Jaka jest rola samorządów w dostosowaniu szkolnictwa zawodowego do potrzeb rynku

sekretarz stanu Ministerstwa Edukacji Narodowej

Kompetencją ministra edukacji narodowej jest określanie wykazu zawodów, w których na wniosek właściwych ministrów kształcenie jest realizowane w systemie szkolnictwa zawodowego. Dostosowywanie kształcenia zawodowego do potrzeb regionalnego czy lokalnego rynku pracy wynika wprost z ustawowej roli samorządów powiatowych, którym powierzono zadania w zakresie oświaty ponadgimnazjalnej, kształcenia ustawicznego w formach szkolnych i pozaszkolnych oraz prowadzenia lokalnej polityki rynku pracy. W gestii samorządów powiatowych pozostaje instrument, umożliwiający wpływ na dopasowanie struktury kształcenia do zmieniających się warunków gospodarczych i społecznych (także demograficznych), tj. kompetencja do ustalania sieci szkół, w tym szkół zawodowych, a więc do decydowania o kształcie edukacji na obszarach według właściwości terytorialnej. Na tym samym poziomie zarządzania funkcjonują powiatowe urzędy pracy wraz z ich organami konsultacyjnymi - powiatowymi radami zatrudnienia. Dyrektor szkoły prowadzącej kształcenie zawodowe, w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę i po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, ustalając zawody, w których będzie kształcić szkoła, jest zobowiązany do zasięgnięcia opinii m.in. wojewódzkiej lub powiatowej rady zatrudnienia.

Szkoły i jednostki samorządu terytorialnego, jako ich organy prowadzące oraz instytucje rynku pracy, powinny współpracować i podejmować spójne działania zmierzające do dostosowania oferty kształcenia zawodowego do potrzeb społeczno-gospodarczych regionu, zgodnie z kierunkami rozwoju wyznaczonymi przez strategie wojewódzkie. Jednostki samorządu terytorialnego, dokonując racjonalizacji sieci szkół i kierunków kształcenia zawodowego, mają możliwość uwzględnienia specyficznych dla danych obszarów uwarunkowań kulturowych oraz realizacji aspiracji edukacyjnych mieszkańców.

Jednostki samorządu terytorialnego, jako organy prowadzące szkoły, powinny monitorować i szczegółowo analizować potrzeby rynku pracy, dostosowując strukturę kształcenia zawodowego do jego potrzeb. Lokalne systemy kształcenia są często ukierunkowane na zaspokajanie mody na poszczególne zawody lub kontynuują istniejącą strukturę kształcenia, co rozmija się z rzeczywistym zapotrzebowaniem rynku pracy. Dlatego też monitoring zawodów deficytowych i nadwyżkowych powinien spełniać swoje zadanie nie tylko jako system statystyczny, ale także jako element średnio i długookresowego prognozowania popytu na pracę według kwalifikacji, a w konsekwencji umożliwić przepływ i korzystanie z informacji przez szkoły i inne instytucje oświatowe.

Współczesny rynek pracy, a w szczególności pracodawcy reprezentujący nowe sektory tego rynku, oczekują, że system szkolnictwa zawodowego będzie dostarczał absolwentów elastycznych, łatwo poddających się szkoleniu, o szerszych raczej niż węższych zakresach umiejętności, które nie zestarzeją się wraz ze zmianami technologicznymi czy zmianami struktury przemysłowej. Dlatego też aktualnie przygotowywana reforma programowa zakłada m.in. wzmocnienie kształcenia ogólnego w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe.