Poradnia ubezpieczeniowa

● Czy kobieta urodzona w 1953 roku może pobierać wcześniejszą emeryturę obliczaną na starych zasadach

● Jakie warunki trzeba spełnić, żeby uzyskać świadczenie przedemerytalne

● Z jakiego okresu należy przyjąć wynagrodzenie do podstawy wymiaru zasiłku

● Pracownik dostarczył zwolnienie lekarskie 4 grudnia 2013 r. na okres od 29 listopada do 12 grudnia 2013 r. Gdy ustalano podstawę wymiaru przysługującego mu wynagrodzenia chorobowego za ten czas, okazało się, że w dniach 29 i 30 listopada 2013 r. był obecny w pracy i zostało mu wypłacone wynagrodzenie. Za jaki okres wypłacić w takiej sytuacji wynagrodzenia chorobowe? Czy zalicza się go do limitu dokonanej w 2013 roku wypłaty? Od kiedy trzeba liczyć okres zasiłkowy? Z jakiego okresu przyjąć wynagrodzenie do podstawy wymiaru?

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Zatrudniony ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby za okres od 1 do 12 grudnia 2013 r. Okres jego wypłaty od 1 grudnia 2013 r. wliczyć trzeba do limitu wypłaty tego wynagrodzenia przysługującego w 2013 roku. Podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby ustala się w takim przypadku z uwzględnieniem przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego pracownikowi od grudnia 2012 roku do listopada 2013 roku.

Jeżeli za dni, w których pracownik był obecny w pracy i otrzymał od pracodawcy wynagrodzenie, otrzymał zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy z powodu choroby, to nie należy traktować tych dni jako czasu niezdolności do pracy. W związku z tym nie wlicza się ich do okresu zasiłkowego, jak też do okresu wypłaty wynagrodzenia za czas choroby przysługującego na podstawie art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.). Także przy ustalaniu podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby/zasiłku chorobowego dni tych nie uważa się za okres niezdolności do pracy.

Jeżeli więc pracownik otrzymał zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy z powodu choroby od 29 listopada do 12 grudnia 2013 r., a w dniach 29 i 30 listopada 2013 r. świadczył pracę i otrzymał z tego tytułu wynagrodzenie, to ma on prawo do wynagrodzenia za czas choroby dopiero od 1 grudnia 2013 r. W sytuacji gdy jest to jego pierwsza niezdolność do pracy z powodu choroby w roku kalendarzowym, to okres od 1 do 12 grudnia 2013 r. (12 dni) będzie pierwszym okresem wypłaty wynagrodzenia za czas choroby z przysługującego w 2013 r. limitu (33 lub 14 dni). Gdy jest to kolejna niezdolność do pracy w 2013 roku, za którą przysługuje wynagrodzenie za czas choroby, wtedy wynagrodzenie za czas choroby wypłacić trzeba za okres uzupełniający okres limitowany. Na przykład pracownik chorował w maju i lipcu 2013 roku i za okresy tych niezdolności otrzymał wynagrodzenie za czas choroby (łącznie za 23 dni). Ponownie jest niezdolny do pracy od 29 listopada do 12 grudnia 2013 r., ale 29 i 30 listopada 2013 r. pracował i otrzymał wynagrodzenie za pracę. Zatrudniony ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby od 1 do 10 grudnia 2013 r. (10 dni), tj. za okres uzupełniający limitowany okres wypłaty tego wynagrodzenia w 2013 roku, a od 11 do 12 grudnia 2013 r. ma prawo do zasiłku chorobowego.

Zasadą jest, że podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi przez 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.

W sytuacji gdy pracownik był niezdolny do pracy z powodu choroby od 29 listopada do 12 grudnia 2013 r., to podstawę wymiaru przysługującego mu wynagrodzenia za czas choroby/zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone mu za okres od listopada 2012 r. do października 2013 r.

Jednak w przypadku, gdy niezdolność do pracy powstała w danym miesiącu, a prawo do wynagrodzenia za czas choroby/zasiłku chorobowego powstało w następnym, ze względu na podjęcie zatrudnienia i wypłatę wynagrodzenia za dni niezdolności do pracy, to podstawę wymiaru tych świadczeń ustala się z uwzględnieniem przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego za okres 12 miesięcy poprzedzających prawo do świadczeń. Jeżeli zatrudniony był niezdolny do pracy z powodu choroby od 29 listopada do 12 grudnia 2013 r. i w dniach 29 i 30 listopada 2013 r. pracował i otrzymał za te dni wynagrodzenie za pracę, podstawę wymiaru przysługującego mu od 1 grudnia 2013 r. wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone mu za okres od grudnia 2012 roku do listopada 2013 roku.

Podstawa prawna

Art. 36 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

● Do końca 2008 roku udowodniłam ponad 30-letni staż ubezpieczeniowy. W obecnym miejscu pracy jestem zatrudniona od ponad 8 lat. W marcu 2014 roku ukończę powszechny wiek emerytalny i będę mogła się ubiegać o emeryturę obliczaną na nowych zasadach. Wcześniej jednak chciałabym porównać, czy wcześniejsza emerytura pracownicza ustalana według starych zasad nie byłaby dla mnie korzystniejsza. Czy ZUS przyzna mi taką emeryturę, jeśli wniosek o przyznanie tego świadczenia zgłoszę przed osiągnięciem wspomnianego wieku?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Kobiety mogą przejść na wcześniejszą emeryturę pracowniczą (przewidzianą w art. 29 i 46 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dalej: ustawa emerytalna i obliczaną na starych zasadach) po osiągnięciu wieku 55 lat oraz udowodnieniu co najmniej 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych. W przypadku, gdy posiadają jedynie 20 lat tego stażu, prawo do wcześniejszej emerytury pracowniczej przysługuje im, gdy zostaną uznane za całkowicie niezdolne do pracy.

Osoby ubiegające się o wcześniejsze świadczenie powinny spełnić też pewne dodatkowe warunki. Po pierwsze, ostatnio przed zgłoszeniem wniosku muszą być pracownikami, a w okresie ostatnich 24 miesięcy podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym pozostawać w stosunku pracy co najmniej przez sześć miesięcy. Obydwu warunków nie muszą spełniać osoby, które przez cały okres wymagany do przyznania emerytury podlegały ubezpieczeniu z tytułu stosunku pracy. Dodatkowo, drugi warunek nie dotyczy osób, które w dniu zgłoszenia wniosku o emeryturę były uprawnione do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Emeryturę pracowniczą mogą uzyskać nie tylko osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r., lecz także urodzeni w latach 1949-1968, którzy:

wwarunki dotyczące wieku, wymiaru okresów składkowych i nieskładkowych i ewentualnej niezdolności do pracy spełnili do 31 grudnia 2008 r.,

wnie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

Wcześniejsza emerytura pracownicza może zostać przyznana tylko tym osobom, które nie osiągnęły powszechnego wieku emerytalnego. Oznacza to, że wniosek o omawiane świadczenie może pani zgłosić najpóźniej w dniu poprzedzającym dzień osiągnięcia wieku 60 lat i 4 miesięcy (przewidzianego dla kobiet urodzonych w IV kwartale 1953 roku). Jeśli z wnioskiem o emeryturę wystąpi pani po ukończeniu tego wieku, ZUS ustali i obliczy świadczenie według nowych - kapitałowych - zasad (ze składek i kapitału początkowego zgromadzonych na indywidualnym koncie ubezpieczonego).

Podstawa prawna

Art. 29 i 46 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440).

● Obecnie pracuję w firmie, która ma poważne problemy finansowe. W połowie przyszłego roku planowane są zwolnienia grupowe, w ramach których prawdopodobnie stracę zatrudnienie. Dotychczas udowodniłam 32-letni okres składkowy i nieskładkowy. W listopadzie 2013 roku ukończyłam 53 lata. Czy będę mogła uzyskać prawo do świadczenia przedemerytalnego?

ekspert od emerytur i rent

Nie. Świadczenie przedemerytalne mogą uzyskać m.in. osoby, których stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy w rozumieniu przepisów ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z jej przepisami zwolnienie z przyczyn dotyczących pracodawcy ma miejsce m.in. wtedy, gdy stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn niedotyczących pracowników.

Osoby zwolnione z przyczyn dotyczących zakładu pracy mogą uzyskać świadczenie przedemerytalne, jeśli ukończyły wiek 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna) oraz posiadają staż ubezpieczeniowy (składkowy i nieskładkowy) w wymiarze co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Obydwa warunki muszą być spełnione do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy. Poza tym konieczne jest pozostawanie w stosunku pracy u byłego pracodawcy przynajmniej przez 6 miesięcy.

Przepisy przewidują także możliwość przyznania świadczenia przedemerytalnego osobom, które do dnia zwolnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy nie ukończyły wspomnianego wieku emerytalnego. Świadczenie uzyskają, o ile miały do tego czasu dłuższy o 5 lat staż ubezpieczeniowy, tj. 35 lat (kobieta) lub 40 lat (mężczyzna).

Niezależnie od spełnienia wymienionych wyżej warunków świadczenie przedemerytalne mogą uzyskać tylko te osoby, które spełniły ogólne wymogi przewidziane dla wszystkich wnioskodawców, tj.

wpobierały zasiłek dla bezrobotnych przynajmniej przez 6 miesięcy,

wnie odmówiły powiatowemu urzędowi pracy, bez uzasadnionej przyczyny, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych propozycji zatrudnienia lub podjęcia innej pracy zarobkowej, a także zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych,

wzłożyły wniosek o świadczenie przedemerytalne wraz z odpowiednią dokumentacją w ciągu 30 dni od daty wydania przez powiatowy urząd pracy zaświadczenia potwierdzającego pobieranie przynajmniej przez 6 miesięcy zasiłku dla bezrobotnych,

wmają status osoby bezrobotnej w dniu zgłoszenia wniosku o świadczenie.

Z pytania wynika, że do dnia rozwiązania stosunku pracy w ramach zwolnień grupowych nie ukończy pani 55 lat. Do tego dnia nie będzie też pani posiadała co najmniej 35-letniego stażu składkowego i nieskładkowego. W związku z tym ZUS nie będzie mógł przyznać świadczenia przedemerytalnego.

Podstawa prawna

Art. 2 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 170).

Art. 2 ust. 1 pkt 29 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.).

● Od marca tego roku pracuję na umowę-zlecenie. Jest to moje jedyne źródło utrzymania. Umowy mam podpisywane na każdy miesiąc. To sprawia, że niekiedy występuje przerwa, np. 2-dniowa (gdy pierwszy i drugi dzień miesiąca przypada w weekend). Co miesiąc podpisuję też oświadczenia do umów. Wszystkie składki odprowadzane są z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Czy będąc w takiej sytuacji jak ja, czyli co miesiąc podpisując umowę, otrzymałabym z tego tytułu świadczenia w przypadku choroby? Czy 90-dniowy okres wyczekiwania musi trwać bez żadnej przerwy?

radca prawny

W opisywanym przypadku przysługiwać będzie większość świadczeń określonych w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa). Nie będzie miała pani prawa do zasiłku wyrównawczego.

Osoby, których jedynym tytułem do ubezpieczeń społecznych jest wykonywanie pracy na podstawie umowy-zlecenia, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu. Ubezpieczenie chorobowe jest dla nich dobrowolne. Aby zostać nim objętym, trzeba złożyć odpowiednie oświadczenie płatnikowi (czyli zleceniodawcy), który odprowadzi do ZUS także składkę na ubezpieczenie chorobowe w wysokości 2,45 proc. podstawy wymiaru. Składka w całości finansowana jest ze środków zleceniobiorcy, a więc potrącana z wynagrodzenia.

W takiej sytuacji ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Przy czym wlicza się do niego także poprzednie okresy tego ubezpieczenia, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, bezpłatnym albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego. Przerwa w zawieranych umowach trwająca tylko 2 dni nie spowoduje więc pozbawienia prawa do zasiłku.

Jeżeli po wyczerpaniu zasiłku zleceniobiorca jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja może przywrócić zdolność do pracy, przysługiwać będzie świadczenie rehabilitacyjne.

Zleceniobiorczyni, która w okresie ubezpieczenia chorobowego przyjęła na wychowanie lub urodziła dziecko, ma prawo do zasiłku macierzyńskiego na takich samych zasadach jak pracownica. Zasiłek macierzyński może również przysługiwać ojcu, który pracuje na podstawie umowy-zlecenia w zakresie, w jakim ma do niego prawo pracownik ojciec. W przypadku zasiłku macierzyńskiego nie obowiązuje okres wyczekiwania. Oznacza to, że prawo do tego świadczenia przysługuje od pierwszego dnia trwania ubezpieczenia chorobowego.

Zleceniobiorcy nie są też pozbawieni zasiłku opiekuńczego, który otrzymuje osoba zwolniona od pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny.

Ostatnie ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego - zasiłek wyrównawczy - przysługuje jedynie ubezpieczonym zatrudnionym na podstawie umowy o pracę.

Niezdolność do pracy lub konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, tak jak w przypadku wszystkich ubezpieczonych, jest stwierdzana na podstawie zaświadczenia lekarskiego. ZUS jest uprawniony do skontrolowania prawidłowości wystawienia zaświadczenia i wykorzystania zwolnienia od pracy także w przypadku zleceniobiorców. Kontrolę sposobu wykorzystania zwolnienia od pracy może przeprowadzić również płatnik (zleceniodawca), o ile zgłasza do ubezpieczeń więcej niż 20 osób.

Podstawa prawna

Art. 4, 8, 18, 23, 29, 29a, 53, 59, art. 61 ust. 1 pkt 1 i art. 68 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).