Decyzja ma należeć do kuratora

Kuratoria oświaty, jako organy sprawujące nadzór pedagogiczny, będą miały mniej obowiązków kontrolnych związanych z organizacją pracy w szkołach. Nie będą m.in. wydawać opinii o kandydacie na dyrektora szkoły lub łączeniu placówek w zespoły. Dzięki takim zmianom w ustawie o systemie oświaty większą swobodę w zarządzaniu szkołami zyskają też samorządy. Takie zmiany mają uporządkować zakres odpowiedzialności i kompetencji dyrektorów szkół, nadzoru pedagogicznego i samorządów.

Organizacja szkoły

Samorząd, wybierając dyrektora szkoły, nie musi zasięgać opinii kuratorium. Jego rola ma się ograniczyć do zasiadania w komisji konkursowej. Składać się ona będzie z trzech przedstawicieli gminy, po jednym z rady pedagogicznej, rodziców i związków zawodowych oraz dwóch przedstawicieli kuratorium.

Od nadzoru pedagogicznego będzie jednak nadal wymagana opinia, jeśli samorząd zdecyduje się bez wypowiedzenia odwołać ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego. Musi ją wydać w ciągu pięciu dni. Natomiast brak opinii w tym terminie równoznaczny jest z wydaniem opinii pozytywnej. Obecnie samorządy muszą na nią czekać do 14 dni. Taki sam tryb obowiązuje przy odwołaniu nauczyciela zajmującego stanowisko kierownicze w szkole, na przykład zastępcy dyrektora.

Oceny pracy dyrektora szkoły oraz nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły, dokona samorząd w porozumieniu z kuratorium.

Mniej biurokracji

Kurator będzie też uczestniczył przy tworzeniu w szkołach oddziałów międzynarodowych. Do ich utworzenia będzie wymagana zgoda ministra edukacji narodowej. Aby ją uzyskać wymagana będzie wcześniej opinia kuratora. Zawierać ma ona ocenę możliwości organizacyjnych i kadrowych, pozwalających na realizowanie w szkole programu nauczania ustalonego przez zagraniczne organy zajmujące się edukacją. Minister może jednak cofnąć taką zgodę, w przypadku gdy kurator stwierdzi, że działalność oddziału międzynarodowego jest sprzeczna z przepisami ustawy lub statutem szkoły.

Opinia nie będzie natomiast wymagana do przygotowanych przez dyrektora placówki tzw. arkuszy organizacyjnych szkoły. Do maja każdego roku dyrektor określi w nim m.in. planowane zatrudnienie, kompetencje nauczycieli i program nauczania. Po zmianach arkusz organizacyjny będzie jedynie zatwierdzany przez gminę. Dyrektorzy szkół będą musieli bardzo dokładnie sprawdzić, czy jest on zgodny z prawem i czy nauczyciele, których zatrudniają, posiadają odpowiednie kwalifikacje. W przypadku wątpliwości mogą oni zwrócić się do kuratorium o pomoc. Sprawdzanie zgodności arkuszy z prawem będzie dokonywane przez kuratorium w trakcie wizytacji nadzoru pedagogicznego podczas trwania roku szkolnego.

Odstąpiono również od konieczności uzyskiwania opinii kuratorium przy zakładaniu przez gminy lub powiaty placówek doskonalenia zawodowego, zakładów kształcenia nauczycieli. Samorządy będą miały też większą swobodę przy łączeniu placówek w zespół oraz ich rozwiązywaniu. Jedynie w przypadku połączenia szkoły podstawowej z gimnazjum pozytywna opinia kuratora nadal będzie wymagana. Szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez gminę może zostać zlikwidowana po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Samorząd może też przenieść kształcenie w określonym zawodzie do innej szkoły tego samego typu po zawiadomieniu kuratora, co najmniej na sześć miesięcy przed terminem przeniesienia.

Przejęcie przez stowarzyszenie

Samorządy będą mogły też przekazywać szkoły liczące nie więcej niż 70 uczniów stowarzyszeniom lub prywatnym firmom - na podstawie uchwały rady gminy lub powiatu. Wymagana będzie pozytywna opinii kuratora.

Pozostawienie wpływu kuratora na zwolnienie dyrektora szkoły w trybie dyscyplinarnym jest dobrym rozwiązaniem. Dyrektor nie będzie uzależniony od wójta, który mógł go w każdej chwili odwołać. Samorządy będą ponosić większą odpowiedzialność za łączenie placówek oświatowych w zespoły. Dyrektorzy muszą też bardziej zaangażować się w wypełnianie arkuszy organizacyjnych, bo kurator nie będzie już ich sprawdzał po względem zgodności z prawem.