Poradnia ubezpieczeniowa

— Czy rencista musi powiadomić ZUS o działalności zarobkowej, jeśli nie są od niej opłacane składki

— Kiedy zleceniodawca musi opłacać składkę na FP

— W latach 2009-2011 pełniłem zawodową służbę wojskową. Po odejściu ze służby pracowałem w sektorze prywatnym. Obecnie staram się o przyjęcie do służby w policji, ale prawdopodobnie będzie to możliwe dopiero w 2013 roku. Czy pomimo tego zachowam możliwość uzyskania emerytury policyjnej na obecnie obowiązujących warunkach?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Obecnie obowiązujące regulacje przewidują możliwość uzyskania emerytury policyjnej przez byłego funkcjonariusza służb mundurowych, który w dniu zwolnienia ze służby posiada co najmniej 15 lat tej służby. Uzyskanie tego świadczenia nie jest więc uzależnione od osiągnięcia określonego wieku emerytalnego.

Od 1 stycznia 2013 r. wejdzie w życie nowelizacja ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Przewiduje ona, że osoby, które zostały przyjęte do służby po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r., przejdą na emeryturę policyjną przyznawaną na nowych zasadach. Taka emerytura będzie przysługiwała funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, który w dniu tego zwolnienia ukończył 55 lat i ma co najmniej 25 lat służby. Jeśli wymagany wiek 55 lat ukończy już po zwolnieniu ze służby, emerytura będzie mogła być przyznana, gdy zwolnienie to nastąpi z przyczyn określonych w ustawie, których zaistnienie jest niezależne od funkcjonariusza (np. orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską).

Zgodnie z nową regulacją możliwość nabycia uprawnień emerytalnych w myśl obecnie obowiązujących przepisów będą mieli ci funkcjonariusze, którzy zostali przyjęci do służby najpóźniej 31 grudnia 2012 r., a także:

wfunkcjonariusze przyjęci do służby po 31 grudnia 2012 r., którzy pełnili wcześniej służbę w charakterze funkcjonariusza służb mundurowych, do której zostali przyjęci przed 1 stycznia 2013 r.,

wfunkcjonariusze przyjęci do służby po 31 grudnia 2012 r., którzy pełnili wcześniej zawodową służbę wojskową lub służbę kandydacką, do której zostali powołani przed 1 stycznia 2013 r.

Oznacza to, że dzięki powołaniu do zawodowej służby wojskowej przed 1 stycznia 2013 r. czytelnik będzie mógł przejść na emeryturę policyjną po 15 latach służby (bez względu na osiągnięty wiek). W tym przypadku nie będzie miał znaczenia fakt, że do służby w policji zostanie przyjęty po 31 grudnia 2012 r.

Podstawa prawna

Art. 12 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 8, poz. 67 z późn. zm.).

Art. 2 ustawy z 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 664).

— Chcemy zatrudnić na podstawie umowy-zlecenia osobę, która w innej firmie pozostaje w stosunku pracy oraz jest uprawniona do renty z tytułu niezdolności do pracy. Czy o podpisaniu umowy-zlecenia i uzyskiwanych z niej przychodach trzeba zawiadomić ZUS, jeśli nie byłyby od niej opłacane składki na ubezpieczenia społeczne?

specjalista od ubezpieczeń społecznych

Tak. Gdy rencista wykonuje jednocześnie umowę o pracę i umowę-zlecenie, to o zawarciu obu tych umów musi powiadomić ZUS, bo każda z tych umów stanowi (w myśl ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Zawiadomienie jest konieczne nawet wtedy, gdy od umowy-zlecenia nie są opłacane składki. Z ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynika bowiem, że przepisy dotyczące zawieszania i zmniejszania świadczeń w razie osiągania przychodu stosuje się również do osób wyłączonych z obowiązku ubezpieczeń społecznych z powodu podlegania im z innego tytułu. W analizowanej sytuacji składki od umowy-zlecenia nie będą opłacane, bo zatrudniana osoba podlega ubezpieczeniom z umowy o pracę.

Podstawa prawna

Art. 104 ust. 4 ustawy z 17 grudnia o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 6 ust. 1 pkt 1, pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

— Zleceniobiorca został zatrudniony od 15 listopada 2012 r. na kilka miesięcy. Z umowy-zlecenia został zgłoszony do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Wynagrodzenie w umowie-zleceniu zostało ustalone w stawce godzinowej. Czy jeśli 30 listopada wypłacimy mu pensję w wysokości 1400 zł, to trzeba będzie opłacić składkę na FP?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Obowiązek opłacania składek na FP za zleceniobiorców zależy nie tylko od tego, czy składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe są obowiązkowe oraz czy podstawa ich wymiaru wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie, ale także od statusu zleceniodawcy. Gdy zleceniodawca jest osobą fizyczną, opłaca składkę na FP tylko wtedy, gdy zatrudnia co najmniej jednego pracownika. Nie dotyczy to zleceniodawców - jednostek organizacyjnych (na obowiązek opłacania składek na FP za zleceniobiorców nie ma wpływu to, czy zatrudniają co najmniej jednego pracownika).

W przypadku umów-zleceń trwających kilka miesięcy z określonym w umowie wynagrodzeniem za pracę w stawce miesięcznej, w celu ustalenia obowiązku opłacania składek na FP, należy dokonywać przeliczenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na okres miesiąca. Gdy zleceniobiorca wykonywał pracę przez niepełny miesiąc (np. z uwagi na rozpoczęcie lub zakończenie wykonywania umowy-zlecenia w trakcie miesiąca), należy ustalać, ile wynosiłaby podstawa wymiaru, gdyby wykonywał pracę przez cały miesiąc. Jeżeli ustalona w ten sposób podstawa jest co najmniej równa kwocie minimalnego wynagrodzenia (w 2012 r. - 1500 zł), to składka na FP powinna być opłacana. Przeliczenia nie należy jednak dokonywać, gdy w umowie-zleceniu nie określono wynagrodzenia w stawce miesięcznej, ale w stawce akordowej, prowizyjnej czy też godzinowej. Wówczas o obowiązku opłacania składki na FP decyduje wysokość uzyskanego przychodu. Jeżeli w danym miesiącu przychód z umowy-zlecenia jest co najmniej równy kwocie minimalnego wynagrodzenia, zleceniodawca ma obowiązek opłacenia składki na FP. Gdy wynagrodzenie jest niższe składka na FP nie powinna być opłacona, jeśli jest to jedyny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zleceniobiorcy. Należy bowiem pamiętać, iż przy ustaniu obowiązku opłacania składek na FP znaczenie ma łączna podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe osoby ubezpieczonej. Oznacza to, że płatnik powinien uzyskać od zleceniobiorcy oświadczenie, czy umowa-zlecenie jest jego jedynym tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Gdy uzyska odpowiedź, że stanowi jedyny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń, to składka na FP nie powinna być opłacana, z uwagi że podstawa jest niższa od minimalnego wynagrodzenia. Gdy natomiast zleceniobiorca poinformuje płatnika, że oprócz umowy-zlecenia ma również inne tytuły do obowiązkowych ubezpieczeń (np. umowę o pracę na pół etatu), należy ustalić łączną podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jeżeli ustalona kwota będzie równa co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu, należy opłacić składkę na FP.

Trzeba pamiętać, składki na FP nie opłaca się za osoby, które ukończyły 55 lat (kobieta) i 60 lat (mężczyzna).

Podstawa prawna

Art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 104 ust. 3, art. 104 b ust. 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).