Wyrównania do zasiłku chorobowego ZUS nie wypłaci z urzędu

Jedna z pracownic przyniosła zwolnienie lekarskie ZUS ZLA, za które otrzymała wynagrodzenie chorobowe 80 proc. Następne zwolnienie zawiera kod B, a pracownica twierdzi, że już wcześniej była w ciąży i chce wyrównania. Jak postąpić w takiej sytuacji? Czy pracownicy należy się wyrównanie do poprzedniego wynagrodzenia, a jeśli tak, to kiedy je wypłacić - przy następnej wypłacie czy dopiero po porodzie?

Pracownicy będzie przysługiwało wyrównanie do 100 proc. wynagrodzenia, ale dopiero po porodzie. Jeśli pracodawca będzie stosował nowe wytyczne ZUS w tej sprawie, wyrównanie pracownica dostanie na swój wniosek. Ponadto będzie musiała przestawić zaświadczenie od lekarza, że w czasie danej niezdolności do pracy, za którą otrzymała niższy procent świadczenia, była w ciąży.

Za łącznie 33 dni niezdolności pracownika do pracy w roku kalendarzowym (14 dni - u pracownika, który ukończył 50. rok życia) pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia w wysokości 80 proc. Jednakże za czas choroby przypadającej w czasie ciąży - w okresie wyżej wskazanym - pracownik ma zagwarantowane pełne, stuprocentowe wynagrodzenie.

Wynagrodzenie chorobowe oblicza się według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i wypłaca za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy. Wynagrodzenie to nie przysługuje w przypadkach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego. Po upływie 33 (14) dni choroby pracownik nabywa prawo do zasiłku z ubezpieczenia chorobowego. Przy ciąży zasiłek również wynosi 100 proc. podstawy wymiaru. Dłuższy jest też okres zasiłkowy dla ciężarnej (270 dni). Przy ustalaniu prawa do zasiłków i ich wysokości dowodami stwierdzającymi czasową niezdolność do pracy, m.in. z powodu choroby, są zaświadczenia lekarskie na sformalizowanym druku ZUS ZLA. Takie samo zaświadczenie jest wymagane przy wypłacie wynagrodzenia chorobowego ze środków pracodawcy.

Prawo do wyższego wynagrodzenia

W zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby (lub pobytu w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej) informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku/wynagrodzenia chorobowego lub jego wysokość podaje się z zastosowaniem specjalnych kodów literowych. O niezdolności do pracy przypadającej w okresie ciąży świadczy kod B. Na pisemny wniosek pracownika lekarz może w zaświadczeniu lekarskim pominąć ten kod. Może tak być w przypadku, gdy pracownica nie chce ujawniać pracodawcy stanu ciąży. Kod B może również nie widnieć na druku ZLA z powodu niewiedzy kobiety o ciąży, szczególnie we wczesnych jej stadiach. Brak kodu B wpływa jednak na wysokość świadczenia chorobowego. W takiej sytuacji bowiem ani pracodawca, ani ZUS jako płatnicy świadczeń nie mają podstaw do ich wypłaty w wysokości 100-proc. Jeśli na zwolnieniu lekarskim nie ma kodu oznaczającego ciążę, a pracownica nie przedłożyła odrębnego zaświadczenia lekarskiego o stanie odmiennym w okresie, kiedy choruje, to otrzyma ona wynagrodzenie chorobowe/zasiłek na normalnych zasadach, czyli w wsokości 80 proc. (lub 70-proc. zasiłek za okres pobytu w szpitalu). Kiedy po niezdolności do pracy i pobraniu niższych świadczeń urodzi dziecko, może ubiegać się o stosowne wyrównanie.

Trzeba złożyć wniosek

Jak wynika z najnowszego komentarza ZUS do ustawy zasiłkowej, w przypadku gdy po okresie niezdolności do pracy spowodowanej chorobą, za który zasiłek chorobowy został wypłacony w wysokości 70 proc. lub 80 proc. podstawy wymiaru, ubezpieczona urodziła dziecko, przysługuje jej wyrównanie zasiłku chorobowego do wysokości 100 proc. podstawy wymiaru, które wypłaca się na wniosek ubezpieczonej, po przedłożeniu zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego stan ciąży w okresie niezdolności do pracy. Oznacza to, że w gestii pracownicy leży udokumentowanie stanu ciąży w poszczególnych okresach, kiedy chorowała i za które chce otrzymać wyrównanie. Ponadto musi złożyć w tej sprawie wniosek. Wyrównania nie dostanie bowiem z urzędu. [przykład]

W poprzednich komentarzach do ustawy zasiłkowej (tj. do 10 stycznia 2012 r.) ZUS stał na stanowisku, że wyrównanie wypłaca się z mocy prawa za okres nie dłuższy niż 6 miesięcy poprzedzających datę porodu, bez konieczności składania przez pracownicę zaświadczenia lekarskiego o stanie ciąży w okresie niezdolności do pracy. Natomiast jeśli pracownica chciała otrzymać wyrównanie za okres wcześniejszy, to dopiero wtedy musiała złożyć w tej sprawie wniosek i udokumentować okres trwania ciąży.

Obecnie w przypadku zasiłków chorobowych wyrównanie wypłaca się według aktualnej interpretacji ZUS, choćby dotyczyło okresów sprzed wydania nowego komentarza. Jeśli natomiast chodzi o wyrównanie wynagrodzenia chorobowego, decyzja należy do pracodawcy. Może on albo dokonać tego wyrównania według starych zasad, czyli z urzędu, albo z zastosowaniem nowych reguł, jak przy zasiłkach.

PRZYKŁAD

Roszczenia dopiero po porodzie

Przewidywana data porodu pracownicy to 30 maja 2012 r. Od 16 marca przebywa na zwolnieniu lekarskim z kodem B. Wcześniej chorowała 10 dni w październiku 2011 r. i na ten okres niezdolności nie było kodu ciążowego. Pracodawca wypłacił wynagrodzenie chorobowe 80 proc. Następne zwolnienia, tj. w październiku i grudniu, miały już literę B i były wypłacone 100-proc. świadczenia chorobowe. W takiej sytuacji za okres ubiegłorocznej wrześniowej choroby pracownicy przysługuje wyrównanie wynagrodzenia chorobowego do 100 proc., ale dopiero po porodzie, na wniosek pracownicy i pod warunkiem, że dostarczy pracodawcy zaświadczenie o stanie ciąży w październiku, w okresie choroby. Nawet gdyby pracodawca stosował jeszcze starą interpretację ZUS do październikowej choroby, to i tak wyrównanie dotyczy okresu dłuższego niż 6 miesięcy, a w takiej sytuacji za tak odległy okres wniosek pracownicy i przedstawienie dowodu na ciążę byłyby konieczne.

Wyrównanie rozlicza się w dokumentach bieżących, tj. składanych za okres, kiedy zostało wypłacone. Płatnik nie koryguje poprzednich raportów i deklaracji. Jeżeli pracownica urodzi w maju i otrzyma wyrównanie wynagrodzenia chorobowego w czerwcu razem z wypłatą zasiłku macierzyńskiego, to w raporcie ZUS RSA za maj pracodawca wykaże oprócz zasiłku kwotę wyrównania wynagrodzenia z kodem świadczenia/przerwy 335 (wyrównanie wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy z powodu choroby, finansowane ze środków pracodawcy).

@RY1@i02/2012/100/i02.2012.100.217001100.802.jpg@RY2@

Izabela Nowacka, ekspert ds. wynagrodzeń

Izabela Nowacka

ekspert ds. wynagrodzeń

Podstawa prawna

Art. 92 par. 1 - 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 11 ust. 2, art. 53 ust. 1, art. 57 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 późn. zm.).