Jak osoby rozpoczynające działalność gospodarczą mają się rozliczać z ZUS

Czy trzeba zgłosić działalność w wielu urzędach

@RY1@i02/2012/097/i02.2012.097.18300150e.813.jpg@RY2@

Zainteresowany jako przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą już w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Zgłoszenia siebie jako płatnika składek dokonuje w formie wniosku o wpis do tej ewidencji na formularzu CEIDG-1 drogą elektroniczną lub w urzędzie gminy - osobiście lub listem poleconym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie danych przekazanych z CEIDG wypełni za przedsiębiorcę dokumenty zgłoszeniowe płatnika składek. Odpowiednio do zakresu informacji podanych we wniosku CEIDG-1 zakład sporządzi: zgłoszenie płatnika składek - na formularzu ZUS ZFA, informację o numerach rachunków bankowych płatnika składek - na druku ZUS ZBA - i informację dotyczącą adresów prowadzenia działalności gospodarczej - ZUS ZAA. Jednak należy podkreślić, że samo zgłoszenie do poszczególnych ubezpieczeń spoczywa na przedsiębiorcy. Ma on na to siedem dni, licząc od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej. W tym czasie musi zgłosić siebie jako osobę ubezpieczoną w ZUS do odpowiednich ubezpieczeń:

- na formularzu ZUS ZUA - zgłoszenie do ubezpieczeń/zgłoszenie zmiany danych osoby ubezpieczonej - jeżeli podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu lub tylko ubezpieczeniom społecznym,

- na formularzu ZUS ZZA - zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego/zgłoszenie zmiany danych - jeżeli podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, z uwagi na występowanie okoliczności wyłączających obowiązek ubezpieczeń społecznych.

Podstawa prawna

Par. 1 rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444 z późn. zm.).

Czy przedsiębiorca nie musi składać druków do ZUS

@RY1@i02/2012/097/i02.2012.097.18300150e.814.jpg@RY2@

Jeśli przedsiębiorca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i opłaca składki wyłącznie za siebie, to jest zwolniony z obowiązku składania dokumentów rozliczeniowych za kolejne miesiące w przypadku, gdy nic się nie zmienia w stosunku do danych w nich wykazanych w ostatnio. Dotyczy to także sytuacji, gdy następuje zmiana w stosunku do danych wykazanych w ostatnio przekazanych do ZUS dokumentach rozliczeniowych, ale wynika ona wyłącznie ze zmiany wysokości minimalnego wynagrodzenia lub przeciętnego wynagrodzenia. Jako osoba zwolniona z obowiązku przekazywania dokumentów zainteresowany zobowiązany jest tylko opłacać do 10. dnia każdego miesiąca składki za kolejne miesiące, w prawidłowej, obowiązującej za poszczególne miesiące wysokości. Jeśli korzysta ze wspomnianego zwolnienia za dany miesiąc, to w dokumencie polecenia przelewu/wpłaty gotówkowej w polu 10 "Nr deklaracji" wpisuje 01, a w polu 11 "Deklaracja" - miesiąc i rok, którego wpłata dotyczy. Jeżeli obowiązek ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego ustał w trakcie miesiąca, np. w sytuacji zawieszenia działalności przez osobę, która korzystała ze zwolnienia z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych, jest ona zobowiązana do złożenia tego dokumentu za dany miesiąc. Po wznowieniu biznesu taki przedsiębiorca musi natomiast złożyć deklarację rozliczeniową za miesiąc, w którym to nastąpi.

Podstawa prawna

Art. 47 ust. 2a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Czy właściciel firmy może płacić niższe składki

@RY1@i02/2012/097/i02.2012.097.18300150e.815.jpg@RY2@

Osoby rozpoczynające działalność gospodarczą przez pierwsze 24 miesiące jej prowadzenia mogą odprowadzać niższe składki na ubezpieczenia społeczne. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla takich ubezpieczonych stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia wynoszącego 1500 zł (w 2012 r. jest to kwota 450 zł). Oznacza to, że właściciel firmy rozpoczynającej działalność w 2012 r. co miesiąc do ZUS na ubezpieczenia społeczne będzie przekazywać 143,56 zł. Suma ta wynika z następujących wyliczeń:

w87,84 zł (tj. 19,52 proc.) na ubezpieczenie emerytalne,

w36,00 zł (tj. 8 proc.) na ubezpieczenia rentowe,

w11,03 zł (tj. 2,45 proc.) na ubezpieczenie chorobowe,

w8,69 zł (tj. 1,93 proc., na ubezpieczenie wypadkowe w przypadku małych firm zatrudniających do dziewięciu pracowników.

Oprócz składek na ubezpieczenia społeczne każdy przedsiębiorca ma obowiązek opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne. W 2012 roku podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla osób prowadzących działalność gospodarczą stanowi kwota zadeklarowana, nie niższa niż 2828,31 zł (75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale 2011 r., włącznie z wypłatami z zysku). Składka na ubezpieczenie zdrowotne w 2012 r. nie może być niższa niż 254,55 zł (tj. 9 proc. podstawy wymiaru). Daninę tę można odliczać od podatku. Łączna kwota przekazywana do ZUS na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne przez korzystającego z preferencyjnych zasad opłacania składek przedsiębiorcę wyniesie więc 143,56 zł (po odliczeniu skladki zdrowotnej od podatku).

Podstawa prawna

Art. 8 ust. 6 pkt 1, art. 18a oraz art. 22 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Czy każdy przedsiębiorca może płacić ulgowy ZUS

@RY1@i02/2012/097/i02.2012.097.18300150e.816.jpg@RY2@

Prawo do płacenia niższych składek ubezpieczeniowych do ZUS nie przysługuje spółkom z ograniczoną odpowiedzialnością i spółkom akcyjnym, wspólnikom spółek jawnych, komandytowych lub partnerskich oraz jednoosobowym wspólnikom spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a także twórcom i artystom. Z preferencji mogą natomiast skorzystać osoby fizyczne, które same za siebie opłacają składki. Chodzi zatem o osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Według ulgowych stawek mogą zatem płacić składki osoby, które prowadzą własny biznes, oraz wspólnicy spółki cywilnej. Także wykonywanie wolnego zawodu (np. adwokata, lekarza) stanowi działalność gospodarczą i te osoby też mogą zapłacić mniej. Nie wystarczy jednak mieć odpowiedni status, aby płacić niższy ZUS. Należy jeszcze spełnić łącznie dwa warunki. Taki przywilej może dotyczyć osób, które nie prowadzą obecnie działalności gospodarczej ani nie prowadziły jej w ciągu ostatnich 60 miesięcy.

Podstawa prawna

Art. 8 ust. 6 pkt 1 oraz 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Czy właściciel firmy płaci składki, jakie chce

@RY1@i02/2012/097/i02.2012.097.18300150e.817.jpg@RY2@

Każda osoba prowadząca działalność gospodarczą musi płacić składki na ubezpieczenie społeczne. Wynoszą one na ubezpieczenie: emerytalne - 19,52 proc. podstawy wymiaru, rentowe - 8,00 proc., chorobowe - 2,45 proc. Inaczej jest w przypadku składki wypadkowej. Jej stopa procentowa w przypadku osób rozliczających składki wyłącznie na własne ubezpieczenia odpowiada połowie najwyższej stopy procentowej tej składki ustalonej dla grup działalności (obecnie 1,93 proc. - taką składkę płacą firmy zatrudniające do 9 osób). Osoba prowadząca działalność gospodarczą sama ustala wysokość tej stopy na każdy rok składkowy trwający od 1 kwietnia danego roku do 31 marca roku następnego. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i Fundusz Pracy (nie płacą na niego ci, którzy korzystają z preferencyjnej podstawy - 30 proc. płacy minimalnej) osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na dany rok kalendarzowy. Podstawę tę w 2012 r. stanowi kwota zadeklarowana, nie niższa niż 2115,60 zł.

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 8 oraz 22 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Czy przedsiębiorca sam poprawi dokumenty

@RY1@i02/2012/097/i02.2012.097.18300150e.818.jpg@RY2@

W przypadku zmiany danych wykazanych w złożonych w ZUS dokumentach ubezpieczeniowych bądź stwierdzenia we własnym zakresie albo przez ZUS błędów przedsiębiorca zobowiązany jest przekazać do zakładu zgłoszenie zmiany lub korekty danych. Wcześniej musi się upewnić, jaki formularz należy zastosować w danym przypadku i jak prawidłowo go wypełnić. Na innych drukach dokonuje się zgłoszenia zmiany lub korekty danych identyfikacyjnych, na innych - pozostałych danych (np. ewidencyjnych lub adresowych), a jeszcze na kolejnych - korekty rozliczeń składek. Ponadto odmienne są formularze oraz zasady korekty danych dotyczących płatnika składek, a inne osoby ubezpieczonej.

Podstawa prawna

Art. 36 ust. 11, 13, 14, art. 44 oraz art. 45 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl