W kręgu tajemnic

Gęsta i mroczna jak skandynawski bór, a jednocześnie odwołująca się do modnych wątków genderowych - taka jest powieść "Oczyszczenie" Sofi Oksanen. To trzecia książka młodej autorki (rocznik 1977) okrzykniętej nadzieją skandynawskiej literatury. Pisarka pochyla się w niej nad historią dwóch kobiet, które dzieli wiek, ale łączą bolesne życiowe doświadczenia. Oto w Estonii w 1992 roku dobiegająca kresu życia Aliide Truu znajduje na podwórzu młodą, przestraszoną dziewczynę - Zarę. Powody jej tułaczki są nieznane - wiadomo, że dziewczyna chowa jakąś tajemnicę. Podobnie zresztą jak sama Aliide, której życie we wcielonej do ZSRR Estonii poznajemy w pełnych napięcia i rodzinnych animozji obrazkach. Dowiadujemy się, że Aliide kochała się kiedyś w narzeczonym swojej siostry. Tymczasem Zara wcale nie uciekła od brutalnego męża...

Bardzo trudno pisać o książce Oksanen, bowiem to ten typ literatury, w którym roi się od tajemnic. Pisarka powoli i z rozmysłem odkrywa przed nami kolejne karty z życia obu bohaterek. Snując historię rodzinną sprzed 50 lat, w błyskotliwy sposób dokonuje rewizji powojennej historii nadbałtyckiego regionu. Opowiada o stosunkach podległości - kobiecej i historycznej. A przede wszystkim serwuje nam niełatwą, ambitną prozę psychologiczną, mówiącą o rzeczach podstawowych: miłości, kłamstwie, zdradzie, poczuciu winy, wybaczeniu.

"Oczyszczenie" zdobyło w Finlandii wiele nagród literackich, w tym najważniejsze wyróżnienie, zwane po prostu Finlandią. Książka okupowała też listy bestsellerów, a prawa do tłumaczenia nabyło już 28 krajów. W wychwalanych bestsellerach zawsze jest coś podejrzanego, ale książki Finki nie należy się obawiać. Nie jest przereklamowana, bo trudno przereklamować prozę tak trudną i ciemną. Choć muszę przyznać, że osobiście mój stosunek do niej charakteryzuje jednak mniejszy entuzjazm niż ten cechujący większość krytyków. I trudno to uzasadnić - czytanie to przecież czynność intymna.

@RY1@i02/2010/117/i02.2010.117.196.014b.001.jpg@RY2@

@RY1@i02/2010/117/i02.2010.117.196.014b.002.jpg@RY2@

Patrycja Pustkowiak