Kadrowa w kadrach

Wydawało się w ciągu minionych dwóch dekad wypełniliśmy biały plamy narodowej ikonografii historycznej. Po latach niebytu do księgarń trafiły wydawnictwa dokumentujące działalność legionów Piłsudskiego, cud nad Wisłą i Powstanie Warszawskie. A jednak był to obraz niepełny - ich autorzy koncentrowali się głównie na zdjęciach dokumentujących czyn zbrojny. Codzienność, życie powszednie, intymne chwile z udziałem żołnierzy, partyzantów, mężów stanu i cywili pojawiały się marginalnie.

Katarzyna Kucharczyk, redaktorka tomu i autorka wyboru fotografii, zaburzyła te proporcje. W albumie Carty Blanki mikropowieści są równie ważne co historia uniwersalna. Wśród 350 reprodukcji pojawiają się zdjęcia przedstawiające życie codzienne ogarniętych wojenną pożogą polskich ziem: handel, wypoczynek, uroczystości rodzinne czy ubój zwierząt. Najcenniejsze, w większości publikowane po raz pierwszy, dotyczą okresu I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej. Symboliczną wymowę ma unikatowa fotografia z powitania Józefa Piłsudskiego i legendarnej pierwszej kompanii kadrowej w Kielcach w sierpniu 1914 roku. Paradującego konno "Dziadka" i legionistów witają uczniacy w mundurkach, wygalantowani panowie w melonikach, damy w powłóczystych sukniach, okutana chustą handlarka i Żyd w chałacie. Cała ówczesna Rzeczpospolita w jednym kadrze.

Czarno-białe i sepiowe zdjęcia, którym towarzyszą krótkie opisy, tworzą pasjonujący reportaż-esej o korzeniach współczesnej Polski.

Cezary Polak