Poradnia ubezpieczeniowa

● Jak rozliczyć dofinansowanie do zajęć sportowych dla osoby na urlopie wychowawczym

● Jakie są skutki uzyskiwania wysokich przychodów po przyznaniu częściowej emerytury

● Firma wydaje swoim pracownikom co miesiąc kupony żywieniowe o wartości 190 zł. Taki kupon uprawnia zatrudnionego wyłącznie do otrzymania gotowych posiłków w wybranych placówkach gastronomicznych. Niewykorzystany kupon nie daje natomiast podwładnego prawa do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego. Czy wartość kuponu żywieniowego podlega uwzględnieniu w podstawie wymiaru składek do ZUS?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Nie. Kupony żywieniowe o wartości 190 zł, które uprawniają pracownika do otrzymania gotowych posiłków bez prawa do ekwiwalentu pieniężnego z tego tytułu, nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne zatrudnionego.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne pracownika stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów podatkowych. Jednak nie wszystkie osiągane przez pracownika przychody, które w świetle przepisów podatkowych są przychodami ze stosunku pracy, podlegają oskładkowaniu. Taki wymóg nie dotyczy przede wszystkim przychodów ze stosunku pracy, wymienionych w par. 2 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Na podstawie par. 2 ust. 1 pkt 11 tego rozporządzenia wolne od składek są przychody w postaci finansowanych przez pracodawcę posiłków udostępnianych pracownikom do spożycia. Choć przepis ten mówi o "posiłkach udostępnianych pracownikom do spożycia", ZUS przyjmuje, że na jego mocy z podstawy wymiaru wyłączone są również bony, talony i kupony, które uprawniają pracownika do otrzymania gotowego posiłku do spożycia w stołówkach, restauracjach, barach lub innych placówkach gastronomicznych (por. również wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt III AUa 3012/09, Lex nr 1027944). Jednocześnie ZUS uznaje, że omawianym zwolnieniem nie są objęte te bony, talony lub kupony, które uprawniają do zakupu produktów spożywczych w ogólności w sklepach.

Należy także pamiętać, że wartość finansowanych przez pracodawcę posiłków udostępnianych pracownikom do spożycia jest wolna od składek przy uwzględnieniu dwóch ograniczeń. Po pierwsze, pracownikowi z tego tytułu nie może przysługiwać ekwiwalent pieniężny. Po drugie, wartość takich posiłków jest wolna od składek tylko do kwoty 190 zł miesięcznie. W przypadku gdy wartość posiłków w skali miesiąca przekroczy ten pułap, nadwyżka musi być uwzględniona w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawa prawna

Art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1-2, art. 20 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).

● Pracownikom, którzy wyrażą taką wolę, pracodawca pokrywa co miesiąc połowę kosztów udziału w programie obejmującym dostęp do obiektów sportowo-rekreacyjnych oraz zajęć sportowych. Czy w przypadku pracownicy przebywającej na urlopie wychowawczym kwota dofinansowania otrzymywana od pracodawcy stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Nie. Kwota dofinansowania do programu sportowo-rekreacyjnego otrzymywana przez zatrudnionego w okresie, w którym korzysta z urlopu wypoczynkowego, nie stanowi podstawy wymiaru składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu podlega zarówno pracownik, jak i osoba przebywająca na urlopie wychowawczym. Okoliczność, że korzystanie z urlopu wychowawczego stanowi odrębny tytuł do ubezpieczeń, sprawia jednak, że pracownik w okresie przebywania na urlopie wychowawczym nie jest objęty obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu stosunku pracy. Przerwy w świadczeniu pracy z tytułu urodzenia dziecka i sprawowania nad nim osobistej opieki (np. urlop macierzyński, urlop wychowawczy) nie powodują wprawdzie utraty statusu pracownika (czyli osoby pozostającej w stosunku pracy), ale nie oznacza to, że pozostaje wówczas w mocy pracowniczy tytuł ubezpieczenia. Z tego względu okres przebywania na urlopie wychowawczym jest wykazywany w raporcie ZUS RSA jako okres przerwy w opłacaniu składek z tytułu pracowniczych ubezpieczeń.

Nie ulega wątpliwości, że w świetle przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych przychód zatrudnionego w postaci otrzymanej od pracodawcy kwoty dofinansowania do programu sportowo-rekreacyjnego, jest przychodem ze stosunku pracy. Omawiany przychód podlega zasadniczo uwzględnieniu w podstawie wymiaru składek. W okresie przebywania na urlopie wychowawczym podwładny nie jest jednak objęty pracowniczymi ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym. Okoliczność ta sprawia, że osiągnięty w okresie tego urlopu przychód ze stosunku pracy nie może stanowić podstawy wymiaru składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawa prawna

Art. 4 pkt 9, art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt. 19, art. 18 ust. 1-2, art. 20 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 81 ust. 1, 5 i 6 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

Art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.).

● Urodziłem się w kwietniu 1949 r. Obecnie pozostaję w zatrudnieniu i uzyskuję bardzo wysokie zarobki. Podwyższony powszechny wiek emerytalny ukończę dopiero w październiku 2014 r. Niestety zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami, aby pobierać emeryturę przyznaną z tytułu ukończenia tego wieku, będę musiał rozwiązać stosunek pracy, w którym obecnie pozostaję. Słyszałem jednak, że wcześniej, już po ukończeniu 65 lat, mogę nabyć prawo do tzw. częściowej emerytury. Czy będę mógł pobierać to świadczenie bez konieczności rozwiązania stosunku pracy i bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego z tytułu tego zatrudnienia?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Ubezpieczony będzie mógł pobierać częściową emeryturę mimo nierozwiązania stosunku pracy. Bez znaczenia będzie również wysokość uzyskiwanych z tego tytułu przychodów.

Dla mężczyzn urodzonych w 1949 r. powszechny wiek emerytalny wynosi:

w65 lat i 5 miesięcy (jeśli urodzili się w od 1 stycznia do 31 marca 1949 r.),

w65 lat i 6 miesięcy (jeśli urodzili się w od 1 kwietnia 1948 r. do 30 czerwca 1949 r.),

w65 lat i 7 miesięcy (jeśli urodzili się w od 1 lipca 1948 r. do 30 września 1949 r.),

w65 lat i 8 miesięcy (jeśli urodzili się w od 1 października 1948 r. do 31 grudnia 1949 r.).

Przepisy przewidują również możliwość uzyskania tzw. emerytury częściowej dla osób, które nie ukończyły jeszcze odpowiednio wydłużonego wieku emerytalnego. Taka emerytura będzie mogła zostać im przyznana, jeśli osiągnęły wiek wynoszący co najmniej 62 lata dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz posiadają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn.

W celu obliczenia częściowej emerytury ZUS ustali najpierw pełną wysokość emerytury, dzieląc kwotę składek emerytalnych oraz kapitału początkowego (zewidencjonowanych na indywidualnym koncie osoby ubezpieczonej oraz odpowiednio zwaloryzowanych) przez średnie dalsze trwanie życia właściwe dla wieku przejścia na emeryturę częściową. Wysokość tego świadczenia będzie wynosiła 50 proc. pełnej kwoty emerytury i nie zostanie objęta gwarancją najniższego świadczenia w przypadku, gdy wyliczona należność będzie niższa od minimalnej emerytury.

Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego osoba uprawniona do częściowej emerytury będzie mogła wystąpić z wnioskiem o zamianę tego świadczenia na emeryturę ustaloną w pełnej wysokości. Jeśli w tym czasie będzie pozostawała w stosunku pracy, zamiana ta będzie mogła nastąpić dopiero po ustaniu zatrudnienia. Należy jednak podkreślić, że zamiana świadczeń nie będzie obowiązkowa. Oznacza to, że osoba uprawniona do emerytury częściowej, która nie rozwiąże stosunku pracy, również po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego będzie mogła nadal pobierać to świadczenie.

Podstawa prawna

Art. 24 i 26b ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).