Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przepis

Tak było do końca 2017 r.

Tak jest w 2018 r.

Komentarz

Podstawa prawna zmiany

DZIAŁ I

Przepisy ogólne

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o:

(...)

Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o:

(...)

Od 1 lipca 2018 r. wejdą w życie przepisy dotyczące mechanizmu podzielonej płatności. Będzie on polegał na tym, że zapłata podatku VAT wynikającego z faktury będzie dokonywana na rachunek VAT, natomiast zapłata kwoty netto - na rachunek rozliczeniowy. Z uwagi na wprowadzenie tych regulacji do ustawy o VAT, konieczne stało się również uzupełnienie słowniczka ustawy o pojęcie "rachunku VAT". Ustawa o VAT odwołuje się w tym zakresie do definicji zawartych w prawie bankowym (oraz ustawie o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych odpowiednio). Zgodnie z tymi przepisami, do rachunków rozliczeniowych bank będzie prowadzić rachunki VAT.

Rachunki VAT zostaną obowiązkowo utworzone do wszystkich rachunków rozliczeniowych otwartych również przed dniem wejścia w życie przepisów o podzielonej płatności.

Najważniejsze informacje to:

- rachunek VAT jest prowadzony w walucie polskiej. Rachunków VAT nie otwiera się do rachunków prowadzonych w innej walucie niż waluta polska;

- otwarcie i prowadzenie rachunku VAT nie wymaga zawarcia odrębnej umowy i jest wolne od dodatkowych prowizji i opłat dla banku;

- środki na rachunku VAT mogą być oprocentowane;

- bank prowadzi jeden rachunek VAT dla kilku rachunków rozliczeniowych tego samego posiadacza w danym banku. Na wniosek posiadacza bank może również prowadzić więcej rachunków VAT;

- rachunek VAT uznawany jest wyłącznie kwotą podatku VAT zapłaconą w ramach mechanizmu podzielonej płatności (z wykorzystaniem komunikatu przelewu), środkami z innego rachunku VAT w tym samym banku, zwrotem podatku VAT z urzędu skarbowego lub zwrotem podatku VAT na skutek wystawienia przez podatnika faktury korygującej;

- rachunek VAT może być obciążony wyłącznie w celu dokonania płatności kwoty VAT na rachunek VAT lub zwrotu kwoty VAT wynikającej z faktury korygującej na rachunek VAT nabywcy oraz wpłaty zobowiązania w zakresie VAT (łącznie z potencjalnymi odsetkami) do urzędu skarbowego. Co istotne, z rachunku VAT można opłacić wyłącznie VAT - nie ma możliwości uiszczenia innego zobowiązania, np. wpłaty zaliczki na podatek dochodowy.

Art. 2 pkt 37 dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 62).

DZIAŁ IX. Odliczenie i zwrot podatku. Odliczanie częściowe

Rozdział 1. Odliczenie i zwrot podatku

(...) 2.  Zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju albo na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach, lub na wskazany przez podatnika rachunek banku mającego siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, jako zabezpieczenie udzielanego przez ten bank lub przez tę kasę kredytu, na podstawie złożonego przez podatnika do naczelnika urzędu skarbowego, w terminie do złożenia deklaracji podatkowej, pisemnego, nieodwołalnego upoważnienia organu podatkowego, potwierdzonego przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową udzielających kredytu, do przekazania tego zwrotu. (...)

Zmiana redakcyjna wynikająca z dodatnia dodatkowego ust. 6a do art. 87. Patrz komentarz do art. 87 ust. 6a.

Art. 87 ust. 2 w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.

Standardowy termin zwrotu nadwyżki VAT naliczonego nad należnym na rachunek bankowy podatnika to 60 dni. Możliwe jest również otrzymanie zwrotu w 25 dni, po spełnieniu restrykcyjnych wymogów wynikających z art. 87 ust. 6 ustawy o VAT. Dodany ust. 6a umożliwia, na wniosek podatnika, otrzymanie zwrotu VAT w terminie 25 dni, bez konieczności spełnienia warunków, o których mowa w ust. 6 ustawy o VAT, lecz taki zwrot zostanie dokonany na rachunek VAT. Tak jak wskazano w komentarzu do art. 2 zmienionej ustawy o VAT, z rachunku VAT możliwe będzie wykonanie tylko określonych płatności - w praktyce wyłącznie płatność VAT dla kontrahenta lub płatność zobowiązania VAT do urzędu skarbowego. Istnieje również możliwość zawnioskowania o przelanie środków z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy (o tym szerzej w komentarzu do art. 108b). Otrzymanie zwrotu VAT w 25 dni na rachunek VAT może być korzystne finansowo dla podatników, którzy zdecydują się skorzystać z mechanizmu podzielonej płatności w stosunku do swoich dostawców. W przeciwnym razie środki będą zamrożone na rachunku VAT, a ich realne odzyskanie (na rachunek rozliczeniowy) nastąpi po kolejnych 60 dniach, co będzie miało negatywny wpływ na przepływy finansowe.

Art. 87 ust. 6a dodany przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.

Dokonanie płatności w ramach mechanizmu podzielonej płatności wymaga skorzystania ze specjalnego komunikatu przelewu (szerzej o tym w komentarzu do art. 108a). Również do celów zwrotu VAT na rachunek VAT podatnika urząd skarbowy będzie korzystał z komunikatu przelewu. Dodany przepis precyzuje informacje, które urząd musi wypełnić w komunikacie przelewu.

Art. 87 ust. 6b dodany przez art. 1 pkt 2 lit. b ustawy z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.

Rozdział 2

Odliczanie częściowe podatku oraz korekta podatku naliczonego

W art. 7 ustawy z 5 września 2016 r. o centralizacji rozliczeń VAT w JST (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 280) zostały określone zasady wyliczania proporcji przy rozliczaniu VAT, w sytuacji gdy jednostka samorządu terytorialnego rozpoczęła w roku 2016 lub 2017 rozliczanie podatku wraz ze wszystkimi jednostkami organizacyjnymi. Do końca roku, w którym samorząd rozpoczął wspólne rozliczanie, i w roku następnym (nie dłużej jednak niż do końca roku 2017) przyjęto dla celów proporcjonalnego odliczenia, o którym mowa w art. 90 ust. 2 ustawy o VAT, proporcję wyliczoną odrębnie dla każdej jednostki organizacyjnej, w tym dla urzędu obsługującego jednostkę samorządu terytorialnego działającego w formie samorządowej jednostki budżetowej, zgodnie z  art. 90 ust. 3-6, 9a i 10 ustawy o VAT. Uwzględniając powyższe regulacje, niezbędne było wprowadzenie odpowiednich zmian w art.  90 ustawy o VAT umożliwiających stosowanie po roku 2017 reguły, że w przypadku jednostki samorządu terytorialnego proporcję, o której mowa w art. 90 ust. 2, ustala się odrębnie dla każdej z jednostek organizacyjnych jednostki samorządu terytorialnego.

Art. 90 ust. 10a dodany przez art.  1 pkt 7 ustawy z 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2024). Zmiana weszła w życie 1 stycznia 2018 r.

Przepisem tym zdefiniowano pojęcie jednostek organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego dla celów wyliczania proporcji w art. 90 ustawy o VAT.

Art. 90 ust. 10b dodany przez art. 1 pkt 7 ustawy z 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2024). Zmiana weszła w życie 1 stycznia 2018 r.

1. W przypadku, o którym mowa w art. 86 ust. 7b, gdy w ciągu 120 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym nieruchomość stanowiąca część przedsiębiorstwa podatnika została przez niego oddana do użytkowania, nastąpi zmiana w stopniu wykorzystania tej nieruchomości do celów działalności gospodarczej, dokonuje się korekty podatku naliczonego odliczonego przy jej nabyciu lub wytworzeniu. Korekty, o której mowa w zdaniu pierwszym, dokonuje się w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła ta zmiana, w kwocie proporcjonalnej do pozostałego okresu korekty. Jeżeli podatnik wykorzystuje tę nieruchomość w działalności gospodarczej również do czynności zwolnionych od podatku bez prawa do odliczeń, korekta powinna uwzględniać proporcję określoną w art. 90 ust. 3-10, zastosowaną przy odliczeniu.

1. W przypadku, o którym mowa w art. 86 ust. 7b, gdy w ciągu 120 miesięcy, licząc od miesiąca, w którym nieruchomość stanowiąca część przedsiębiorstwa podatnika została przez niego oddana do użytkowania, nastąpi zmiana w stopniu wykorzystania tej nieruchomości do celów działalności gospodarczej, dokonuje się korekty podatku naliczonego odliczonego przy jej nabyciu lub wytworzeniu. Korekty, o której mowa w zdaniu pierwszym, dokonuje się w deklaracji za okres rozliczeniowy, w którym nastąpiła ta zmiana, w kwocie proporcjonalnej do pozostałego okresu korekty. Jeżeli podatnik wykorzystuje tę nieruchomość w działalności gospodarczej również do czynności zwolnionych od podatku bez prawa do odliczeń, korekta powinna uwzględniać proporcję określoną w art. 90 ust. 3-10, zastosowaną przy odliczeniu.

(...)

Zmiana jest konsekwencją wprowadzenia do art. 90 ust. 10a i potwierdza stosowanie przepisów dotyczących korekty podatku naliczonego przy nabyciu lub wytworzeniu nieruchomości w przypadku zmiany stopnia wykorzystania z uwzględnieniem proporcji określonej dla poszczególnych jednostek organizacyjnych jednostek samorządu terytorialnego.

Art. 90a ust. 1 w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 8 ustawy z 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2024). Zmiana weszła w życie 1 stycznia 2018 r.

1. Po zakończeniu roku, w którym podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86 ust. 1, jest on obowiązany dokonać korekty kwoty podatku odliczonego zgodnie z art. 90 ust. 2-10, z uwzględnieniem proporcji obliczonej w sposób określony w art. 90 ust. 2-6 lub 10 lub przepisach wydanych na podstawie art. 90 ust. 11 i 12, dla zakończonego roku podatkowego.

Zmiana jest konsekwencją wprowadzenia do art. 90 ustawy o VAT ust. 10a dotyczącego ustalania proporcji odliczenia podatku naliczonego w jednostkach samorządu terytorialnego.

Art. 91 ust. 1 w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 9 ustawy z 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2024). Zmiana weszła w życie 1 stycznia 2018 r.

DZIAŁ X. Rejestracja. Deklaracje i informacje podsumowujące. Zapłata podatku

Rozdział 1. Rejestracja

(...) 4a. Naczelnik urzędu skarbowego nie dokonuje rejestracji podmiotu jako podatnika VAT bez konieczności zawiadamiania podmiotu, jeżeli:

(...)

4) podmiot albo jego pełnomocnik nie stawia się na wezwania naczelnika urzędu skarbowego.

(...) 4a. Naczelnik urzędu skarbowego nie dokonuje rejestracji podmiotu jako podatnika VAT bez konieczności zawiadamiania podmiotu, jeżeli:

(...)

4) podmiot albo jego pełnomocnik nie stawia się na wezwania naczelnika urzędu skarbowego,

Przepisy rozszerzające przesłanki odmowy rejestracji podmiotu jako podatnika VAT czy też wykreślenia z rejestru podatników VAT są elementem systemu mającego na celu wyeliminowanie z obrotu gospodarczego podmiotów nieuczciwych i poprzez to ograniczenie luki w podatku VAT spowodowanej wyłudzeniami. Dodana przesłanka obliguje naczelnika urzędu skarbowego do niedokonania rejestracji VAT, jeśli z posiadanych informacji wynika, że podatnik może prowadzić działania z zamiarem wykorzystania działalności banków/SKOK-ów do celów mających związek z przestępstwami polegającymi m.in. na uchylaniu się od opodatkowania, firmanctwie, oszustwie podatkowym, wyłudzeniu zwrotu podatku, fałszerstwie faktury. Informacje skutkujące odmową rejestracji wynikają ze wskaźnika ryzyka wykorzystywania banków/SKOK-ów do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi. Wskaźnik taki jest ustalany na podstawie algorytmów uwzględniających najlepsze praktyki sektora bankowego w zakresie przeciwdziałania wykorzystywaniu ich działalności do popełniania przestępstw, a także inne kryteria, takie jak ekonomiczne, geograficzne, przedmiotowe.

Art. 96 ust. 4a pkt 5 dodany przez art. 8 pkt 1 lit. a ustawy z 24 listopada 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (Dz.U. poz.  2491).

(...) 9. Naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika z rejestru jako podatnika VAT bez konieczności zawiadamiania o tym podatnika, jeżeli:

(...)

4) podatnik albo jego pełnomocnik nie stawia się na wezwania naczelnika urzędu skarbowego, naczelnika urzędu celno-skarbowego, dyrektora izby administracji skarbowej lub Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.

(...) 9. Naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z urzędu podatnika z rejestru jako podatnika VAT bez konieczności zawiadamiania o tym podatnika, jeżeli:

(...)

4) podatnik albo jego pełnomocnik nie stawia się na wezwania naczelnika urzędu skarbowego, naczelnika urzędu celno-skarbowego, dyrektora izby administracji skarbowej lub Szefa Krajowej Administracji Skarbowej,

W oparciu o takie same przesłanki jak wskazano powyżej, naczelnik urzędu skarbowego wykreśla z rejestru podatnika zarejestrowanego na VAT.

Art. 96 ust. 9 pkt 5 dodany przez art. 8 pkt 1 lit. b ustawy z 24 listopada 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (Dz.U. poz. 2491).

(...) 9h. Naczelnik urzędu skarbowego przywraca zarejestrowanie podatnika, o którym mowa w ust. 9 i ust. 9a pkt 2, jako podatnika VAT czynnego bez konieczności składania zgłoszenia rejestracyjnego, jeżeli podatnik udowodni, że prowadzi opodatkowaną działalność gospodarczą oraz, w przypadku niezłożenia deklaracji pomimo takiego obowiązku, niezwłocznie złoży brakujące deklaracje.

Zmiana jest konsekwencją dodania pkt 5 do ust. 9.

Art. 96 ust. 9h w brzmieniu ustalonym przez art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z 24 listopada 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (Dz.U. poz. 2491).

Podatnik pomyłkowo wykreślony z rejestru VAT może za pomocą dowolnych dowodów wykazać, że prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą i w jego przypadku analiza ryzyka przeprowadzona przez organy dała wynik fałszywy.

Choć wprowadzane regulacje przerzucają ciężar udowodnienia tego faktu na podatnika, to również nie jest wykluczone uzyskanie takich dowodów przez sam organ podatkowy (np. w wyniku analizy danych przesłanych w JPK). Również w takim przypadku organ ma obowiązek przywrócenia rejestracji podatnikowi i to bez dodatkowych zgłoszeń z jego strony.

Art. 96 ust. 9j dodany przez art. 8 pkt 1 lit. d ustawy z 24 listopada 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (Dz.U. poz. 2491).

Obok funkcjonującego na Portalu podatkowym wykazu zarejestrowanych podatników VAT czynnych, gdzie podatnicy mogą sprawdzić, czy danych kontrahent jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny, nowe przepisy wprowadziły dwa dodatkowe wykazy:

- wykaz podmiotów, którym odmówiono rejestracji lub które zostały wykreślone z rejestru na podstawie art. 96 ust. 9 albo 9a,

- wykaz podmiotów, których rejestracja została przywrócona.

Należy zaznaczyć, że istniejący od 2017 r. wykaz czynnych podatników VAT został przygotowany przede wszystkim dla podatników, do transakcji których znajdowało zastosowanie odwrotne obciążenie (towary wymienione w załączniku nr 11). Obecnie wykaz ten jest powszechnie wykorzystywany przez wszystkich podatników (nie tylko z branż, do których znajduje zastosowanie odwrotne obciążenie) w celu weryfikacji swoich kontrahentów. Ustalenie, że dostawca, od którego podatnik nabył towar czy usługi, nie jest zarejestrowany na VAT, może być kluczowe w zakresie prawa do odliczenia VAT z faktury otrzymanej od takiego kontrahenta.

Nowe wykazy (zawierające dane podmiotów niezarejestrowanych, a także przywróconych) mają stanowić dodatkowe wsparcie dla przedsiębiorców w prawidłowym wykonywaniu swoich obowiązków podatkowych m.in. przez możliwość dokładnej weryfikacji swoich kontrahentów. Na wykazach tych, oprócz danych identyfikacyjnych podmiotu, podane są również informacje o adresie, dane osób uprawnionych do reprezentowania podmiotu, a także podstawa odmowy rejestracji czy wykreślenia. Możliwość zweryfikowania kontrahenta na takiej czarnej liście pozwoli podatnikom powstrzymać się od współpracy z takimi podmiotami.

Wykazy te udostępniane są publicznie, pod następującym adresem: http://www.mf.gov.pl/krajowa-administracja-skarbowa/dzialalnosc/wykaz-podmiotow-niezarejestrowanych-oraz-wykreslonych-i-przywroconych-do-rejestru-vat .

Warto również wskazać, że obecnie trwają prace nad tzw. białą listą. Wykaz podatników czynnych VAT zostanie wzbogacony o dodatkowe informacje, m.in. nazwę podatnika, adres, numery rachunków bankowych, datę rejestracji na VAT/wykreślenia. Prace nad tym projektem nowelizacji nie zostały jeszcze zakończone.

Art. 96b dodany przez art. 8 pkt 2 ustawy z 24 listopada 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (Dz.U. poz. 2491).

Rozdział 4. Zapłata podatku

Zmiana wynikająca z wprowadzenia mechanizmu podzielonej płatności. W przypadku gdy podatek VAT od wewnątrzwspólnotowego nabycia paliw pobierany jest przez płatnika (zarejestrowanego odbiorcę lub podmiot prowadzący skład podatkowy), wpłacenie kwoty podatku przez podatnika może być również dokonane na rachunek VAT płatnika z wykorzystaniem komunikatu przelewu (szerzej o komunikacie przelewu w komentarzu do art. 108a). Dodany przepis precyzuje informacje, które podatnik musi wypełnić w komunikacie przelewu.

Art. 103a dodany przez art. 1 pkt 3 ustawy z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.

DZIAŁ XI. Dokumentacja (...)

Wprowadzono do ustawy o VAT przepisy regulujące zasady mechanizmu podzielonej płatności.

Rozdział 1a dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.

Przepis ten precyzuje zasady dokonywania zapłaty z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności. Zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności polega na tym, że kwota VAT z faktury zostanie uiszczona na rachunek VAT, natomiast wartość netto - na rachunek rozliczeniowy.

Warunki skorzystania z podzielonej płatności są następujące:

podzielona płatność jest możliwa w ramach rozliczeń między podatnikami VAT;

dotyczy transakcji krajowych, gdzie VAT został wykazany na fakturze;

zastosowanie podzielonej płatności jest co do zasady dobrowolne - podatnicy bowiem mogą, ale nie muszą skorzystać z mechanizmu;

wymagane jest zastosowanie dedykowanego komunikatu przelewu.

Warto zauważyć, że dobrowolność w skorzystaniu z mechanizmu podzielonej płatności występuje wyłącznie po stronie nabywcy. To nabywca bowiem zdecyduje, czy chce dokonać płatności w ramach mechanizmu podzielonej płatności, czy też nie. Jeśli taka będzie decyzja nabywcy, wówczas dostawca nie będzie miał na nią wpływu - otrzyma VAT na rachunek VAT, natomiast kwotę netto na rachunek rozliczeniowy. Kontrahenci powinni więc porozumieć się wcześniej, czy w swoich rozliczeniach mają zamiar korzystać z podzielonej płatności. Istnieje możliwość ustalenia w umowach (np. przez aneks), że strony w ramach swobody umów postanawiają nie korzystać z mechanizmu podzielonej płatności.

Komunikat przelewu wymaga podania następujących danych: kwoty podatku z faktury, kwoty wartości brutto, numeru faktury oraz numeru VAT kontrahenta. Obecnie dane takie jak numer VAT, a także często numer faktury (z uwagi na różnego rodzaju ograniczenia) nie są przez podatników podawane w przelewach. Korzystanie z podzielonej płatności będzie więc wymagało dostosowania systemów księgowych tak, aby dane te były automatycznie zaciągane do płatności. Co ważne, można się spodziewać, że popularne dotychczas przelewy paczkowe (płatności za kilka faktur jednocześnie) nie będą możliwe przy podzielonej płatności z uwagi na to, iż komunikat przelewu przewiduje możliwość opłacenia tylko jednej faktury. Oprócz zmian systemowych, które po pierwsze mogą być kosztowne, a po drugie czasochłonne (w wielu firmach zmiany systemowe wymagają działań na poziomie grupowym), zwiększą się również obciążenia administracyjne - zamiast jednego przelewu opłacającego kilka faktur będzie istniała konieczność wykonania kilku przelewów, faktura po fakturze.

Należy zaznaczyć, że jeśli nabywca zdecyduje się zastosować mechanizm podzielonej płatności, to można się spodziewać, iż również dostawca, otrzymując kwoty na rachunek VAT, będzie chciał dokonać płatności w ten sposób, aby wykorzystać środki zgromadzone na rachunku VAT. Tak jak opisano w komentarzu do art. 108b ustawy, w praktyce z rachunku VAT można opłacać tylko VAT, czy to do kontrahenta, czy też do urzędu. Nie ma możliwości (oprócz czasochłonnej procedury zwrotu VAT na rachunek rozliczeniowy) uiszczania innych zobowiązań podatkowych.

Wprowadzono również odpowiedzialność solidarną odbiorcy należności w przypadku, gdy płatność z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności zostanie dokonana na rzecz podatnika innego niż wskazany w fakturze. Odbiorca taki razem z dostawcą odpowiada solidarnie za nierozliczony przez dostawcę podatek. Odpowiedzialność ta jest wyłączona, gdy odbiorca niezwłocznie dokona płatności na rachunek dostawcy wskazanego na fakturze lub zwróci środki do podmiotu, od którego płatność otrzymał. Wprowadzone regulacje mogą powodować trudności w rozliczeniach za dostawy towarów finansowane kredytem. Przykładowo w przypadku nabycia maszyny finansowanej kredytem (udzielonym nabywcy przez instytucję finansową), standardem jest, że faktura za towar wystawiana jest przez dostawcę na nabywcę, natomiast należność za towar uiszczana jest przez finansującego

do dostawcy, poszczególne raty zaś wypłacane są przez nabywcę do finansującego. W takiej sytuacji finansujący może ponosić solidarną odpowiedzialność z dostawcą za nierozliczony przez dostawcę VAT (do czasu przekazania płatności).

Rozdział 1a dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.

Art. 62b ust. 2 prawa bankowego wprowadza znaczne ograniczenia w możliwości obciążania rachunku VAT. W praktyce rachunek VAT może być wykorzystany przez podatnika jedynie do uregulowania kwoty podatku VAT w ramach systemu podzielonej płatności lub uregulowania zobowiązania podatkowego VAT oraz dodatkowego zobowiązania VAT, w tym należnych od nich odsetek. Nie jest możliwe uregulowanie z tego rachunku kwoty netto kontrahentom ani nawet uregulowanie innych zobowiązań publicznoprawnych.

Komentowany artykuł wprowadza możliwość zwrócenia się przez podatnika z wnioskiem do naczelnika urzędu skarbowego o wyrażenie zgody na przekazanie środków zgromadzonych na rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy, co jest niezbędne do wykorzystania środków zgromadzonych na rachunku VAT do innych celów niż rozliczenia podatku VAT. We wniosku należy wskazać kwotę, która ma być objęta przeniesieniem.

Należy podkreślić, że podatnik sam decyduje, jak często składa wnioski o przeniesienie środków zgromadzonych na rachunku VAT, jak również sam decyduje, o jaką kwotę przeniesienia wnioskuje, a przepisy nie nakładają w tym zakresie żadnych ograniczeń.

Naczelnik urzędu skarbowego ma 60 dni na wyrażenie zgody na przekazanie środków z rachunku VAT na rachunek rozliczeniowy i jednocześnie ma obowiązek poinformowania banku o wyrażonej zgodzie. Otrzymanie przez bank informacji o wyrażeniu zgody na przeniesienie określonej kwoty VAT z rachunku VAT stanowi podstawę do niezwłocznego zwolnienia środków zgromadzonych na rachunku VAT i uznania kwotą

wskazaną w postanowieniu rachunku rozliczeniowego. W przypadku gdy kwota wskazana w postanowieniu jest wyższa niż saldo rachunku VAT, zwolnienie następuje do wysokości salda rachunku VAT.

Wyrażenie zgody na przekazanie środków następuje w drodze postanowienia, natomiast odmowa - w formie decyzji. Podstawą odmowy jest wystąpienie zaległości w podatku VAT (do wysokości zaległości wraz z odsetkami) oraz istnienie uzasadnionej obawy, że podatnik nie będzie się wywiązywał z obowiązku zapłaty podatku VAT. Należy wskazać, że ostatnia przesłanka ma charakter uznaniowy i może być nadmiernie wykorzystywana przeciwko podatnikom wnioskującym o uwolnienie środków z rachunku VAT. Co istotne, odmowa taka może nastąpić również w przypadku zbywania majątku przez podatnika, pomimo braku istnienia zaległości podatkowych.

Od decyzji podatnikowi przysługuje odwołanie, które należy wnieść w terminie 14 dni od otrzymania decyzji.

Przepisem ust. 6 wprowadzono wyjątek od zasady uzyskania zgody na przeniesienie środków z rachunku VAT dla podatników będących państwowymi jednostkami budżetowymi w zakresie określonych kategorii rachunków.

Rozdział 1a dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.

Artykuł 108c wprowadza wiele zachęt dla tych podatników, którzy podejmą decyzję o dobrowolnym stosowaniu mechanizmu podzielonej płatności.

W przypadku zastosowania przez nabywcę towarów lub usług mechanizmu podzielonej płatności nie będą miały zastosowania przepisy:

o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe dostawcy przy nabyciu towarów z załącznika nr 13 ustawy o VAT,

dotyczące sankcji VAT.

Wyłączenie stosowania powyższych przepisów jest ograniczone do wysokości kwoty podatku wynikającej z otrzymanej faktury zapłaconej z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.

W stosunku do podatników, którzy w przeważającej mierze dokonują zapłaty podatku swoim kontrahentom z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (co najmniej 95 proc. podatku naliczonego wykazanego w deklaracji), nie stosuje się podwyższonych odsetek za zwłokę, chyba że zaległość wynikająca z deklaracji przekracza dwukrotność kwoty podatku naliczonego wykazanej w tej deklaracji.

Powyższe regulacje wprowadzające zachęty do stosowania mechanizmu podzielonej płatności nie mają zastosowania, jeśli nabywca wiedział, że faktura zapłacona w tym trybie jest wystawiona przez podmiot nieistniejący, jest fakturą pustą czy niezgodną z rzeczywistością, dokumentuje czynności nieważne lub pozorne. Należy podkreślić, że wyłączenie stosowania wskazanych przepisów jest możliwe jedynie w przypadku udowodnienia przez organ podatkowy, iż podatnik wiedział o zachodzących nieprawidłowościach, a samo istnienie podejrzenia, że mógł o nich wiedzieć, jest niewystarczające dla zastosowania przepisów o odpowiedzialności solidarnej, sankcji lub podwyższonych odsetek.

Rozdział 1a dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.

Przepis stanowi zachętę do rozliczania podatku VAT w ramach systemu podzielonej płatności. Zachęta polega na prawie do obniżenia kwoty zobowiązania podatkowego w przypadku zapłaty podatku z rachunku VAT przed terminem jego wymagalności.

Podatnik ma możliwość obniżenia zobowiązania według ustalonego wzoru z zastosowaniem stopy referencyjnej NBP (obecnie wynoszącej 1,5 proc.). Wysokość stopy referencyjnej należy oceniać według stanu na dwa dni robocze przed dniem zapłaty podatku.

Podatnicy, wyliczając liczbę dni przedpłaty, powinni pamiętać, aby w kalkulacji obniżenia podatku nie uwzględniać dnia, w którym ich rachunek został obciążony.

Obniżenie kwoty podatku podlega zaokrągleniu do pełnych złotych, przy czym końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa się do pełnych złotych.

Rozdział 1a dodany przez art. 1 pkt 4 ustawy z 15 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.

Rozdział 2

Ewidencje

Zmiana ta jest związana z raportowaniem rejestrów VAT w ramach JPK. Zgodnie z ordynacją podatkową podatnicy prowadzący księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych są zobowiązani do comiesięcznego przekazywania organom podatkowym rejestrów VAT w formie JPK. Aby objąć tym obowiązkiem raportowym wszystkich przedsiębiorców w Polsce, konieczne było wprowadzenie wymogu prowadzenia rejestrów VAT w formie elektronicznej przy użyciu programów komputerowych. Od stycznia 2018 r. wszyscy podatnicy (również mikroprzedsiębiorcy) muszą raportować rejestry VAT w formie JPK.

Art. 109 ust. 8a dodany przez art. 3 pkt 2 lit. b ustawy z 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 846). Zmiana weszła w życie 1 stycznia 2018 r.

Załączniki do ustawy z 11 marca 2004 r. (...)

Załącznik nr 3 WYKAZ TOWARÓW I USŁUG OPODATKOWANYCH STAWKĄ PODATKU W WYSOKOŚCI 7%*

PKWiU ex 20.14.51.0

Związki siarki organiczne i pozostałe związki organiczno-nieorganiczne - wyłącznie cysteina, cystyna i ich pochodne

Zmiany wprowadzone w załączniku nr 3 wynikają z konieczności dostosowania polskich przepisów o VAT do przepisów unijnych i są skutkiem orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 4 czerwca 2015 r. w sprawie C-678/13 (Komisja Europejska przeciwko Rzeczpospolitej Polskiej). W wyroku tym TSUE wskazał, że stosując obniżoną stawkę podatku VAT do dostaw:

sprzętu medycznego, sprzętu pomocniczego oraz pozostałych urządzeń, które nie są przeznaczone wyłącznie do użytku osobistego przez osoby niepełnosprawne lub które nie są zwykle przeznaczone do łagodzenia skutków lub leczenia niepełnosprawności, a także

produktów, które nie są produktami farmaceutycznymi zwykle stosowanymi dla ochrony zdrowia, zapobiegania chorobom oraz do celów medycznych i weterynaryjnych lub produktami używanymi do celów antykoncepcyjnych oraz higieny osobistej

wymienionych w pozycjach 82, 92 i 103 w załączniku nr 3 do ustawy o VAT, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 96-98 Dyrektywy Rady 2006/112/WE.

W konsekwencji, aby spełnić wymogi wynikające z wyroku TSUE, uchylono poz. 82 załącznika nr 3, co powoduje opodatkowanie stawką podstawową dostaw cysteiny, cystyny i ich pochodnych. Produkty te są zwykle używane jako składniki środków spożywczych czy składników produktów farmaceutycznych.

Poz. 82 uchylona przez art. 1 pkt 1 ustawy z 14 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2018 r. poz. 86).

PKWiU 22.19.71.0

Wyroby higieniczne lub farmaceutyczne (włączając smoczki), z gumy innej niż ebonit

Uchylono również pozycję 92 załącznika nr 3, która do tej pory stanowiła podstawę do opodatkowania stawką 8 proc. m.in. następujących wyrobów: osłonek antykoncepcyjnych, cewek, strzykawek, rozpylaczy, kroplomierzy, smoczków (smoczków do karmienia), torebek na lód, worków tlenowych etc. Jednocześnie w uzasadnieniu do wprowadzonej zmiany zaznaczono, że uchylenie poz. 92 nie spowoduje automatycznie objęcia wszystkich tych wyrobów stawką podstawową. Jeśli towary te będą spełniały kryteria do uznania je za wyroby medyczne, o których mowa w poz. 105 załącznika nr 3, np. osłonki antykoncepcyjne, strzykawki, wówczas nadal będą objęte 8-proc. stawką VAT.

Poz. 92 uchylona przez art. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2018 r. poz. 86).

PKWiU 32.50.41.0

Soczewki kontaktowe; soczewki okularowe ze szkła i innych materiałów

W zakresie poz. 103 załącznika nr 3 zawężono zakres stosowania obniżonej stawki VAT do soczewek i szkieł służących do korekty wzroku. Poprzez zmianę tę wyłączono stosowanie obniżonej stawki do np. szkieł do okularów przeciwsłonecznych (niemających na celu korekty wzroku).

Poz. 103 w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 3 ustawy z 14 grudnia 2017 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 86).

Dodanie poz. 107a wynika z uchylenia w całości poz. 92 załącznika, która obejmowała również m.in. smoczki. Wprowadzenie poz. 107a ma na celu utrzymanie obniżonej stawki VAT na smoczki dla niemowląt i dzieci, w szczególności przeznaczone do celów medycznych.

Poz. 107a dodana przez art. 1 pkt 4 ustawy z 14 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2018 r. poz. 86).