Big Frajer Show, czyli takie będą Rzeczypospolite...

Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży... No właśnie, czyli jakie?

Gdy na progu dorosłości zapytać uczniów o sens polityki i spraw publicznych - staram się to robić przy okazji wyborów, z różnym skutkiem - odpowiedź pada dość typowa. Warszawscy 17-latkowie znają dwie-trzy największe partie i trochę folkloru. Twarze 99 proc. kandydatów nic im nie mówią. Wiedzą tylko to, że "miała wygrać klika X, ale gang Y ją wyrolował; a wszyscy razem wykosili resztę frajerów".

Tylko poza dużymi miastami zdarza się czasem wyjątek. Tam nieraz słyszeli, że startował były dyrektor szkoły - sąsiad - matka kolegi. Nie mając zarazem pojęcia, z której kliki, pardon, partii.

Wyjątki uwypuklają smutną regułę - według najmłodszego pokolenia wyborców polityka w Polsce to jeden wielki Big Frajer Show. I z nową PKW tak pozostanie, bo ułomności są systemowe. Chyba że system jakimś cudem zbliży się do ludzi - jak jednomandatowe okręgi wyborcze, nieśmiało wprowadzone ostatnio na prowincji.

Co w tym stanie rzeczy myśli licealista? Czasem wierzy, że przyjdzie Korwin i rozpędzi wszystkich na cztery wiatry. Można jednak być pragmatystą i wierzyć w rozwiązania, które sprawdziły się ciut lepiej niż nasz autorski galimatias. W tym kontekście walka o JOW-y narzuca się sama.

Argument 1 - kontakt z wyborcą. Lista partyjna to XX-wieczny przeżytek. Była dobra, gdy partie i ich struktury musiały okrzepnąć. Dziś daje efekt zniechęcający do wyborów i silnie antyobywatelski. Kandydaci z "biorących" miejsc są już regularnie przyniesieni w teczce. Spuszczeni ze spadochronem. Wymyśleni w zaciszu gabinetu. Nie mówiąc już o tym, jak silna jest tu właśnie bariera pokoleniowa - faworytami partyjnych struktur są prawie zawsze starzy wyjadacze. Wyborem zwykłych ludzi może być ich sąsiad - student albo uczennica.

Ale uwaga: jeśli na liście partyjnej nie przejdzie jedynka, to często z punktu widzenia przejrzystości i uczciwości procedur sytuacja jest jeszcze gorsza! Te wyjątki to w polskich wyborach istny cyrk: "bo miał chwytliwe hasło", "bo zbieżność nazwisk z [Kwaśniewskim, Kaczyńskim, Ziobrą itp.]", "bo startował z ostatniego miejsca na liście". Nawet poważne media tak to komentują, uznając niejako, że to uprawniona część zabawy!

Argument 2 - przejrzystość postaw i poglądów. Gdy polityk startuje z listy, teoretycznie reprezentuje stanowisko partii. W istocie nic to jednak nie znaczy. Kandydaci ruchów miejskich, póki grali o głosy, mieli usta pełne - pardon - ścieżek rowerowych i przewijaków dla niemowląt. Gdy stali się radnymi, ups! - niespodzianka. Okazali się więźniami dużej polityki. "Najlepszą ofertę przedstawiła nam jednak partia XXX, a poza tym sumienie nie pozwala nam być z tymi... [aborcjonistami, homofobami, faszystami - niepotrzebne skreślić]".

Okręg jednomandatowy to zupełnie inna bajka. Tu się nie można schować za szyldem, bo zainteresowani maglują każdego pojedynczo i wszystkie sprawy programowe i światopoglądowe są jasne dużo wcześniej.

Wreszcie argument z procedur. Na tym wszelako poległa PKW. Co mamy dziś? Niezależnie od rodzaju wyborów, istny horror. Liczenie głosów na listę, potem progów, potem powrót ze szczebla krajowego na szczebel okręgu lub obwodu... masakra. A ile trwa liczenie głosów i wyjaśnianie niejasności, gdy kandydatów jest kilku i jeden mandat? Kilka godzin. Okręg jednomandatowy to kilka lub kilkanaście komisji. Wtedy i liczydła dadzą radę, gdy zawiedzie system.

@RY1@i02/2015/009/i02.2015.009.000000600.802.jpg@RY2@

Marek Szpanowski nauczyciel, publicysta

Marek Szpanowski

nauczyciel, publicysta