Jak prowadzić pisemną korespondencję z komornikiem, by uniknąć grzywny

Komornicze lub administracyjne zajęcie wynagrodzenia pracownika rodzi obowiązki po stronie pracodawcy i niestety grozi sankcjami za ich niedopełnienie. W poniższym tekście opisano przypadki, z jakimi najczęściej mogą się spotkać zatrudniający.

Zarobki za ostatnie 3 miesiące

Już w momencie zatrudnienia, jeśli pracownik przedłoży świadectwo pracy z poprzedniego miejsca pracy i będzie tam adnotacja o zajęciu wynagrodzenia, to pracodawca ma obowiązek poinformować wskazanego w tym dokumencie komornika o tym, że zatrudnił tę osobę oraz powiadomić o tym poprzedni zakład pracy (art. 884 par. 3 kodeksu postępowania cywilnego; dalej: k.p.c.). [przykład 1]

Pisma (o tej samej treści) pracodawca przesyła do poprzedniego zakładu pracy (który wystawił świadectwo pracy z informacją o zajęciu wynagrodzenia) oraz do komornika i czeka na odpowiedź. W praktyce jako pierwszy (i często jako jedyny) do pracodawcy odzywa się komornik, jeśli sprawa jest nadal przez niego prowadzona, oraz doręcza mu zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę i wezwanie do dokonywania potrąceń.

Oczywiście na ten dokument zatrudniający musi odpowiedzieć, wskazując wysokość zarobków pracownika za ostatnie trzy miesiące, podać, w jakich kwotach i w jakim terminie zajęcie będzie przekazywane, wskazać przeszkody w dokonywaniu realizacji zajęcia oraz podać inne dane według pisma komornika (np. imiona rodziców, datę i miejsce urodzenia, numer NIP, numer rachunku bankowego, na który przekazujemy wynagrodzenie pracownika). Obowiązek ten wynika z art. 761 par. 1 k.p.c. i mamy na to 7 dni od otrzymania pisma. Zalecane jest wysłanie pisma listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, aby mieć pewność, że komornik pismo otrzymał, a pracodawca nie zostanie ukarany grzywną (500 zł) za niedotrzymanie obowiązku udzielenia informacji. [przykład 2]

Od momentu otrzymania zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia pracodawca ma obowiązek pod karą grzywny dokonywać potrąceń zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Ważne jest to, że nawet jeśli pracownik otrzymuje minimalne wynagrodzenie, które jest wolne od potrąceń, to pracodawca także musi odpisać komornikowi, jak w przykładzie nr 2. Nie możem bowiem wykluczyć, że pracownik nie otrzyma dodatkowego wynagrodzenia: będzie wykonywał pracę w nadgodzinach, w nocy lub otrzyma nagrodę. Każde takie dodatkowe świadczenie będzie podlegać zajęciu.

Jeśli pracownik nie przepracował w zakładzie pracy jeszcze trzech miesięcy, to także należy wskazać w piśmie. [przykład 3]

Z pomocą biura rachunkowego

Należy dokładnie sprawdzić, jakich informacji wymaga komornik, i ustosunkować się do jego żądań punkt po punkcie. Jeśli pracodawca korzysta z usług dobrego biura rachunkowego, to całą korespondencję przeprowadzi za niego pracownik tego biura. Ważne, aby szybko dostarczyć mu to zajęcie. Przy sporządzaniu listy płac wyspecjalizowane biuro dokona obliczenia wysokości potrącenia, a nawet przygotuje przelew do komornika. Trzeba jednak pamiętać, że pomimo korzystania z pomocy fachowych służb księgowych w przypadku niedopełnienia obowiązku to na pracodawcę spadnie ewentualna kara za niedochowanie terminów czy niedokonanie potrącenia. Podstawowe ubezpieczenie OC biur rachunkowych nie obejmuje tego typu zdarzeń, zatem dla swojego bezpieczeństwa warto przypilnować, co zostało w tej sprawie zrobione.

Analogicznie jak w przypadku zajęcia wynagrodzenia przez komornika sądowego postępuje się po otrzymaniu informacji o zajęciu od innych organów. W praktyce może to być ZUS, który dochodzi zwrotu np. zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli nasz pracownik jest lub był przedsiębiorcą albo naczelnik urzędu skarbowego - gdy pracownik ma np. zaległości w podatkach lub otrzymał mandat za przekroczenie prędkości.

Po rozwiązaniu umowy

Może się zdarzyć również, że od komornika przyjdzie pismo z zajęciem wynagrodzenia za pracę byłego pracownika. Nie można dokonać potrąceń z wynagrodzenia, jeśli już go pracodawca nie wypłaca. Jednak musi o tym fakcie poinformować komornika na piśmie. [przykład 4]

Jeżeli jednak znane jest nowe miejsce pracy byłego pracownika, to były pracodawca ma obowiązek przesłać nowemu pracodawcy dokumenty dotyczące zajęcia jego wynagrodzenia (najlepiej kserokopie potwierdzone za zgodność z oryginałem) oraz poinformować o tym zarówno byłego pracownika, jak i komornika, który sprawę prowadzi (art. 884 par. 2 k.p.c.). W praktyce rzadko się zdarza, aby były pracodawca wiedział, u kogo obecnie pracuje jego były podwładny. Jednak wskazany wyżej obowiązek ma zastosowanie w przypadku przejęcia pracowników na podstawie art. 23¹ k.p.

Z kolei kiedy pracodawca zwalnia pracownika, którego wynagrodzenie jest zajęte, to musi pamiętać o dwóch sprawach. Po pierwsze w świadectwie pracy należy umieścić dane komornika lub innego organu egzekucyjnego, numer sprawy oraz sumę dotychczas potrąconych kwot. Dodatkowo ma obowiązek poinformować komornika o rozwiązaniu umowy o pracę (jak w przykładzie nr 4).

Trzeba powiadomić o zleceniu

Załóżmy, że pracodawca współpracuje z daną osobą na podstawie umowy-zlecenia i otrzymuje od komornika pismo - zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę i wezwanie do dokonywania potrąceń. Pojawia się pytanie, czy będzie ono podstawą do dokonania potrącenia z wynagrodzenia za wykonanie czynności na umowę-zlecenie. Otóż nie, ponieważ pismo dotyczy tylko zajęcia wynagrodzenia za pracę. Jednak nie można zignorować tego pisma i w ciągu 7 dni należy poinformować komornika o rodzaju umowy, jaka łączy pracodawcę z tą osobą. [przykład 5]

Po otrzymaniu takiego pisma komornik powinien bezzwłocznie wysłać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca. Dopiero takie pismo pozwala na dokonanie potrącenia z wynagrodzenia z tytułu umowy-zlecenia.

Z tego samego lub różnych miast

Może się zdarzyć, że pracodawca, realizując zajęcie otrzymane od jednego komornika, jednocześnie otrzymuje pismo o kolejnym zajęciu pensji pracownika, czyli dochodzi do zbiegu spraw. Należy tu rozważyć kilka przypadków:

wten sam komornik,

wróżni komornicy z tego samego miasta,

wróżni komornicy z różnych miast.

Wszystko za sprawą właściwości miejscowej, czyli zależności między miejscem prowadzenia kancelarii przez komornika, a miejscem zamieszkania pracownika (art. 773¹ k.p.c.). Jeśli więc pracodawca ma do czynienia z tym samym komornikiem, lecz inną sprawą, to odpowiada na pismo komornika jak w przykładzie nr 1, dopisując jednak jedno zdanie. [przykład 6]

Jeśli jest zaś dwóch różnych komorników z tego samego miasta (czyli dwóch właściwych miejscowo) bądź żaden z komorników nie jest właściwy miejscowo (np. jeden komornik jest z Krakowa, drugi z Poznania, a pracownik mieszka w Katowicach), wówczas o tym, który prowadzi sprawę, decyduje czas - który z komorników jako pierwszy wszczął egzekucję, to ten jest właściwy miejscowo i powinien przejąć tym samym sprawę prowadzoną przez drugiego komornika. Obowiązkowo należy poinformować obu komorników o zbiegu spraw. Można to zrobić jednym pismem (skierowanym do drugiego, niewłaściwego miejscowo komornika), a kopię tego pisma wysyłamy do komornika właściwego. [przykład 7]

Na tej podstawie drugi, niewłaściwy komornik wie, że ma przekazać sprawę pierwszemu do ich łącznego prowadzenia. W konsekwencji pracodawca powinien otrzymać od obu komorników pisma - od drugiego, że ten jest niewłaściwy i przekazuje sprawę pierwszemu, oraz od pierwszego, że ów przyjął sprawę drugiego i nadał jej nową sygnaturę. W praktyce trwa to od miesiąca do trzech.

Egzekucja sądowa i administracyjna

Z odmiennym przypadkiem zbiegu egzekucji mamy do czynienia, kiedy wynagrodzenie pracownika chcą zająć dwa różne ograny: sądowy (czyli komornik sądowy) i administracyjny (czyli na przykład naczelnik urzędu skarbowego). Kto jest w takim przypadku właściwy, musi rozstrzygnąć sąd. Załóżmy więc, że pracodawca, który na mocy zajęcia komorniczego dokonuje u swojego pracownika potrącenia z wynagrodzenia otrzymał pismo o zajęciu wynagrodzenia przez naczelnika urzędu skarbowego. Ma wtedy 7 dni na poinformowanie obu organów o tym fakcie. [przykład 8]

Zatem oprócz poinformowania obu organów o zbiegu egzekucji pracodawca nadal dokonuje potrącenia z wynagrodzenia, jednak nie przelewa potrąconych kwot ani na konto komornika, ani tym bardziej na konto urzędu skarbowego, lecz pozostawia w depozycie do czasu sądowego rozstrzygnięcia sprawy. Z praktyki wynika, że oczekiwanie na rozstrzygnięcie sądowe to minimum 3 miesiące. Dopiero po otrzymaniu pisma od właściwego organu, który informuje, że zgodnie z rozstrzygnięciem sądu to on jest właściwy do prowadzenia sprawy, pracodawca ma obowiązek przekazać na konto tego organu sumę kwot, jaką potracił pracownikowi z wynagrodzenia i przechowywał w depozycie.

Gdy zajęcie zostało umorzone

Po spłacie zadłużenia komornik informuje pracodawcę o uchyleniu zajęcia. Na pismo w sprawie uchylenia bądź umorzenia zajęcia pracodawca nie musi odpowiadać. Jednak od tego czasu nie może już potrącać należności z wynagrodzenia pracownika.

Może się zdarzyć, że pracownik sam spłacił zadłużenie i informuje pracodawcę o tym fakcie. Niestety bez pisma komornika pracodawca musi dokonywać potrąceń. Jeśli pracownik faktycznie spłacił zadłużenie, to komornik dokona zwrotu potrąconego wynagrodzenia na konto pracownika.

Podsumowanie

W kontaktach z organami egzekucyjnymi należy uzbroić się w cierpliwość, zapoznać się z treścią pisma w sprawie zajęcia, odpowiedzieć na takie pismo punkt po punkcie i wysłać w terminie. Warto prowadzić korespondencję z komornikiem na piśmie, przesyłając ją listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Bezwzględnie należy dochować terminu odpowiedzi (tydzień), ponieważ niewykonanie obowiązku może być podstawą do ukarania pracodawcy karą grzywny do 500 zł. Wyższe grzywny przewidziano za niedopełnienie obowiązku przekazania komornikowi zajętego wynagrodzenia.

PRZYKŁAD 1

Pismo do komornika

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w ...................

W związku z adnotacją na świadectwie pracy oraz w myśl z art. 884 §3 KPC informuję, że 1 grudnia 2013 r. zatrudniono Pana ..................... na podstawie umowy o pracę w naszym zakładzie pracy.

PRZYKŁAD 2

Odpowiedź na pismo komornika o zajęciu wynagrodzenia

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w ......................

dot. Km 1/13

Informuję, że Pan ................... jest zatrudniony w naszym zakładzie pracy na podstawie umowy o pracę od .................

Wynagrodzenie za trzy ostatnie miesiące wyniosło:

Październik 2013	2000 zł	0 zł	0 zł
Listopad 2013	2000 zł	200 zł	163,04 zł
Grudzień 2013	2000 zł	250 zł	131,58 zł

Zajęte wynagrodzenie obliczone według obowiązujących przepisów i przy zachowaniu kwoty wolnej od potrąceń będzie przekazywane na rachunek komornika do 12. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który sporządzono listę płac. Na dzień dzisiejszy nie ma przeszkód do dokonywania zajęcia wynagrodzenia.

PRZYKŁAD 3

Odpowiedź na pismo przy zatrudnieniu krótszym niż 3 miesiące

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w ......................

dot. Km 1/13

Informuję, że Pan .................. jest zatrudniony w naszym zakładzie pracy na podstawie umowy o pracę od ...................... Pracownik nie przepracował jeszcze trzech miesięcy. Wynagrodzenie zasadnicze określone w umowie o pracę wynosi 2000 zł.

Zajęte wynagrodzenie obliczone według obowiązujących przepisów i przy zachowaniu kwoty wolnej od potrąceń będzie przekazywane na rachunek komornika do 12. dnia miesiąca następującego po miesiącu, za który sporządzono listę płac. Na dzień dzisiejszy nie ma przeszkód do dokonywania zajęcia wynagrodzenia.

PRZYKŁAD 4

Odpowiedź na pismo komornika o zajęciu wynagrodzenia byłego pracownika

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w ...................

dot. Km 1/13

Informuję, że Pan ................. nie jest zatrudniony w naszym zakładzie pracy. Stosunek pracy został rozwiązany z dniem ................... Nie jest znane nowe miejsce pracy Pana .................

PRZYKŁAD 5

Zajęcie wynagrodzenia za pracę osoby wykonującej umowę-zlecenie

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w ...................

dot. Km 1/13

Informuję, że Pan ................ nie jest zatrudniony w naszym zakładzie pracy na podstawie umowy o pracę. Wykonuje jednak czynności na podstawie umowy-zlecenia zawartej od dnia ..................... W związku z powyższym proszę o przesłanie odpowiedniego zawiadomienia o zajęciu.

PRZYKŁAD 6

Ważna właściwość miejscowa

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w ...................

W związku z adnotacją na świadectwie pracy oraz w myśl z art. 884 §3 KPC informuję, że 1 grudnia 2013 r. zatrudniono Pana ..................... na podstawie umowy o pracę w naszym zakładzie pracy.

Ponieważ z Waszej Kancelarii wpłynęło wcześniej, tj. w dniu ..............., pismo sygn. akt. Km 1/13 o zajęciu wynagrodzenia pracownika, zajęcia będziemy realizować łącznie z podaniem w tytule przelewu dwóch sygnatur akt, czyli Km 1/13 i Km 2/12.

PRZYKŁAD 7

Informacja o zbiegu spraw

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w .....................

dot. Km 2/12

Informuję, że Pan .................... jest zatrudniony w naszym zakładzie pracy na podstawie umowy o pracę od ......................

Wynagrodzenie za trzy ostatnie miesiące wyniosło:

Październik 2013	2000 zł	0 zł	0 zł
Listopad 2013	2000 zł	200 zł	163,04 zł
Grudzień 2013	2000 zł	250 zł	131,58 zł

Zajęte wynagrodzenie nie może być przekazywane, ponieważ istnieją przeszkody.

W dniu ....................................... wpłynęło zajęcie wynagrodzenia za pracę pana ....................., sygn. akt Km 1/13 od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w ................ W związku z art. 773¹ k.p.c.jest on właściwy do prowadzenia spraw z uwagi na to, że pierwszy wszczął egzekucję.

PRZYKŁAD 8

Informacja o zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej

Naczelnik Urzędu Skarbowego w .................

dot. zbiegu egzekucji

Informuję, że Pan .................... jest zatrudniony w naszym zakładzie pracy na podstawie umowy o pracę od ...............................

Wynagrodzenie za trzy ostatnie miesiące wyniosło:

Październik 2013	2000 zł	0 zł	0 zł
Listopad 2013	2000 zł	200 zł	163,04 zł
Grudzień 2013	2000 zł	250 zł	131,58 zł

Zajęte wynagrodzenie nie może być przekazywane, ponieważ istnieją przeszkody.

W dniu .............................. wpłynęło zajęcie wynagrodzenia za pracę pana ..............., sygn. akt Km 1/13 od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w .............. Wobec powyższego nastąpił zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej. Do czasu rozstrzygnięcia sądowego, który z organów jest właściwy do prowadzenia sprawy, zajęte wynagrodzenie pozostanie w depozycie pracodawcy.

Marta Nowakowicz-Jankowiak

ekspert ds. płac

Podstawa prawna

Art. 761 par. 1, art. 762, art. 773, art. 773¹ i art. 880-886 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).