Swinarski: szkic do portretu wyobrażonego

Premiera "Dziadów" w krakowskim Starym Teatrze odbyła się w lutym 1973 roku. Miałem wtedy trzy miesiące. Premiera "Wyzwolenia" Stanisława Wyspiańskiego miała miejsce 30 maja roku kolejnego. Miałem niespełna dwa lata. Teatr Konrada Swinarskiego uświadomiłem sobie zatem po kilkunastu latach. W liceum już wiedziałem, co chcę robić w życiu. Poznałem wtedy telewizyjne zapisy "Dziadów" i "Wyzwolenia", nawet one były jak uderzenie pioruna. Przedstawienia totalne, a jednak dalekie od pustego eksperymentu, pokorne wobec literatury, a przecież absolutne autonomiczne. Stawiające widzowi najwyższe wymagania, a przecież zwrócone ku publiczności, przede wszystkim komunikatywne. Jakiś czas później już studiowałem, usłyszałem wtedy, jak o Swinarskim mówi mój mistrz w zawodzie krytyka, Andrzej Wanat. Człowiek zazwyczaj oschły i ostry, co nie wyklucza wrażliwości, opowiadał o artyście z niezwykłą miękkością, niezwyczajnym dla siebie przejęciem. Wtedy od niego usłyszałem, że ludzie Starego Teatru zawsze mawiali o nim nie Konrad, ale Kondzio. I do dziś zastanawiają się regularnie, co zrobiłby w takiej sytuacji Kondzio, jak oceniłby ich artystyczne wybory. Minęło czterdzieści lat, tymczasem Anna Polony mówi wprost, że się ze Swinarskim nie rozstała i nie rozstanie się z nim nigdy. Jerzy Trela, Gustaw-Konrad z "Dziadów" i Konrad z "Wyzwolenia", dodaje, że Swinarski pozostał żywy w nich, jego aktorach. I nie ma w tym nic z podejrzanego patosu. Tak jest, najprościej jak się da.