Jak korzystać z bezpłatnej opieki lekarskiej w trakcie urlopu w kraju i za granicą

Każda osoba ubezpieczona w Narodowym Funduszu Zdrowia może korzystać z nieodpłatnych usług medycznych. Udając się jednak na urlop poza miejsce zamieszkania, należy ze sobą zabrać dowód, który potwierdzi to prawo.

Na terenie Polski takim dokumentem jest np. książeczka ubezpieczeniowa wydawana przez zakład pracy. Należy jednak pamiętać, że jest ona ważna, tylko jeżeli jest podstemplowana przez pracodawcę. Swoją ważność zachowuje przez 30 dni. To oznacza, że w szpitalach honorowana jest książeczka, która ma stempel z datą nie późniejszą niż jeden miesiąc wstecz. Innymi dokumentami, które potwierdzą, że jest się ubezpieczonym w NFZ jest np. książeczka studencka czy odpowiednie druki ZUS

Brak dokumentu potwierdzającego ubezpieczenie zdrowotne nie pozbawia nas całkowicie prawa do opieki medycznej. Zostanie ono nam udzielone bezpłatnie, ale pod warunkiem, że dostarczymy go do placówki medycznej w późniejszym terminie. W przypadku nagłego zachorowania, wypadku, urazu lub zatrucia, stanu zagrożenia życia dowód ubezpieczenia może zostać przedstawiony nie później jednak niż w terminie 30 dni od pierwszego dnia pobytu w szpitalu. Jeżeli chory nie jest w stanie w tym czasie dostarczyć potwierdzenia ubezpieczenia zdrowotnego, to ma jeszcze siedem dni od dnia np. wypisania ze szpitala na dostarczenie takiego dokumentu. Jest to szczególnie istotne w przypadku osób samotnych.

Jeżeli w tych terminach pacjent nie dostarczy dowodu potwierdzającego jego prawo do nieodpłatnych usług medycznych, to zostanie obciążony ich kosztami.

W sytuacji nagłego zachorowania, czyli np. biegunki, bólu gardła, brzucha czy gorączki, turysta powinien udać się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. W takiej sytuacji, ma on obowiązek przyjęcia chorego, który nie jest do niego zapisany i pochodzi z innego regionu kraju. Lekarz wykonane świadczenie rozliczy z Funduszem jako leczenie tzw. pacjenta obcego (nie zapisanego na jego liście pacjentów). Dlatego lekarz nie może żądać od pacjenta zapłaty za wizytę czy wykonane badania.

Jeżeli choroba wystąpi w godzinach nocnych, tj. od godziny 18.00 do 8.00 w dni powszednie albo w sobotę, niedzielę lub święto, można skorzystać z całodobowej podstawowej opieki zdrowotnej, udzielanej w dyżurnym ambulatorium. Każda przychodnia powinna umieścić w sposób widoczny informację o miejscu świadczonej opieki całodobowej wraz z adresem i numerem telefonu. Pacjent otrzyma tam również pomoc w przypadku nagłego bólu zęba, a także złamania, zwichnięcia, skaleczenia czy stłuczenia.

W przypadkach poważnego zagrożenia zdrowia, takich jak urazy, wypadki, zatrucia, utrata przytomności, krwotok, duszność, ostre bóle w klatce piersiowej czy zagrożenie ciąży, należy skorzystać z usług pogotowia ratunkowego, szpitalnego oddziału ratunkowego czy szpitalnej izby przyjęć. Należy jednak pamiętać, że w przypadku nieuzasadnionego wezwania karetki chory może zostać obciążony dodatkowymi kosztami.

Z usług pogotowia czy szpitalnego oddziału ratunkowego nie należy korzystać w celu uzyskania recepty, konsultacji specjalistycznych i badań dodatkowych, zwolnienia lekarskiego oraz innych druków (np. ZUS) nie związanych z aktualnym zachorowaniem. Takie świadczenia są udzielane w przychodniach POZ.

Poza stałym miejscem zamieszkania możemy także w nagłej potrzebie skorzystać z porady specjalisty. W przypadku niektórych specjalności niezbędne jest wcześniejsze otrzymanie skierowania do specjalisty od lekarza POZ. Natomiast w przypadku ginekologa, położnika, stomatologa, dermatologa, wenerologa, onkologa i psychiatry skierowanie jest zbędne. Pacjenci, którzy są pod stałą opieką lekarza specjalisty, wyjeżdżając na wakacje poza miejsce zamieszkania, mogą go poprosić o wystawienie skierowania na przejęcie leczenia (w niezbędnym zakresie) na czas wypoczynku. W sytuacji jednak zagrożenia życia specjalista ma obowiązek przyjęcia nas bez skierowania.

Jeżeli w trakcie wyjazdu wakacyjnego rozboli nas ząb, to możemy skorzystać z pomocy stomatologicznej. Należy udać się do najbliższego czynnego lub dyżurującego gabinetu dentystycznego. Może to być również pogotowie stomatologiczne. Należy pamiętać, że należy wybierać te gabinety, które mają podpisany kontrakt z NFZ. Tylko w takim przypadku udzielone świadczenia stomatologiczne (i to tylko w podstawowym zakresie) będą bezpłatne. Za wszystkie usługi ponadstandardowe (znieczulenie, wykorzystanie lepszych materiałów lub leczenie zachowawcze) zapłacimy z własnej kieszeni.

Prawo do nieodpłatnego leczenia przysługuje również Polakom przebywającym na wakacjach w innych krajach Unii Europejskiej. Aby jednak je potwierdzić, należy przed planowanym wyjazdem wyrobić w NFZ europejska kartę ubezpieczenia zdrowotnego (EKUZ).

Do uzyskania EKUZ niezbędne jest złożenie wniosku w Narodowym Funduszu Zdrowia. Należy do niego dołączyć dokument potwierdzający aktualne ubezpieczenie zdrowotne, którym może być:

● dla pracowników – druk ZUS RMUA lub zaświadczenie wystawione przez płatnika składek,

● w przypadku osoby prowadzącej działalność na własny rachunek – ostatni dowód wpłaty na ubezpieczenie zdrowotne,

● dla osoby bezrobotnej – zaświadczenie z urzędu pracy, zawierające informację o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego,

● dla emerytów – aktualny odcinek emerytury,

● w przypadku rencistów – aktualny odcinek renty oraz legitymacja rencisty,

● osoby posiadające umowę o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne z NFZ do wniosku o wydanie EKUZ powinny dołączyć dowód wpłaty ostatniej składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Osoby, które ukończyły 18 rok życia, do wniosku o wydanie karty ubezpieczenia zdrowotnego dodatkowo dołączają dokument potwierdzający, że nadal się uczą lub potwierdzający ich niepełnosprawność.

Przeważnie EKUZ jest wydawany w dniu złożenia wniosku. Jedynie w sytuacji gdy fundusz sprawdza regularność opłacania składki zdrowotnej, wnioskodawca może czekać na kartę trochę dłużej, maksymalnie jednak do siedmiu dni. Chyba że okaże się, iż wnioskodawca albo jego pracodawca nie opłacają składki na ubezpieczenie zdrowotne. W takiej sytuacji karta nie zostanie wydana.

Dzięki EKUZ Polak przebywający w innym państwie UE ma prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych w takim samym zakresie, jakie udzielane są obywatelom kraju, w którym aktualnie przebywa. Tak więc w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia, czyli np. w razie wypadku, zatrucia czy nagłego zachorowania, Polak przebywający na terenie innego państwa UE może skorzystać z publicznej służby zdrowia. Przedstawiając kartę u publicznego świadczeniodawcy, mamy pewność, że usługa będzie bezpłatna lub jedynie obciążona drobnymi opłatami (w wielu krajach UE obowiązuje tzw. współpłacenie), jeżeli takie są pobierane w danym państwie UE. Nieposiadanie karty nie jest jednoznaczne z tym, że pomoc medyczna nie zostanie pacjentowi udzielona, ale w takiej sytuacji może on zostać obciążony kosztami udzielonych świadczeń zdrowotnych. Dopiero po powrocie do Polski, z rachunkiem od świadczeniodawcy i dokumentacją, pacjent będzie mógł się ubiegać o zwrot poniesionych kosztów od NFZ.

EKUZ nie zapewnia bezpłatnego leczenia w prywatnych placówkach medycznych. A te niestety dominują w kurortach Austrii czy Włoch. Poza tym, jeżeli do wypadku dojdzie np. w wyższych partiach gór, koszt transportu helikopterem nie jest pokrywany przez NFZ, zatem pacjent zapłaci z własnej kieszeni. Dlatego mimo posiadania karty warto przed wyjazdem wykupić dodatkowe ubezpieczenie OC.