Dziedzictwo w spożywczaku

"Myślałem, że przyjadę na cmentarz, a zobaczyłem odradzający się świat". Tak pod koniec lat 90. podsumował swoją wizytę w Sejnach słynny klezmer David Krakauer. Zdumienie nowojorczyka wywołała działalność ośrodka Pogranicze. Okazało się, że tamtejsza młodzież twórczo rozwijają muzyczną kulturę żydowską. Opinia Krakauera może posłużyć za puentę recenzji albumu "Judaica". Autorom publikacji udało się wyważyć proporcje i na blisko 350 fotografiach pokazać wieloaspektowe oblicze żydowskiej obecności na ziemiach polskich - od średniowiecza do dziś.

Obok kirkutów, pomników martyrologii, przebudowanych synagog, jesziw i mykw oraz scen z marszów żywych w Auschwitz pokazuje renesans żydowskości. Oprócz wiwatujących tłumów na festiwalach na krakowskim Kazimierzu i warszawskiej ulicy Próżnej oglądamy życie codzienne żydowskich wspólnot świeckich i religijnych nad Wisłą i Odrą.

Zatrzymane w obiektywie sceny dziecięcych zabaw na korytarzu podstawówki Laudera-Morasha w Warszawie. Uczta z okazji święta Sukot w szałasie przez stołeczną synagogą Nożyków, której uczestniczy naczelny rabin Polski Michael Schudrich. Na biesiadnym stole obok chałki stoją piwo Żubr, soki Horteksu i wódka Luksusowa - niby banalna scenka rodzajowa, a jakże wymowny symbol. Również w części historycznej twórcy albumu przekroczyli schematy. Oprócz sztandarowych obiektów i miejsc związanych z kulturą judaistyczną w Polsce prezentują jej zapomniane relikty. Na przykład synagogę w Inowłodzu mieszczącą sklep spożywczy. Znad półek z keczupami i płatkami śniadaniowymi spoglądają na klientów XIX-wieczne polichromie. W towarzyszących zdjęciom tekstach wiele uwagi poświęcają także estetycznym walorom obiektów. Wiele z nich bowiem to wybitne dzieła sztuki, bezcenne nie tylko w kontekście żydowsko-polskiego dziedzictwa, lecz także kulturowego dziedzictwa ludzkości.

@RY1@i02/2011/004/i02.2011.004.196.042b.001.jpg@RY2@

Cezary Polak