Ile wyniosą świadczenia rodzinne w nowym okresie zasiłkowym

Od początku tego miesiąca osoby wychowujące dzieci mogą składać wnioski o przyznanie im świadczeń na dzieci na nowy okres zasiłkowy, który zacznie się 1 listopada. Będzie to pomoc wyższa, niż dotychczas im przyznawana, ponieważ w związku z przypadającym na ten rok terminem weryfikacji wysokości poszczególnych świadczeń rząd zdecydował się na ich podwyżkę. Dotyczy ona jednak tylko samych zasiłków na dzieci, bez zmian pozostanie wysokość dodatków. Wzrośnie też kryterium dochodowe, od którego zależy przyznanie świadczeń. Będzie ono wynosić 539 zł na osobę w rodzinie lub 623 zł, gdy wychowuje się w niej niepełnosprawne dziecko.

Wyższa pomoc

Zasiłek na dziecko jest podstawowym świadczeniem rodzinnym, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z jego wychowaniem. Jego wysokość jest uzależniona od wieku dziecka i od listopada będzie wynosić:

● 77 zł miesięcznie na dziecko do ukończenia 5 lat (obecnie 68 zł),

● 106 zł miesięcznie na dziecko w wieku 5 - 18 lat (obecnie 91 zł),

● 115 zł miesięcznie na dziecko powyżej 18 lat do ukończenia 24 lat (obecnie 98 zł).

Prawo do zasiłku przysługuje rodzicom, opiekunowi prawnemu oraz opiekunowi faktycznemu dziecka. Tym ostatnim zgodnie z definicją zawartą w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, o ile wystąpiła ona do sądu o przysposobienie dziecka. Ponadto zasiłek przysługuje osobie uczącej się. Jest nią osoba pełnoletnia, ucząca się i niepozostająca na utrzymaniu rodziców, ponieważ nie żyją lub ma ustalone wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawo do alimentów z ich strony.

Zasiłek przysługuje wymienionym wyżej osobom do ukończenia przez dziecko 18 lat. Okres jego wypłaty może być jednak przedłużony w sytuacji, gdy wychowanek kontynuuje naukę w szkole, przy czym nie może to być dłużej niż do momentu, aż skończy 21 lat. Natomiast w przypadku, gdy dziecko kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i jednocześnie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek będzie przysługiwał, aż skończy 24 lata. Również osoba ucząca się może do osiągnięcia tego wieku otrzymywać zasiłek i nie musi ona spełniać warunku dotyczącego niepełnosprawności. [Przykład 1]

Przepisy przewidują też pewne wyjątki, których zaistnienie spowoduje, że zasiłek nie będzie przysługiwał. Nastąpi to, gdy dziecko lub osoba ucząca się:

● pozostaje w związku małżeńskim,

● została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie,

● po uzyskaniu pełnoletności jest uprawniona do zasiłku na własne dziecko.

Świadczenie to nie będzie też przysługiwać, jeżeli dziecko przebywa w pieczy zastępczej oraz gdy członkowi rodziny przysługuje na nie zasiłek rodzinny za granicą. Ostatni wyjątek dotyczy osoby samotnie wychowującej dziecko, która nie otrzyma wsparcia, w sytuacji, gdy nie zostało na nie zasądzone świadczenie alimentacyjne od rodzica, chyba że: rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, ojciec jest nieznany, powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od tego rodzica zostało oddalone, oraz gdy sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na jego rzecz.

Urlop wychowawczy

Oprócz zasiłku na dziecko opiekun może też otrzymywać różne dodatki do niego. Ich uzyskanie jest uzależnione od spełnienia dodatkowych warunków. Jeden z nich jest przeznaczony dla rodzica opiekującego się dzieckiem w trakcie urlopu wychowawczego.

Prawo do niego ma matka, ojciec, opiekun prawny lub faktyczny dziecka i wynosi on 400 zł miesięcznie niezależnie od liczby dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu, którymi te osoby się zajmują. Okoliczność ta będzie miała natomiast wpływ na czas jego otrzymywania. Jest on bowiem wypłacany nie dłużej niż przez 24 miesiące, a w przypadku dzieci pochodzących z ciąży mnogiej przez 36 miesięcy. Jeszcze dłużej, bo przez 72 miesiące dodatek będzie przysługiwał, gdy okaże się, że dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności lub o jej znacznym stopniu.

Ustawa przewiduje też przypadki, gdy gmina odmówi rodzicowi tego dodatku. Stanie się tak, jeżeli bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego pozostawał w stosunku pracy przez okres krótszy niż 6 miesięcy, podjął lub kontynuuje pracę, która uniemożliwia sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, gdy korzysta z zasiłku macierzyńskiego oraz w każdej innej sytuacji zaprzestania osobistej opieki. Z kolei dziecko nie może być umieszczone w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez więcej niż 5 dni w tygodniu (z wyjątkiem podmiotów leczniczych). Ponadto, jeżeli z urlopu wychowawczego korzystają oboje rodzice, to dodatek może pobierać tylko jedno z nich.

Samotny rodzic

Kolejnym dodatkiem do zasiłku jest ten z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Przysługuje on matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców, ponieważ: rodzic ten nie żyje, ojciec jest nieznany lub powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od niego zostało oddalone. Dodatek otrzyma też osoba ucząca się, pod warunkiem, że jej rodzice nie żyją.

Ponadto osoba ubiegają się o ten dodatek musi spełniać ustawową definicję samotnego wychowywania dziecka. [Przykład 2] Jeżeli spełni te warunki, będzie otrzymywać 170 zł miesięcznie na dziecko, ale nie więcej niż 340 zł na wszystkie dzieci. Natomiast w przypadku, gdy dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności lub znacznym jej stopniu, dodatek jest zwiększany o 80 zł, ale nie więcej niż o 160 zł.

Rodzina wielodzietna

Ojciec, matka, opiekun prawny lub faktyczny dziecka może też otrzymać dodatek do zasiłku z tytułu wielodzietności. W przypadku tego świadczenia rodzina musi spełniać ustawową definicję wielodzietności, za którą uważane jest wychowywanie trojga i więcej dzieci, pod warunkiem, że są uprawnione do zasiłku. Nie wystarczy więc, że rodzice mają łącznie minimum troje dzieci, ale na każde z nich musi być przyznany zasiłek. Świadczenie to wynosi 80 zł miesięcznie i jest wypłacane właśnie na trzecie i kolejne dziecko (z prawem do zasiłku).

Te same osoby oraz osoba ucząca się mogą też ubiegać się o dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka. Jest on wypłacany, gdy podopieczny ma mniej niż 16 lat i orzeczenie o niepełnosprawności lub jeżeli jest w wieku 16 - 24 lata, ale wówczas wymagane jest orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Dodatek wynosi 60 zł miesięcznie dopóki dziecko nie ukończy 5 lat, a następnie 80 zł do skończenia 24 lat.

Nauka w szkole

Kolejne dwa dodatki są związane z podejmowaniem przez dzieci nauki. Pierwszy z nich to jednorazowa pomoc przysługująca na rozpoczęcie roku szkolnego w wysokości 100 zł i jest wypłacana ojcu, matce, opiekunowi prawnemu, faktycznemu lub osobie uczącej się razem z wrześniowym zasiłkiem. Świadczenie to przysługuje nie tylko, gdy dziecko rozpoczyna naukę w szkole podstawowej, gimnazjalnej lub ponadgimnazjalnej, ale też, gdy odbywa roczne przygotowanie przedszkolne. Z kolei drugim dodatkiem dla uczniów jest ten, który ma częściowo pokrywać koszty związane z podjęciem nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. [Przykład 3]

Wreszcie ostatnim możliwym do uzyskania świadczeniem jest jednorazowy dodatek z tytułu urodzenia dziecka, wynoszący 1 tys. zł. Prawo do niego ma ojciec, matka, opiekun prawny lub faktyczny dziecka, a o szczegółowych warunkach jego uzyskania, jak i innych świadczeń związanych z urodzeniem dziecka napiszemy w środę.

PRZYKŁADY

1 Rodzic nie otrzyma zasiłku na dziecko kontynuujące naukę w szkole wyższej

W związku z tym, że generalna zasada dotycząca przyznawania zasiłków na dzieci przewiduje, że nie przysługują one, jeżeli dziecko kontynuuje naukę w szkole wyższej, to w tym przypadku opiekun otrzyma decyzję odmowną. Jedyne wyjątki dotyczą bowiem tylko sytuacji, gdy student jest niepełnosprawny i ma potwierdzające to orzeczenie lub gdy nauka jest podjęta, np. w szkole policealnej, ale też nie dłużej niż do ukończenia 21 lat. Starsze dziecko, dopóki nie ukończy 25 lat, będzie natomiast mogło być wliczane do składu rodziny, co oznacza, że jej dochód będzie dzielony przez czterech, a nie trzech jej członków.

2 Wspólne wychowywanie dziecka powoduje utratę dodatku dla samotnego rodzica

Aby gmina przyznała to świadczenie, konieczne jest spełnienie zawartej w przepisach ustawowej definicji samotnego rodzicielstwa. Za takich uznawani są panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu oraz osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W tym przypadku matka nie może być uznana za samotnego rodzica, ponieważ pozostaje w związku z ojcem drugiego dziecka i nie ma znaczenia, że jest to związek nieformalny, a nie małżeństwo. Na przyznanie dodatku nie będzie też miało wpływu to, że partner matki nie adoptował jej pierwszego dziecka lub nie jest jego opiekunem prawnym.

3 Gmina przyzna dodatek, gdy dziecko dojeżdża do szkoły poza miejscem zamieszkania

Dodatek do zasiłku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania jest drugim (obok tego przysługującego na rozpoczęcie roku szkolnego) świadczeniem przysługującym, gdy dziecko się uczy. Jest on przyznawany matce, ojcu, opiekunowi prawnemu i faktycznemu oraz osobie uczącej się w dwóch przypadkach, od których też zależy jego wysokość. Wynosi on 90 zł miesięcznie, gdy dziecko mieszka w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadgimnazjalnej lub szkoły artystycznej, w której podjęło naukę, a także szkoły podstawowej lub gimnazjum, jeżeli dziecko lub osoba ucząca się ma orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności. Natomiast gdy uczeń dojeżdża do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadgimnazjalnej lub szkoły artystycznej dodatek jest niższy i wynosi 50 zł. Ponadto świadczenie to jest wypłacane przez 10 miesięcy w roku od września do czerwca następnego roku kalendarzowego, czyli w okresie faktycznej nauki w szkole.

Gmina może podwyższyć wysokość dodatków z własnych pieniędzy

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art 3-4, 6-15a ustawy z 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Par. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. poz. 959).