Dwa oblicza darczyńcy
D o bre wychowanie nakazuje z wdzięcznością i radością przyjmować prezenty oraz pomoc. Jednak zdarza się nam okazywać niezadowolenie. Dlaczego? Bo altruizm niekoniecznie ma na celu wyłącznie uszczęśliwienie obdarowanego – równie często służy temu, by lepiej poczuł się darczyńca. Rodzice wspomagają studiujące dzieci, chcąc im ułatwić start w dorosłe życie – ale też liczą na to, że szybko się one usamodzielnią, opuszczą dom i nie będą chciały kieszonkowego. Państwo oferuje bezrobotnym szkolenia, by mogli znaleźć pracę i by nie musieli żyć z zasiłków.
W świecie, w którym pomoc materialna rzadko ogranicza się do transferów pieniężnych, zdefiniowanie, czym jest altruizm i jakie powinny być jego efekty, nie jest takie proste. A winne są temu dwa mechanizmy: empatia kognitywna i empatia afektywna. Ta pierwsza odpowiada za dokonywaną przez nas ocenę potrzeb drugiej osoby – stąd w ujęciu ekonomicznym mechanizm ten otrzymał określenie altruizmu paternalistycznego. Empatia afektywna to chęć sprawienia radości drugiej osobie, co nie zawsze musi iść w parze z obiektywną oceną jej potrzeb.
Czy to rozróżnienie znajduje potwierdzenie w danych? Zespół Elke Kalbe (Uniwersytet Koloński) poprosił grupę badanych o przyporządkowywanie pokazanym na obrazkach postaciom pożądanych przez nich przedmiotów. Sugestie wyrażane były przez kierunek spojrzenia (w wersji kognitywnej) lub przez uśmiech (w wersji afektywnej). Uczestnikom wykonano podczas trwania testu rezonans magnetyczny mózgu. Sposób prezentacji sugestii skutkował różnym czasem odpowiedzi oraz odmienną aktywnością mózgu. Uśmiech u prezentowanej postaci zdecydowanie przyspieszał reakcję badanego, tym samym potwierdzając emocjonalny ładunek decyzji. Tymczasem w przypadku kognitywnej reakcji zaobserwować można było naturalną rozwagę umysłu.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.