Jak płatnik powinien obliczyć zaliczkę na podatek i składkę na ubezpieczenie zdrowotne

W poprzednich częściach naszego krótkiego cyklu wyliczyliśmy już składki ZUS i podstawę obliczenia zaliczki na podatek dochodowy. Od ustalonej w opisany wcześniej sposób podstawy obliczenia zaliczki oblicza się zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych podatnika zgodnie z obowiązującą w bieżącym roku skalą podatkową, ze stawkami 18 i 32 proc.

Zaliczki te za miesiące od stycznia do grudnia wynoszą:

● za miesiące od początku roku do miesiąca włącznie, w którym dochód podatnika uzyskany od początku roku w tym zakładzie pracy przekroczył kwotę stanowiącą górną granicę pierwszego przedziału skali - 18 proc. dochodu uzyskanego w danym miesiącu,

● za miesiące następujące po miesiącu, w którym dochód uzyskany od początku roku przekroczył kwotę, o której mowa w poprzednim punkcie - 32 proc. dochodu uzyskanego w danym miesiącu.

Zaliczkę obliczoną w taki sposób zmniejsza się o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale obowiązującej skali podatkowej, jeżeli pracownik przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia w roku podatkowym złoży zakładowi pracy oświadczenie według ustalonego wzoru (chodzi o formularz PIT-2). Jeżeli podatnik złoży płatnikowi oświadczenie, że za dany rok zamierza opodatkować dochody łącznie z małżonkiem bądź na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci - a za rok podatkowy przewidywane i określone w oświadczeniu dochody podatnika nie przekroczą górnej granicy pierwszego przedziału skali, a odpowiednio małżonek lub dziecko nie uzyskują żadnych dochodów z wyjątkiem renty rodzinnej - zaliczki za wszystkie miesiące roku podatkowego wynoszą 18 proc. dochodu uzyskanego w danym miesiącu i są dodatkowo pomniejszane za każdy miesiąc o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale skali podatkowej. Natomiast jeśli dochody podatnika przekroczą górną granicę pierwszego przedziału skali, a odpowiednio małżonek lub dziecko nie uzyskują żadnych dochodów, z wyjątkiem renty rodzinnej, lub dochody małżonka mieszczą się w niższym przedziale skali, zaliczki za wszystkie miesiące roku podatkowego wynoszą 18 proc. dochodu uzyskanego w danym miesiącu.

Płatnik pobiera zaliczki według tych zasad, począwszy od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostało złożone oświadczenie. W razie faktycznej zmiany stanu upoważniającego do obniżki zaliczek lub utraty możliwości wspólnego opodatkowania podatnik ma obowiązek poinformować o tym płatnika. W tym przypadku od miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatnik przestał spełniać warunki do obniżki zaliczek, zaliczki są pobierane według normalnych zasad.

Wiedza ta umożliwia nam przeliczenie tych wielkości dla naszych przykładowych pracowników.

Zaliczka pracowników z wynagrodzeniem 3600 zł:

● przychód: 3600 zł (pensja brutto) - 111,25 zł (koszty uzyskania przychodów) = 3488,75 zł,

● podstawa opodatkowania: 3488,75 zł (dochód) - 493,56 zł (czyli składki ZUS) = 2995,19 zł, a po zaokrągleniu do pełnych złotych: 2995 zł,

● zaliczka przed odliczeniem składki zdrowotnej wyniesie (I przedział skali podatkowej): (2995 zł x 18 proc.) - 46,34 zł = 492,76 zł

Zaliczka pracowników z wynagrodzeniem 3000 zł:

● przychód: 3000 zł (pensja brutto) - 111,25 zł (koszty uzyskania przychodów) = 2888,75 zł,

● podstawa opodatkowania: 2888,75 zł (dochód) - 411,30 zł (czyli składki ZUS) = 2477,45 zł, a po zaokrągleniu do pełnych złotych: 2477 zł,

● zaliczka przed odliczeniem składki zdrowotnej wyniesie (I przedział skali podatkowej): (2477 zł x 18 proc.) - 46,34 zł = 399,52 zł.

Kolejnym elementem, który spółka będzie musiała uwzględnić jako płatnik składek, jest składka na ubezpieczenie zdrowotne. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi obecnie 9 proc. podstawy jej wymiaru. Aby ustalić podstawę wymiaru tej składki, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pomniejsza się o potrącone przez płatnika składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe.

Trzeba też pamiętać, że zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kwota składki na ubezpieczenie zdrowotne, o którą zmniejsza się podatek, nie może przekroczyć 7,75 proc. podstawy wymiaru tej składki.

Składka zdrowotna pracowników z wynagrodzeniem 3600 zł:

● podstawa wyliczenia składki: 3600 zł (wynagrodzenie brutto) - 493,56 zł (składki ZUS) = 3106,44 zł.

Od tak wyliczonej podstawy należy obliczyć składkę według stawki 9 proc. Składka na powszechne ubezpieczenie zdrowotne wyniesie zatem:

● składka na ubezpieczenie zdrowotne: 3106,44 zł x 9 proc. = 279,57 zł.

Taka składka pomniejszy wynagrodzenie pracownika. Jednakże od podatku - o czym już wspomniałam - odliczyć można tylko składkę do wysokości 7,75 proc. podstawy jej wymiaru, a zatem:

● składka zdrowotna do odliczenia od zaliczki: 3106,44 zł x 7,75 proc. = 240,74 zł

Składka zdrowotna pracowników z wynagrodzeniem 3000 zł:

● podstawa wyliczenia składki: 3000 zł (wynagrodzenie brutto) - 411,30 zł (składki ZUS) = 2588,70 zł

● składka na ubezpieczenie zdrowotne: 2588,70 zł x 9 proc. = 232,98 zł,

● składka zdrowotna do odliczenia od zaliczki: 2588,70 zł x 7,75 proc. = 200,62 zł.

Tak wyliczona kwota składki zdrowotnej pomniejsza zaliczki wyliczone w poprzednim kroku, dając nam w ostatecznym rezultacie zaliczkę, którą spółka musi odprowadzić do urzędu skarbowego. Zaliczka ta wyniesie:

● w przypadku pracowników z wynagrodzeniem 3600 zł:

492,76 zł - 240,74 zł = 252,02 zł, a po zaokrągleniu 252 zł.

● w przypadku pracowników z wynagrodzeniem 3000 zł:

399,52 zł - 200,62 zł = 198,90 zł, a po zaokrągleniu 199 zł.

Teraz można już obliczyć pensję netto pracownika, czyli to, co dostanie on do ręki. To nic innego, jak kwota brutto wynagrodzenia pomniejszona o składki na ubezpieczenie społeczne potrącone od pensji pracownika, składki na ubezpieczenie zdrowotne i zaliczki na podatek dochodowy.

Pracownik zarabiający 3600 zł brutto otrzyma:

● 3600 zł (pensja brutto) - 493,56 zł (składki ZUS) - 279,57 zł (składka zdrowotna płacona do NFZ) - 252 zł (zaliczka PIT) = 2574,87 zł (rok wcześniej byłoby to 2547,84 zł, czyli pracownik na zmianie skali zyskał 27,03 zł).

Pracownik zarabiający 3000 zł brutto otrzyma:

● 3000 zł (pensja brutto) - 411,30 zł (składki ZUS) - 232,98 zł (składka zdrowotna płacona do NFZ) - 199 zł (zaliczka PIT) = 2156,72 zł (rok wcześniej byłoby to 2134,72 zł, czyli pracownik na zmianie skali zyskał 22 zł).

dgp@infor.pl