Książka fachowa lekarstwem na kryzys

Bardzo istotną rolą w konstrukcji najciekawszych książek prawniczych jest powiązanie opinii doktryny z orzecznictwem sądów. Liczy się praktyka połączona umiejętnie z teorią. Młodzi autorzy, których wiek określiliśmy maksymalnie na 35 lat, wydający publikacje w znanych oficynach, rozumieją na ogół tę potrzebę czytelników. Świadczy o tym choćby wysoki poziom prac z zakresu prawa gospodarczego, w tym prawa spółek. Do konkursu zgłoszono łącznie 47 książek, w tym 33 z prawa handlowego, cywilnego i administracyjnego, wydanych w 2008 roku.

Zgłoszenia przyjmowaliśmy od wydawnictw, autorów, a także członków czterech kapituł. Wybór laureatów był więc trudny.

W tym roku piętno kryzysu gospodarczego dało się odczuć zwłaszcza w czasie obrad kapituły zajmującej się problematyką prawa pracy i zarządzania. Redaktor Halina Bińczak zwróciła uwagę, że autorzy książek o finansach firm podkreślają, że rachunkowość zarządcza nastawiona jest na spełnienie wymogów wartości dla udziałowców, czyli wzrostu wartości akcji. Teza ta, jak wiadomo, została zdewaluowana przez samego twórcę kierunku Jacka Welcha. Jednak kapituła nie miała do autorów pretensji, że nie przewidzieli kryzysu. Zweryfikowane prawdy ekonomiczne, od których się odchodzi, czyta się dzisiaj z uśmiechem. Odniesienie się autorów książek do nauk guru zarządzania, którzy pomylili się w swoich prognozach ekonomicznych, także wydaje się już przebrzmiałą melodią, choć jest bardzo pouczające.

Laureatami konkursu zostali doktorzy prawa, wykładowcy wyższych uczelni – dwaj z Uniwersytetu Warszawskiego, jeden z Politechniki Koszalińskiej, jeden z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Doktor Konrad Osajda jest dwukrotnym stypendystą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej i jednocześnie absolwentem Uniwersytetu w Ottawie, a także laureatem nagrody Polityki. Doktor Rafał Rosiński jest członkiem Stowarzyszenia Księgowych w Polsce, a dr Tomasz Maślanka wykłada finanse przedsiębiorstw na dwóch uczelniach. Wyróżniony dr Tomasz Sójka z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza jest stypendystą Uniwersytetu w Oxfordzie, De Paul University w Chicago oraz Instytutu Assera w Hadze.

Wyróżniony Aleksander Witosz jest autorem nie tylko pracy – Odpowiedzialność wspólników spółek, ale także dwóch innych książek o upadłości konsumenckiej i odpowiedzialności wspólników spółek handlowych, które cieszyły się dużym zainteresowaniem czytelników.

W konkursie prym wiodły tradycyjnie książki wydane przez Wolters Kluwer, LexisNexis, C.H. Beck i Difin, które zgłosiły najwięcej propozycji i które nie boją się stawiać na młodych, jeszcze mało znanych autorów.

nagroda w kategorii PODATKI

●

– Książka powstała na podstawie obronionej pracy doktorskiej w styczniu 2008 r. na Wydziale Ekonomicznym Uniwersytetu Gdańskiego. Została napisana pod kierunkiem prof. Henryka Ćwiklińskiego, kierownika Katedry Polityki Gospodarczej, a tytuł pracy brzmiał: Stabilność systemu podatkowego jako warunek konkurencyjności polskich przedsiębiorstw w Unii Europejskiej. Tytuł oraz zawartość książki należało jednak dostosować do wymogów rynkowych oraz zaktualizować treści stosownie do obowiązującego prawa. Jestem wdzięczny Wydawnictwu Difin, a w szczególności pani Renacie Fleszar, że zgodzili się podjąć ryzyko i opublikować moją książkę. Młody autor często spotyka różnorakie trudności na swojej drodze, w tym także problemy finansowe.

●

– Włączenie dochodów rolników do systemu podatków dochodowych w Polsce wcale nie musiałoby wiązać się ze znacznymi obciążeniami fiskalnymi wszystkich rolników. Jeżeli rolnik nie uzyskiwałby dochodów z działalności rolniczej, nie płaciłby wtedy podatku dochodowego, a straty mógłby przecież odliczać w następnych latach podatkowych. Ponadto włączenie rolników do systemu podatków dochodowych spowodowałoby możliwość skorzystania z wszystkich przysługujących ulg. Problem jednak nie tkwi tutaj w niskodochodowych gospodarstwach rolnych, lecz w gospodarstwach osiągających wysokie dochody oraz w lobby politycznym wspierającym tę grupę zawodową. Państwo, nie opodatkowując rolników podatkami dochodowymi, pozbawia się świadomie dochodów fiskalnych, a poprzez to zmuszone jest uzyskiwać dochody od pozostałej grupy podatników.

●

– Książka na rynku wydawniczym jest stosunkowo niedługo, gdyż od października 2008 r. Jako pracownik naukowo-dydaktyczny spotykam się z opiniami dotyczącymi mojej książki przede wszystkim ze strony studentów.

Bardzo mnie cieszy, gdy słyszę od studentów, z którymi nie prowadzę zajęć, że przeczytali moją książkę.

W większości przypadków są to studenci piszący prace magisterskie z zakresu opodatkowania, którzy przychodzą do mnie podczas konsultacji na uczelni.

Otrzymałem także opinie od prowadzących zajęcia, którzy nie zajmują się zawodowo podatkami. Ich zdaniem po przeczytaniu książki teraz już wiedzą, o co chodzi w podatkach.

dr nagroda w kategorii PRAWO PRACY

●

– Brak elastyczności i zasadnicze obciążenie pracodawcy ryzykiem występującym w ramach stosunku pracy może powodować skutki niekorzystne dla obu stron stosunku pracy, w tym również dla pracownika, w skrajnych przypadkach prowadząc nawet do rozwiązania umowy o pracę. Należy stworzyć odpowiednie instrumenty umożliwiające pracodawcy reagowanie na zmieniającą się sytuację przedsiębiorstwa, przede wszystkim w tych przypadkach, gdy nie zagraża to majątkowym interesom pracownika. Uwagi te dotyczą zwłaszcza szeroko rozumianych przepisów o czasie pracy, które powinny umożliwiać dostosowanie potencjału pracy do istniejącego zapotrzebowania.

●

– Najważniejsze tezy książki powstawały dwa, trzy lata temu, gdy wydawało się, że sytuacja gospodarcza jest stabilna, a rynek pracy daje pracownikom bardzo duże możliwości. Pewne obawy i propozycje rozwiązań formułowanych wówczas, być może nieco na wyrost, stały się niestety do pewnego stopnia aktualne właśnie w dobie kryzysu gospodarczego.

●

– Okazało się, że niepewna sytuacja rynkowa rodzi problemy, których skala przekracza możliwości reagowania poszczególnych pracowników i pracodawców, i że w związku z tym nie jest możliwe stworzenie satysfakcjonujących rozwiązań bez wyjścia poza ramy stosunku pracy.

Przykładem mogą być przepisy dotyczące konsekwencji nieświadczenia pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, zwłaszcza w zakresie wynagrodzenia, jakie w tych okresach otrzymuje pracownik. Dlatego można odnieść wrażenie, że bez aktywnego udziału czynnika publicznego ochrona interesów stron stosunku pracy, a także ochrona samych miejsc pracy, może być bardzo trudna. Stąd doniosła rola programów antykryzysowych, których podstawowym celem jest zapewnienie wsparcia przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji.

dr nagroda w kategorii PRAWO GOSPODARCZE

●

– Staram się najlepiej jak potrafię łączyć pracę naukową z pracą praktyczną. Choć takie zatrudnienie jest dużym obciążeniem, to łatwiej mi sobie z nim radzić, ponieważ prawo jest moją pasją, a przez to praca i hobby zespalają się w jedno. Równocześnie obie pełnione przeze mnie funkcje znakomicie współgrają ze sobą. Praca na uczelni pozwala mi wnosić do zadań stawianych przede mną w SN duży ładunek teorii prawa i dogmatyki, co pozwala wiele problemów prawniczych łatwiej osadzać na szerokim tle. Dostrzegam wieloaspektowość ich konsekwencji. Praca w SN tymczasem pozwala mi się uczyć od doświadczonych praktyków. Łatwiej mi zrozumieć, dlaczego najlepsze dogmatyczne rozstrzygnięcie byłoby wadliwe i nietrafne w konkretnych stanach faktycznych.

●

– Do podjęcia opracowania problematyki odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółek z o.o. skłoniło mnie kilka niezależnych argumentów. Dokonywana przeze mnie na bieżąco analiza orzecznictwa Izby Cywilnej SN z zakresu prawa handlowego ułatwia mi spostrzec, że ogromna liczba rozstrzygnięć dotyczy właśnie art. 299 k.s.h. W normie zakodowanej w tym przepisie drzemie wiele wątpliwości. Uświadomiłem sobie też, że wbrew pierwszemu wrażeniu problematyka odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. za zobowiązania tej spółki ma nie tylko wymiar praktyczny, do której najczęściej bywa sprowadzana, lecz że dla rozwikłania tego zagadnienia niezbędne jest zwrócenie uwagi na tak ważne kwestie, jak istota osobowości prawnej oraz odmienny charakter odpowiedzialności za cudzy dług i cudze zobowiązania. Co więcej – ku swojemu zaskoczeniu stwierdziłem, że ta niezmiernie istotna kwestia nie doczekała się jeszcze kompleksowego, monograficznego opracowania, którego brak bez wątpienia musi utrudniać działalność zarówno spółkom, prawnikom, jak i sędziom ferującym wyroki w oparciu o art. 299 k.s.h. Wreszcie bezpośrednia inicjatywa pochodziła od prof. dr hab. Tadeusza Erecińskiego, prezesa Izby Cywilnej SN, który zlecił mi tę analizę.

●

– Będę się starać w największym stopniu łączyć badania naukowe z pracą praktyczną. Obecnie udaje mi się to realizować.

dr nagroda w kategorii ZARZĄDZANIE

●

– Naturalną koleją rzeczy w gospodarce rynkowej jest jej cykliczność. Po okresie prosperity następuje większe bądź też mniejsze pogorszenie koniunktury. A więc należało się spodziewać, że tak dobra sytuacja w gospodarce – jaka miała miejsce w latach 2004–2007 – nie może trwać wiecznie. Pytanie brzmiało tylko: kiedy nastąpi to załamanie i jak głębokie ono będzie. Większość firm w momencie bankructwa jest dochodowych, natomiast ma problemy z płynnością.

W mojej książce poruszyłem tematykę niezwykle istotną z punktu widzenia wypłacalności przedsiębiorstw. Różnorodne badania oraz moje doświadczenie pokazują, że sporządzenie przepływów pieniężnych jest przez spółki bardzo często traktowane jako zło konieczne. Prezentując takie podejście, zapomina się o tym, że środki pieniężne są tą kategorią ekonomiczną, która nie podlega polityce rachunkowości, jej nie da się stworzyć na potrzeby poprawy lub pogorszenia obrazu przedsiębiorstwa.

●

– Moje kontakty z praktyką gospodarczą ograniczają się głównie do szkoleń dla firm oraz studiów podyplomowych, na których wykładam, organizowanych w Krakowskiej Szkole Biznesu przy Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Studenci, z którymi najczęściej mam do czynienia, to studenci kierunków Rachunkowość i Finanse oraz Zarządzanie Finansami Firmy. Bardzo często wykłady sprowadzają się do wymiany wiedzy między uczestnikami tego typu zajęć a wykładowcą. Istotnym uzupełnieniem mojej wiedzy empirycznej są różnorodne analizy, wyceny oraz ekspertyzy przygotowywane na zlecenie różnych instytucji i firm.

●

– Jednoznaczne stwierdzenie na temat gospodarki twierdzące, że gorzej już nie będzie, byłoby według mnie wróżeniem z fusów. Z drugiej strony mam nadzieję, że uda się naszej gospodarce utrzymać niewielki wzrost, który na tle gospodarek krajów ościennych jest bardzo wysoki. Mówiąc na temat stagnacji, należy pamiętać, że procesy upadłościowe w przedsiębiorstwach w okresie kryzysu pozwalają na lepszą alokację zasobów w całej gospodarce, a tym samym w dłuższej perspektywie poprawę efektywności całego sektora przedsiębiorstw.

ZŁOTE SKRZYDŁA 2009

Te dodatkowe nagrody są wyrazem uznania jury dla ogromnego wysiłku i kompetencji osób, które mogły odebrać nagrody główne. Należą do nich Katarzyna Klafkowska-Waśniewska zajmująca się prawem autorskim. Jej książka należy do prac wybitnie nowatorskich i stanowi pierwsze w polskiej literaturze monograficzne opracowanie problematyki praw pokrewnych do nadań programów radiowych i telewizyjnych.

Kapituła zauważyła i nagrodziła także prace Aleksandra Witosza i Tomasza Sójki. Obowiązki informacyjne spółek publicznych i odpowiedzialność cywilna za ich naruszenie porusza problem wynikających z braku informacji szkód. Doktor Sójka jako były członek Rady Giełdy Papierów Wartościowych analizuje związek przyczynowy między podaniem fałszywej informacji a błędną decyzją inwestycyjną i jej następstwami narażającymi akcjonariuszy na straty.

Książka dr. Aleksandra Witosza o odpowiedzialności wspólników spółek osobowych jest tematem aktualnym i niezwykle użytecznym dla czytelników.

Bartłomiej Nita zachwycił jury już w zeszłym roku, gdy książka ukazała się na rynku. Dlatego, że podjął się analizy kompetentnej i kompleksowej, przydatnej zarówno przedsiębiorcom, jak i studentom kierunków ekonomicznych.

Kapituła doceniała również VAT’emecum Tomasza Krywana, który dokonuje co roku imponującego wysiłku w celu przybliżenia podatku VAT.