Poradnia ubezpieczeniowa

— Czy przychody studenta z umowy-zlecenia wpłyną na wysokość renty rodzinnej

— Kto zawiadamia ZUS o podjęciu pracy na pół etatu

— Jak rozliczyć zapomogę wypłacaną zleceniobiorcy

— Czy opłacać składki od umowy o dzieło zawartej w czasie urlopu wychowawczego

— Kiedy wykazać pracownika korzystającego z zasiłku opiekuńczego w imiennym raporcie

— Obecnie mam 66 lat i od 1 marca 2012 r. jestem emerytem. Przy przechodzeniu na to świadczenie nie rozwiązałem stosunku pracy, w którym pozostaję od dwóch lat. Wskutek złożenia oświadczenia o kontynuowaniu zatrudnienia we wniosku o emeryturę ZUS zawiesił mi prawo do świadczenia i nie podjął jego wypłaty. Chcę wypowiedzieć umowę o pracę, co będzie skutkowało jej rozwiązaniem z końcem grudnia 2012 roku. Pracodawca podpowiada mi, że opłacalne byłoby dla mnie, gdyby stosunek pracy ustał wcześniej niż ostatniego dnia miesiąca, np. 30 grudnia 2012 r. Zaproponował rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Czy rzeczywiście taki termin ustania zatrudnienia będzie dla mnie korzystny?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Od 1 stycznia 2011 r. obowiązuje zasada zawieszenia prawa do każdej emerytury (oprócz tej przyznawanej z urzędu) w przypadku, gdy osoba do niej uprawniona nie rozwiązała stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywała zatrudnienie bezpośrednio przed nabyciem uprawnień do tego świadczenia. Zasada ta wynika z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Warunkiem wypłaty świadczenia jest więc rozwiązanie stosunku pracy. Dotyczy to również tych osób, które - tak jak w przedstawionej sytuacji - ukończyły już powszechny wiek emerytalny (wynoszący obecnie 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn).

W analizowanym przypadku wypłata świadczenia przez ZUS uzależniona jest od daty rozwiązania stosunku pracy i dostarczenia do ZUS dokumentu potwierdzającego ten fakt (świadectwa pracy albo zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę) wraz z wnioskiem o podjęcie wypłaty świadczenia. Jeśli na mocy porozumienia stron stosunek pracy, w którym pozostaje czytelnik, zostanie rozwiązany w grudniu, ale wcześniej niż 31. dnia tego miesiąca, i jeszcze w tym samym miesiącu dostarczy on do ZUS dokument potwierdzający ustanie zatrudnienia wraz z wnioskiem o podjęcie wypłaty świadczenia, otrzyma emeryturę za cały grudzień. W przeciwnym razie (gdy rozwiązanie stosunku pracy nastąpi 31 grudnia 2012 r. lub w okresie od 1 do 30 stycznia 2013 r.) pierwszym miesiącem, od którego ZUS zacznie wypłacać emeryturę, będzie styczeń 2013 roku.

Podstawa prawna

Art. 103a i 135 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

— Mam 19 lat. W październiku rozpoczynam studia. Wraz z dwójką rodzeństwa pobieram rentę rodzinną po zmarłym ojcu. Chcę podjąć w czasie nauki pracę na podstawie umowy-zlecenia. Czy muszę poinformować o tym ZUS?

ekspert od emerytur i rent

Nie. Na zawieszenie lub zmniejszenie renty rodzinnej wpływa osiąganie przychodu z wykonywania działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, np. z umowy o pracę. Natomiast od umowy-zlecenia ze studentem do czasu ukończenia 26. roku życia nie opłaca się składek. W przedstawionej sytuacji nie należy zatem informować ZUS o osiąganiu przychodu ani się z niego rozliczać. Jego uzyskanie nie ma wpływu na wypłatę renty rodzinnej.

Podstawa prawna

Art. 104 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 6 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

— Jestem uprawniona do świadczenia przedemerytalnego. Chcę podjąć pracę na pół etatu. Czy muszę powiadomić o tym ZUS? Czy powinnam podać konkretną wysokość zarobków?

ekspert od świadczeń z ZUS

Tak. Na osobach, które dorabiają do świadczenia przedemerytalnego ciążą określone obowiązki informacyjne wobec ZUS. Osoby, które zawierają umowy o pracę, muszą niezwłocznie powiadomić o tym fakcie właściwą jednostkę wypłacającą świadczenie. Nie wystarczy (tak jak w przypadku emerytury lub renty) wskazanie, czy osiągany przychód powoduje zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia, czy też nie rodzi takich skutków. W powiadomieniu tym należy podać konkretną wysokość przychodu. Pozwala to ZUS na ewentualne ustalenie zmniejszenia lub zawieszenia świadczenia.

Obowiązki informowania o przychodzie ciążą również na pracodawcy. W praktyce wystarczy, by podmiot zatrudniający osobę uprawnioną do świadczenia przedemerytalnego dopilnował, aby ta powiadomiła ZUS o wysokości przychodu. Jeśli to zrobiła, nie musi odrębnie przekazywać do ZUS takiej informacji.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. nr 120, poz. 1252 z późn. zm.).

— Zatrudniony u nas zleceniobiorca uległ wypadkowi komunikacyjnemu. Zdarzenie to nie miało związku z wykonywaniem umowy. Zleceniobiorca nie podlegał ubezpieczeniu chorobowemu i nie otrzyma zasiłku. Zamierzamy w październiku wypłacić mu zapomogę losową. Czy od tej kwoty powinny być naliczone składki?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Nie. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zleceniobiorców stanowi przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskiwany z tytułu wykonywania umowy zlecenia.

Od 1 sierpnia 2010 r. do zleceniobiorców stosuje się rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Na podstawie par. 2 ust. 1 pkt 22 tego rozporządzenia z podstawy wymiaru składek wyłączone są zapomogi losowe w przypadku klęsk żywiołowych, indywidualnych zdarzeń losowych lub długotrwałej choroby.

Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "indywidualne zdarzenie losowe". Zgodnie ze znaczeniem, jakie ma ono w języku potocznym, oznacza ono zdarzenie zależne od kolei losu, wydarzeń życia. Zatem zdarzenia losowe mogą być spowodowane nie tylko działaniem sił przyrody, lecz także działaniem ludzi. Musi być ono nieprzewidywalne, niezależne od woli człowieka i nie do uniknięcia mimo zachowania należytej staranności. Wydaje się, iż wypadek komunikacyjny, w którym zleceniobiorca został poszkodowany, spełnia warunki uznania go za indywidualne zdarzenie losowe, a zatem od zapomogi nie należy opłacać składek.

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 22, par. 5 ust. 2 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106, z późn. zm.).

— Podpisaliśmy z naszą pracownicą przebywającą na urlopie wychowawczym umowę o dzieło. Czy w takiej sytuacji należy wykazywać za nią składki z tytułu urlopu wychowawczego?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Tak. Osoba, która przebywa na urlopie wychowawczym, podlega z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeśli nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty oraz innych tytułów do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Przebywanie na urlopie wychowawczym stanowi również tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego, gdy jest to jedyny tytuł do tego ubezpieczenia.

W okresie urlopu wychowawczego pracownik nie ma statusu własnego pracownika w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tym samym zawierając umowę o dzieło z pracownicą, której został udzielony urlop wychowawczy, od wypłacanego jej wynagrodzenia pracodawca nie powinien naliczać składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. W dalszym ciągu powinien wykazywać za nią składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne w raporcie ZUS RCA z kodem 12 11 XX.

Podstawa prawna

Art. 6, art. 8 ust. 2a, art. 9 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 66 ust. 1 pkt 32 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164 poz. 1027 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444 z późn. zm.).

— Nasza firma nie jest uprawniona do wypłaty zasiłków. We wrześniu jeden z pracowników korzystał z opieki nad chorym dzieckiem. Zasiłek będzie wypłacał mu ZUS. Czy w takim przypadku należy wykazać pracownika w ZUS RSA składanym za miesiąc, w którym otrzymał zasiłek, czy też za miesiąc, w którym opiekował się dzieckiem?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Za okres, w którym pracownik sprawuje opiekę nad chorym dzieckiem, przysługuje mu zasiłek opiekuńczy finansowany ze środków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Od zasiłku opiekuńczego nie są naliczane zarówno składki na ubezpieczenia społeczne, jak i na ubezpieczenie zdrowotne.

Oczywiście okres pobierania zasiłku opiekuńczego jest wykazywany przez płatnika w dokumentach rozliczeniowych przekazywanych do ZUS. Obowiązki płatnika z tym związane uzależnione są od tego, czy jest on uprawniony do wypłacania zasiłków.

Pracodawca będący płatnikiem zasiłków wlicza je w ciężar składek, czyli potrąca z kwoty, którą powinien opłacić w danym miesiącu do ZUS. Informacja o okresie, w którym pracownik korzystał z zasiłku opiekuńczego jest przekazywana w składanym za pracownika imiennym raporcie miesięcznym ZUS RSA z kodem świadczenia/przerwy 312 - zasiłek opiekuńczy z ubezpieczenia chorobowego. Raport ten należy złożyć za miesiąc, w którym zasiłek został wypłacony.

Inaczej jest w przypadku pracodawcy (który tak jak w przedstawionej sytuacji) nie jest płatnikiem zasiłków. W raporcie ZUS RSA podaje on okres opieki, pole "kwota" zostawia puste albo wpisuje "0,00", a pola "liczba dni zasiłkowych" nie wypełnia. Raport ZUS RSA powinien on złożyć za miesiąc, w którym pracownik sprawował opiekę bez względu na to, czy otrzymał w tym miesiącu zasiłek z ZUS, czy też nie.

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 81 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444 z późn. zm.).