Wszystko zostaje w rodzinie

Po trzydziestu latach od premiery TVP Kultura przypomni głośny cykl "Sytuacje rodzinne", które były startem do kariery najwybitniejszych polskich reżyserów: Agnieszki Holland, Feliksa Falka, Jerzego Domaradzkiego, Ryszarda Bugajskiego, Radosława Piwowarskiego czy dokumentalisty Pawła Kędzierskiego. Każdy seans zostanie wzbogacony o pokaz z cyklu "30 minut". To niepowtarzalna okazja, by porównać debiuty sprzed lat ze współczesnymi.

"Najbardziej zależało nam na prawdzie. Nie kłamaliśmy wobec siebie, gdy przyszło do rozmowy o naszych projektach. Dzięki temu udawało się wyłapać fałsz dialogów i psychologii zachowań bohaterów. Nie chcieliśmy też kłamać o świecie, tylko opowiadać o tym, czego nie pokazywało kino i telewizja" - wspomina Jerzy Domaradzki, jeden z twórców zespołu filmowego "X".

To tam Andrzej Wajda ściągnął najzdolniejszych twórców filmowych młodego pokolenia. Wspólnie z kierownikiem literackim Bolesławem Michałkiem wypracował wymarzone warunki startu dla reżyserów. Najważniejsze było, aby reżyserzy, szczególnie w swoim pierwszym filmie, mówili swoim głosem i żeby nie szli na żadne kompromisy, do których ten zawód mógł ich z łatwością zmusić. Jednym z projektów poprzedzających debiut kinowy był cykl godzinnych filmów telewizyjnych, które nazwano "Sytuacje rodzinne". Założono, że w rodzinie dzieje się wszystko, rozgrywają się wszystkie dramaty, to społeczeństwo w dużym powiększeniu.

Dość paradoksalnie stało się to z pomocą Telewizji Polskiej, rządzonej w tym czasie przez prezesa Macieja Szczepańskiego, który dominującą na antenie gierkowską propagandę sukcesu starał się równoważyć polityką ograniczonej otwartości. To za jego rządów telewizja emitowała produkcje zachodnie i amerykańskie superprodukcje i ona wyemitowała część filmów "Sytuacji rodzinnych".

Filmy pokazywały życie rodzinne Polaków, a w szerszym planie relacjonowały stan psychiczny polskiego społeczeństwa, rozbitego, zdezintegrowanego i pozbawionego więzi z tradycją. Bolesław Michałek widział w cyklu zapowiedź filmów "Kina moralnego niepokoju". W "Niedzielnych dzieciach" Agnieszka Holland opowiadała o młodym małżeństwie nieradzącym sobie z problemem bezpłodności. W "Długiej nocy poślubnej" Jerzy Domaradzki opowiadał o parze, która z powodu pomyłki nie dostaje wymarzonego mieszkania. "Zajęcia dydaktyczne" Ryszarda Bugajskiego wprowadzały widzów w świat rozterek moralnych młodego małżeństwa inteligenckiego, wystawianego na niełatwe, kuszące wybory i ciągłe próby charakteru. W filmie "Trochę wielkiej miłości" Paweł Kędzierski pokazywał sytuację ludzi, którzy w desperacki i nieporadny sposób usiłują wpuścić do normalnego życia więcej uczuć. Nic dziwnego, że telewizja wielu filmów nie wyświetliła aż do końca lat 80.

Po 30 latach, po raz pierwszy w historii, cykl zostanie pokazany przez TVP w całości. Przez trzy tygodnie maja wyemituje go TVP Kultura. Specjalnie na tę okazję filmy zostały również odnowione cyfrowo. Emisja "Sytuacji..." zostanie wzbogacona serią najnowszych polskich debiutów, filmami realizowanymi w ramach programu "30 minut, debiut", koprodukowanego przez SFP i TVP Kultura. "30 minut" dał szansę młodym twórcom stworzyć średniometrażowy film będący ćwiczeniem warsztatowym przed realizacją pełnometrażowego debiutu. Filmy zestawiono tematycznie, próbując pokazać podobieństwo i niezmienność niektórych dylematów i problemów, niezależnie od tego, czy miały one miejsce trzydzieści lat temu, czy dziś. Twórcy cyklu "30 minut debiut", również żyjący w momencie transformacji zbiorowej świadomości, mają szansę pójścia ich śladem.

@RY1@i02/2011/087/i02.2011.087.196.006a.001.jpg@RY2@

"Długa noc poślubna" Jerzego Domaradzkiego - emisja w środę 11 maja

@RY1@i02/2011/087/i02.2011.087.196.006a.002.jpg@RY2@

"Niedzielne dzieci" Agnieszki Holland otworzą cykl w poniedziałek

Michał Bielawski