Budowa dróg i autostrad jest realizowana w oparciu o środki unijne zarówno przed, jak i poakcesyjne

W ramach tzw. starej perspektywy fundusze pochodziły z Sektorowego Programu Operacyjnego Transport oraz Strategii Wykorzystania Funduszu Spójności, co umożliwiło wykorzystanie środków także z programów przedakcesyjnych np. z programu ISPA.

W programie na lata 2000–2006 do realizacji z udziałem Funduszu Spójności (FS) zatwierdzonych zostało łącznie 19 projektów drogowych, z czego: 12 jako projekty ISPA (zatwierdzone przed akcesją Polski do UE w latach 2000-2003) a 7 jako projekty FS, w tym: 5 z roku 2004 i 2 z roku 2006. Wśród projektów tych znajduje się 15 projektów inwestycyjnych i 4 projekty pomocy technicznej. Łączna kwota kosztów kwalifikowanych dla wszystkich tych 19 projektów zgodnie z Memorandami Finansowymi (Decyzjami KE) wynosi 2,14 mld euro, a łączny udział środków FS – 1,65 mld euro. W ramach tych projektów Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zawarła 82 kontrakty na łączną kwotę ponad 2,18 mld euro, w tym: 54 kontrakty dla 12 projektów ISPA 2000–2003 (z czego 3 to projekty pomocy technicznej) oraz 28 kontraktów dla 5 projektów FS z 2004 r. i 2 projektów z 2006 r. Spośród wymienionych powyżej 19 projektów, 11 zostało już zakończonych, a do Instytucji Pośredniczącej w Zarządzaniu zostały przesłane raporty końcowe.

W odniesieniu do dwóch projektów Funduszu Spójności (budowa autostrady A4, odc. Zgorzelec – Krzyżowa oraz budowa drogi ekspresowej S8 na odcinku Radzymin – Wyszków wraz z obwodnicą Wyszkowa), Komisja Europejska nałożyła tzw. warunki środowiskowe, od których uzależniona jest możliwość wnioskowania o płatności pośrednie. Zablokowana kwota płatności pośrednich wynosiła, na koniec 2008 roku, ok. 247 mln euro. Aby uwolnić te płatności, GDDKiA zaproponowała dodatkowe działania kompensacyjne, w wyniku czego w tym roku KE zwolniła warunki dla projektu drogi ekspresowej i odblokowała tym samym możliwość wnioskowania o płatności na tym projekcie. W rezultacie zablokowane środki dotyczą jedynie projektu autostrady A4 na kwotę ok. 202 mln euro. W sumie od początku realizacji projektów Funduszu Spójności GDDKiA złożyła wnioski o fundusze na łączną kwotę ok. 1,18 mld euro, z czego KE zrefundowała prawie 968 mln euro.

W ramach Sektorowego Programu Operacyjnego-Transport (SPO-T) GDDKiA jest beneficjentem dwóch projektów Budowa i przebudowa dróg krajowych w ramach, którego realizowanych jest 10 projektów inwestycyjnych na sieci dróg krajowych. Drugi projekt to Wdrażanie i monitoring środków poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego w ramach, którego realizowany był projekt Przebudowa szczególnie niebezpiecznych skrzyżowań na sieci dróg, obejmujący przebudowę 25 skrzyżowań na terenie kraju. Projekty te zostały już rzeczowo zakończone, a odcinki zostały oddane do ruchu. W przypadku projektów w ramach SPO-T, GDDKiA przedłożyła do Ministra Infrastruktury wnioski o płatności końcowe dla zrealizowanych projektów na wartość 339 mln euro, które zostały przyznane. Kwota ta jest pełną alokacją, która była dostępna w ramach tego programu.

W ramach działań związanych z nadkontraktacją GDDKiA dołączyła aneksy do Umów o dofinansowanie dla projektów podstawowych, które polegały na zwiększeniu wartości wydatków kwalifkowanych w projektach lub na zwiększaniu poziomów dofinansowania z UE do maksymalnie możliwych, tj. do 75 proc. W wyniku tych działań wartość dofinansowania ze środków UE dla projektów podstawowych wzrosła z kwoty 1,3 mld zł do kwoty prawie 1,6 mld zł, co stanowi ok. 118 proc. dostępnej alokacji w programie SPO-T.