Dyskretny urok odpadów

Zanim Vik Muniz zaistniał artystycznie, dorabiał w supermarkecie. Do jego zadań należało między innymi ładowanie zgniłego mięsa na śmieciarkę.

Wychowywał się w biednej rodzinie, na przedmieściach Sao Paulo. Z czasem przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie rozpoczął karierę rzeźbiarską, a potem fotograficzną.

Od początku interesowało go użycie nietypowych materiałów. Prace przedstawiał w formie fotograficznych reprodukcji. Tak powstały jego słynne repliki klasycznych dzieł sztuki i portrety ikon popkultury: Mona Lisa z dżemu i masła orzechowego i Bob Marley z taśmy magnetofonowej. Muniz przenosił zainteresowanie z czystej sztuki na problemy społeczne. Kolejny cykl portretów wykonał z cukru - przedstawiały one dzieci rolników, zatrudnionych na plantacjach trzciny cukrowej. Słodycz mieszała się tu z goryczą. Wybrana przez Muniza strategia zaprowadziła go na wysypiska. Śmieci są przecież niezwykłym materiałem dla plastyka. To resztki wcześniejszych treści i sensów, które uznano za niepotrzebne. Początkowo traktował śmietniska jak poławiacz skarbów. Następnie skupił uwagę na catadores, ludziach żyjących się z segregowania odpadów. W ten sposób trafił na Jardim Gramacho, największe wysypisko na świecie, położonego w okolicach Rio de Janeiro.

Obraz Lucy Walker opowiada o trzech latach pracy artysty. Jej dyskretnie przeprowadzona rejestracja sprawia, że materia filmu staje się przezroczysta. Najważniejszy jest zapis pracy Muniza ze zbieraczami odpadów nad wystawą. Wspólnie przygotowywali portrety catadores, wykonane ze śmieci. Dokument pokazuje świat zza granic naszej świadomości. Catadores nie są zombie, ale ludźmi takimi jak my. Kulminacyjnym momentem jest wyjazd na aukcję w Londynie, na której jedna z prac zostaje sprzedana za 60 tysięcy dolarów.

@RY1@i02/2010/207/i02.2010.207.196.027a.001.jpg@RY2@

FOT. HAGI; best film; monolith

ŚMIETNISKO | Brazylia, Wielka Brytania 2009 I reżyseria: Lucy Walker | dystrybucja: Hagi | czas: 90 min llll

Michał Bielawski