Czy w podstawie wymiaru należy uwzględnić pensję wyegzekwowaną przez komornika

Tak. Podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku pracowników jest przychód w rozumieniu przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z jej art. 12 ust. 1 za przychody ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń. Oznacza to, że należności wynikające ze stosunku pracy również wówczas, gdy są stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądowym, a ich wypłata na rzecz pracownika jest realizowana przez komornika sądowego, są przychodem ze stosunku pracy, od których należy opłacić składki na ubezpieczenia społeczne oraz na ubezpieczenie zdrowotne.

Zgodnie z art. 17 i 46 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązek obliczenia, potrącenia z dochodów ubezpieczonych, rozliczenia i opłacenia składek za zatrudnionych pracowników spoczywa wyłącznie na płatniku składek, tj. w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem - na pracodawcy tego pracownika. Ustawa systemowa nie przewiduje zaś przypadków, w których płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozostawania w stosunku pracy jest sam ubezpieczony czy też komornik, który wyegzekwował na rzecz pracownika należności wynikające z tego stosunku. W związku z tym w razie wyegzekwowania zaległego wynagrodzenia przez komornika obowiązki związane z rozliczeniem i opłaceniem składek z tytułu otrzymanej przez pracownika wypłaty spoczywają nadal na pracodawcy. Obowiązki te ma on niezależnie od tego, czy pracownik jest jeszcze u niego zatrudniony, czy też strony rozwiązały już stosunek pracy.

Pracodawca zobowiązany jest w takiej sytuacji rozliczyć i opłacić składki na ubezpieczenia społeczne w pełnej wysokości, tj. również w części finansowanej zgodnie z przepisami ze środków pracownika. Następnie może dochodzić od niego zwrotu poniesionych z tego tytułu kosztów, które zobowiązany był ponieść pracownik tytułem współfinansowania składek na ubezpieczenie społeczne.

Powyższa zasada nie ma zastosowania do składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zgodnie bowiem z art. 84 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w przypadku, gdy wypłata przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne jest dokonywana przez komornika, składkę na to ubezpieczenie opłaca ubezpieczony bezpośrednio na rachunek bankowy wskazany przez właściwy oddział wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia.

Pracodawca powinien dokonać rozliczenia należnych składek od wyegzekwowanych przez komornika należności w dokumentach rozliczeniowych sporządzanych za miesiąc, w którym kwota tej należności została przekazana na rachunek bankowy pracownika. Powinien w nich również wykazać ustaloną zgodnie z ogólnie obowiązującymi przepisami podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. W związku jednak z tym, że to pracownik będzie zobowiązany do opłacenia tej składki, pracodawca musi w sporządzanych dokumentach wskazać składkę należną od tej podstawy w wysokości 0 zł.

Przekazanie przez pracodawcę dokumentów rozliczeniowych z tytułu otrzymania przez pracownika wynagrodzenia wyegzekwowanego przez komornika oraz opłacenie należnych od tego wynagrodzenia składek powinno nastąpić w terminie, który obowiązuje pracodawcę w odniesieniu do przekazywania wszystkich dokumentów rozliczeniowych.

Marek Opolski

ekspert od emerytur i rent

Podstawa prawna

Art. 17, art. 18 ust. 1 i art. 46 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

Art. 84 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).