Hajnówka odzyskuje wyklętych
Miały być zadymy, awantury i starcia narodowców z antyfaszystami. II Marsz Żołnierzy Wyklętych w Hajnówce wzbudził gorące emocje. Oglądaliśmy go z bliska
Po jednej stronie miały stanąć siły dobra - z pacyfkami na sztandarach, prawosławni, nie-Polacy i przyjazdowe lewactwo wielkomiejskiej proweniencji, a po drugiej - narodowcy z mieczykami Chrobrego, Polacy katolicy z pałkami i racami, prawackie kibolstwo. Zdaniem policji miała być zadyma. Joanna Węcko, zastępca oficera prasowego komisariatu w Hajnówce: - To dlatego wsparły nas oddziały prewencji z Białegostoku, a łącznie na miejscu było blisko 200 policjantów, w tym 50 naszych. Spodziewaliśmy się antagonistycznie nastawionych do siebie grup, tym bardziej że zgłoszone były dwa zgromadzenia.
Towarzyszymy jednemu z nich. Jest deszczowe, zimne popołudnie. Grupy młodych i starych, tak miejscowych, jak i przyjezdnych, z szarfami lub bez. Mężczyźni i kobiety, których będę obserwować podczas II Marszu Żołnierzy Wyklętych, wyruszają spod kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego. Zwarci i zdyscyplinowani.
Rejestracja
Nie przynieśli świec dymnych, kijów, metalowych pałek, młotków, kominiarek. Nie wybuchła też żadna petarda, a wszystkie samochody z innymi niż okoliczne tablice rejestracyjne były starannie sprawdzane jeszcze przed wjazdem do miasta; kontrole potrafiły trwać nawet 45 minut. Ale i tak niczego ani nikogo nie zatrzymano.
II Marsz Żołnierzy Wyklętych był za to dość barwny - zaroiło się od flag tak biało-czerwonych (trafiła się nawet jedna z symbolem Polski Walczącej), jak i tych zielonych z Falangą. I bardzo głośny - skandowało ponad 200 osób, choć burmistrz miasta wydał decyzję o zakazie marszu. Uznał, że w tym dniu (uroczystości poprzedzające rozpoczęcie Wielkiego Postu w cerkwiach) i przy planowanej trasie (prawosławny sobór św. Trójcy) "zgromadzenie może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi albo mieniu w znacznych rozmiarach".
- Burmistrz chyba zapomniał, że jesteśmy w Polsce, a obchodzony przez nas Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych, i to wszystkich żołnierzy wyklętych, to polskie święto ustanowione jeszcze w 2011 r. - oburza się Barbara Poleszuk z Hajnówki, gdzie mieszka i studiuje. Ma ze sobą parasolkę na kiju - padać będzie cały wieczór, a na marszu pojawiła się z mamą. Przekonuje, że lokalne władze (związane ze środowiskami lewicowymi) celowo nakręcają aferę, przywołując postać m.in. kpt. Romualda Rajsa "Burego" i wydarzenia z jego udziałem sprzed 71 lat. To wtedy dowodzone przez Rajsa oddziały podziemia niepodległościowego spacyfikowały kilka wsi z okolic Bielska Podlaskiego, zamieszkanych przez wyznającą prawosławie ludność białoruską. "Postać Burego w naszym mieście jest postacią kontrowersyjną, odpowiedzialną za zamordowanie 79 mieszkańców (osoby cywilne: kobiety, dzieci, mężczyźni) naszego regionu" - napisali autorzy stanowiska rady miasta, do którego odwoływał się burmistrz. - To nagonka, nic innego. Przecież jak są uroczystości upamiętniające "Inkę", to mówią, że sanitariuszka służyła u "Łupaszki", a ten to zbrodniarz. A że i "Bury" służył u "Łupaszki", to i on ma być zbrodniarz - dodaje Barbara Poleszuk.
Swój stosunek do żołnierzy wyklętych na ulicach Hajnówki można było w ostatnią niedzielę lutego wyrazić na kilka sposobów. Nie tylko okrzykami: "Cześć i chwała bohaterom", ale też wygrażaniem pięściami i pohukiwaniami "Hańba" czy np. "Faszyści, nie ma zgody na nacjonalizm". W kontrmanifestacji wzięło udział około 100 osób. Założyli, że będzie to protest stacjonarny, jak sami to określają: "godnościowy".
Kościół
Decyzję o tym, że trzeba zorganizować zgromadzenie, podjęli tuż po zakończeniu I Marszu Żołnierzy Wyklętych, w lutym zeszłego roku. - Na początku mieliśmy być tu przez cały dzień - mówi Mateusz Magnuszewski, szef brygady podlaskiej ONR, współorganizator przemarszów (także tego tegorocznego), jednocześnie student bezpieczeństwa narodowego Uniwersytetu Białostockiego.
Planowali wziąć udział we mszy świętej ("Drzwi kościołów są nam zamknięte, po tym jak proboszcz Cyryla i Metodego dostał pismo od kanclerza kurii drohiczyńskiej, by pod żadnym pozorem jej nie odprawiać"). Mieli też posłuchać wykładu w Hajnowskim Domu Kultury wygłoszonego przez Michała Ostapiuka, który kończy książkę o "Burym" ("Kluczy nie dostaliśmy"). Informacja o marszu i jego przebiegu od stycznia krążyła w internecie (np. na stronie Narodowa Hajnówka), a także na ulotkach, które w ostatnich tygodniach trafiały do skrzynek pocztowych. Ostatecznie zebrali się pod kościołem Podwyższenia Krzyża Świętego, aby głównymi ulicami Hajnówki przemaszerować na parking tamtejszego domu kultury.
- Marsz nie jest prowokacją, a jego głównym celem jest uczczenie żołnierzy wyklętych. Także Romualda Rajsa. On też jest jednym z bohaterów, a należy czcić wszystkich bohaterów podziemia niepodległościowego - tłumaczy Tomasz Kalinowski, rzecznik ONR. I od razu dodaje: - Dla ONR podstawą do oceny Rajsa jest wyrok sądu, który zrehabilitował kapitana. Ten został oczyszczony z wyroku, który na nim ciążył, czyli wyroku stalinowskiego z końca lat 40.
Dopytywany przez dziennikarzy o wyniki śledztwa IPN w sprawie pacyfikacji białoruskich wsi odpowiada krótko: - A czy IPN jest sądem?
Badający tę sprawę pion śledczy IPN przyjął kwalifikację prawną zbrodni ludobójstwa. W 2005 r. umorzył śledztwo m.in. dlatego, że po wojnie prawomocnie zakończyło się postępowanie wobec części sprawców, inni już nie żyli, a pozostałych nie udało się ustalić.
Zebrani wokół Kalinowskiego potakują głowami. Ktoś nieśmiało dorzuca: "Cześć i chwała Żołnierzom Wyklętym". Wśród nich są już tylko mieszkańcy Hajnówki (ci przyszli punktualnie), ale też ci, którzy studiują i pracują w okolicznych miastach - dojechała kilkudziesięcioosobowa grupa młodych działaczy ONR, Młodzieży Wszechpolskiej z Podlasia i kibice Jagiellonii Białystok. Kiedy uformują kolumnę, ta zostanie ściśle otoczona kordonem policji. Chętni w strojach rekonstruktorów staną na czele. Ktoś z przodu rzuci: "Tylko spokojnie. Nie dajmy się sprowokować. Ruszamy!". Po chwili słychać już tylko gromkie: "Wielka Polska chrześcijańska!".
Tuman
Na półmetku marszu osób jest najwięcej. Krzyczą: "Raz sierpem, raz młotem czerwoną hołotę", "»Bury«, »Bury« - nasz bohater". Skandują też: "Nie czerwona, nie tęczowa, lecz Hajnówka narodowa", "Cześć waszej pamięci - żołnierze wyklęci". Na zarzuty wobec "Burego" odpowiadają krótko: "Propaganda wprost wyjęta z okresu stalinowskiego".
Są i tacy, którzy idą w milczeniu, nie wiedząc, jak inaczej przeżywać ten marsz. - Skąd moja obecność tutaj? Jestem Polakiem, a ci, których będziemy czcili 1 marca, to byli Polacy, wierni żołnierze Rzeczpospolitej. Wierni konstytucji kwietniowej, dekretowi prezydenta o wprowadzeniu stanu wojennego 1 września 1939 r. i przysiędze wojskowej. Do końca, stąd może nie tyle dla mnie żołnierze wyklęci, co może niezłomni - wyjaśnia Robert Peciak, nauczyciel historii w Białymstoku, który swego czasu sam mieszkał w Hajnówce.
To 20-tysięczne miasto w województwie podlaskim, położone tuż przy polsko-białoruskiej granicy jest wyjątkowe z kilku powodów. Nie tylko dlatego, że większość tamtejszych mieszkańców to wyznawcy religii prawosławnej (około 70 proc., pozostała ludność jest wyznania rzymskokatolickiego - 25 proc., i protestanckiego - 5 proc.), a spora część z nich to Białorusini. Ale także dlatego, że to szczególnie wrażliwy obszar, gdzie układy religijno-etniczne do dziś przypominają skomplikowaną mozaikę. Jak bardzo? Pobliskie Hodyszewo przeszło np. na katolicyzm (zezwalał na to ukaz carski), podczas gdy np. Pruszankę Starą po powstaniu styczniowym zasiedlono prawosławnymi z głębi Rosji. Markowo znajdujące się pomiędzy nimi od zawsze było z kolei osadnictwem polskim. - To dlatego narodowościowe wybryki w miejscach takich jak Hajnówka przynoszą strach i prowokują konflikty. Czym innym jest wymalowanie gwiazdy Dawida gdzieś w dużym mieście, np. na warszawskim przystanku, czym innym namalowanie świni na meczecie w małych Kruszynianach - jeszcze przed marszem przekonywał w mediach poseł PO Robert Tyszkiewicz, który w Sejmie reprezentuje tamtejszą ludność. - Organizowanie marszu na część "Burego", i to w takim miejscu, to perfidna prowokacja.
Dla Peciaka kapitan Romuald Rajs nie jest postacią kontrowersyjną, bo - jak podkreśla - w Polsce obowiązują tylko i wyłącznie wyroki sądów ("a nie opinie IPN, które zostały potem nagłośnione"). - Poza tym "Bury" wykonywał rozkazy z 1945 r. o pacyfikacji ludności, która nie sprzyja walce o niepodległość, czyli na kolaborantach, współpracownikach, funkcjonariuszach i żołnierzach NKWD. To były prawomocne wyroki - dodaje, wskazując, że trzy lata temu przejrzał akta prokuratury IPN w Białymstoku.
Jak zastrzega przy tym, jego obecność na marszu służyć ma nie tylko zachowaniu pamięci o żołnierzach wyklętych. Ma pokazać, że na bazie ich kultu rodzi się oddolny ruch społeczny, potwierdzający tezę o patriotycznym odrodzeniu Polaków. "Tradycyjne święta państwowe, takie jak 3 maja czy 11 listopada, zostały z reguły zdominowane przez centralny i lokalny establishment. Do kanonu takich obchodów należy złożenie przez polityków różnych szczebli wieńców w najbardziej kojarzących się z historią miejscu w danym mieście oraz okazjonalne odśpiewania hymnu Polski. Taka forma obchodzenia państwowych rocznic sprawia, że są one ważne dla rządzących, ale już nie obywateli" - zauważa też w mediach (jeszcze przed marszem) politolog Krzysztof Mazur, jednocześnie członek Narodowej Rady Rozwoju przy Prezydencie RP oraz prezes Klubu Jagiellońskiego. - To dlatego na hajnowskim marszu nie ma przedstawicieli władzy. Ba, nawet gdyby się pojawili, to traktowani byliby z dystansem, a może nawet z wrogością - uważa Robert Peciak.
Ale zdaniem Mazura "ten niewątpliwy fenomen społeczny znakomicie wpisał się też w inny ważny dla prawicy mit o dobrym narodzie i złych elitach". Przy czym te ostatnie reprezentowane są głównie przez postpezetpeerowskich oligarchów, którzy "dokonali skoku na unijną kasę, przyjmowali postawy ugodowe i zakładali, że negocjacyjny model transformacji jest tym najlepszym". Robert Peciak: - Większość funkcji w samorządzie czy w innych państwowych organach terenowych osadzają potomkowie z tamtego układu PRL-owskiego. A kogo wychowa konfident? Konfidenta to przecież jasne! My chcemy to teraz zmienić. Bo jak się zmienia Polska, to trzeba zmienić wszystko, od fundamentów! Dlatego jestem tu z ludźmi, którzy myślą podobnie jak ja!
Na koniec doda jeszcze: - Częścią naszej tożsamości jest przeszłość, a ten, kto nie zna historii, jest jak dziecko we mgle. A mgła to po rosyjsku "tuman", tak zawsze mówię swoim uczniom.
Listonosz
- Armio wyklęta - Hajnówka o was pamięta - krzyczą coraz donośniej. - Chwała bohaterom!
- Jakim bohaterom? Żeby ci tacy bohaterowie też dziadka zabili! - pada riposta z tłumu. Oburza się starszy mężczyzna, który obserwuje marsz od dobrych 40 minut; po raz pierwszy widzę go jeszcze pod kościołem. Rozmawiać jednak nie chce. Przełamie się dopiero koło centrum handlowego. - Był taki okres, że nie gloryfikowali żołnierzy wyklętych. Źle było - zaczyna swoją opowieść. Sam, jak uparcie twierdzi, w marszu udziału nie bierze, bo jest "stąd, ze społeczności hajnowskiej, ze wsi pochodzi". - Mojego dziadka to dotyczyło. Był listonoszem w Orli, mieszkał na poczcie. Jak wpadli ludzie "Burego" i chcieli odciąć łączność, to gdyby nie babka z rodziny Kuderskich, to już by było po nim. Niszczyli, mordowali, palili - przypomina sobie. - No niech idą, niech maszerują. Ale kto to jest? Dzieciaki! Co oni wiedzą? Młodzi gniewni, ot co? Przeciw komu? Kogo popierają? - zamyśla się.
Za zgromadzeniem opowiadał się od początku, bo myśli podobnie jak radny PiS Bogusław Łabędzki, współorganizator pierwszej edycji marszu. Jako jedyny wyłamał się z głosowania za delegalizacją marszu. "Ta sytuacja budzi niepokój, ponieważ przypomina praktyki administracji carskiej oraz Cerkwi prawosławnej z XIX w., kiedy to stosowano w stosunku do ludności polskiej i Kościoła katolickiego m.in. restrykcje w postaci zakazu organizowania procesji w miejscach publicznych, ponieważ miały one burzyć spokój wiernych prawosławnych" - napisał też w liście.
Rozłam w radzie i przepychanki w sądzie (organizatorzy II Hajnowskiego Marszu Żołnierzy Wyklętych złożyli we wtorek do sądu odwołanie od decyzji burmistrza i wygrali) to kolejny z powodów, dla których właśnie o tej manifestacji jest w Polsce najgłośniej. Choć obchody Dnia Żołnierzy Wyklętych organizowane są w całym kraju - od poważnych uroczystości po turnieje sportowe i koncerty rapowe.
- Mieści się to w obecnej od lat niechęci do prawosławnych, w tym głównie Białorusinów, i woli uprzykrzania im życia. Przecież już dawniej bywało, że jedni drugim się odgrażali. I tak np. jak przypadały święta prawosławne i tamci się modlili, to katolicy gnój na pola wywozili. Bo to nie nasze święto było, uważali - przypomina socjolog Uniwersytetu Warszawskiego, który od lat bada te tereny (chce pozostać anonimowy). A historyk Piotr Osęka, profesor w Instytucie Studiów Politycznych PAN, dodaje: - To nic innego jak robienie na złość przeciwnikowi, co jest zabiegiem samym w sobie bardzo skutecznym. Przecież ten mechanizm wywindował swego czasu Marsz Niepodległości. Ten wykiełkował dopiero w 2009 r., kiedy grono szlachetnych osób się skrzyknęło i uznało, że to jest niepodobieństwo, żeby ONR, taka paskudna przedwojenna organizacja, organizował 11 listopada publiczne przemarsze. To im zastawimy drogę i oni nie przejdą. "Faszyzm nie przejdzie" - tak to się wtedy nazywało. I nagle się okazało, że nie tylko przeszli, ale że się ich zrobiło znacznie więcej. Wokół tego niszowego ruchu nagle się zjednoczyła cała antyplatformiana prawica właśnie na zasadzie: "Nie będzie nam lewica mówiła, kogo możemy świętować".
Mateusz Magnuszewski działaniu z chęci zemsty zaprzecza i zapewnia: - Nam się mówi, że my jesteśmy katolicy. I że jesteśmy tu, by prowokować Białorusinów i prawosławnych, ale to nieprawda. My mówimy tu otwarcie: Dla nas sprawa wyznania i narodowości jest drugorzędna. Przychodzimy tu w jednym celu, żeby uczcić pamięć wyklętych!
W tym samym czasie, o czym skwapliwie informowały media, od Augustowa przez Płock i Łowicz po Jelenią Górę organizowano wydarzenia towarzyszące obchodom Narodowego Dnia Pamięci Wyklętych, w tym m.in. biegi pamięci "Tropem Wilczym" - w bluzach z podobiznami przywódców. Organizowano rekonstrukcje historyczne - z patriotycznym wzruszeniem. Malowano murale - zawsze bazą dla nich była flaga biało-czerwona. - Szczególnie młodzi Polacy zdecydowali się utożsamiać z pokoleniem żołnierzy wyklętych i jesteśmy dzisiaj w naszym pokoleniu pełni dumy i satysfakcji, że udało nam się, także jako historykom, przesłanie o żołnierzach wyklętych doprowadzić do takiego stanu - zauważył już w poniedziałek senator Jan Żaryn na konferencji zorganizowanej przez PiS. Generał Jan Podhorski na rozdaniu nagród w konkursie wiedzy o żołnierzach wyklętych: - 80 proc. młodego pokolenia jest za nami, a wczorajszy dzień to tylko potwierdził.
Także kolejne wypowiedzi polityków pokazują, że czczenie pamięci żołnierzy wyklętych to już nie tylko ruch oddolny, ale też taki, który coraz bardziej zyskuje polityczne i państwowe umocowanie. Iwona Michałek, posłanka PiS: - Musimy wielu jeszcze upamiętnić, odkryć, pokazać społeczeństwu, że to naprawdę była armia, nie jednostki, a armia ludzi, którzy bardzo poświęcili się ojczyźnie.
Zaproszenie
Jedno jest pewne: II Marsz Żołnierzy Wyklętych karmi się konfliktem lokalnym, bardzo silnym zresztą, ale ten żywy jest w skali całego kraju. - Jest to odgórna rewolucja historyczna pod hasłem "odzyskiwania pamięci", w którą wpisuje się też ostentacyjny kult żołnierzy wyklętych. Przy czym nie jest on kultem samym w sobie, ale przeciwko. My czcimy wyklętych, bo... - i tu pojawia się w każdym przemówieniu polityków tej opcji pewne uzasadnienie. Najczęściej: bo takim paskudnym okresem w historii była III RP. Bo uprawiała pedagogikę wstydu. Bo Polacy musieli zapomnieć, jakich wspaniałych bohaterów mieliśmy. Ale teraz dzięki PiS czas zaczynamy liczyć na nowo. Zerujemy zegarek - uzupełnia Piotr Osęka.
Nie dziwi więc obecność na hajnowskim marszu Damiana Kity, rzecznika Stowarzyszenia Marsz Niepodległości - przyjechał z Warszawy, jak tylko zdał kolejny egzamin w sesji zimowej (studiuje ekonomię). Skorzystał z zaproszenia ONR z Podlasia, z którym jest w dobrych kontaktach. Przeszedł całą trasę, by na parkingu pod Hajnowskim Domem Kultury wygłosić przemówienie: "Dziś naszym wspólnym wrogiem, nas, Polaków, zarówno katolików, jak i prawosławnych jest neobolszewizm zagrażający naszej narodowej tożsamości, ten sam bolszewizm, który walczył z wyklętymi".
Jeszcze długo po marszu rozmawia z członkami ONR, a kiedy dopytuję go, o co dziś przede wszystkim walczył, mówi o potencjale antysystemowości tkwiącym w opowieści o powojennej partyzantce antykomunistycznej. Przekonuje przy tym, że nie zgadzając się na przemilczanie historii żołnierzy wyklętych, tak naprawdę manifestowali własną niezgodę na reguły narzucone przez system pookrągłostołowy. - Dziś wiele fundamentów demokracji się nie sprawdza. Co chwila słyszymy a to o kolejnych aferach u szczytu władzy, a to o nowych kryzysach w Sejmie. Przecież ten system jest niedojrzały, a my jako narodowi radykałowie, antysystemowcy właśnie, ale w odniesieniu do III RP, chcemy to zmieniać - deklaruje.
Innymi słowy: Wyklęci potrzebni są prawicy także do budowania polityki historycznej jako by-passa założonego na historię PRL. A chodzi przede wszystkim o unieważnienie dokonań opozycji antykomunistycznej, z którą PiS w dużej mierze ma nie po drodze, ale większość jego przeciwników ma korzenie właśnie w opozycji czasów solidarnościowych lat 60., komandosi, KOR, Solidarność podziemna. - Bujak, Frasyniuk, Borusewicz... Przywódcy z tamtych czasów w większości są przeciwko PiS-owi. A sam Kaczyński, choć był w tej opozycji antykomunistycznej, to ani wśród generałów, ani pułkowników. I bardzo z tego powodu jest nieszczęśliwy. Jego autobiografia pokazuje, że szalenie rozpamiętuje, kto i kiedy mu nie podał ręki, kto i kiedy się od niego odwrócił - wyjaśnia Osęka. - Chodzi więc o to, by pokazać, że tak naprawdę z komunistami to jako ostatni walczyli właśnie wyklęci. Bo potem nastąpił okres kolaboracji i moralnego zepsucia, kiedy to pseudoopozycja z komuchami paktowała i zbudowała z tego III RP. Ale teraz my tych kolaborantów, resortowe dzieci rozliczamy i sięgamy do czystego patriotycznego dziedzictwa żołnierzy wyklętych.
- A dlaczego młodzi tak garną się do organizacji narodowo-patriotycznych? - pyta mnie sam z siebie Damian Kita. Nie czekając na odpowiedź, mówi jednym tchem: - Bo u podstaw leży zmęczenie demoliberalną papką, podwójnymi standardami demokracji i populistycznymi mowami polityków. Poza tym nastąpił wzrost wiedzy o tym, co się działo podczas rewolucji ustrojowej w Polsce. Innymi słowy, tego, że elity III RP wywodzą się z elit PZPR. Po trzecie, młodzi chcą zmiany Polski tak, by szczyt władzy był zobrazowaniem woli obywateli, społeczeństwa, narodu.
Naszej rozmowie przysłuchuje się Szymon Popławski, członek rady naczelnej Młodzieży Wszechpolskiej, na co dzień kierownik w jednym z call center w Białymstoku: - Dla nas II Marsz Żołnierzy Wyklętych to główny element budowania polityki historycznej.
Róże
Między manifestacjami stanął kordon policji. Do marszu narodowców kontrmanifestacje zorganizowali w Hajnówce - dokładnie przed soborem św. Trójcy - działacze Antify i ruch Obywatele RP. Od tej pierwszej dzieliło ich 600 metrów. - My tu nie jesteśmy dla kogoś, ale żeby być z kimś. Chcemy wyrazić solidarność ze sterroryzowanymi przez ugrupowania skrajnie nacjonalistyczne ludźmi tu na miejscu. Po drugie chcemy dać wyraz sprzeciwu wobec brutalnego i podłego wchodzenia w czyjąś wrażliwość kulturową i historyczną, a także wobec skandalicznego wyboru patrona marszu, dokładnie jednego z nich, bo reszta jest tylko dla "Burego" parawanem - grzmi Rafał R. Suszek, członek Komitetu Inicjatyw Obywateli RP. Łatwo go rozpoznać, bo ma kozacką czapkę i kolczyk w lewej brwi. Zanim przyjechał na miejsce, to razem z innymi osobami z całej Polski (byli też z Krakowa i Wrocławia) wypytywał o potrzeby tamtejszą ludność i władze kościelne. - Nie ciągniemy z chorągwią na Hajnówkę, bo w nasz etos jest wpisane oddolne pobudzanie ludzi do działania - tłumaczy.
Widać wokół niego transparenty ruchu Obywatele RP: "Bury nie jest bohaterem" i "Moją ojczyzną jest człowieczeństwo", flagi Antify i kilkadziesiąt białych róż. Słychać przemówienia: - O ofiarach pamiętajmy, nie o oprawcach!
Łącznie w kontrmanifestacji bierze udział kilkadziesiąt osób - panuje spokój, a to także dlatego, że już wcześniej, kiedy sąd uchylił decyzję samorządu o zakazie marszu, proboszcz parafii św. Trójcy zmienił godzinę niedzielnych uroczystości, które przypadały w przeddzień rozpoczęcia Wielkiego Postu (wypada wtedy w Cerkwi tzw. niedziela przebaczania win). Tak, by te zakończyły się wczesnym popołudniem.
Ostatecznie też uczestnicy II Marszu Żołnierzy Wyklętych koło soboru nie przeszli - jego trasa została w ostatniej chwili zmieniona, co narodowcom się nie spodobało. - Nasze kolejne kroki to pociągnięcie do odpowiedzialności burmistrza miasta oraz organizatora kontrmanifestacji za zablokowanie naszego legalnie zgłoszonego marszu - zapewnia Dawid Poleszuk na stronie Narodowa Hajnówka.
Wielka klasa
Rafał R. Suszek z Obywateli RP zapowiedział, że po niedzieli, kiedy emocje związane z marszem opadną na dobre, zacznie dalsze działania pod hasłem "Projekt Hajnówka": - Naszą wolą jest zrozumienie nieusłyszanego do tej pory głosu miejscowej wspólnoty. Chcemy zrozumieć Hajnówkę i jednocześnie uczestniczyć w rozładowywaniu napięć, np. poprzez inicjatywy obywatelskie. Bo to jest nasza wspólna sprawa.
Burmistrz Hajnówki rozważa zorganizowanie debaty o trudnej przeszłości regionu w związku z budzącym kontrowersje w mieście marszem upamiętniającym żołnierzy wyklętych. - Tak, ja bym bardzo chciał, żeby takich marszów w naszym mieście nie było. Co innego dyskusja - powiedział w PAP dzień po zakończeniu marszu.
Tymczasem jeszcze w niedzielę, tuż po jego zakończeniu, organizatorzy napisali w sieci krótko: "Gdzie te awantury? Gdzie te prowokacje? (...) Dziękuję wam jeszcze za konkretną postawę i zachowanie. Pokazaliśmy wielką klasę".
@RY1@i02/2017/044/i02.2017.044.000000600.801.jpg@RY2@
fot. Dorota Kalinowska
Dorota Kalinowska
Emerytury i renty
1. Zawieszanie oraz zmniejszanie świadczeń emerytów i rencistów
Podstawa prawna:
art. 104 ust. 7 i 8 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.)
|
Okres |
Kwoty przychodu (w zł) odpowiadające |
Podstawa prawna |
|
|
70 proc. wynagrodzenia |
130 proc. wynagrodzenia |
||
|
1.12.2015-29.02.2016 |
2726,80 |
5064,00 |
M.P. z 2015 r. |
|
1.03-31.05.2016 |
2846,90 |
5287,10 |
M.P. z 2016 r. |
|
1.06-31.08.2016 |
2927,10 |
5436,00 |
M.P. z 2016 r. |
|
1.09-30.11.2016 |
2813,40 |
5224,80 |
M.P. z 2016 r. |
|
1.12.2016-28.02.2017 |
2838,60 |
5271,60 |
M.P. z 2016 r. |
|
1.03-31.05.2017 |
2953,30 |
5484,60 |
M.P. z 2017 r. |
2. Renta socjalna - wysokość i limit przychodów
Podstawa prawna:
art. 6 ust. 1 ustawy z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 982; ze zm.)
komunikat Prezesa GUS z 9 lutego 2017 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w IV kwartale 2016 r. (M.P. z 2017 r., poz. 180)
|
Wysokość renty socjalnej |
Miesięczny limit przychodów |
|
|
Okres obowiązywania |
Wysokość limitu |
|
|
840,00 zł |
1 czerwca - 31 sierpnia 2015 r. |
2838,50 zł |
|
1 września - 30 listopada 2015 r. |
2698,50 zł |
|
|
1 grudnia 2015 r. - 29 lutego 2016 r. |
2726,80 zł |
|
|
1 marca - 31 maja 2016 r |
2846,90 zł |
|
|
1 czerwca - 31 sierpnia 2016 r |
2927,10 zł |
|
|
1 września - 30 listopada 2016 r |
2813,40 zł |
|
|
1 grudnia 2016 r. - 28 lutego 2017 r. |
2838,60 zł |
|
|
1 marca - 31 maja 2017 r. |
2953,30 zł |
3. Kwoty maksymalnego zmniejszenia emerytury i renty
Podstawa prawna:
art. 104 ust. 8-9 ustawy z 17 grudnia
1998 r. o emeryturach i rentach z FUS
(t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.)
|
Rodzaj świadczenia* |
Kwota maksymalnego zmniejszenia |
|
|
od 1 marca 2016 r. |
od 1 marca 2017 r. |
|
|
Emerytura lub renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy |
563,05 zł |
565,53 |
|
Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy |
422,32 zł |
424,18 |
|
Renta rodzinna, do której uprawniona jest jedna osoba |
478,62 zł |
480,73 |
*Źródło: www.zus.pl
4. Kwoty najniższych gwarantowanych świadczeń emerytalno-rentowych
Podstawa prawna:
art. 85 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.)
|
Rodzaj świadczenia* |
od 1 marca 2017 r.: |
|
Emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna |
1000,00 zł |
|
Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy |
750,00 zł |
|
Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową i renta rodzinna wypadkowa |
1200,00 zł |
|
Renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem lub chorobą zawodową |
900,00 zł |
*Źródło: www.zus.pl
5. Dodatki do emerytur i rent
Podstawa prawna:
art. 75-76 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 887 ze zm.)
Komunikat Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 20 lutego 2017 r. w sprawie kwoty dodatku za tajne nauczanie, dodatku kombatanckiego, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych, kwoty świadczenia pieniężnego przysługującego żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych, kwoty świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytury lub renty oraz świadczenia pieniężnego przysługującego działaczom opozycji antykomunistycznej lub osobom represjonowanym z powodów politycznych
|
Rodzaj świadczenia (dodatku)* |
Kwota od 1 marca 2017 r. |
|
Dodatek pielęgnacyjny, za tajne nauczanie |
209,59 zł |
|
Dodatek pielęgnacyjny dla inwalidy wojennego całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji |
314,39 zł |
|
Dodatek dla sieroty zupełnej |
393,93 zł |
|
Dodatek kombatancki, świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego |
209,59 zł |
|
Dodatek kompensacyjny |
31,44 zł |
|
Świadczenie pieniężne dla żołnierzy zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianych w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach wydobywania rud uranu i batalionach budowlanych - w zależności od liczby pełnych miesięcy trwania pracy |
od 10,51 zł |
|
Świadczenie pieniężne przysługujące osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR - w zależności od liczby pełnych miesięcy trwania pracy |
od 10,51 zł |
|
Świadczenie pieniężne przysługujące cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych |
840,00 zł |
*Źródło: www.zus.pl
Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne
1. Składki
1.1. Składka na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych
Podstawa prawna:
art. 29 ustawy budżetowej na 2017 r. z 16 grudnia 2016 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 108; dalej ustawa budżetowa na 2017 r.)
|
Rok |
Wysokość składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych |
|
2017 |
0,10 proc. kwot wypłat stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe bez ograniczenia |
1.2. Składki na ubezpieczenia osób, które rozpoczęły wykonywanie działalności gospodarczej
Podstawa prawna:
art. 18a ustawy z 13 października 1998 r.
o systemie ubezpieczeń społecznych
(t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 ze zm.; dalej ustawa o
s.u.s.)
Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych wykonywania działalności gos-podarczej mogą płacić składki na ubezpieczenia społeczne według preferencyjnych zasad
|
Składki na ubezpieczenia |
Styczeń-grudzień 2016 r. |
Styczeń-grudzień 2017 r. |
|
Podstawa wymiaru |
555,00 zł (tj. 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia) |
600,00 zł (tj. 30 proc. kwoty
minimalnego |
|
Składki na ubezpieczenie: - emerytalne - rentowe - chorobowe - wypadkowe |
108,34 zł (tj. 19,52 proc.) 44,40 zł (tj. 8 proc.) 13,60 zł (tj. 2,45 proc.) liczone w zależności
od liczby ubezpieczonych |
117,12 zł (tj. 19,52 proc.) 48,00 zł (tj. 8 proc.) 14,70 zł (tj. 2,45 proc.) liczone w zależności od liczby
ubezpieczonych |
|
Ubezpieczenie zdrowotne: - podstawa wymiaru - składka - składka odliczana od podatku |
3210,60 zł (tj. 75 proc.
przeciętnego wynagrodzenia w sektorze
przedsiębiorstw 288,95 zł (tj. 9 proc.) 248,82 zł (tj. 7,75 proc.) |
3303,13 zł (tj. 75 proc. przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2016 r. włącznie z wypłatami z zysku) 297,28 zł (tj. 9 proc.) 255,99 zł (tj. 7,75 proc.) |
1.3. Składka na Fundusz Emerytur Pomostowych
Podstawa prawna:
art. 36 ustawy o emeryturach pomostowych
|
Rok |
Wysokość składki na Fundusz Emerytur Pomostowych |
|
2017 |
1,5 proc. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne |
1.4. Składka na ubezpieczenie zdrowotne
Podstawa prawna:
art. 79 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1793 ze zm.)
|
Rok |
Wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne |
|
2017 |
9 proc. podstawy wymiaru |
1.5. Kwota rocznego ograniczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i Fundusz Emerytur Pomostowych
Podstawa prawna:
art. 19 ustawy o s.u.s.
|
Rok |
Kwota rocznego ograniczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe |
Podstawa prawna |
|
2016 |
121 650 zł |
M.P. z 2015 r. poz. 1292 |
|
2017 |
127 890 zł |
M.P. z 2016 r. poz. 1188 |
1.6. Składka na Fundusz Pracy
Podstawa prawna:
art. 28 ustawy budżetowej na 2017 r.
|
Rok |
Wysokość składki na Fundusz Pracy |
|
2017 |
2,45 proc. podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne bez ograniczenia |
1.7. Składki na ubezpieczenia osób prowadzących działalność
Podstawa prawna:
art. 18 ust. 8 ustawy o s.u.s.
art. 81 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r.
poz. 1793 ze zm.)
Kwota prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w 2016 r. wynosiła 4055 zł, a w 2017 r. wynosi 4263 zł
|
Składki na ubezpieczenia |
Styczeń-grudzień 2016 r. |
Styczeń-grudzień 2017 r. |
|
Podstawa wymiaru |
2433,00 zł (tj. 60 proc. prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia na 2016 r.) |
2557,80 zł (tj. 60 proc. prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia na 2016 r.) |
|
Składki - emerytalne - rentowe - chorobowe - wypadkowe |
474,92 zł (tj. 19,52 proc.) 194,64 zł (tj. 8 proc.) 59,61 zł (tj. 2,45 proc.) liczone w zależności od liczby ubezpieczonych i grupy działalności |
499,28 zł (tj. 19,52 proc.) 204,62 zł (tj. 8 proc.) 62,67 zł (tj. 2,45 proc.) liczone w zależności od liczby ubezpieczonych i grupy działalności |
|
Fundusz Pracy |
59,61 zł (tj. 2,45 proc.) |
62,67 zł (tj. 2,45 proc.) |
|
Ubezpieczenie zdrowotne: - podstawa wymiaru - składka - składka odliczana od podatku |
3210,60 zł (tj. 75 proc.
przeciętnego wynagrodzenia w sektorze
przedsiębiorstw 288,95 zł (tj. 9 proc.) 248,82 zł (tj. 7,75 proc.) |
3303,13 zł (tj. 75 proc. przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2016 r. włącznie z wypłatami z zysku) 297,28 zł (tj. 9 proc.) 255,99 zł (tj. 7,75 proc.) |
1.8. Składki na ubezpieczenia pracowników przebywających na urlopach wychowawczych
Podstawa prawna:
art. 81 ust. 8 pkt 10 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
art. 6 ust. 1 pkt 19, art. 18 ust. 5b, ust. 14 i ust. 15 ustawy o s.u.s.
|
Okres |
Ubezpieczenia emerytalne i rentowe |
Ubezpieczenie |
|
|
Maksymalna podstawa wymiaru
składek |
Minimalna podstawa wymiaru
składek |
Podstawa wymiaru składki (równa kwocie specjalnego zasiłku opiekuńczego) |
|
|
1.01.2016-31.12.2016 |
2433,00 zł |
1387,50 zł |
520 zł |
|
1.01.2017-31.12.2017 |
2557,80 zł |
1500,00 zł |
520 zł |
1.09. Ograniczenie podstawy wymiaru składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe
Podstawa prawna:
art. 20 ust. 3 ustawy o s.u.s.
|
Składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe |
Maksymalna podstawa wymiaru składki
na dobrowolne |
|
styczeń-grudzień 2014 r. |
9365,00 zł (tj. 250 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) |
|
styczeń-grudzień 2015 r. |
9897,50 zł (tj. 250 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) |
|
styczeń-grudzień 2016 r. |
10 137,50 zł (tj. 250 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) |
|
styczeń-grudzień 2017 r. |
10 657,50 zł (tj. 250 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia) |
1.10. Składki na ubezpieczenia za pracowników
Podstawa prawna:
art. 16 i 22 ustawy o s.u.s.
art. 36 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 965 ze zm.) - dalej ustawa o emeryturach pomostowych
art. 79 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
art. 27b ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.) - dalej ustawa o PIT
|
Składki na ubezpieczenia |
Finansujący |
|
|
pracodawca |
pracownik |
|
|
Emerytalne |
9,76 proc. |
9,76 proc. |
|
Rentowe |
6,50 proc. |
1,50 proc. |
|
Chorobowe |
- |
2,45 proc. |
|
Wypadkowe |
stopa procentowa składek jest
zróżnicowana |
- |
|
Fundusz Emerytur Pomostowych (FEP) |
1,5 proc. |
- |
|
Zdrowotne |
- |
9 proc. |
|
Składka na ubezpieczenie zdrowotne podlegająca odliczeniu od podatku dochodowego |
- |
7,75 proc. |
1.11. Składki na ubezpieczenia społeczne pracowników młodocianych
Podstawa prawna:
par. 19 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 232)
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w III kwartale 2016 r. wyniosło: 4055,04 zł (komunikat prezesa GUS z 10 listopada 2016 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w trzecim kwartale 2016 r.)
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w IV kwartale 2016 r. wyniosło: 4118,92 zł (komunikat prezesa GUS z 9 lutego 2017 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w czwartym kwartale 2016 r. - M.P. poz. 180)
n I rok nauki pracownika młodocianego
|
Okres |
grudzień 2016 r.-luty 2017 r. |
marzec -maj 2017 r. |
||
|
Podstawa |
162,20 zł (nie mniej
niż 4 proc. |
168,76 zł (nie mniej
niż 4 proc. |
||
|
Finansowanie składek |
przez płatnika |
przez |
przez płatnika |
przez |
|
Emerytalne |
15,83 zł |
15,83 zł |
16,47 zł |
16,47 (tj. 9,76 proc.) |
|
Rentowe |
10,54 zł |
2,43 zł |
10,97 zł |
2,53 zł (tj. 1,5 proc.) |
|
Chorobowe |
- |
3,97 zł |
- |
4,13 zł (tj. 2,45 proc.) |
II rok nauki pracownika młodocianego
|
Okres |
grudzień 2016 r.-luty 2017 r. |
marzec -maj 2017 r. |
||
|
Podstawa wymiaru |
202,75 zł |
210,95 zł |
||
|
Finansowanie składek |
przez płatnika |
przez |
przez płatnika |
przez |
|
Emerytalne |
19,79 zł |
19,79 zł |
20,59 zł |
20,59 zł |
|
Rentowe |
13,18 zł |
3,04 zł |
13,71 zł |
3,16 zł (tj. 1,5 proc.) |
|
Chorobowe |
- |
4,97 zł |
- |
5,17 zł (tj. 2,45 proc.) |
III rok nauki pracownika młodocianego
|
Okres |
grudzień 2016 r.-luty 2017 r. |
marzec -maj 2017 r. |
||
|
Podstawa wymiaru |
243,30 zł |
253,14 zł |
||
|
Finansowanie |
przez płatnika |
przez |
przez płatnika |
przez |
|
Emerytalne |
23,75 zł |
23,75 zł |
24,71 zł |
24,71 zł |
|
Rentowe |
15,81 zł |
3,65 zł |
16,45 zł |
3,80 zł |
|
Chorobowe |
- |
5,96 zł |
- |
6,20 zł |
Stopa procentowa składek na ubezpieczenie wypadkowe jest zróżnicowana dla poszczególnych płatników składek i ustalana w zależności od poziomu zagrożeń zawodowych i skutków tych zagrożeń.
1.12. Najniższa podstawa wymiaru składek społecznych dla nowych przedsiębiorców za okres styczeń-grudzień w latach 2016-2017 wraz z kwotami składek
|
Składki na poszczególne ubezpieczenia |
Rok 2016 |
Rok 2017 |
|
Emerytalne (19,52 proc.) |
108,34 zł |
117,12 zł |
|
Rentowe (8 proc.) |
44,40 zł |
48 zł |
|
Chorobowe (2,45 proc.) - dla
osób |
13,60 zł |
14,70 zł |
|
Wypadkowe (1,8 proc.) - przy założeniu, że osoba prowadząca pozarolniczą działalność zgłasza do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 osób |
9,99 zł |
10,80 zł |
|
Łączny koszt składek |
176,33 zł (bez składki chorobowej - 162,73 zł) |
190,62 zł (bez składki chorobowej - 175,92 zł) |
zasiłki
1. Wskaźnik waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego
Podstawa prawna:
obwieszczenie prezesa ZUS z 18 sierpnia 2016 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyjętej do obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego w IV kwartale 2016 r. (M.P. z 2016 r., poz. 810)
obwieszczenie prezesa ZUS z 18 listopada 2016 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyję tej do obliczenia świadczenia rehabilitacyjnego w I kwartale 2017 r. (M.P. z 2016 r., poz. 1132)
|
Okres obowiązywania |
Wskaźnik waloryzacji |
|
październik-grudzień 2016 r. |
98,80 proc. (wskaźnik jest
niższy niż 100 proc., |
|
styczeń-marzec 2017 r. |
97 proc. (wskaźnik jest niższy
niż 100 proc., |
2. Zasiłek pogrzebowy
Podstawa prawna:
art. 80 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.)
|
Okres obowiązywania |
Wysokość zasiłku |
|
w 2017 r. (od 1 marca 2011 r.) |
4000 zł |
3. Zasiłek rodzinny
Podstawa prawna:
Par. 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2015 r., poz. 1238)
|
Okres zasiłkowy |
Zasiłek przysługuje na dziecko w wieku: |
Kwota (miesięcznie) |
|
1.11.2016 - 31.10.2017 |
do ukończenia 5. roku życia |
95 zł |
|
powyżej 5. roku życia do ukończenia 18. roku życia |
124 zł |
|
|
powyżej 18. roku życia do ukończenia 24. roku życia |
135 zł |
Prawo pracy
1. Minimalne wynagrodzenie pracowników
Podstawa prawna:
art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. nr 200, poz. 1679; ost. zm. Dz.U. z 2005 r. nr 157, poz. 1314)
par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r. (Dz.U. poz. 1220)
par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 11 września 2015 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2016 r. (Dz.U. poz. 1385)
par. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 września 2016 r . w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia w 2017 r. (Dz.U. poz. 1456)
|
Termin obowiązywania |
Minimalne |
Minimalne wynagrodzenie w pierwszym roku pracy |
|
Od 1 stycznia 2015 r. |
1750 zł |
1400 zł (80%) |
|
Od 1 stycznia 2016 r. |
1850 zł |
1480 zł (80%) |
|
Od 1 stycznia 2017 r. |
2000 zł |
2000 zł (100%) |
2. Wysokość odpisów na ZFŚS
Podstawa prawna:
ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 800)
obwieszczenie prezesa GUS z 18 lutego 2011 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2010 r. i w drugim półroczu 2010 r. (M.P. nr 15, poz. 156)
obwieszczenie prezesa GUS z 18 lutego 2013 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2012 r. i w drugim półroczu 2012 r. (M.P. poz. 107)
W 2016 r. odpisy na ZFŚS, o których mowa w ustawie o ZFŚS, były na poziomie obowiązującym w latach 2011-2015. Wysokość odpisu na ZFŚS w 2017 r. ustala się na podstawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w drugim półroczu 2012 r. ogłoszonego przez prezesa GUS.
|
Lata |
2016 |
2017 |
|
|
Podstawa naliczania odpisów na ZFŚS |
2917,14 zł |
3161,77 zł |
|
|
Odpis podstawowy |
|||
|
Na jednego pracownika |
37,5 proc. |
1093,93 zł |
1185,66 zł |
|
Na jednego pracownika wykonującego
prace w szczególnych warunkach lub prace o
szczególnym charakterze |
50 proc. |
1458,57 zł |
1580,89 zł |
|
Na jednego młodocianego: |
|||
|
w pierwszym roku nauki |
5 proc. |
145,86 zł |
158,09 zł |
|
w drugim roku nauki |
6 proc. |
175,03 zł |
189,71 zł |
|
w trzecim roku nauki |
7 proc. |
204,20 zł |
221,32 zł |
|
Fakultatywne zwiększenia odpisu/funduszu |
|||
|
Na każdą zatrudnioną osobę, w stosunku do której orzeczono znaczny lub umiarkowany stopień niepełnosprawności, wysokość odpisu można zwiększyć o 6,25 proc. |
182,32 zł |
197,61 zł |
|
|
Na każdego emeryta i rencistę objętego opieką socjalną zakładu pracy można zwiększyć fundusz o 6,25 proc. |
182,32 zł |
197,61 zł |
|
|
Można zwiększyć fundusz o 7,5 proc. na każdą osobę, pod warunkiem przeznaczenia całego zwiększenia na prowadzenie żłobka lub klubu dziecięcego utworzonego przez pracodawcę |
218,79 zł |
237,13 zł |
3. Wzorcowa lista płac
|
Elementy |
Kwota |
Sposób wyliczenia |
|
Wynagrodzenie |
2000 zł |
2000 zł |
|
Składki |
274,20 zł |
- podstawa wymiaru - 2000 zł - składka emerytalna - 2000 zł x 9,76 proc. = 195,20 zł - składka rentowa - 2000 zł x 1,5 proc. = 30 zł - składka chorobowa - 2000 zł x 2,45 proc. = 49 zł łączna kwota składek - 274,20 zł |
|
Składka na ubezpieczenie zdrowotne: - do zapłaty do ZUS - do odliczenia |
155,32 zł 133,75 zł |
- podstawa wymiaru - 1725,80
zł (2000 zł po pomniejszeniu o składki 1725,80 zł x 9 proc. = 155,32 zł 1725,80 zł x 7,75 proc. = 133,75 zł |
|
Zaliczka na podatek dochodowy |
111 zł |
Przychód do opodatkowania - 2000 zł - podstawa opodatkowania po zaokrągleniu do pełnych złotych - 1615 zł [2000 zł (przychód) - 111,25 zł (koszty uzyskania przychodów) - 274,20 zł (składki na ubezpieczenia społeczne)] - zaliczka do US - 111 zł (1615 zł x 18 proc.) - 46,33 zł = 244,37 zł (zaliczka na podatek) - 133,75 zł (składka zdrowotna) = 110,62 zł |
|
Kwota |
1459,48 zł |
2000 zł - (274,20 zł - 155,32 zł - 111 zł) |
4. Najniższa podstawa wymiaru zasiłków z ubezpieczenia społecznego w 2017 roku
|
Podstawa |
Obliczenie |
Podstawa - niepełny etat |
||
|
1/2 |
1/4 |
3/4 |
||
|
1725,80 zł |
2000 zł - (2000 zł |
862,90 zł |
431,45 zł |
1294,35 zł |
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu