Wiek przed zakażeniem nie chroni

Ilu osób obecnie dotyczy problem HIV i AIDS? Wiele osób uważa, że to choroba, która przestała być groźna?

Codziennie w Polsce o zakażeniu dowiadują się średnio trzy osoby. Według Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny (NIZP–PZH) od wdrożenia badań w 1985 r. do 31 stycznia 2018 r. stwierdzono zakażenie HIV u 22 750 osób, odnotowano 3567 zachorowań na AIDS, a 1385 chorych zmarło. W 2017 r. zarejestrowano w Polsce ogółem 1526 nowo wykrytych zakażeń HIV, 120 zachorowań na AIDS oraz 24 zgony osób chorych na AIDS.

Jak to wygląda w podziale na wiek?

W ostatnich latach około 30 proc. zakażeń wykrywa się u osób 20-letnich. W 2017 r. ponad 9 proc. zakażeń dotyczyło osób w wieku 50 lat i więcej.

Była kampania uświadamiająca problem kierowana do seniorów, a teraz do matek w ciąży – dlaczego akurat te dwie grupy?

Celem obydwu kampanii jest przypomnienie po raz kolejny, że problem HIV/AIDS może dotyczyć każdego – bez względu na wiek, status społeczny, miejsce zamieszkania, przekonania czy też płeć. Grupą docelową są osoby w różnym wieku i ich rodziny. Rodzina ma ogromny wpływ na kształtowanie postaw prozdrowotnych, zatem to właśnie w rodzinie powinna się rozpoczynać edukacja w zakresie zdrowia.

Kampania „Mam czas rozmawiać” (#mamczasrozmawiac) powstała, by stać się inspiracją do dialogu międzypokoleniowego. Rozmowa o zdrowiu z rodzicami, dziadkami, dziećmi czy wnukami może przynieść korzyści edukacyjne wszystkim – zarówno młodszym, jak i starszym.

Wzrasta liczba osób w wieku 50 lat i starszych, u których wykrywa się HIV, a także inne zakażenia przenoszone drogą płciową. W 2016 r. w tej grupie wiekowej rozpoznano 113 zakażeń HIV, a w 2017 aż 142 (9 proc.). Zarówno te osoby, jak i ich rodziny, często uważają, że ryzyko zakażenia ich nie dotyczy. Niestety tak nie jest – wiek nie chroni przed takimi chorobami.

Zeszłoroczna odsłona kampanii „Mam czas rozmawiać” zachęcała do rozmów między dziećmi i rodzicami lub wnukami i dziadkami. Kampania była oparta na budowaniu zaufania i bezpieczeństwa w obszarze zdrowia. To do rodziców i dziadków najczęściej kierowane są pierwsze pytania dotyczące zagrożeń. To oni mogą się stać przyjaciółmi swoich dzieci i wnuków, powinni być nauczycielami i doradcami. Wymaga to jednak wysiłku i odwagi do podejmowania trudnych tematów oraz rzetelnej wiedzy, w czym może pomóc broszura wydana przez Krajowe Centrum ds. AIDS „Minirozmówki rodzinne” oraz treści zawarte na stronie kampanii: https://mamczasrozmawiac.aids.gov.pl/.

Teraz kierujecie przekaz głównie do przyszłych matek…

Macierzyństwo to bardzo ważny czas w życiu całej rodziny. Stąd przekaz tegorocznej odsłony kampanii #mamczasrozmawiac dotyczy kobiet w wieku prokreacyjnym, w szczególności planujących macierzyństwo oraz będących już w ciąży. Przeniesienie zakażenia z matki na dziecko może nastąpić w czasie ciąży, porodu i podczas karmienia piersią. Dzięki dostępności testów w kierunku HIV i odpowiednim lekom zakażenia odmatczyne (wertykalne) można praktycznie wyeliminować. Dlatego szczególnie kobiety planujące powiększenie rodziny lub będące w ciąży oraz ich partnerzy powinni wykonać badanie w kierunku zakażenia HIV.

Jaka jest najczęstsza teraz droga przenoszenia zakażenia? Co jest największym problemem?

Kontakty seksualne. Problemem jest uświadomienie społeczeństwu, że zakażenia HIV dotyczą każdego niezależnie od wieku, płci czy orientacji seksualnej. Zbyt mało osób odnosi ryzyko zakażenia do siebie.

Z badań przeprowadzonych przez Niezależny Instytut Badań Rynkowych IPSOS dla Krajowego Centrum ds. AIDS wynika, że jedynie 5 proc. dorosłej populacji wykonało test w kierunku HIV, a 4 proc. zrobiło kiedykolwiek badanie w kierunku zakażeń przenoszonych drogą płciową. Tymczasem 40 proc. osób aktywnych seksualnie podejmowało kontakty płciowe bez zabezpieczenia po spożyciu alkoholu, a co piąta – z osobą o nieznanym statusie serologicznym.

 

Jaki jest poziom wiedzy Polaków o HIV/AIDS?

Z badań przeprowadzonych przez IPSOS wynika, że 97 proc. Polaków słyszało o HIV i tyle samo o AIDS. Głównym źródłem informacji na ten temat są telewizja i internet. Większość Polaków jest świadoma, jakie zachowania mogą prowadzić do zakażenia HIV, jednak duża grupa respondentów nie wiedziała, że zakażona matka może zakazić dziecko. Ogólna wiedza na temat testowania jest stosunkowo niska, np. respondenci nie wiedzieli, ile czasu musi minąć od ryzykownego zachowania, aby uzyskać wiarygodny wynik testu. W związku z tym Krajowe Centrum ds. AIDS przypomina, że w Polsce istnieje sieć punktów konsultacyjno-diagnostycznych (PKD), gdzie można bezpłatnie, anonimowo oraz bez skierowania wykonać test w kierunku HIV. Adresy PKD są dostępne na stronie: https://aids.gov.pl/pkd/.

Dziś wykrycie HIV nie jest już wyrokiem…

Dzięki nowoczesnym lekom antyretrowirusowym (ARV) HIV nie jest już bezpośrednim zagrożeniem życia, ale niewykryte i nieleczone zakażenie przeradza się w zespół chorobowy – AIDS, który może prowadzić do zgonu.

A jak jest z dostępem do leczenia?

Leczenie ARV osób zakażonych HIV i chorych na AIDS jest bezpłatne, finansowane z budżetu ministra zdrowia w ramach programu polityki zdrowotnej „Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV w Polsce”. Opieka nad pacjentem zakażonym HIV jest kompleksowa.

A co jest największym problemem osób zakażonych?

Obecny sposób leczenia spowodował, że osoby zakażone HIV żyją długo bez objawów choroby. Zmagają się jednak z działaniami niepożądanymi leków, przedwczesnym starzeniem. Większość z nich jest w stanie normalnie pracować. Niektórzy doświadczają jednak izolacji społecznej związanej z niskim poziomem wiedzy na temat dróg zakażenia. ©℗