Jak ustalić składkę wypadkową po połączeniu

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Jeśli w wyniku połączenia spółek powstanie nowy podmiot i w czerwcu 2011 roku będzie zgłaszał do ubezpieczeń ponad 9 osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu, stopę procentową składki należy ustalić na podstawie PKD nowej spółki. Gdy natomiast jedna spółka przejmie drugą, należy opłacać składkę w wysokości obowiązującej spółkę przejmującą.

Połączenie się dwóch spółek prawa handlowego nie zawsze oznacza powstanie nowego podmiotu. Połączenie to zgodnie z art. 492 kodeksu spółek handlowych może być dokonane:

● przez przeniesienie całego majątku spółki (przejmowanej) na inną spółkę (przejmującą) za udziały lub akcje, które spółka przejmująca wydaje wspólnikom spółki przejmowanej (łączenie się przez przejęcie),

● przez zawiązanie spółki kapitałowej, na którą przechodzi majątek wszystkich łączących się spółek za udziały lub akcje nowej spółki (łączenie się przez zawiązanie nowej spółki).

W pierwszym przypadku (gdy następuje przejęcie) w dalszym ciągu działalność jest prowadzona przez spółkę przejmującą, a spółka przejmowana przestaje istnieć. Nie powstaje zatem nowy płatnik i nie ma podstaw do ustalania na nowo składki na ubezpieczenie wypadkowe. W takiej sytuacji składka na ubezpieczenie wypadkowe nadal powinna być opłacana według stopy procentowej obowiązującej spółkę przejmującą.

W drugiej sytuacji powstaje nowy podmiot - nowy płatnik składek. Wówczas stopa procentowa składki powinna być ustalona na nowo, na podstawie stanu zatrudnienia w pierwszym miesiącu po rozpoczęciu prowadzenia działalności przez nową spółkę.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższy z 20 marca 2009 r. (sygn. akt II UK 292/08, OSNP 2010/19-20/247). SN w tym wyroku uznał, że spółka handlowa, która przejęła spółkę zobowiązaną do opłacania niższej składki na ubezpieczenie wypadkowe, może opłacać składkę na to ubezpieczenie w wysokości, która obowiązywała spółkę przejmowaną - czyli niższą. Sąd przyjął, że zasada sukcesji obejmuje także zobowiązania publicznoprawne, a więc również zobowiązania z tytułu składek ZUS (art. 93 par. 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Zdaniem SN jeżeli wysokość składki opłacana przez podmiot przejmowany jest niższa od należnej od spółki przejmującej, to powstaje niesprzeczna z zasadami współżycia społecznego i przewidziana przez prawo korzyść wynikająca z połączenia spółek.

Powyższe rozstrzygnięcie SN jest dyskusyjne, gdyż istotą różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe jest to, by wysokość składki na to ubezpieczenie była uzależniona od warunków i rodzaju prowadzonej działalności przez płatnika składek. Informacje te płatnik przekazuje co roku, składając druk ZUS IWA. Interpretacja SN przedstawiona w przywołanym wyroku jest niezgodna z samą zasadą różnicowania składki. Pozwala bowiem, aby spółka prowadząca działalność gospodarczą o znacznym stopniu ryzyka wypadku, która przejęła spółkę prowadzącą bezpieczniejszą działalność, opłacała niższą składkę na ubezpieczenie wypadkowe za wszystkich ubezpieczonych.

Moim zdaniem w sytuacji, gdy dochodzi do połączenia dwóch firm, z których jedna opłaca niższą składkę na ubezpieczenie wypadkowe, najbezpieczniejszym rozwiązaniem dla płatnika jest wystąpienie do ZUS o wydanie wiążącej interpretacji w sprawie wysokości obowiązującej stopy procentowej składki. Gdy interpretacja z punktu widzenia płatnika będzie niekorzystna, może się on odwołać od tej decyzji do sądu.

Art. 27, art. 28, art. 30 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.).