Fundacja dla Zdrowia Kobiet podnosi świadomość zdrowotną

Rada programowa może rekomendować wdrażanie projektów trafiających w najistotniejsze potrzeby polskich kobiet. Przewodniczącym Rady Programowej jest prof. dr hab. n. med. Mariusz Bidziński z Kliniki Nowotworów Narządów Płciowych Kobiecych, Centrum Onkologii - Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, a wiceprzewodniczącą prof. Violetta Skrzypulec-Plinta, kierownik Katedry Zdrowia Kobiety, dziekan Wydziału Opieki Zdrowotnej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.

Współczesne kobiety to nie tylko żony i matki. To również doskonali pracownicy, naukowcy, organizatorki życia domowego, opiekunki i strażniczki zdrowia rodziny. W natłoku codziennych obowiązków nie mają dla siebie czasu. Ciągły pośpiech prowadzi często do zaniedbywania zdrowia. Kobiety nie tylko nie mają czasu na chorobę, ale nie mają go również na badania profilaktyczne.

A przecież ich potrzeby zdrowotne są ogromne. W inny niż mężczyźni sposób cierpią na choroby układu krążenia, osteoporozę, schorzenia onkologiczne, reumatoidalne zapalenie stawów czy depresję. Częściej skarżą się na dolegliwości psychosomatyczne takie, jak przewlekłe zmęczenie, przygnębienie czy bezsenność.

Kluczowym problemem polityki zdrowotnej wobec kobiet jest profilaktyka onkologiczna. Dlatego też Fundacja koncentruje się na podnoszeniu świadomości zdrowotnej Polek, promocji profilaktyki i zdrowego stylu życia, a także poprawie jakości świadczeń zdrowotnych.

Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet ma pomóc kobietom w zadbaniu o zdrowie. Jej członkowie szczególne znaczenie przywiązują do edukacji, jako niezbędnego elementu w podnoszeniu świadomości zdrowotnej kobiet i ich rodzin. Zadania te są realizowane poprzez partnerstwo pomiędzy różnymi podmiotami rynku zdrowia - specjalistami z zakresu medycyny, zdrowia publicznego, świadczeniodawcami, decydentami, płatnikami, pacjentami itd.

Równolegle z realizacją projektów edukacyjno - informacyjnych Fundacja prowadzi analizę systemu opieki zdrowotnej kobiet w Polsce, wskazuje priorytety i proponuje zmiany systemowe, które mogą się przyczynić do otoczenia kobiet pełną i nowoczesna opieką medyczną nie tylko w zakresie onkologii, ale także kardiologii czy diabetologii.

Forum Promocji Zdrowia Kobiet to cykliczne spotkania poświęcone zdrowiu kobiet. Pomysłodawcą jest Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet. Pierwsze spotkanie odbyło się w maju 2010 roku, a hasłem przewodnim było Zdrowe Partnerstwo. Inicjatorom Forum chodziło o nawiązanie współpracy między instytucjami publicznymi, samorządami terytorialnymi i organizacjami pozarządowymi, które mogą zachęcać kobiety do profilaktyki i aktywnie włączyć się w poprawę systemów ochrony zdrowia.

Aby promować innowacyjne rozwiązania i inicjatywy w zakresie promocji zdrowia, profilaktyki chorób kobiecych, utworzono Fundusz Grantowy, z którego Fundacja, na zasadach konkursu, dofinansowuje najciekawsze projekty na rzecz zdrowia publicznego. O środki z Funduszu mogą się ubiegać organizacje pozarządowe, jednostki samorządu terytorialnego oraz instytucje, które pragną realizować projekty mieszczące się w ramach dwóch głównych obszarów programowych. Pierwszym jest edukacja (innowacje w edukacji zdrowotnej) a drugim rozwój lokalny (partnerstwo na rzecz promocji zdrowia i profilaktyki chorób kobiet).

W ramach obszarów programowych finansowane są m.in. kampanie i akcje profilaktyczne w zakresie promocji i ochrony zdrowia kobiet, badania naukowe, tworzenie rejestrów danych, projekty zmierzające do poprawy wskaźników zdrowotnych w populacji kobiet w Polsce. 30 listopada 2010 roku ogłoszono wyniki pierwszej edycji konkursu (szczegóły na www.fzk.org.pl).

Fundacja realizuje cztery projekty, których celem jest profilaktyka onkologiczna rozumiana jako kluczowy problem polityki zdrowotnej wobec kobiet i strategiczny cel Narodowego Programu Zdrowia.

Program edukacyjny - "Wybierz życie - pierwszy krok" jest kierowany do uczniów szkół ponadgimnazjalnych dotyczący profilaktyki raka szyjki macicy i zakażeń HPV.

Wiedza o zagrożeniu rakiem szyjki macicy i powodującym go wirusem HPV, nie jest rozpowszechniona wśród polskiego społeczeństwa, w tym również wśród młodzieży. Tymczasem, kształtowanie świadomości zdrowotnej powinno być podstawowym elementem procesu edukacji od najmłodszych lat.

Celem programu jest podniesienie poziomu wiedzy na temat zagrożeń związanych z zakażeniami wirusem HPV i profilaktyki raka szyjki macicy wśród młodzieży ponadgimnazjalnej oraz ich rodziców i opiekunów oraz kształtowanie świadomości zdrowotnej młodzieży w zakresie roli profilaktyki wtórnej i pierwotnej raka szyjki macicy.

W ramach projektu prowadzone są szkolenia dla nauczycieli z zakresu profilaktyki raka szyjki macicy i infekcji HPV. W roku szkolnym 2009/2010 w projekcie wzięło udział ponad 1000 koordynatorów z 1050 szkół z 7 województw.

Nauczyciele, wyposażeni w zestaw profesjonalnie przygotowanych materiałów edukacyjnych, prowadzą zajęcia dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych, w ramach międzyprzedmiotowej ścieżki edukacyjnej podczas takich lekcji, jak biologia, wychowanie do życia w rodzinie, itp. Z takich lekcji skorzystało od początku programu ponad 220 tysięcy uczniów, którzy bardzo dobrze je ocenili. 95 proc. młodzieży i 100 proc. nauczycieli uznało program za potrzebny. 80 proc. rodziców rozmawiało ze swoimi dziećmi o HPV, a 75 proc. ankietowanych matek zadeklarowało wykonanie badań cytologicznych.

Program - "Nie płać za błędy. Zapobiegaj!" to program adresowany do kobiet i dziewcząt zagrożonych wykluczeniem społecznym.

Niski status społeczno - ekonomiczny wpływa negatywnie na stan zdrowia społeczeństwa. Osoby ze środowisk wykluczonych społecznie mają niską świadomość zdrowotną, często podejmują ryzykowne dla zdrowia zachowania. Mają też utrudniony dostęp do instytucji ochrony zdrowia. Do tej grupy niełatwo dotrzeć z czytelnym przekazem, a przede wszystkim przełamać barierę nieufności.

Według danych z ankiety przeprowadzonej wśród podopiecznych Stowarzyszenia ''Damy Radę''- współautora i partnera programu - 42 proc. mieszkanek z miejscowości poniżej 100 tysięcy mieszkańców nie słyszało nigdy o raku szyjki macicy, 92 proc. ankietowanych z wykształceniem podstawowym, nie wie jak się uchronić przed tą chorobą, 66 proc. nie wykonuje badań cytologicznych, ponieważ nie ma świadomości zagrożenia nowotworem szyjki macicy, 38 proc. nie wie do czego służy badanie cytologiczne, a ponad 50 proc. wykonuje cytologię rzadziej niż raz na 3 lata. Poza tym 48 proc. kobiet nie rozmawia w domu o zapobieganiu chorobom nowotworowym.

Celem programu jest zwiększenie świadomości kobiet ze środowisk zagrożonych wykluczeniem społecznych o raku szyjki macicy i zakażeniach HPV oraz o wykształcenie wrażliwości na tę problematykę zdrowotną wśród pracowników opieki społecznej oraz ich podopiecznych. Ważne jest wypracowanie modelu działań profilaktycznych, kierowanych do tej grupy społecznej.

Program jest realizowany poprzez bezpośrednie docieranie do kobiet zagrożonych wykluczeniem społecznym z prostą informacją na temat profilaktyki raka szyjki macicy i zagrożeń, jakie niesie ze sobą choroba. Aby zrealizować postawione w programie cele, utworzy się - w oparciu o strukturę Ośrodków Pomocy Społecznej - sieć edukatorów zdrowotnych. Kolejnym ważnym elementem projektu jest zapewnienie dostępu do badań cytologicznych, zwłaszcza w terenie o słabej infrastrukturze oraz stworzenie warunków do realnego wspierania kobiet znajdujących się w trudnej sytuacji, wymagających pogłębionej diagnostyki i/lub leczenia.

Główną ideą Programu "Jestem przy Tobie" realizowanego wspólnie z Fundacją ''Różowa Konwalia'' im. prof. Jana Zielińskiego oraz Polskim Stowarzyszeniem Pielęgniarek Onkologicznych jest udzielanie wsparcia kobietom leczonym z powodu nowotworu narządów płciowych, w trakcie terapii oraz po jej zakończeniu. Kobiety leczone z powodu nowotworów ginekologicznych bardzo często mają objawy nasilonego lęku, i przygnębienia, ponieważ zachwiana zostaje ich tożsamość płciowa i funkcjonowanie psychoseksualne. Chore, opuszczające oddział onkologiczny czy ginekologiczny, często nie otrzymują wystarczającego wsparcia, głownie psychologicznego. Większość kobiet nie wie, jak radzić sobie ze skutkami choroby. Tymczasem, pacjentkę można przekonać, że mimo choroby nowotworowej może zachować poczucie własnej wartości i atrakcyjności.

Cel programu został jasno określony - psychoonkologiczne wsparcie dla kobiet leczonych z powodu nowotworu narządów płciowych przebywających w oddziałach ginekologicznych lub pozostających pod opieką ginekologicznych poradni przyszpitalnych. Realizacja projektu polega na wyszkoleniu ambasadorów rekrutujących się spośród pielęgniarek, rehabilitantów i samych chorych. Chodzi o to, by każda chora z rozpoznaniem nowotworu narządów płciowych uzyskała konkretne wsparcie, rozumiała swoją chorobę, proponowany schemat leczenia i była jego aktywnym i świadomym uczestnikiem. Honorowy patronat nad programem objął konsultant krajowy w dziedzinie ginekologii onkologicznej.

Program "Współdziałajmy" jest adresowany do samorządu terytorialnego, oparty na lokalnej współpracy przy zwiększaniu świadomości zdrowotnej kobiet w zakresie profilaktyki HPV. Jest to program wypracowany wspólnie przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. Polskie Towarzystwo Ginekologii Onkologicznej, Główny Inspektorat Sanitarny, Związek Powiatów Polskich oraz Fundację MSD dla Zdrowia kobiet.

Profilaktyka raka szyjki macicy jest w Polsce zagadnieniem nierozwiązanym na poziomie centralnym. Tymczasem programy profilaktyczne realizowane przez samorządy pokazały, że są to działania bardzo skuteczne. Zaangażowanie wielu partnerów w edukację o zagrożeniach jakie niesie ze sobą RSM i HPV, ułatwienie dostępu do badań profilaktycznych (w tym także cytologii) pozwala wierzyć, że cel programu będzie osiągnięty. Wspólne doświadczenia pozwolą na przedstawienie modelowego rozwiązania opracowanego przez ekspertów towarzystw naukowych, będącego przykładem, jak najlepiej organizować programy profilaktyki RSM, aby w sposób efektywny służyły realizacji celów związanych z ustawowymi zadaniami samorządu.

Honorowy patronat nad Fundacją MSD dla Zdrowia Kobiet objęła była sekretarz Stanu w USA Pani Madeleine Albright, która oceniając ideę stworzenia Fundacji powiedziała: ''w swojej pracy nauczyłam się, że zdrowie kobiety to nie tylko wyzwanie społeczne. To przede wszystkim uniwersalne, podstawowe prawo i narodowy obowiązek. Wiem też, że bezpieczeństwo kobiety i bezpieczeństwo światowe to dwie strony tej samej monety. Nauczyłam się, że kraj z silnymi i zdrowymi rodzinami to najmocniejsze fundamenty sukcesów społecznych i ekonomicznych.''

Anna Wilk