetu lub braku możliwości uwierzytelnienia zaświadczenia lekarskiego z wykorzystaniem kwalifikowanego certyfikatu lub profilu zaufanego ePUAP, wystawiający zaświadczenie lekarskie w dniu badania przekazuje ubezpieczonemu zaświadczenie lekarskie wystawione na formularzu zaświadczenia lekarskiego wydrukowanym z systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1, zawierające dane i informacje, o których mowa w art. 55 ust. 3 pkt 1-8 i 10, opatrzone jego podpisem i pieczątką. Dane i informacje, o których mowa w art. 55 ust. 3 pkt 2, 3 i 10, oraz dane i informacje dotyczące daty urodzenia członka rodziny i stopnia jego pokrewieństwa lub powinowactwa z ubezpieczonym, o których mowa w art. 55 ust. 3 pkt 8, wystawiający zaświadczenie lekarskie uzyskuje od ubezpieczonego.

8. W przypadkach, o których mowa w ust. 4, 5 i 7, ubezpieczony jest obowiązany przekazać wystawiającemu zaświadczenie lekarskie dane i informacje w zakresie niezbędnym do wystawienia zaświadczenia lekarskiego.

9. Wystawiający zaświadczenie lekarskie, w terminie 3 dni roboczych od dnia wystawienia zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w ust. 7, przekazuje na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaświadczenie lekarskie wystawione w formie dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1, zawierające dane i informacje zawarte w wystawionym zaświadczeniu lekarskim, o którym mowa w ust. 7, oraz informację, o której mowa w art. 55 ust. 3 pkt 9. Jeżeli przekazanie zaświadczenia lekarskiego w tym terminie nie jest możliwe, w szczególności w przypadku braku możliwości dostępu do Internetu lub braku możliwości uwierzytelnienia zaświadczenia lekarskiego z wykorzystaniem kwalifikowanego certyfikatu lub profilu zaufanego ePUAP, wystawiający zaświadczenie lekarskie przekazuje zaświadczenie lekarskie nie później niż w terminie 3 dni roboczych od ustania przyczyn uniemożliwiających przekazanie zaświadczenia lekarskiego.

●W celu potwierdzenia czasowej niezdolności do pracy, pobytu w szpitalu albo w innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych albo konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny upoważniony lekarz wystawia zaświadczenie lekarskie w formie dokumentu elektronicznego (tzw. e-ZLA) uwierzytelnionego z wykorzystaniem certyfikowanego systemu teleinformatycznego udostępnionego bezpłatnie przez ZUS. Zainteresowani lekarze mogą uzyskać niezbędną pomoc ze strony organu rentowego w zakresie uruchomienia na swoim profilu możliwości wystawiania zaświadczeń lekarskich w formie dokumentu elektronicznego.

●Lekarz ma obowiązek potwierdzić u ubezpieczonego aktualność i prawidłowość danych udostępnionych przez ZUS, a w razie gdy dane te są nieaktualne, nieprawidłowe lub niekompletne, ma obowiązek uzyskania brakujących lub aktualnych danych. Dotyczy to w szczególności pozostawania w ubezpieczeniu chorobowym. Jeżeli z danych udostępnionych lekarzowi wynika, że ubezpieczenie chorobowe trwa, a z informacji uzyskanych od ubezpieczonego wynika, iż ubezpieczenie to ustało i cały okres niezdolności do pracy przypada za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, lekarz powinien wprowadzić te informacje do systemu. Spowoduje to, że zaświadczenie e-ZLA nie zostanie przekazane na profil informacyjny byłego już płatnika składek.

●Lekarz wystawiający zaświadczenie e-ZLA przekazuje je w ciągu trzech dni roboczych na skrzynkę podawczą ZUS, chyba że termin ten jest niemożliwy do wykonania z uwagi np. na brak łączności z internetem. Wówczas powinien to zrobić w ciągu trzech dni roboczych od daty, gdy ustała przeszkoda uniemożliwiająca przekazanie.

●Płatnicy składek, którzy mają obowiązek przekazywania dokumentów niezbędnych do prowadzenia kont płatników składek i kont ubezpieczonych oraz dokonywania korekty tych dokumentów w formie dokumentu elektronicznego, tj. rozliczający składki za więcej niż pięć osób, mają też obowiązek utworzyć profil informacyjny na PUE ZUS, na który będą im przekazywane zaświadczenia lekarskie e-ZLA. Jeżeli ubezpieczony również posiada profil ubezpieczonego/świadczeniobiorcy na PUE ZUS, to również otrzyma informację o wystawionym zaświadczeniu lekarskim e-ZLA.

●W przypadku gdy płatnik składek nie posiada profilu informacyjnego na PUE ZUS, lekarz wystawiający zaświadczenie lekarskie przekazuje je ubezpieczonemu w formie wydruku e-ZLA. Wydruk taki lekarz powinien przekazać ubezpieczonemu na jego żądanie, nawet gdy płatnik składek ma profil informacyjny na PUE ZUS.

1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi rejestr zaświadczeń lekarskich zawierający dane i informacje, o których mowa w art. 55 ust. 3.

2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przechowuje zaświadczenie lekarskie przez okres 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym je wystawiono.

3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia bezpłatnie Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zaświadczenia lekarskie, o których mowa w art. 55 ust. 1, oraz informacje, o których mowa w art. 58a, jeżeli dotyczą osób ubezpieczonych w Kasie.

●ZUS prowadzi rejestr zaświadczeń lekarskich, w którym gromadzi następujące informacje:

1) dane identyfikujące wydane zaświadczenie (seria, nr) oraz datę jego wystawienia,

2) dane identyfikacyjne oraz adres miejsca pobytu ubezpieczonego w czasie trwania niezdolności do pracy,

3) dane identyfikacyjne oraz rodzaj identyfikatora płatnika składek,

4) imię, nazwisko i numer prawa wykonywania zawodu lekarza wystawiającego zaświadczenie oraz adres miejsca udzielania świadczeń zdrowotnych,

5) okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy, w tym okres pobytu w szpitalu,

6) informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku chorobowego lub jego wysokość podane z zastosowaniem kodów literowych (patrz wyjaśnienia do art. 57 ust. 1),

7) wskazanie lekarskie, z którego wynika, czy w okresie orzeczonej niezdolności do pracy chory powinien leżeć, czy też może chodzić,

8) okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, datę urodzenia tego członka rodziny i stopień jego pokrewieństwa lub powinowactwa z ubezpieczonym,

9) numer statystyczny choroby ubezpieczonego ustalony według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych,

10) oznaczenie instytucji, w której ubezpieczony został zgłoszony do ubezpieczenia.

●Zaświadczenie lekarskie ZUS przechowuje przez okres 3 lat.

●Jeżeli ubezpieczony podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, to ZUS udostępnia zaświadczenie lekarskie Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi rejestr lekarzy, lekarzy dentystów, felczerów i starszych felczerów, którzy zgłosili wniosek w sprawie upoważnienia ich do wystawiania zaświadczeń lekarskich.

2. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, zawiera:

1) numer prawa wykonywania zawodu;

2) imię i nazwisko;

3) numer PESEL albo serię i numer paszportu, w przypadku gdy nie nadano numeru PESEL;

4) rodzaj i stopień specjalizacji;

5) adres miejsca udzielania świadczeń zdrowotnych;

6) nazwę i siedzibę właściwej izby lekarskiej;

7) informację o cofnięciu upoważnienia, o którym mowa w art. 54 ust. 1.

3. Lekarze, lekarze dentyści, felczerzy i starsi felczerzy, o których mowa w ust. 1, informują Zakład Ubezpieczeń Społecznych o zmianach w zakresie danych i informacji gromadzonych w rejestrze, o których mowa w ust. 2.

4. (uchylony).

5. Zakład Ubezpieczeń Społecznych:

1) udostępnia Naczelnej Radzie Lekarskiej oraz systemowi informacji w ochronie zdrowia, o którym mowa w ustawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz. U. Nr 113, poz. 657 i Nr 174, poz. 1039), informacje zgromadzone w rejestrze, o którym mowa w ust. 1;

2) jest uprawniony do korzystania z informacji, o których mowa w ust. 2, zgromadzonych w rejestrach lekarzy prowadzonych przez okręgowe rady lekarskie oraz zgromadzonych w Centralnym Rejestrze Lekarzy i Lekarzy Dentystów prowadzonym przez Naczelną Radę Lekarską.

6. (uchylony).

●ZUS prowadzi rejestr lekarzy (felczerów), którzy złożyli wniosek w sprawie upoważnienia ich do wystawiania zaświadczeń lekarskich.

●Lekarze uprawnieni do wystawiania zaświadczeń lekarskich powinni informować ZUS o wszelkich zmianach w zakresie danych i informacji gromadzonych w rejestrze.

●ZUS udostępnia dane ujawnione w rejestrze uprawnionym podmiotom (np. Naczelnej Radzie Lekarskiej).

1. W zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby lub pobytu w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku chorobowego lub jego wysokość zgodnie z art. 7 pkt 2, art. 8, art. 9 ust. 2, art. 11 ust. 2 pkt 1 i art. 16 podaje się z zastosowaniem następujących kodów literowych:

1) kod A - oznacza niezdolność do pracy powstałą po przerwie nieprzekraczającej 60 dni - spowodowaną tą samą chorobą, która była przyczyną niezdolności do pracy przed przerwą;

2) kod B - oznacza niezdolność do pracy przypadającą w okresie ciąży;

3) kod C - oznacza niezdolność do pracy spowodowaną nadużyciem alkoholu;

4) kod D - oznacza niezdolność do pracy spowodowaną gruźlicą;

5) kod E - oznacza niezdolność do pracy spowodowaną chorobą, o której mowa w art. 7 pkt 2.

2. W zaświadczeniu lekarskim, na pisemny wniosek ubezpieczonego, nie umieszcza się kodu "B" i "D".

●W określonych przypadkach w zaświadczeniu lekarskim lekarz zamieszcza stosowne kody literowe wskazujące na szczególne okoliczności, z których wynikają uprawnienia ubezpieczonego do określonego rodzaju świadczenia lub ich brak. Zgodnie z zamieszczonym odpowiednim kodem literowym płatnik składek uzyskuje np. informacje:

- w jaki sposób zliczać okres zasiłkowy (kod "A");

- czy ubezpieczona ma prawo do dłuższego niż 182 dni okresu zasiłkowego i wyższej wysokości zasiłku ze względu na stan ciąży (kod "B");

- czy wypłacić zasiłek za cały okres niezdolności do pracy;

- czy nie wypłacać zasiłku za pierwsze 5 dni w związku z niezdolnością spowodowaną nadużyciem alkoholu (kod "C");

- czy wypłacić zasiłek za maksymalny okres 270 dni w przypadku ubezpieczonego, który choruje na gruźlicę (kod "D").

●Ubezpieczony ma prawo zgłosić lekarzowi wystawiającemu zaświadczenie, aby w zaświadczeniu tym nie zamieszczał kodu literowego "B" oznaczającego ciążę i kodu literowego "D" oznaczającego zachorowanie na gruźlicę. Osobistą sprawą ubezpieczonego jest bowiem to, że nie chce, aby te okoliczności znał płatnik składek.

1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych udostępnia bezpłatnie zaświadczenie lekarskie płatnikowi składek na profilu informacyjnym płatnika składek, bez informacji, o której mowa w art. 55 ust. 3 pkt 9, nie później niż w dniu następującym po dniu otrzymania zaświadczenia lekarskiego.

2. Profil informacyjny płatnika składek jest tworzony przez płatnika składek za pomocą systemu teleinformatycznego udostępnionego bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

3. Profil informacyjny płatnika składek są obowiązani utworzyć płatnicy składek obowiązani na podstawie art. 47a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych do przekazywania dokumentów niezbędnych do prowadzenia kont płatników składek i kont ubezpieczonych oraz korekty tych dokumentów przez transmisję danych w formie dokumentu elektronicznego.

4. Płatnicy składek, którzy utworzyli profil informacyjny płatnika składek, są obowiązani do jego utrzymywania także wówczas, gdy nie ma do nich zastosowania obowiązek przekazywania dokumentów niezbędnych do prowadzenia kont płatników składek i kont ubezpieczonych oraz korekty tych dokumentów przez transmisję danych w formie dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 47a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

5. Płatnik składek nieposiadający profilu informacyjnego płatnika składek informuje ubezpieczonego, w formie pisemnej, w pierwszym dniu podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, o obowiązku dostarczania mu przez ubezpieczonego wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, albo zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7.

6. Płatnik składek, o którym mowa w ust. 5, w przypadku utworzenia profilu informacyjnego płatnika składek, w terminie 7 dni od dnia utworzenia tego profilu, informuje ubezpieczonego, w formie pisemnej, o ustaniu obowiązku dostarczania mu przez ubezpieczonego wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, albo zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7.

●ZUS udostępnia zaświadczenie e-ZLA płatnikowi składek na Platformie Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) nie później niż w dniu następnym po otrzymaniu tego zaświadczenia. W e-ZLA udostępnionym płatnikowi składek ZUS nie przekazuje numeru statystycznego choroby ubezpieczonego.

●Płatnicy składek, którzy mają obowiązek przekazywania dokumentów niezbędnych do prowadzenia kont płatników składek i kont ubezpieczonych oraz korekty tych dokumentów w formie dokumentu elektronicznego, tj. rozliczający składki za więcej niż 5 osób, mają też obowiązek utworzyć profil informacyjny na PUE ZUS. Profil ten mają obowiązek utrzymać nawet wtedy, gdy już w takiej formie z ZUS nie będą się rozliczali.

●Płatnik składek, który nie ma profilu na PUE ZUS, ma obowiązek poinformować swoich ubezpieczonych w formie pisemnej o konieczności dostarczania zaświadczeń lekarskich wydawanych w razie niezdolności do pracy w formie wydruku z e-ZLA albo ZUS ZLA. W chwili założenia profilu płatnik składek powinien poinformować ubezpieczonych, także w formie pisemnej, o ustaniu obowiązku dostarczania zaświadczeń lekarskich w formie papierowej.

1. W przypadku gdy w zaświadczeniu lekarskim został popełniony błąd, wystawiający zaświadczenie lekarskie, który wystawił zaświadczenie lekarskie, w którym został popełniony błąd, albo inny wystawiający zaświadczenie lekarskie, w terminie 3 dni roboczych od dnia stwierdzenia błędu lub otrzymania informacji o stwierdzeniu błędu, w szczególności od płatnika składek, ubezpieczonego lub Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przekazuje na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o której mowa w art. 55 ust. 2, odpowiednio:

1) informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym został popełniony błąd, albo

2) informację, o której mowa w pkt 1, oraz nowe zaświadczenie lekarskie, zawierające identyfikator i datę jego wystawienia oraz dane i informacje, o których mowa w art. 55 ust. 3 pkt 2-10, zawarte w zaświadczeniu lekarskim, w którym został popełniony błąd, po sprostowaniu tego błędu

- uwierzytelnione z wykorzystaniem kwalifikowanego certyfikatu lub profilu zaufanego ePUAP. Przepisu art. 55 ust. 4 pkt 1 nie stosuje się.

2. Jeżeli przekazanie informacji o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym został popełniony błąd, lub nowego zaświadczenia lekarskiego w terminie, o którym mowa w ust. 1, nie jest możliwe, w szczególności w przypadku braku możliwości dostępu do Internetu lub braku możliwości uwierzytelnienia informacji lub zaświadczenia lekarskiego z wykorzystaniem kwalifikowanego certyfikatu lub profilu zaufanego ePUAP, wystawiający zaświadczenie lekarskie przekazuje informację lub zaświadczenie lekarskie nie później niż w terminie 3 dni roboczych od ustania przyczyn uniemożliwiających przekazanie informacji lub zaświadczenia lekarskiego.

3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż w dniu następującym po dniu otrzymania informacji o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym został popełniony błąd, albo informacji o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym został popełniony błąd, oraz nowego zaświadczenia lekarskiego udostępnia bezpłatnie na profilu informacyjnym płatnika składek:

1) informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym został popełniony błąd, płatnikowi składek wskazanemu w zaświadczeniu lekarskim, w którym został popełniony błąd;

2) nowe zaświadczenie lekarskie, bez informacji, o której mowa w art. 55 ust. 3 pkt 9, płatnikowi składek wskazanemu w nowym zaświadczeniu lekarskim.

4. Informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym został popełniony błąd, wystawiający zaświadczenie lekarskie przekazuje także, w formie pisemnej, ubezpieczonemu, informując go równocześnie o obowiązku doręczenia tej informacji płatnikowi składek, w przypadku gdy z informacji udostępnionych na profilu informacyjnym wystawiającego zaświadczenie lekarskie wynika, że płatnik składek nie posiada profilu informacyjnego płatnika składek.

5. Wydruk nowego zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, wystawiający zaświadczenie lekarskie przekazuje także ubezpieczonemu, informując go równocześnie o obowiązku doręczenia nowego zaświadczenia lekarskiego płatnikowi składek, w przypadku gdy z informacji udostępnionych na profilu informacyjnym wystawiającego zaświadczenie lekarskie wynika, że płatnik składek nie posiada profilu informacyjnego płatnika składek.

6. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 55a ust. 7, w zaświadczeniu lekarskim na formularzu wydrukowanym z systemu teleinformatycznego błąd został stwierdzony w dniu badania w obecności ubezpieczonego, wystawiający zaświadczenie lekarskie informuje ubezpieczonego o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym został popełniony błąd, oraz przekazuje ubezpieczonemu nowe zaświadczenie lekarskie. Wystawiający zaświadczenie lekarskie przesyła informację o stwierdzeniu nieważności formularza zaświadczenia lekarskiego w systemie teleinformatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

7. Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio, jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 55a ust. 7, błąd w zaświadczeniu lekarskim wystawionym na formularzu wydrukowanym z systemu teleinformatycznego zostanie stwierdzony przed przekazaniem zaświadczenia lekarskiego wystawionego w formie dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1, na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

8. Jeżeli błąd w zaświadczeniu lekarskim ma wpływ na prawo do przyznanego zasiłku lub jego wysokość, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję o braku prawa do zasiłku lub o zmianie jego wysokości. W przypadku gdy do wypłaty zasiłku jest obowiązany płatnik składek, decyzja jest wydawana na wniosek płatnika składek lub ubezpieczonego.

●W sytuacji gdy upoważniony do wystawiania zaświadczeń lekarskich lekarz stwierdzi błąd w wystawionym przez siebie e-ZLA, ma obowiązek w terminie 3 dni roboczych od dnia stwierdzenia tego błędu albo otrzymania z ZUS informacji, że błąd został popełniony, przekazać na skrzynkę podawczą ZUS informację o stwierdzeniu nieważności wystawionego zaświadczenia. Musi przekazać także nowe zaświadczenie, po sprostowaniu błędu, zawierające identyfikator i datę jego wystawienia, uwierzytelnione z wykorzystaniem kwalifikowanego certyfikatu lub profilu zaufanego e-PUAP.

●Jeżeli nie jest możliwe przekazanie do ZUS informacji o nieważności błędnie wystawionego zaświadczenia lekarskiego i nowego, już poprawnie wypełnionego, w terminie 3 dni, lekarz powinien przekazać tę informacje w terminie 3 dni roboczych, licząc od ustania przyczyny uniemożliwiającej przekazanie tej informacji lub zaświadczenia e-ZLA. Informację o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego e-ZLA z powodu popełnienia błędu przy jego wystawieniu lekarz powinien przekazać także w formie pisemnej ubezpieczonemu, dla którego zaświadczenie zostało wystawione.

●Gdy płatnik składek nie ma profilu informacyjnego na PUE ZUS, to informację o stwierdzenie nieważności zaświadczenia lekarskiego e-ZLA, w którym popełniono błąd, albo tę informację łącznie z wydrukiem nowego zaświadczenia lekarskiego e-ZLA lekarz powinien przekazać ubezpieczonemu, informując go jednocześnie o obowiązku dostarczenia tych dokumentów płatnikowi składek.

●ZUS nie później niż w dniu następującym po dniu otrzymania informacji o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego e-ZLA lub stwierdzeniu nieważności i wystawieniu nowego e-ZLA udostępnia na profilu płatnika składek informację o stwierdzeniu nieważności wystawionego e-ZLA, w którym został popełniony błąd, oraz nowe zaświadczenie e-ZLA (bez numeru statystycznego choroby).

●Gdy błąd w zaświadczeniu lekarskim wpływa na ustalenie prawa do zasiłku (np. dotyczy okresu niezdolności do pracy) albo jego wysokość (np. błędnie wpisany kod literowy), ZUS z urzędu wydaje decyzję o braku prawa do zasiłku albo zmianie jego wysokości. Należy dodać, że gdy płatnikiem zasiłku jest płatnik składek, decyzja taka wydawana jest na wniosek ubezpieczonego lub płatnika składek.

1. Prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich podlega kontroli.

2. Kontrolę wykonują lekarze orzecznicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

3. W celu kontroli lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może:

1) przeprowadzić badanie lekarskie ubezpieczonego:

a) w wyznaczonym miejscu,

b) w miejscu jego pobytu;

2) skierować ubezpieczonego na badanie specjalistyczne przez lekarza konsultanta Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

3) zażądać od wystawiającego zaświadczenie lekarskie udostępnienia dokumentacji medycznej dotyczącej ubezpieczonego stanowiącej podstawę wydania zaświadczenia lekarskiego lub udzielenia wyjaśnień i informacji w sprawie;

4) zlecić wykonanie badań pomocniczych w wyznaczonym terminie.

4. Ubezpieczony jest obowiązany udostępnić posiadaną dokumentację medyczną lekarzowi przeprowadzającemu badanie, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 i 2.

5. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wysyła do ubezpieczonego, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, wezwanie, w którym określa termin badania przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo przez lekarza konsultanta lub dostarczenia posiadanych wyników badań pomocniczych. Wezwanie zawiera informację o skutkach, o których mowa w ust. 6 i 10.

6. W razie uniemożliwienia badania lub niedostarczenia posiadanych wyników badań w terminie, o którym mowa w ust. 5, zaświadczenie lekarskie traci ważność od dnia następującego po tym terminie.

7. Jeżeli po analizie dokumentacji medycznej i po przeprowadzeniu badania ubezpieczonego lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określi wcześniejszą datę ustania niezdolności do pracy niż orzeczona w zaświadczeniu lekarskim, za okres od tej daty zaświadczenie lekarskie traci ważność.

8. W przypadkach, o których mowa w ust. 7, lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wystawia zaświadczenie, które jest traktowane na równi z zaświadczeniem stwierdzającym brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, wydanym w myśl art. 229 § 4 Kodeksu pracy.

9. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 8, lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wystawia w formie dokumentu elektronicznego uwierzytelnionego z wykorzystaniem kwalifikowanego certyfikatu lub profilu zaufanego ePUAP, zgodnie ze wzorem ustalonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnionego bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Przepisy art. 55 ust. 2 i art. 55a ust. 7-9 stosuje się odpowiednio.

9a. W przypadku wystawienia przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaświadczenia, o którym mowa w ust. 8, Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje o tym fakcie wystawiającego zaświadczenie lekarskie.

9b. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 8, zawiera:

1) datę wystawienia;

2) dane ubezpieczonego: pierwsze imię, nazwisko, numer PESEL albo serię i numer paszportu i datę urodzenia, jeżeli nie nadano numeru PESEL, oraz adres jego pobytu w czasie trwania niezdolności do pracy;

3) dane płatnika składek: NIP lub numer PESEL albo serię i numer paszportu, jeżeli nie ma obowiązku posługiwania się NIP i nie nadano numeru PESEL, oraz rodzaj identyfikatora płatnika składek;

4) datę ustania niezdolności do pracy;

5) identyfikator zaświadczenia lekarskiego, które traci ważność za okres od daty wskazanej w pkt 4, wskutek okoliczności, o których mowa w ust. 7;

6) imię i nazwisko lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wystawiającego zaświadczenie;

7) oznaczenie terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

8) informacje dla ubezpieczonego o okolicznościach, o których mowa w ust. 7, a także o konieczności doręczenia zaświadczenia płatnikowi składek, w przypadku gdy nie posiada on profilu informacyjnego płatnika składek.

9c. Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 8, jest udostępniane płatnikowi składek na zasadach określonych dla zaświadczenia lekarskiego.

9d. Lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przekazuje ubezpieczonemu w dniu badania:

1) wydruk zaświadczenia, o którym mowa w ust. 8, z systemu teleinformatycznego, o którym mowa w ust. 9, albo

2) zaświadczenie, o którym mowa w ust. 8, wystawione na formularzu zaświadczenia wydrukowanym z systemu teleinformatycznego, o którym mowa w ust. 9

- opatrzone jego podpisem i pieczątką.

9e. Ubezpieczony dostarcza płatnikowi składek:

1) wydruk zaświadczenia, o którym mowa w ust. 9d pkt 1, jeżeli płatnik składek nie posiada profilu informacyjnego płatnika składek;

2) zaświadczenie lekarskie, o którym mowa w ust. 9d pkt 2.

10. W przypadkach, o których mowa w ust. 6 i 7, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję o braku prawa do zasiłku.

11. Kopię decyzji, o której mowa w ust. 10, Zakład Ubezpieczeń Społecznych przesyła pracodawcy ubezpieczonego, którego ta decyzja dotyczy.

12. Pracodawca może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przeprowadzenie kontroli prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz wystawiania zaświadczeń lekarskich dla celów wypłaty wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 92 Kodeksu pracy. Zakład informuje pracodawcę o wyniku postępowania.

13. Poniesione przez ubezpieczonego koszty przejazdu na badania kontrolne Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwraca do wysokości kosztów przejazdu najtańszym środkiem komunikacji publicznej.

14. (uchylony).

15. (uchylony).

●Korzystanie przez ubezpieczonego ze zwolnienia lekarskiego od pracy z powodu choroby lub konieczności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem albo innym chorym członkiem rodziny podlega kontroli ZUS. Lekarz orzecznik ZUS może wezwać ubezpieczonego na badanie w czasie korzystania przez niego ze zwolnienia lekarskiego od pracy i zakwestionować okres orzeczonej przez lekarza leczącego niezdolności albo sprawowania opieki, jeżeli będzie na to wskazywało przeprowadzone przez niego badanie lub postępowanie. Jeżeli w wyniku badania przez lekarza orzecznika ZUS zaświadczenie lekarskie zostanie zakwestionowane, to wystawia on zaświadczenie lekarskie na druku ZUS ZLA/K stwierdzające nieważność wcześniej wydanego zaświadczenia od dnia stwierdzenia nieważności albo zaświadczenie odpowiadające temu zaświadczeniu w formie elektronicznej. Konsekwencją wydania takiego zaświadczenia jest obowiązek ubezpieczonego do stawienia się do pracy w następnym dniu i przekazanie informacji płatnikowi składek o przystąpieniu do pracy w związku ze stwierdzoną przez lekarza orzecznika ZUS zdolnością do pracy. Wystawienie przez lekarza orzecznika ZUS zaświadczenia ZUS ZLA/K lub jego odpowiednika w formie elektronicznej jest równoznaczne z potwierdzeniem zdolności do pracy, o którym mowa w art. 229 par. 4 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.; dalej: k.p.) i jest potwierdzane decyzją ZUS w tej sprawie.

●Ponadto płatnik zasiłku - ZUS lub płatnik składek - na podstawie rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich (Dz.U. nr 65 poz. 743) może przeprowadzić kontrolę ubezpieczonego w zakresie stosowania się przez niego do zaleceń lekarza w okresie, na który zostało wystawione zwolnienie lekarskie, tj. czy jest wykorzystywane zgodnie z jego celem oraz czy w czasie zwolnienia lekarskiego od pracy ubezpieczony nie wykonuje pracy zarobkowej. Rozporządzenie określa sposób przeprowadzenia takiej kontroli oraz konsekwencje dla ubezpieczonego w razie stwierdzenia ewentualnych nieprawidłowości (pozbawienie prawa do zasiłku).

Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, określi, w drodze rozporządzenia:

1) tryb i sposób orzekania o czasowej niezdolności do pracy oraz wystawiania zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia, o którym mowa w art. 59 ust. 8,

2) sposób dokumentowania orzeczonej niezdolności do pracy,

3) tryb i sposób sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim oraz przekazywania ubezpieczonemu i płatnikowi składek informacji o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia lekarskiego, w którym został popełniony błąd, i wydruku nowego zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6.

- mając na uwadze konieczność zapewnienia prawidłowego i sprawnego orzekania o czasowej niezdolności do pracy, jednolitości trybu i sposobu wystawiania zaświadczeń lekarskich i zaświadczeń, o których mowa w art. 59 ust. 8, oraz sposobu dokumentowania orzeczonej niezdolności do pracy, a także sprawnego sprostowania błędów w wystawionych zaświadczeniach lekarskich.

●Każdy lekarz uprawniony do wystawiania zaświadczeń lekarskich ma obowiązek stosowania w tym zakresie określonych zasad wynikających z rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim (Dz.U. poz. 2013).

Błędnie wystawione zaświadczenie lekarskie, które nie zostało sprostowane, skutkuje dla ubezpieczonego niewypłaceniem zasiłku. Ewentualnych roszczeń związanych z niewypłaceniem zasiłku z powodu błędnie wystawionego zaświadczenia lekarskiego ubezpieczony może dochodzić od lekarza na drodze postępowania cywilnego.

●Przepisy wykonawcze do art. 59a pkt 3 nie zostały jeszcze wydane.

1. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wystawianiu zaświadczeń lekarskich, w szczególności gdy zaświadczenie lekarskie zostało wystawione:

1) bez przeprowadzenia bezpośredniego badania ubezpieczonego,

2) bez udokumentowania rozpoznania stanowiącego podstawę orzeczonej czasowej niezdolności do pracy

- Zakład Ubezpieczeń Społecznych może, w formie decyzji, cofnąć upoważnienie do wystawiania zaświadczeń lekarskich na okres nieprzekraczający 12 miesięcy od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

2. W przypadku powtarzającego się naruszania zasad określonych w art. 55a ust. 6, 7 i 9 oraz art. 57, Zakład Ubezpieczeń Społecznych może, w drodze decyzji, cofnąć upoważnienie do wystawiania zaświadczeń lekarskich na okres nieprzekraczający 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.

3. (uchylony).

4. Od decyzji, o której mowa w ust. 1-3, przysługuje odwołanie do ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.

5. Do decyzji, o których mowa w ust. 1-3 i art. 54, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

●Lekarz upoważniony w drodze decyzji ZUS do wystawiania zaświadczeń lekarskich stwierdzających czasową niezdolność do pracy z powodu choroby lub konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorymi dziećmi lub innymi chorymi członkami rodziny może te uprawnienia utracić, jeżeli zostanie stwierdzone, że np. stale wystawia zaświadczenia z błędami albo wystawia je niezgodnie z zasadami dotyczącymi orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Do takich naruszeń można zaliczyć wystawienie zaświadczenie bez przeprowadzenia bezpośredniego badania ubezpieczonego czy bez udokumentowania rozpoznania stanowiącego podstawę orzeczonej niezdolności do pracy. Chodzi tu oczywiście o powtarzające się sytuacje takich zachowań, a nie pojedyncze incydenty.

●Pozbawienie lekarza uprawnień do wystawiania zaświadczeń lekarskich może nastąpić na okres nieprzekraczający 12 miesięcy od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja określająca, że lekarz orzekał niezdolność do pracy:

1) bez przeprowadzenia bezpośredniego badania ubezpieczonego,

2) bez udokumentowania rozpoznania stanowiącego podstawę orzeczonej czasowej niezdolności do pracy.

●Pozbawienie uprawnień do wystawiania zaświadczeń lekarskich na okres krótszy - nieprzekraczający trzech miesięcy od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna - dotyczy przypisów, gdy ustalono, że lekarz wystawiający zaświadczenia w sposób powtarzający się nie przestrzega przepisów dotyczących wystawiania, na żądanie ubezpieczonego, wydruku wystawionego zaświadczenia lekarskiego w formie elektronicznej oraz niedotrzymania terminu 3 dni roboczych na przekazanie do ZUS zaświadczenia lekarskiego wystawionego w formie elektronicznej (art. 55 ust. 6, 7 i 9 ustawy zasiłkowej).

1. Zaświadczenia, o których mowa w art. 55 ust. 1 oraz art. 59 ust. 8, mogą być wystawiane przez system teleinformatyczny Elektroniczna Platforma Gromadzenia, Analizy i Udostępniania Zasobów Cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych, o którym mowa w art. 7 ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia, za pośrednictwem którego są przekazywane do systemu informatycznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1 oraz art. 59 ust. 9.

2. Dane zawarte w zaświadczeniu lekarskim, o których mowa w art. 55 ust. 3, są udostępniane systemowi informacji w ochronie zdrowia, o którym mowa w ustawie z dnia 28 kwietnia 2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia.

●Chodzi tu o przepisy ustawy z 28 kwietnia 2001 r. o systemie informacji o ochronie zdrowia (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 636 ze zm.).

Rozdział 11

Postępowanie w sprawach ustalania prawa do zasiłków i zasady ich wypłaty

1. Prawo do zasiłków określonych w ustawie i ich wysokość ustalają oraz zasiłki te wypłacają:

1) płatnicy składek na ubezpieczenie chorobowe, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych, z zastrzeżeniem pkt 2 lit. d;

2) Zakład Ubezpieczeń Społecznych:

a) ubezpieczonym, których płatnicy składek zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych,

b) ubezpieczonym prowadzącym pozarolniczą działalność i osobom z nimi współpracującym,

c) ubezpieczonym będącym duchownymi,

d) osobom uprawnionym do zasiłków za okres po ustaniu ubezpieczenia,

e) ubezpieczonym podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu w Polsce z tytułu zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego.

2. Liczbę ubezpieczonych, o której mowa w ust. 1, ustala się według stanu na dzień 30 listopada poprzedniego roku kalendarzowego, a w stosunku do płatników składek, którzy na ten dzień nie zgłaszali nikogo do ubezpieczenia chorobowego - według stanu na pierwszy miesiąc, w którym dokonali takiego zgłoszenia.

3. Jeżeli do wypłaty zasiłku obowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, płatnik składek przedkłada zaświadczenie zawierające zestawienie składników wynagrodzenia lub przychodu, stanowiących podstawę wymiaru zasiłku, którego wzór określi, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.

4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych kontynuuje po dniu 31 grudnia podjętą wcześniej wypłatę zasiłku, nawet jeżeli od dnia 1 stycznia płatnik składek jest zobowiązany, zgodnie z ust. 1, do wypłaty zasiłków.

●Ustęp 1 art. 61 określa w sposób szczegółowy podmioty zobowiązane do ustalania prawa i wypłaty zasiłków. Przepis ten nie wymaga komentarza, a uszczegółowienia, że jeżeli mowa o ustalaniu prawa do zasiłków i ich wypłaty w zależności od liczby ubezpieczonych zgłaszanych do ubezpieczenia chorobowego, należy przez to uważać, że określenie "powyżej 20 ubezpieczonych" oznacza 21 osób i więcej, a określenie "nie więcej niż 20 ubezpieczonych" oznacza 20 osób i mniej. Ponadto należy podkreślić, że w tym przepisie mowa jest o ubezpieczonych zgłaszanych do ubezpieczenia chorobowego, a nie o liczbie osób zatrudnianych przez płatnika składek w ogóle na podstawie umowy o pracę i innych umów. Może być bowiem płatnik składek zatrudniający np. 50 osób, ale zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego tylko 18 osób, np. 15 pracowników i trzy osoby z zatrudnionych na podstawie umowy-zlecenia.

●Liczbę ubezpieczonych ustala się na rok kalendarzowy według stanu na 30 listopada poprzedniego roku kalendarzowego. Od liczby ubezpieczonych zgłaszanych do ubezpieczenia chorobowego na ten dzień zależy bowiem, czy płatnik składek w następnym roku kalendarzowym będzie płatnikiem świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia chorobowego dla swoich ubezpieczonych w trakcie ich zatrudnienia. Stan liczby ubezpieczonych zgłaszanych do ubezpieczenia chorobowego na 30 listopada 2015 r. określa np., czy płatnik składek jest płatnikiem zasiłków w roku 2016. Należy dodać, że gdy po 30 listopada danego roku lub w roku kalendarzowym ustalonym dla płatnika składek jako płatnika zasiłków nastąpi zmiana w liczbie ubezpieczonych zgłaszanych do ubezpieczenia chorobowego, fakt ten nie ma już wpływu na ustalony obowiązek wypłaty świadczeń. Na 30 listopada 2015 r. płatnik składek zgłaszał np. do ubezpieczenia chorobowego 24 ubezpieczonych i w związku z tym od 1 stycznia do 31 grudnia 2016 r. jest płatnikiem zasiłków dla wszystkich ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu chorobowemu w czasie trwania ich zatrudnienia, a od 1 marca 2016 r. zgłasza do ubezpieczenia chorobowego tylko 19 ubezpieczonych. Dla tych 19 ubezpieczonych nadal, do końca 2016 r., ma obowiązek ustalania prawa i wypłaty zasiłków.

●Jeżeli płatnik składek na 30 listopada nie zgłaszał nikogo do ubezpieczenia chorobowego (nikogo nie zatrudniał, choć prowadził działalność albo rozpoczął działalność po 30 listopada), to liczbę ubezpieczonych ustala się według stanu na pierwszy miesiąc, w którym dokonał takiego zgłoszenia.

●W liczbie ubezpieczonych zgłaszanych do ubezpieczenia chorobowego należy uwzględniać:

- pracowników (w tym również uczniów),

- osoby wykonujące pracę nakładczą, które podlegają ubezpieczeniu chorobowemu,

- osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz osoby z nimi współpracujące, które podlegają ubezpieczeniu chorobowemu,

- osoby prowadzące działalność pozarolniczą oraz osoby z nimi współpracujące, które podlegają ubezpieczeniu chorobowemu.

W liczbie ubezpieczonych nie należy uwzględniać:

- osób przebywających na urlopach wychowawczych,

- osób przebywających na urlopach bezpłatnych,

- duchownych podlegających ubezpieczeniu chorobowemu.

●Jeżeli oddział ZUS rozpocznie wypłatę zasiłku przed 1 stycznia, np. dla pracownika, którego pracodawca nie jest uprawniony do tej wypłaty ze względu na liczbę osób zgłaszanych do ubezpieczenia chorobowego, to kontynuuje tę wypłatę także w roku kalendarzowym, w którym od 1 stycznia pracodawca jest już płatnikiem zasiłku, jeżeli ubezpieczony choruje nieprzerwanie na przełomie roku kalendarzowego. [przykład 1]

PRZYKŁAD 1

Wypłata na przełomie roku

Pracownik w wieku 28 lat chorował od 18 grudnia 2015 r. do 8 stycznia 2016 r. i miał z tego tytułu prawo do zasiłku chorobowego. Pracodawca w 2015 r. nie był uprawniony do wypłaty zasiłków swoim pracownikom, ponieważ 30 listopada 2014 r. zgłosił do ubezpieczenia chorobowego tylko 12 ubezpieczonych. Jest natomiast płatnikiem zasiłków w 2016 r., ponieważ 30 listopada 2015 r. zgłosił do ubezpieczenia chorobowego 24 ubezpieczonych. W tym przypadku prawo do zasiłku chorobowego ustalił i rozpoczął jego wypłatę w 2015 r. oddział ZUS, który kontynuuje tę wypłatę za cały okres nieprzerwanej niezdolności do pracy pracownika, tj. do 8 stycznia 2016 r. Ponownie pracownik zachorował w marcu 2016 r. i niezdolność ta trwała 43 dni. Pracodawca wypłacił pracownikowi wynagrodzenie za czas choroby za 33 dni, a następnie zasiłek chorobowy, ponieważ w 2016 r. jest uprawniony do wypłaty zasiłków.

●Oddział ZUS właściwy ze względu na adres płatnika składek wypłaca zasiłki ubezpieczonym, których płatnik składek zgłasza do ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych za okresy przypadające w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Dotyczy to np. pracownika w czasie trwania jego zatrudnienia albo zleceniobiorcy w czasie trwania umowy-zlecenia.

Do wypłaty zasiłku przysługującego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia zobowiązany jest natomiast oddział ZUS właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do zasiłku. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy oddział ZUS właściwy ze względu na siedzibę płatnika składek, zobowiązany do wypłaty zasiłku w czasie trwania ubezpieczenia, rozpocznie wypłatę zasiłku. Wówczas kontynuuje tę wypłatę również za okres po ustaniu ubezpieczenia. [przykład 2]

PRZYKŁAD 2

Ciągle ten sam oddział

Na 30 listopada 2015 r. pracodawca zgłaszał do ubezpieczenia chorobowego 16 pracowników, w związku z czym w 2016 r. nie jest uprawniony do wypłaty zasiłków swoim pracownikom w czasie trwania ich zatrudnienia. Siedziba pracodawcy mieści się na terenie I Oddziału ZUS w Warszawie. Pracownik, który mieszka na terenie II Oddziału ZUS w Warszawie, zatrudniony u płatnika składek do 30 kwietnia 2016 r., choruje od 21 kwietnia do 12 maja 2016 r. Zasiłek chorobowy za okres od 21 do 30 kwietnia 2016 r., tj. za okres choroby przypadającej w czasie trwania zatrudnienia, a także zasiłek od 1 do 12 maja 2016 r., tj. za okres po ustaniu zatrudnienia, wypłacił mu I Oddział ZUS w Warszawie.

●Jeżeli pracownik zachorował w czasie trwania zatrudnienia u pracodawcy, który był uprawniony do wypłaty zasiłków, i niezdolność do pracy trwa nadal po ustaniu zatrudnienia, to pracodawca wypłaca przysługujące pracownikowi świadczenia za okres choroby przypadającej w czasie trwania zatrudnienia (wynagrodzenie za czas choroby i/lub zasiłek chorobowy). Wypłatę zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia przekazuje do realizacji do oddziału ZUS właściwego według miejsca zamieszkania byłego pracownika. [przykład 3]

PRZYKŁAD 3

Po ustaniu tytułu ubezpieczeniowego

Pracownik (32 lata) był zatrudniony do 31 marca 2016 r. u pracodawcy uprawnionego do wypłaty zasiłków, którego siedziba znajduje się na terenie Oddziału ZUS w Krakowie. Pracownik dostarczył pracodawcy zwolnienie lekarskie na okres od 14 marca do 8 kwietnia 2016 r. Ponieważ w 2016 r. pracownik otrzymał wynagrodzenie chorobowe w styczniu i lutym - łącznie za 23 dni, to pracodawca wypłacił mu także wynagrodzenie chorobowe za okres od 14 do 23 marca 2016 r. (10 dni) i zasiłek chorobowy za okres od 24 do 31 marca 2016 r., tj. za okres niezdolności do pracy przypadającej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego (zatrudnienia). Wypłaty zasiłku chorobowego za okres od 1 do 8 kwietnia 2016 r. dokonał Oddział ZUS w Gdańsku, do którego pracodawca przekazał oryginał ZUS ZLA oraz informację niezbędną do ustalenia prawa i wypłaty zasiłku, ponieważ jest to oddział właściwy ze względu na miejsce zamieszkania byłego pracownika.

W celu ustalenia prawa do zasiłku i jego wypłaty Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma prawo do przetwarzania danych i informacji niezbędnych do ustalenia prawa do zasiłków, ich wysokości, podstawy wymiaru oraz do ich wypłaty.

●Przepis ten został dodany do ustawy zasiłkowej na mocy art. 1 pkt 25 ustawy nowelizacyjnej z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2016 r. Oznacza on, że na podstawie art. 23 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2135) ZUS może przetwarzać dane ubezpieczonego, w których posiadaniu jest ZUS, w zakresie niezbędnym do ustalenia prawa, wysokości i podstawy wymiaru zasiłków (np. dane wynikające z imiennych raportów miesięcznych).

1. Postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku wszczyna się na wniosek złożony w formie pisemnej lub w formie dokumentu elektronicznego uwierzytelnionego z wykorzystaniem kwalifikowanego certyfikatu lub profilu zaufanego ePUAP na elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

2. Postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku chorobowego lub zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny wszczyna się:

1) jeżeli płatnikiem zasiłku jest płatnik składek:

a) posiadający profil informacyjny płatnika składek, na podstawie:

- zaświadczenia lekarskiego w formie dokumentu elektronicznego, o którym mowa w art. 55 ust. 1, otrzymanego na tym profilu,

- wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, albo zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7, przekazanych przez ubezpieczonego,

b) nieposiadający profilu informacyjnego płatnika składek - na podstawie wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, albo zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7, przekazanych przez ubezpieczonego;

2) jeżeli płatnikiem zasiłku jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych - na podstawie wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7, albo wniosku, o którym mowa w ust. 1, przekazanych przez ubezpieczonego albo płatnika składek upoważnionego przez ubezpieczonego.

3. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:

1) dane ubezpieczonego - pierwsze imię, nazwisko, numer PESEL albo serię i numer paszportu i datę urodzenia, jeżeli nie nadano numeru PESEL, oraz adres zamieszkania;

2) dane płatnika składek - NIP lub numer PESEL albo serię i numer paszportu, jeżeli nie ma obowiązku posługiwania się NIP i nie nadano numeru PESEL;

3) informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku lub jego wysokość.

4. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłku.

5. W przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a, płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek, wydruk zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, albo zaświadczenie lekarskie, o którym mowa w art. 55a ust. 7, wraz z dokumentami niezbędnymi do przyznania i wypłaty zasiłku niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia ich otrzymania.

6. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, zakres informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku lub jego wysokość, o których mowa w ust. 3 pkt 3, oraz dokumenty niezbędne do przyznania i wypłaty zasiłków, o których mowa w ust. 4, mając na uwadze konieczność zapewnienia sprawnego i terminowego ustalania prawa do zasiłków i dokonywania ich wypłaty.

●Przepis ten został dodany do ustawy zasiłkowej na mocy art. 1 pkt 25 ustawy nowelizacyjnej z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2016 r. Określa on zasady dotyczące wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłków ich wysokości i podstawy wymiaru również wtedy, gdy roszczenie o wypłatę jest złożone w formie elektronicznej, a nie jak dotychczas (tj. do 31 grudnia 2015 r.) tylko w formie papierowej.

1. Ubezpieczony dostarcza wydruk zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, albo zaświadczenie lekarskie, o którym mowa w art. 55a ust. 7:

1) do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - jeżeli płatnikiem zasiłku jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych;

2) płatnikowi składek - jeżeli płatnikiem zasiłku jest płatnik składek nieposiadający profilu informacyjnego płatnika składek.

2. Ubezpieczony, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a, który został poinformowany, w formie pisemnej, o obowiązku dostarczania płatnikowi składek wydruku zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 6, albo zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 55a ust. 7, dostarcza odpowiednio wydruk zaświadczenia lekarskiego albo zaświadczenie lekarskie płatnikowi składek, który przekazuje je niezwłocznie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podając datę dostarczenia odpowiednio wydruku zaświadczenia lekarskiego albo zaświadczenia lekarskiego przez ubezpieczonego.

3. (uchylony).

4. Ubezpieczony, uprawniony do zasiłku macierzyńskiego z więcej niż jednego tytułu, jest obowiązany do poinformowania każdego płatnika zasiłku o prawie do zasiłku macierzyńskiego z innych tytułów oraz jego wysokości.

5. W przypadku gdy ubezpieczony jest uprawniony do zasiłku macierzyńskiego z więcej niż jednego tytułu, a łączna kwota wypłacanych zasiłków macierzyńskich jest niższa niż wysokość świadczenia rodzicielskiego, podwyższony zasiłek macierzyński, o którym mowa w art. 31 ust. 3a, wypłaca płatnik wskazany przez ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 6.

6. W przypadku, o którym mowa w ust. 5, gdy jednym z płatników zasiłku jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, podmiotem wypłacającym kwotę podwyższenia jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Ustępy 4-6 zostały wprowadzone ustawą z 21 sierpnia 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1217)

●Niedotrzymanie przez ubezpieczonego terminu 7 dni na złożenie zaświadczenia lekarskiego powoduje obniżenie zasiłku o 25 proc. Dotyczy to wyłącznie zaświadczeń lekarskich wystawionych w formie papierowej (wydruk z e-ZLA, ZUS ZLA).

Należy pamiętać, że:

- przy ustalaniu terminu 7 dni nie uwzględnia się dnia, w którym ubezpieczony otrzymał zaświadczenie lekarskie (np. jeżeli ubezpieczony otrzymał 1 września zaświadczenie lekarskie na okres od 2 do 18 września, to termin złożenia tego zaświadczenia upływa 8 września);

- jako datę otrzymania zaświadczenia przyjmuje się datę jego wystawienia przez lekarza, chyba że ubezpieczony udowodni, że otrzymał zaświadczenie w terminie późniejszym;

- w razie nieterminowego złożenia zaświadczenia lekarskiego zasiłek chorobowy ulega obniżeniu o 25 proc. za okres od 8. dnia orzeczonej niezdolności do pracy do dnia, w którym zaświadczenie zostało dostarczone (np. ubezpieczony otrzymał zaświadczenie lekarskie w dniu 1 września na okres od 2 do 18 września, a płatnikowi składek dostarczył to zaświadczenie 12 września - potrącenia zasiłku o 25 proc. należy dokonać za okres od 9 do 12 września, tj. za 4 dni, ponieważ 9 września jest 8. dniem orzeczonej niezdolności do pracy, a 12 września dniem dostarczenia zaświadczenia);

- obniżenia zasiłku nie stosuje się, jeżeli nieterminowe dostarczenie zaświadczenia nastąpiło z przyczyn niezależnych od ubezpieczonego;

- jeżeli zaświadczenie lekarskie zostało wysłane pocztą, za datę jego dostarczenia przyjmuje się datę stempla pocztowego.

●Zasiłek chorobowy ulega również obniżeniu o 25 proc. w przypadku nieterminowego złożenia zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego niezdolność do pracy za okres po ustaniu ubezpieczenia. Jeżeli niezdolność ta orzeczona jest więcej niż jednym zaświadczeniem lekarskim, to termin 7 dni liczy się od daty wystawienia tego zaświadczenia, z którego wynika, że nieprzerwana niezdolność do pracy trwa łącznie co najmniej 30 dni i uprawnia do zasiłku. W przypadku niedotrzymania tego terminu zasiłek ulega obniżeniu o 25 proc. za okres od 8. dnia niezdolności do pracy orzeczonej tym zaświadczeniem, które łącznie z poprzednimi obejmuje okres co najmniej trzydziestodniowy, do dnia dostarczenia zaświadczeń. [przykład 4]

PRZYKŁAD 4

Dwa zaświadczenia

Z pracownikiem rozwiązano umowę o pracę 30 czerwca 2015 r. Osoba ta 9 lipca 2015 r. zachorowała i niezdolność trwała nieprzerwanie do 14 sierpnia 2015 r. Niezdolność do pracy została orzeczona dwoma zaświadczeniami lekarskimi ZUS ZLA: pierwsze z nich na okres od 9 do 27 lipca 2015 r. wystawione zostało 9 lipca 2015 r., drugie - na okres od 28 lipca do 14 sierpnia 2015 r. - wystawione zostało 27 lipca 2015 r. Oba zaświadczenia zostały dostarczone do ZUS 6 sierpnia 2015 r. Termin złożenia zaświadczeń lekarskich upłynął 3 sierpnia 2015 r. - termin 7 dni liczy się od dnia następnego po dacie wystawienia drugiego zaświadczenia lekarskiego, tj. od 28 lipca 2015 r. Wymagany termin złożenia zaświadczeń lekarskich nie został zatem dotrzymany i dlatego wysokość zasiłku należy obniżyć o 25 proc. za okres od 8. dnia niezdolności do pracy orzeczonej drugim zaświadczeniem lekarskim, do dnia dostarczenia zaświadczeń, tj. za okres od 4 do 6 sierpnia 2015 r.

● W przypadku gdy 7-dniowy termin na dostarczenie zaświadczenia lekarskiego przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień roboczy (powszedni). Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I OPS 1/11 - jeżeli koniec 7-dniowego terminu na dostarczenie zaświadczenia lekarskiego przypada w sobotę, należy uznać, że zaświadczenie lekarskie zostało dostarczone w terminie - jeżeli zostało dostarczone w najbliższy dzień roboczy. W takiej sytuacji nie stosuje się obniżenia zasiłku o 25 proc.

●Jeżeli pracownik otrzymał zwolnienie lekarskie (ZUS ZLA, wydruk z e-ZLA), za którego okres przysługuje mu wynagrodzenie za czas choroby na podstawie art. 92 kodeksu pracy, wysokość tego wynagrodzenia nie ulega obniżeniu. Jeżeli natomiast zwolnienie lekarskie obejmuje okres, za który pracownik ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego, to obniżenie stosuje się wyłącznie do zasiłku chorobowego. [przykład 5]

PRZYKŁAD 5

Zwolnienie dostarczone po terminie

Pracownica (53 lata) otrzymała 2 marca 2016 r. zwolnienie lekarskie na okres od 3 do 18 marca 2016 r. Dostarczyła je pracodawcy 18 marca 2016 r. Termin 7 dni, w którym powinna dostarczyć to zaświadczenie, upłynął 9 marca 2016 r. Ponieważ jest to jej pierwsza niezdolność do pracy z powodu choroby w 2016 r., za okres od 3 do 16 marca 2016 r. (14 dni) zachowuje ona prawo do wynagrodzenia za czas choroby, a za 17 i 18 marca ma prawo do zasiłku chorobowego. W związku z nieterminowym dostarczeniem zaświadczenia lekarskiego obniżeniu o 25 proc. ulega zasiłek chorobowy za okres od 17 do 18 marca 2016 r. Nie ulega natomiast obniżeniu wynagrodzenie za czas choroby za okres od 10 do 16 marca 2016 r.

1. Ubezpieczony może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ustalenie uprawnień do zasiłku, jeżeli uważa, że zostały naruszone jego uprawnienia w tym zakresie.

2. Z wnioskiem o ustalenie uprawnień do zasiłku przysługującego ubezpieczonemu może wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych także płatnik składek na ubezpieczenie chorobowe.

3. Środki odwoławcze od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określają odrębne przepisy.

●W razie pojawienia się wątpliwości dotyczących ustalania prawa do zasiłku lub jego wypłaty płatnik składek wypłacający zasiłek może wystąpić do oddziału ZUS o wydanie decyzji. Takie samo prawo przysługuje ubezpieczonemu, który również może wystąpić do oddziału ZUS w celu wyjaśnienia wątpliwości związanych z prawem do zasiłku lub jego wypłatą albo o wydanie w tej sprawie decyzji przez oddział ZUS.

●Na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.) ZUS wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz ich wymiaru.

●Na podstawie art. 477⁸ ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.) od decyzji ZUS w zakresie zasiłku chorobowego, wyrównawczego, opiekuńczego i macierzyńskiego oraz świadczenia rehabilitacyjnego, przysługuje odwołanie do sądu rejonowego - sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie od decyzji powinno być wniesione do wydającego ją oddziału ZUS na piśmie lub do protokołu sporządzonego przez ten oddział. Od wyroku sądu rejonowego przysługuje apelacja na zasadach ogólnych.

1. Płatnicy składek, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, wypłacają zasiłki w terminach przyjętych dla wypłaty wynagrodzeń lub dochodów, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych bieżąco po stwierdzeniu uprawnień. Zasiłki te wypłaca się nie później jednak niż w ciągu 30 dni od daty złożenia dokumentów niezbędnych do stwierdzenia uprawnień do zasiłków.

2. Jeżeli płatnik składek nie wypłacił zasiłku w terminie, o którym mowa w ust. 1, jest on obowiązany do wypłaty odsetek od tego zasiłku w wysokości i na zasadach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

●Zasiłek chorobowy, wyrównawczy, macierzyński, opiekuńczy i świadczenie rehabilitacyjne pracodawcy wypłacają w terminach przyjętych dla wypłaty wynagrodzeń lub dochodów, a oddziały ZUS na bieżąco po stwierdzeniu uprawnień, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od daty otrzymania ostatniego dokumentu pozwalającego na ustalenie uprawnień do wypłaty zasiłków.

●W przypadku gdy płatnik składek nie wypłaci zasiłków w terminie, ubezpieczonemu przysługują z tego tytułu odsetki za zwłokę. Zgodnie bowiem z art. 85 ust. 1 ustawy systemowej, gdy ZUS lub płatnik zasiłku nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego.

●Odsetki liczy się od dnia następnego po dniu, w którym upływa termin wypłaty, do dnia wypłaty włącznie za każdy dzień zwłoki, według wzoru:

(kwota należnego świadczenia x liczba dni opóźnienia x stopa proc.) : (365 x 100)

1. Zasiłki wypłaca się osobie, której zasiłki te przysługują, lub osobie przez nią upoważnionej albo osobie, do której rąk wypłaca się wynagrodzenie lub dochód ubezpieczonego.

2. W razie śmierci ubezpieczonego przed podjęciem należnego mu zasiłku, zasiłek wypłaca się osobom uprawnionym do podjęcia wynagrodzenia lub dochodu ubezpieczonego.

●Z przepisu tego wynika, że przysługujące ubezpieczonemu zasiłki wypłaca się jemu osobiście albo osobie przez niego upoważnionej albo takiej osobie, która ma uprawnienie do pobierania wynagrodzenia lub dochodu ubezpieczonego. Oznacza to, że ubezpieczony może sam upoważnić określoną osobę do odbierania przysługującego mu zasiłku albo że inna osoba na podstawie np. wyroku sądowego ma prawo do odbierania jego wynagrodzenia lub przychodu, a tym samym zasiłków.

●Gdy ubezpieczony zmarł przed podjęciem należnego zasiłku, świadczenie to wypłaca się osobom uprawnionym do podjęcia wynagrodzenia lub dochodu ubezpieczonego. Do tej grupy należą małżonek ubezpieczonego oraz dzieci spełniające warunki do uzyskania renty rodzinnej na podstawie ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 748 ze zm.). Jeśli takich osób nie ma, niewypłacone świadczenia od dnia zgonu wchodzą w skład masy spadkowej.

1. Wypłatę zasiłku wstrzymuje się, jeżeli prawo do zasiłku ustało albo okaże się, że prawo takie w ogóle nie istniało.

2. Jeżeli świadczenie zostało pobrane nienależnie z winy ubezpieczonego lub wskutek okoliczności, o których mowa w art. 15-17 i art. 59 ust. 6 i 7, wypłacone kwoty podlegają potrąceniu z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

3. Decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zwrotu bezpodstawnie pobranych zasiłków stanowi tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

●Wstrzymanie wypłaty zasiłku następuje, gdy prawo do zasiłku:

- ustało w przypadkach, takich jak np.:

● został wyczerpany okres zasiłkowy (182/270 dni),

● nie przysługuje, ponieważ niezdolność do pracy została spowodowana w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia,

● nie przysługuje za pierwsze 5 dni, gdy niezdolność została spowodowana nadużyciem alkoholu,

● ubezpieczony w czasie zwolnienia lekarskiego wykonywał pracę zarobkową,

- nie przysługiwało w ogóle w przypadkach, takich jak np.:

● sfałszowanie zwolnienia lekarskiego,

● ubezpieczony za dni choroby zachowywał prawo do wynagrodzenia,

● ubezpieczony ma ustalone prawo do emerytury, rent, kontynuuje działalność zarobkową stanowiącą tytułu do ubezpieczeń społecznych,

● ubezpieczony nie przepracował wymaganego okresu ubezpieczenia chorobowego.

●Gdy ubezpieczony pobrał nienależne świadczenie, jest zobowiązany do jego zwrotu w kwocie obejmującej miesięczną zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych (w kwocie brutto) wraz z odsetkami w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.

Za nienależnie pobrane świadczenia uważa się:

- świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania,

- świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.

●Osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest zobowiązana do jego zwrotu w kwocie obejmującej miesięczną zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych (brutto) wraz z odsetkami w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego.

Jeżeli świadczenie było wypłacane przez ZUS, a pobranie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez płatnika składek lub inny podmiot nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość, to obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami obciąża odpowiednio płatnika składek lub ten podmiot.

W przypadku gdy osoba pobierająca świadczenie zawiadomiła podmiot wypłacający świadczenia o zajściu okoliczności powodujących brak prawa lub ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane, nienależnie pobrane świadczenie podlega zwrotowi bez odsetek.

Dochodzenie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia następuje na podstawie decyzji wydanej przez oddział ZUS. Świadczenie powinno zostać zwrócone bezpośrednio na konto oddziału ZUS podane w decyzji. Także w przypadku, gdy świadczenia były wypłacane przez płatnika składek, nienależnie pobrane świadczenia są zwracane przez świadczeniobiorcę bezpośrednio do ZUS.

Kwoty nienależnie pobranych świadczeń wraz z odsetkami, ustalone prawomocną decyzją, podlegają potrąceniu z należnych ubezpieczonemu zasiłków bieżących oraz z innych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a jeżeli prawo do świadczeń nie istnieje - ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, których termin płatności odroczono lub których spłatę rozłożono na raty, nie podlegają potrącaniu z bieżąco wypłacanych świadczeń.

Może nastąpić odstąpienie od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczenie terminu ich płatności albo rozłożenie na raty, jeżeli:

- zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności lub

- kwota nienależnie pobranych świadczeń nie przewyższa kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Prawomocna decyzja oddziału ZUS w sprawie zwrotu nienależnie pobranych zasiłków stanowi tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

1. Roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego, wyrównawczego, macierzyńskiego oraz opiekuńczego przedawnia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje.

2. (uchylony).

3. Jeżeli niezgłoszenie roszczenia o wypłatę zasiłku nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby uprawnionej, termin 6 miesięcy liczy się od dnia, w którym ustała przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie roszczenia.

4. Jeżeli niewypłacanie zasiłku w całości lub w części było następstwem błędu płatnika składek, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, albo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, roszczenie o wypłatę zasiłku przedawnia się po upływie 3 lat.

●Prawo do zasiłków przedawnia się po upływie 6 miesięcy od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje. Oznacza to, że gdy np. ubezpieczony chorował od 11 do 20 stycznia 2016 r., a roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego złożył w 15 kwietnia 2016 r., wówczas ma prawo do zasiłku chorobowego, ponieważ roszczenie o jego wypłatę się nie przedawniło. Termin przedawnienia, o którym mowa wyżej (6 miesięcy), liczy się w tym przypadku od 21 stycznia 2016 r., i został on dochowany.

●Jeżeli ubezpieczony nie zgłosił roszczenia o wypłatę zasiłku z przyczyn, na które nie miał osobiście żadnego wpływu, to termin przedawnienia jest liczony od dnia, w którym ustała przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie roszczenia.

●Jeżeli niewypłacenie zasiłku w całości lub w części spowodowane jest błędem płatnika składek lub oddziału ZUS, to prawo do zasiłku przedawnia się po upływie 3 lat.

1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz płatnicy składek, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, są uprawnieni do kontrolowania ubezpieczonych co do prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem oraz są upoważnieni do formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich.

2. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich.

●Ubezpieczony korzystający ze zwolnienia lekarskiego z powodu choroby i konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny musi liczyć się z tym, że w trakcie pobierania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego i zasiłku opiekuńczego może zostać skontrolowany w zakresie prawidłowości korzystania ze zwolnienia lekarskiego. Jak wynika z tego przepisu, kontrola ubezpieczonego należy do płatnika zasiłku, tj. płatnika składek zobowiązanego do wypłaty zasiłku w danym okresie (zgłaszającego do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej lub ZUS, na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 tej ustawy).

●Sprawdzenie, czy ubezpieczony wykorzystywał zwolnienie lekarskie zgodnie z jego przeznaczeniem albo czy w czasie zwolnienia lekarskiego nie wykonywał pracy zarobkowej, odbywa się na zasadach określonych w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich.

●Formalna kontrola zaświadczeń lekarskich polega m.in. na sprawdzeniu, czy zaświadczenie to zostało wydane zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim.

Do świadczenia rehabilitacyjnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 61, art. 61a, art. 61b ust. 1, 3 i 4 i art. 63-68 oraz przepisy wydane na podstawie art. 61b ust. 6.

●Przepis ten oznacza, że świadczenie rehabilitacyjne jest wypłacane albo przez ZUS, albo przez płatnika składek w zależności od tego, ilu ubezpieczonych płatnik składek zgłasza do ubezpieczenia chorobowego (patrz komentarz do art. przez art. 61), oraz że w przypadku uprawnienia do wypłaty zasiłku przez ZUS organ ten ma prawo do przetwarzania danych i informacji niezbędnych do ustalenia prawa i wypłaty zasiłków dla ubezpieczonego (patrz komentarz do art. 61a).

●Do świadczenia rehabilitacyjnego mają zastosowanie niektóre zasady dotyczące postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku chorobowego, tj. dotyczące konieczności złożenia wniosku o wypłatę świadczenia w formie papierowej lub elektronicznie, zawierające dane ubezpieczonego i płatnika składek oraz informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do świadczenia lub jego wysokość (art. 61b ust. 1, 3 i 4).

●Do świadczenia rehabilitacyjnego stosuje się przepisy określone dla zasiłku chorobowego w zakresie:

- złożenia wniosku o wyjaśnienie sprawy do ZUS, gdy ubezpieczony uznaje, że w zakresie ustalania prawa do świadczenia zostały naruszone jego prawa (art. 63),

- złożenia roszczeń o wyjaśnienie sprawy, gdy zdaniem ubezpieczonego otrzymał on świadczenie po ustawowym terminie i powinny być ustalone odsetki za nieterminową wypłatę świadczenia (art. 64),

- wypłaty świadczenia osobie innej niż ubezpieczony (np. w razie jego śmierci) - (art. 65),

- wstrzymania wypłaty świadczenia, gdy ustanie do niego prawo albo prawo takie w ogóle nie istniało oraz gdy ubezpieczony pobrał świadczenie nienależne z jego winy (art. 66),

- przedawnienia roszczenia o świadczenie (art. 67),

- kontroli prawidłowości wykorzystywania okresu zwolnienia od pracy, na który zostało przyznane świadczenie rehabilitacyjne (art. 68).

●Do świadczenia rehabilitacyjnego stosuje się również zasady określone dla zasiłku chorobowego w zakresie informacji o okolicznościach mających wpływ na ustalenie prawa do świadczenia lub jego wysokości oraz dokumentów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia wynikających z rozporządzenia z 28 grudnia 2015 r. w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków (Dz.U. poz. 2205 ze zm. - art. 61b ust. 6).

1. Jeżeli niezdolność ubezpieczonego do pracy uzasadniająca wypłatę zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego została spowodowana przez inną osobę w wyniku popełnienia przez nią umyślnego przestępstwa lub wykroczenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo płatnik składek, o którym mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1, może dochodzić od sprawcy zwrotu wypłaconego zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego.

2. Okoliczności, o których mowa w ust. 1, stwierdza się na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.

●Przepis ten reguluje roszczenie do sprawcy niezdolności do pracy o zwrot wypłaconego zasiłku, tzw. roszczenie regresowe. Roszczenie to przysługuje płatnikowi zasiłku (ZUS lub płatnikowi składek uprawnionemu do wypłaty zasiłku) w stosunku do sprawcy szkody, który spowodował w wyniku umyślnego przestępstwa lub wykroczenia niezdolność do pracy ubezpieczonego. Oznacza to, że po potwierdzeniu prawomocnym orzeczeniem sądu popełnienia umyślnego przestępstwa lub wykroczenia powodującego niezdolność do pracy ubezpieczonego możliwe jest dochodzenie od sprawcy zwrotu wypłaconego zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego.

Rozdział 12

Zmiany w przepisach obowiązujących

Artykuły te zawierały zmiany w przepisach innych ustaw.

Rozdział 13

Przepisy przejściowe i końcowe

1. Zasiłki chorobowe, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy, wypłaca się w wysokości, na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych, za cały okres nieprzerwanej niezdolności do pracy.

2. Przepis ust. 1 stosuje się do świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku wyrównawczego, zasiłku macierzyńskiego i zasiłku opiekuńczego.

3. Wysokość świadczenia rehabilitacyjnego, przyznanego po zakończeniu pobierania zasiłku chorobowego ustalonego według przepisów dotychczasowych, ustala się z uwzględnieniem podstawy wymiaru zasiłku chorobowego ustalonej według dotychczasowych zasad.

●Ustawa zasiłkowa weszła w życie 1 września 1999 r., ustalając zasady przyznawania świadczeń chorobowych w zupełnie nowym kształcie, dostosowanym do przepisów wynikających z reformy ubezpieczeń społecznych, wprowadzonej ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązujące przed tą datą zasady regulowały odrębne przepisy dla poszczególnych grup ubezpieczonych (pracowników, osób prowadzących działalność gospodarczą na własny rachunek, zleceniobiorców, duchownych itd.). Wprowadzona nowa ustawa była aktem prawnym określającym prawo do świadczeń, ich wysokość i podstawę wymiaru dla wszystkich grup ubezpieczonych podlegających w myśl ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ubezpieczeniu chorobowemu - dobrowolnie i obowiązkowo. Katalog świadczeń przysługujących ubezpieczonym się nie zmienił, ale wprowadzono wiele nowych rozstrzygnięć, które z uwagi na wielkość zmian warto przypomnieć. Były to zmiany w zakresie:

- okresu wyczekiwania na prawo do zasiłku chorobowego (dla obowiązkowo ubezpieczonych jeden miesiąc nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, a dla ubezpieczonych dobrowolnie 6 miesięcy, z wyjątkami - np. bez okresu wyczekiwania prawo do zasiłku chorobowego określono dla ubezpieczonego, w przypadku gdy niezdolność do pracy z powodu choroby zostanie spowodowana wypadkiem w drodze do pracy i z pracy). Przed 1 września 1999 r. okres wyczekiwania na prawo do zasiłku chorobowego dotyczył:

● pracowników zatrudnionych na czas określony, na okres próbny lub na czas wykonywania określonej pracy i wynosi jeden miesiąc (również z wyjątkami związanymi z przyczyną niezdolności do pracy),

● osób współpracujących z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą - 3 miesiące,

● osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia i osób z nimi współpracujących - 6 miesięcy;

- ustalania prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia - prawo to określono dla osoby, której niezdolność do pracy z powodu choroby powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia (obecnie 30 dni) i trwa nieprzerwanie co najmniej 30 dni;

- sposobu zliczania okresów niezdolności do pracy do jednego okresu zasiłkowego - przed zmianą nie zliczano do jednego okresu zasiłkowego okresów niezdolności do pracy spowodowanych tą samą chorobą, jeżeli przerwa między ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności wynosiła ponad 30 dni (po przerwie powstaje prawo do nowego okresu zasiłkowego). Wprowadzono zasadę ustalania przerwy wynoszącej do 60 dni;

- przedłużenia okresu zasiłkowego o dalsze 3 miesiące (z okresu 180 dni) - po zmianie orzeka o tym, na wniosek lekarza leczącego, lekarz orzecznik ZUS, a przed zmianą orzeczenie takie wydawał lekarz leczący;

- ponownego powstania prawa do zasiłku chorobowego - podstawę wymiaru tego świadczenia należy ustalić na nowo, jeżeli przerwa między okresami pobierania zasiłku wyniesie co najmniej trzy miesiące kalendarzowe - przed zmianą wejściem w życie ustawy zasiłkowej jeden miesiąc kalendarzowy;

- wystawiania zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy, będącego dokumentem uprawniającym do wypłaty zasiłku (ZUS Mz-L4a), które po zmianie wystawiają tylko lekarze upoważnieni przez ZUS, a ponadto:

● określono na nowo treść zaświadczenia lekarskiego, w którym są wpisywane odpowiednie kody literowe, które informują płatnika zasiłku o jego wysokości (kod oznaczający ciążę), zliczaniu okresu zasiłkowego (kod oznaczający niezdolność do pracy powstałą po okresie przerwy nieprzekraczającej 60 dni), o długości okresu zasiłkowego (kod oznaczający zachorowanie na gruźlicę), o konieczności potrącenia zasiłku za dany okres (kod oznaczający niezdolność do pracy spowodowaną nadużyciem alkoholu),

● ustalono zasadę, że zwolnienie lekarskie ma być wystawiane w dwóch kopiach - oryginał jest przesyłany do ZUS przez lekarza wystawiającego to zwolnienie, w ciągu 7 dni od dnia wystawienia, pierwszą kopię otrzymuje ubezpieczony, a druga kopia pozostaje w dokumentacji medycznej lekarza przez okres 3 lat,

● na oryginale i drugiej kopii zwolnienia lekarskiego wpisuje się, oprócz kodów literowych, o których mowa wyżej, także numer statystyczny choroby.

- orzekania o czasowej niezdolności do pracy, które podlega kontroli lekarza orzecznika ZUS - w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości merytorycznych lub formalnych w orzekaniu ustalono, że ZUS ma prawo do cofnięcia lekarzowi upoważnienia do wydawania zwolnień lekarskich. Przed zmianą przepisy nie przewidywały takich rozwiązań;

- terminu zobowiązującego ubezpieczonego do złożenia zwolnienia lekarskiego płatnikowi zasiłku w ciągu 7 dni od daty otrzymania tego zwolnienia. W przypadku niedochowania tego terminu zasiłek ulega obniżeniu o 25 proc. za okres od ósmego dnia orzeczonej niezdolności do pracy do dnia doręczenia płatnikowi zasiłku zwolnienia lekarskiego. Jeżeli zostanie stwierdzone, że niedochowanie terminu złożenia zwolnienia nastąpiło z przyczyn niezależnych od ubezpieczonego, sankcje w postaci potrącenia zasiłku nie są stosowane.

●Przepisy ustawy zasiłkowej należało stosować do zasiłków, do których prawo powstało od dnia jej wejścia w życie, tj. 1 września 1999 r. Określono jednak zasady okresu przejściowego, zgodnie z którymi zasiłki, do których prawo powstało wcześniej, należało wypłacać po tej dacie według dotychczasowych zasad za cały okres nieprzerwanej niezdolności do pracy. W odniesieniu do tych zasiłków od 1 września 1999 r. nie zmieniły się zasady dotyczące prawa, wysokości i podstawy wymiaru zasiłków. Zasada ta miała także zastosowanie wtedy, gdy niezdolność do pracy powstała przed 1 września 1999 r., a pracownik otrzymywał wynagrodzenie za okres niezdolności do pracy, a następnie bez przerwy zasiłek chorobowy.

●Jeżeli po 31 sierpnia 1999 r. wystąpiła przerwa w niezdolności do pracy - nawet jednodniowa - zasiłek chorobowy, do którego prawo powstało po przerwie, ustalano i wypłacano według nowych zasad obowiązujących od 1 września 1999 r.

●Jeżeli pracownik wykorzystał sześciomiesięczny okres zasiłkowy i wniosek o przedłużenie okresu wypłaty zasiłku chorobowego lekarz leczący wystawił po 31 sierpnia 1999 r., to orzeczenie w sprawie przedłużenia wypłaty zasiłku o dalsze 3 miesiące wydawał lekarz orzecznik ZUS.

●W przypadku gdy po 31 sierpnia 1999 r. nastąpiła zmiana rodzaju pobieranego zasiłku, zasiłek, do którego prawo powstało po tej dacie, przysługiwał na nowych zasadach, obowiązujących od 1 września 1999 r., nawet jeżeli między okresami pobierania zasiłków nie występowała przerwa.

●W przypadku gdy prawo do świadczenia rehabilitacyjnego powstało 31 sierpnia 1999 r., wysokość tego świadczenia należało ustalić, uwzględniając wynagrodzenie przyjęte do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, nawet jeżeli ta podstawa była ustalona według zasad obowiązujących do tej daty.

●Ubezpieczony, który przed 1 września 1999 r. miał prawo do zasiłku chorobowego z tytułu niezdolności do pracy trwającej nieprzerwanie 30 dni, od 1 września 1999 r. miał prawo do zasiłku z tytułu niezdolności do pracy powstałej przed tą datą, jeżeli spełnione zostały pozostałe warunki wymagane ustawą zasiłkową do nabycia prawa do zasiłku.

●Podstawę wymiaru zasiłku, do którego prawo powstało po 31 sierpnia 1999 r., należało ustalić według nowych obowiązujących od 1 września 1999 r. zasad także wtedy, gdy przerwa między poprzednim okresem pobierania tego samego rodzaju zasiłku, dla którego podstawa wymiaru była ustalona według dotychczasowych zasad, trwała krócej niż 3 miesiące kalendarzowe.

Do okresu ubezpieczenia chorobowego, o którym mowa w art. 4, wlicza się okresy ubezpieczenia społecznego, uprawniającego do świadczeń pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa, przed wejściem w życie ustawy, jeżeli przerwa między tymi okresami albo między nimi i ubezpieczeniem chorobowym nie przekracza 30 dni.

●Przepis przejściowy w tym zakresie dotyczy zaliczenia do ubezpieczenia chorobowego, które zostało wprowadzone od 1 stycznia 1999 r. jako jedno z odrębnych ubezpieczeń, poza emerytalnym, rentowymi i wypadkowym, także okresu ubezpieczeń społecznych funkcjonujących przed reformą systemu ubezpieczeń społecznych do 31 grudnia 1998 r. Zagadnienie to zostało omówione szczegółowo w komentarzu do art. 4 ust. 2.

1. Podstawę ustalania prawa do zasiłków mogą stanowić również zaświadczenia lekarskie, określone w przepisach dotychczasowych, wydawane do dnia 30 września 1999 r. przez lekarzy niemających upoważnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do wydawania orzeczeń, zgodnie z art. 53 ust. 1, z uwzględnieniem ust. 2.

2. Na oryginale zaświadczenia lekarskiego, o którym mowa w ust. 1, w miejsce numeru statystycznego choroby podaje się informacje określone w art. 57.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 92 Kodeksu pracy.

●Obowiązek uzyskiwania przez lekarzy upoważnienia do zaświadczeń lekarskich stwierdzających czasową niezdolność do pracy z powodu choroby oraz konieczności osobistego sprawowania opieki nad chorym dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny został wprowadzony z dniem wejścia w życie ustawy zasiłkowej po reformie systemu ubezpieczeń społecznych od 1 września 1999 r. Wówczas określono, że mimo takiego uregulowania - w razie wystąpienia z roszczeniem ubezpieczonego o zasiłek chorobowy, wynagrodzenie za czas choroby oraz zasiłek opiekuńczy - nadal będą honorowane zaświadczenia lekarskie na formularzach określonych przed zmianą przepisów. Przypomnijmy, że były to druki Mz L-4a.

1. Do czasu wydania ustawy, o której mowa w art. 1 ust. 2, prawo do zasiłku chorobowego za okres niezdolności do pracy powstałej wskutek wypadku przy pracy albo choroby zawodowej przysługuje na zasadach określonych niniejszą ustawą, z uwzględnieniem ust. 2-4.

2. Prawo do zasiłku chorobowego przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego.

3. Miesięczny zasiłek chorobowy wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku.

4. Zasady uznawania zdarzenia za wypadek przy pracy oraz choroby za chorobę zawodową określają odrębne przepisy.

5. Wydatki na zasiłki chorobowe są finansowane ze środków funduszu wypadkowego tworzonego na zasadach określonych w przepisach ustawy, o której mowa w art. 1 ust. 1.

6. Przepisy ust. 1 i 3-5 stosuje się odpowiednio do świadczenia rehabilitacyjnego za okres niezdolności do pracy powstałej wskutek wypadku przy pracy albo choroby zawodowej.

●Przed reformą systemu ubezpieczeń społecznych, tj. do 31 grudnia 1998 r., w ramach funkcjonujących ubezpieczeń nie było wydzielonego, odrębnego ubezpieczenia wypadkowego, a zasiłki chorobowe z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową przysługiwały na zasadach określonych w ustawie zasiłkowej. Ustawa ta, uwzględniająca zmiany wynikające ze zmiany systemu (wprowadzenie ubezpieczenia wypadkowego od 1 stycznia 1999 r.), obowiązywała od 1 września 1999 r., ale nie została jeszcze wówczas uchwalona ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. We wprowadzanej ustawie zasiłkowej zawarto zatem przepis przejściowy (komentowany art. 84) do czasu wydania ustawy wypadkowej, w którym uregulowano najważniejsze zasady wypłaty zasiłków z ubezpieczenia wypadkowego. Przypomnijmy, że ustawa z 20 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych weszła w życie dopiero od 1 stycznia 2003 r. (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1242), a do tego czasu świadczenia z tytułu choroby spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową były wypłacane na zasadach określonych w ustawie zasiłkowej.