Warunki przyjęcia określa uczelnia

Osoba, która chce rozpocząć studia, musi pomyślnie przejść postępowanie rekrutacyjne. Jest ono różne dla osób posiadających świadectwo maturalne (czyli tych, którzy zdali tzw. nową maturę) oraz dla tych, którzy legitymują się świadectwem dojrzałości (czyli zdawali maturę na starych zasadach). Wszyscy muszą dokonać opłat za przystąpienie do rekrutacji.

W tym roku nie zmieni się wysokość opłat za postępowania rekrutacyjne na studia:

● 150 zł zapłacą kandydaci ubiegający się o przyjęcie na kierunki studiów, które wymagają przeprowadzenia sprawdzianów uzdolnień artystycznych oraz na kierunki architektura i urbanistyka oraz architektura wnętrz,

● 100 zł może kosztować rekrutacja obejmująca sprawdziany sprawności fizycznej,

● 85 zł maksymalnie zapłacą wszyscy pozostali kandydaci na studia za postępowanie kwalifikacyjne.

Uczelnie mogą ustalać niższą opłatę. Z dotychczasowej praktyki wynika jednak, że większość ustala maksymalne stawki. Tymczasem kandydaci muszą zapłacić za rekrutację na każdym kierunku, na którym złożą dokumenty. Jeśli więc dana osoba walczy o indeks na trzech kierunkach, zapłaci za każdy z nich. W takich przypadkach niektóre uczelnie zmniejszają jednak wysokość opłat (jeśli prowadzą wszystkie kierunki, na które chce zdawać kandydat). Limity opłat obowiązują jedynie szkoły publiczne.

Warunki i tryb rekrutacji na poszczególne kierunki studiów ustala Senat uczelni. Każda szkoła wyższa ma zatem prawo przyjąć własne reguły w tej sprawie. Postępowanie rekrutacyjne określają jednak zwykle dwie uchwały:

● pierwsza zawiera ogólne zasady obowiązujące na całej uczelni,

● druga szczegółowe, dotyczące poszczególnych wydziałów i kierunków.

Dokumenty te powinny być podane do wiadomości publicznej w sposób określony w statucie. Zwykle są one publikowane w informatorze danej uczelni, często też są dostępne na stronach internetowych, ale nie zawsze w całości.

Podstawę przyjęcia na studia stanowią wyniki egzaminu maturalnego. W uchwale senat uczelni ustala jedynie, jakie wyniki tego egzaminu stanowią podstawę przyjęcia.

Szkoła może jednak za zgodą ministra szkolnictwa wyższego przeprowadzić dodatkowe egzaminy wstępne. Jest to dopuszczalne tylko w przypadku, gdy konieczne jest sprawdzenie wiedzy lub umiejętności kandydatów, które nie mogą być przedmiotem egzaminu maturalnego lub gdy osoba ubiegająca się o przyjęcie na studia posiada świadectwo dojrzałości uzyskane za granicą. Zatem uczelnia może przeprowadzić np. dodatkowy egzamin z wiedzy o prawoznawstwie dla kandydatów na prawo.

Kandydat na studia uzyskał 76 punktów z dodatkowego egzaminu wstępnego na studia. Nie dostał się na nie, bo zgodnie z uchwałą senatu uczelni minimalna liczba punktów uprawniająca do przyjęcia na studia wynosi 77. Kandydat wskazał jednak, że jedno z pytań wykraczało poza program nauczania w szkole średniej, co było niezgodne ze wspomnianą uchwałą. W takiej sytuacji kandydat może podważyć egzamin, jeśli udowodni, że jego treść przekraczała ustalone w uchwale senatu ramy programowe. Potwierdził to wyrok NSA z 26 marca 1993 r. (NSA SA/Wr 1287/92; ONSA 1993/4/111).

Kandydaci na studia już na etapie wyboru egzaminów maturalnych powinni wiedzieć, jaki kierunek nauki ich interesuje. Może bowiem zdarzyć się, że uczeń na maturze zdawał poziom podstawowy z danego przedmiotu, a uczelnia uzależnia przyjęcie na dany kierunek od tego, czy kandydat zdał ten egzamin na poziomie rozszerzonym. W takim przypadku szkoła wyższa nie może przeprowadzić dla takich kandydatów dodatkowych egzaminów z tego przedmiotu.

Osoby posiadające świadectwa dojrzałości (czyli zdawały maturę na starych zasadach) muszą zdawać dodatkowe egzaminy wstępne albo ich oceny będą przeliczane na punkty i porównywane z wynikami pozostałych kandydatów.

Decyzję o przyjęciu lub odmowie przyjęcia na studia podejmują Wydziałowe Komisje Rekrutacyjne. Od ich decyzji przysługuje odwołanie do uczelnianej komisji rekrutacyjnej w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Na odwołaniu powinno umieścić się dokładne dane osobowe kandydata na studia (imię i nazwisko, dokładny adres zamieszkania lub adres korespondencyjny, telefon) oraz kierunek lub specjalność studiów, na które chce być on przyjęty, a także podstawę odwołania.

Podstawą odwołania może być jedynie naruszenie warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych w uchwale senatu uczelni. Jednak w wyroku z 14 maja 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kandydat, który nie dostał się na studia, może używać w odwołaniu dowolnych argumentów. Natomiast uczelniana komisja rekrutacyjna i rektor powinni zbadać, czy istnieją przesłanki do uwzględnienia jego odwołania (czyli czy naruszono warunki i tryb rekrutacji na studia). Uczelnia nie jest zwolniona z tego obowiązku bez względu na to, czy kandydat na studia takie naruszenia wskazał, czy też nie (sygn. I OSK 154/09).

Ostateczną decyzję w sprawie odwołania podejmuje rektor. Uczelniana komisja jest tylko organem pośredniczącym i opiniującym. Faktycznie może też rozpatrzyć odwołanie, ale wówczas i tak musi wnioskować do rektora o podjęcie decyzji. Zgodnie z orzeczeniem NSA (I SA 1308/95; Palestra 1996/9-10/198) uchwała komisji odwoławczej nie stanowi rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to tylko stanowisko komisji, od którego nie przysługuje odwołanie. Zatem tylko na rozstrzygnięcie rektora przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Rektor może utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, uchylić ją w całości lub w części lub umorzyć postępowanie odwoławcze. Od decyzji rektora przysługuje kandydatowi skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Orzeczenie WSA można jeszcze zaskarżyć do NSA.

W praktyce może się zdarzyć, że kandydat na studia nie zgłosi się np. na dodatkowy egzamin wstępny. Jeżeli udowodni, że jego nieobecność została spowodowana szczególnymi okolicznościami, potwierdzonymi odpowiednimi dokumentami (np. zaświadczeniem lekarskim), komisja rekrutacyjna może określić dla niego inny tryb postępowania rekrutacyjnego.

Kandydat, który nie przystąpił do postępowania kwalifikacyjnego, może starać się o zwrot opłaty rekrutacyjnej. Warunki zwrotu określa uczelnia, która np. ma prawo pomniejszyć kwotę wpłaconą przez kandydata o koszty manipulacyjne, zwykle o ok. 10-20 zł. Niektóre uczelnie zwracają kandydatom całą opłatę rekrutacyjną, jeśli udokumentują oni przyczynę nieobecności. Część szkół określa termin, w którym kandydat musi złożyć wniosek o zwrot opłaty za egzamin, do którego nie przystąpił.

Dodatkowe prawa i obowiązki przysługują kandydatom na studia już po zakończeniu rekrutacji. Mają oni prawo poznać całkowite wyniki postępowania kwalifikacyjnego. Są one jawne. Uczelnia ma zatem obowiązek ogłosić listę kandydatów przyjętych na studia, a także listę kandydatów rezerwowych z podaniem imienia i nazwiska oraz liczby zdobytych punktów. Władze uczelni nie mogą więc nie ujawnić wyników, twierdząc, że zabrania im tego ustawa o ochronie danych osobowych.

Przyszli studenci mają też obowiązki. Uczelnie często zobowiązują ich do podpisania oświadczenia o podjęciu studiów na danym kierunku lub specjalności studiów w ciągu dwóch tygodni od otrzymania decyzji o przyjęciu na pierwszy rok studiów. Kandydaci, którzy tego nie uczynią, powinni liczyć się z możliwością skreślenia z listy przyjętych.

Kandydat na studia pomyślnie przeszedł postępowanie rekrutacyjne i został przyjęty na pierwszy rok studiów. Jednak uczelnia poinformowała go jednocześnie o konieczności złożenia brakujących dokumentów w ciągu dwóch tygodni. Jeśli przyszły student nie dopełni tego obowiązku, uczelnia będzie mogła skreślić go z listy osób przyjętych na studia. Wcześniej powinna jednak poinformować go o skutkach niedopełnienia wymogów formalnych.

● na jakich zasadach szkoła pobiera opłaty (np. czesne, opłaty za powtarzanie egzaminu, za zajęcia dodatkowe, czy są podane na piśmie z podpisem osoby upoważnionej, czy znane są z góry i na okres całych studiów, jak, kiedy i o ile mogą być podnoszone),

● czy uczelnia uzyskała pozytywne opinie Państwowej Komisji Akredytacyjnej dla prowadzonych przez siebie kierunków,

● czy otrzyma podpisany regulamin i program zajęć.

Współpraca Jolanta Góra-Ojczyk

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl

Art. 169 ustawy z 27 lipca 2005 r. - prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164, poz. 1365 z późn. zm.).

Art. 138 ustawy z 14 czerwca 1960 - kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000, nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).