Sądne dni dla Andrzeja Dudy

Dziś w Pałacu Prezydenckim głowa państwa spotka się z I prezes Sądu Najwyższego Małgorzatą Gersdorf. Tuż po niej do siedziby prezydenta ma przyjechać Dariusz Zawistowski, przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa.

Spotkania, nazywane przez opozycję "rozmowami ostatniej szansy", będą dotyczyć nowelizacji ustawy o sądach powszechnych, o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz Sądzie Najwyższym. Cały pakiet legislacyjny, uchwalony błyskawicznie przez parlament, wywołał masowe protesty na ulicach. Dziś o godz. 18 przed Pałacem Prezydenckim planowany jest kolejny - tym razem bez polityków i partyjnych emblematów.

Choćby z tych powodów prezydent znajduje się pod wielką presją. Na podjęcie decyzji ma 21 dni od momentu wpłynięcia do niego każdej z ustaw. Pierwsze dwie Sejm przekazał mu 13 lipca. Ustawa o SN prawdopodobnie lada chwila trafi do pałacu. Tak więc kluczowe decyzje mógłby podjąć dopiero w sierpniu.

Ale z naszych nieoficjalnych ustaleń wynika, że może się to stać nawet w tym tygodniu. Żaden z przedstawicieli Pałacu Prezydenckiego nie komentował wczoraj tych doniesień. Ale podobne informacje spływają do przedstawicieli opozycji. - Reakcja prezydenta przyjdzie dość szybko, być może już w środę- przypuszcza Jan Grabiec, rzecznik PO. Uzasadnia to zbliżającym się terminem rozpatrzenia kasacji w sprawie byłego szefa CBA Mariusza Kamińskiego i jego zastępcy Macieja Wąsika.

Prezydentowi może zależeć na szybkim wyjaśnieniu sytuacji także dlatego, że w tym tygodniu Komisja Europejska może podjąć kroki prawne przeciwko Polsce. Ze słów wiceszefa KE Fransa Timmermansa wynika, że KE przygotuje i uruchomi w przyspieszonym trybie zwykłą procedurę o naruszenie prawa UE. W odróżnieniu od procedury praworządności, nie wymaga akceptacji państw członkowskich, a może się skończyć sprawą przed Trybunałem Sprawiedliwości UE. Decyzja też może zapaść w środę. Z tego względu na wtorek Platforma Obywatelska planuje posiedzenie swojego gabinetu cieni. - Chodzi o to, by całe "dowództwo" było gotowe na decyzję prezydenta - mówi Grabiec.

Jakie opcje ma prezydent? Np. podpisać wszystkie trzy ustawy. Przy czym ten scenariusz staje się coraz mniej prawdopodobny (a nawet z prawnego punktu widzenia niemożliwy - o czym piszemy na stronach 2-3). Nie chodzi tylko o naciski z zewnątrz, lecz o wątpliwości, jakie wypłynęły ze strony pałacu.

Prezydencki minister Krzysztof Łapiński w sobotę na antenie Polskiego Radia stwierdził, że według Andrzeja Dudy doszło do naruszenia zasad prawidłowej legislacji. Jak dodał, chodzi o sprzeczność między art. 12 i 18 ustawy o SN. Jeden z nich stanowi, że Zgromadzenie Ogólne Sędziów SN przedstawia prezydentowi pięciu kandydatów na I prezesa SN, spośród sędziów SN w stanie czynnym. Drugi z artykułów mówi z kolei, że do kompetencji Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN należy "dokonywanie wyboru trzech kandydatów". Chociażby z tego powodu Andrzej Duda może nie podpisać ustawy. Także minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro przyznał wczoraj w Polskim Radiu, że do ustawy wdarła się "nieścisłość legislacyjna", którą należy szybko znowelizować. Marszałek Senatu Stanisław Karczewski informował w sobotę na Twitterze, że izba wyższa mogłaby przedstawić projekt nowelizacji "na posiedzeniu w lipcu".

Nawet w szeregach PiS pojawiły się głosy, że sprawy mocno się skomplikowały. - Oficjalnie jest oczekiwanie, że prezydent wszystkie ustawy podpisze i wszyscy rozjadą się na wakacje. Ale zdajemy sobie sprawę z wątpliwości wyrażonych przez prezydenta. Nie jest też dla mnie jasne, w jakim trybie mielibyśmy wprowadzić nowelizację do ustawy o SN, by wyprostować błędy - komentuje jeden z posłów PiS, zastrzegając anonimowość.

Nasi rozmówcy za coraz bardziej prawdopodobne uznają scenariusze pośrednie. W ramach pierwszego z nich Andrzej Duda zdecyduje się zawetować ustawę o SN i podpisać dwie pozostałe o sądach powszechnych i KRS. Ale to skomplikowałoby realizację wcześniejszego postulatu prezydenta o większości 3/5 przy wyborze członków KRS, który Sejm uwzględnił właśnie w ustawie o SN. Zgodnie z drugim scenariuszem prezydent może szukać wsparcia ze strony Trybunału Konstytucyjnego (TK) i tam skierować ustawy (lub przynajmniej część z nich).

- Skierowanie ich do TK przed złożeniem podpisu mogłoby prezydentowi wydać się rozwiązaniem zdejmującym z niego odpowiedzialność, bo jeśli trybunał uzna ustawy za zgodne z konstytucją, formalnie prezydent nie będzie miał innego wyboru jak złożyć podpis - przypomina Jan Grabiec z PO.

Przy czym zaangażowanie w całą sprawę TK może wzbudzić niezadowolenie kierownictwa PiS, które chce, by ustawy weszły jak najszybciej w życie. A to Andrzej Duda też musi wziąć pod uwagę. Także rozpatrując skrajny scenariusz "3 x weto", do którego dzisiaj znów namawiali go protestujący.

Politycy uważają, że decyzja będzie podjęta szybko, najdalej do środy

@RY1@i02/2017/141/i02.2017.141.00000050a.802.jpg@RY2@

fot. Wojciech Matusik/Forum

Niezadowolenie wyrażały tysiące ludzi w kilkudziesięciu miastach Polski - tylko w sobotę odnotowano 80 zgromadzeń. Na zdjęciu sobotni protest w Krakowie

Tomasz Żółciak

tomasz.zolciak@infor.pl

@tzolciak