Prokuratura: na wszystkich szczeblach rządzą p.o.

Prokuratura Okręgowa w Poznaniu: jej szef Mateusz Pakulski jest tylko p.o., czyli jedynie czasowo powierzono mu funkcję. Podobnie jest z jego dwoma (z trzech) zastępcami. Również pięciu naczelników, sześciu kierowników i pięciu wizytatorów w tej jednostce ma status p.o. Mało tego. We wszystkich 22 podległych PO Poznań prokuraturach rejonowych całe szefostwo ma skrót "p.o." przed nazwiskami. Jak to możliwe? I czy to wyjątek, czy reguła w obecnej prokuraturze?

Okazuje się, że to powszechne zjawisko - 89 proc. szefów prokuratur rejonowych zostało powołanych przez prokuratora generalnego na swoje stanowiska tylko czasowo. Na poziomie prokuratur okręgowych odsetek ten wynosi 69 proc., a regionalnych - 36 proc.

Dyskrecjonalna władza

Zapytaliśmy prokuratorską centralę o tę praktykę (Ministerstwo Sprawiedliwości nie chciało się do niej odnieść). "Na podstawie art. 15 par. 1 ustawy z 28 stycznia 2016 r - Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2016 r. poz. 177) prokuratora regionalnego, okręgowego i rejonowego powołuje i odwołuje prokurator generalny. Decyzje te należą do dyskrecjonalnej władzy prokuratora generalnego i nie wymagają uzasadnienia" - odpowiedział nam Arkadiusz Jaraszek z działu prasowego Prokuratury Krajowej. Poproszony o uściślenie, jak długo szefowie będą się cieszyli statusem "p.o.", prokurator Jaraszek wyjaśnił, że każdy dekret ma charakter indywidualny.

Dużo bardziej wylewni są krytycy nowych porządków w prokuraturze. Część śledczych mówi wprost: chodzi o trzymanie szefów jednostek na krótkiej smyczy, tak, by byli bardziej skłonni do serwilizmu. I nie poczuli się zbyt samodzielni.

- Ktoś, kto tylko czasowo kieruje jednostką, nie jest pewny, czy będzie to robił dalej. Dlatego musi się szczególnie liczyć z tym, jak jego decyzje będą oceniane i czy będą odpowiadały tym, którzy mają wpływ na jego karierę zawodową. Również relacje p.o. szefa z podwładnymi są trudniejsze. Musi pamiętać, że niedługo znów mogą być tylko kolegami - podkreśla Krzysztof Parchimowicz, prezes powstającego Stowarzyszenia Prokuratorów Lex Super Omnia (Prawo ponad wszystkim). Jak dodaje, słowa "powierzam obowiązki na czas..." są jasnym sygnałem wskazującym na brak zaufania do danej osoby.

- Taka sytuacja nie powinna mieć miejsca. Świadczy o tym, że w prokuraturze wciąż trwa kadrowy okres przejściowy. Nie chciałbym, aby był to swego rodzaju egzamin z lojalności, ale już mieliśmy przypadki, że osoby, które prezentowały odmienne zdanie niż ścisłe kierownictwo prokuratury, były zsyłane na najniższe szczeble - ocenia z kolei Janusz Kaczmarek, były prokurator krajowy i szef MSWiA, obecnie adwokat.

Kadencyjność to przeszłość

Zanim weszły w życie zmiany wprowadzone nowym prawem o prokuraturze, szefowie jednostek byli powoływani na kadencję. Ich usunięcie mogło nastąpić tylko z powodu szczególnych zaniedbań i wymagało zgody Krajowej Rady Prokuratury.

- Zdarzało się to zresztą wyjątkowo. Kadencyjność była jedną z gwarancji niezależności prokuratury - przypomina prokurator Parchimowicz.

Dziś o losie osób kierujących poszczególnymi prokuraturami decyduje prokurator generalny (patrz infografika). Ale i tu nie ma mowy o całkowitej dowolności, dlatego utrzymywanie tymczasowości może mu być na rękę. - Szefa prokuratury, podobnie jak osobę, której powierzono tę funkcję czasowo, można odwołać w każdej chwili. Ale jest zasadnicza różnica w tych dwóch sytuacjach. W przypadku odwołania szefa muszą być jakieś podstawy, argumenty czy motywy takiej decyzji. W przypadku p.o. wystarczy poczekać, aż upłynie czas, w którym dana osoba miała pełnić obowiązki. Nie trzeba tłumaczyć powodów niepowołania na stałe - wskazuje mec. Janusz Kaczmarek.

W Prokuraturze Krajowej nie widzą powodów do takich obaw. - Status prokuratora regionalnego, okręgowego czy rejonowego, któremu powierzono pełnienie funkcji, jest taki sam jak prokuratora, który został powołany do pełnienia tej funkcji. Różnica wynika z tego, że powierzenie pełnienia funkcji jest na czas określony - zaznacza prokurator Arkadiusz Jaraszek.

Setki szefów p.o. najwyraźniej podzielają to stanowisko. - Każdy ma własne ambicje - diagnozuje Krzysztof Parchimowicz. - Jeśli jednak ktoś czuje się gotowy do kierowania jednostką i jednocześnie nie przeszkadza mu, że już na początku formułowane jest wobec niego swoiste wotum nieufności ze strony kierownictwa prokuratury, to bierze na siebie spore ryzyko - ostrzega.

@RY1@i02/2016/177/i02.2016.177.18300070a.801(c).jpg@RY2@

Szefowie prokuratur

Ewa Ivanova

ewa.ivanova@infor.pl