Czy wspólnik może być pracownikiem

Wspólnik spółki cywilnej może być przez tę spółkę zatrudniony na podstawie umowy o pracę i podlegać pracowniczym ubezpieczeniom, jeżeli do jego obowiązków pracowniczych nie będzie należało reprezentowanie i prowadzenie spraw spółki cywilnej.

Z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej taki wspólnik obowiązkowo podlega tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeżeli podstawa wymiaru składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne jest co najmniej równa kwocie minimalnego wynagrodzenia.

Obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu podlegają zarówno pracownicy (za wyjątkiem prokuratorów), jak również osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Dla potrzeb ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m. in. przedsiębiorcę, w tym wspólnika spółki cywilnej.

Osoba, która jednocześnie spełnia warunki do podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy i z prowadzenia pozarolniczej działalności, jest objęta obowiązkowo tymi ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy. Chyba że podstawa wymiaru składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne w przeliczeniu na okres miesiąca jest niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia. Ubezpieczeniu zdrowotnemu taka osoba podlega obowiązkowo z obydwu tytułów, bez względu na wysokość podstawy wymiaru składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne.

W dotychczasowym orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że spółka cywilna, pomimo że nie posiada osobowości prawnej, może być pracodawcą (wyrok SN z 6 lutego 1997 r., sygn. akt I PKN 77/96, OSNP 1997/18/340, wyrok SN z 10 maja 1996 r., sygn. akt I PRN 63/95, OSNP 1996/23/355).

Spółka cywilna może zatem zatrudnić na podstawie umowy o pracę jej wspólnika. W uchwale Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1993 r. (sygn. akt II UZP 21/92; OSNC 1993/5/69) został jednak wyrażony pogląd, że wspólnik spółki cywilnej nie może zawrzeć ze wspólnikami tej spółki umowy o pracę, której przedmiotem byłoby prowadzenie lub reprezentowanie spraw spółki, a co za tym idzie, taki wspólnik podlega ubezpieczeniu społecznemu osób prowadzących działalność gospodarczą.

Powyższe prowadzi do wniosku, że spółka cywilna może zawrzeć z jej wspólnikiem umowę o pracę, a co za tym idzie, taki wspólnik może podlegać pracowniczym ubezpieczeniom społecznym, o ile przedmiotem tej umowy nie będzie prowadzenie lub reprezentowanie spraw spółki.

W takim przypadku wspólnik spółki cywilnej z tytułu pozarolniczej działalności będzie podlegał obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeżeli podstawa wymiaru składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne będzie co najmniej równa kwocie minimalnego wynagrodzenia.

Adam Jagiełło

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 1 i 1a, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 82 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).