Jak zatrzymać zapaść w demografii

Po pierwsze, to przyjęcie całościowej polityki migracyjnej państwa. Chodzi o to, żeby złagodzić negatywne procesy demograficzne, które obniżają konkurencyjność gospodarki ze względu na potencjalne deficyty na rynku pracy. Ostatnie lata pokazały, że migracyjny spadochron dla polskiej gospodarki już działa. Liczba cudzoziemców w statystykach ZUS przekroczyła 5 proc. ubezpieczonych na rynku pracy, do tego dochodzi nieformalne zatrudnienie. Dzięki temu - jak podają autorzy - PKB Polski jest wyższy o 0,5 pkt proc. rocznie. Zarazem dynamika zmian wyprzedza jednak opracowywanie koncepcji i instrumentów polityki państwa. „Polityka migracyjna realizowana w praktyce przez Polskę jest reaktywna, tzn. wykorzystywane narzędzia stanowią zwykle opóźnioną odpowiedź na kolejne wyzwania, co może ograniczać skuteczność jej instrumentów w sytuacji, gdy potencjalnymi migrantami będą osoby z innych kręgów kulturowych (np. z Afryki)” - zauważają autorzy raportu. I dlatego - jak podkreślają - potrzebna jest zmiana podejścia.

Rekomendacja numer dwa to wypracowanie i popularyzacja mechanizmów solidarności międzypokoleniowej opartej na relacjach społecznych i rodzinnych w warunkach coraz mniejszej liczebności kolejnych pokoleń i coraz większej mobilności dzieci. Bo nawet jeśli polityka migracyjna się uda, to uzupełni jedynie część demograficznych braków. „Spadek liczby ludności w wieku produkcyjnym i przedprodukcyjnym jako konsekwentny spadek podaży pracy będzie czynnikiem mogącym doprowadzić do recesji gospodarczej, a także do kryzysu systemu ubezpieczeń społecznych” - zauważa raport. „Prawdziwym wyzwaniem będą jednak coraz wyższe koszty systemu opieki zdrowotnej i opieki nad osobami starszymi, finansowane z podatków płaconych przez coraz mniej liczne młodsze generacje” - zauważa raport. Łagodzeniu tych napięć powinno pomóc m.in. wydłużenie efektywnego wieku emerytalnego. „Obecna formuła emerytalna nie zastąpi trudnych decyzji podejmowanych politycznie, czyli podnoszenia wieku, od którego przysługują uprawnienia do minimalnej emerytury, zrównania wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn czy też powstrzymywania się od hojnego uzupełniania z budżetu państwa coraz niższych świadczeń, jeśli wiek emerytalny jednak nie byłby podnoszony” - wprost piszą autorzy.