Co z dodatkiem stażowym, gdy wchłania go pensja

CO MÓWIĄ PRZEPISY

Składniki wynagrodzenia typu premie, nagrody i dodatki podlegają uwzględnieniu w podstawie wymiaru świadczeń chorobowych, jeżeli nie są wypłacane pracownikowi za okres pobierania tych świadczeń w myśl postanowień układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania czy przepisów o wynagrodzeniu. Zasada ta wynika z art. 41 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2014 r. poz. 159; dalej: ustawa zasiłkowa) i ma na celu zapobieżenie sytuacji, polegającej na dwukrotnym wypłacaniu tych składników; po raz pierwszy w pełnej wysokości niezależnie od absencji chorobowej i po raz drugi w formie świadczenia chorobowego. W podstawie wymiaru świadczeń chorobowych nie uwzględnia się komentowanych składników płacowych, jeżeli przysługiwały tylko do określonego terminu lub jeżeli ich wypłaty zaprzestano (art. 41 ust. 2 i 3 ustawy zasiłkowej). Oznacza to, że jeżeli dotychczas taki składnik wynagrodzenia był uwzględniany w podstawie wymiaru zasiłków (ponieważ był pomniejszany za okresy absencji chorobowych), to po wypłacie świadczenia chorobowego należnego za okres po dacie zaprzestania jego wypłaty konieczne jest jego wyłączenie z podstawy wymiaru zasiłku.

STANOWISKO URZĘDU

Zgodnie z poglądem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prezentowanym m.in. w komentarzu do ustawy zasiłkowej dostępnym na stronie www.zus.pl, omówionej powyżej zasady nie stosuje się jednak w sytuacji, gdy składnik wynagrodzenia, który przysługiwał tylko do określonego terminu albo składnik, którego wypłaty zaprzestano w całości lub w części wszedł do innego składnika wynagrodzenia albo gdy został zamieniony na inny składnik wynagrodzenia. Oznacza to, iż składnik wynagrodzenia, który przysługiwał do określonego terminu, albo którego wypłaty zaprzestano, a który wszedł do innego składnika wynagrodzenia lub został zamieniony na inny, nie powinien być traktowany jak składnik, którego wypłaty zaprzestano. W efekcie, odnosząc się do sytuacji opisanej w problemie, ponieważ dodatek stażowy (wcześniej niepomniejszany w przypadku absencji chorobowej pracownika), stał się - wchodząc do wynagrodzenia zasadniczego - wynagrodzeniem podlegającym zmniejszeniu za okres nieobecności w pracy z powodu pobierania zasiłków, to obecnie powinien być uwzględniany przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku, przysługującego pracownikowi za okres po zmianie zasad wynagradzania pracowników.

ZDANIEM EKSPERTÓW

Złożone oświadczenie wygasa

@RY1@i02/2014/093/i02.2014.093.03300020b.805.jpg@RY2@

Aldona Salamon specjalista prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Ponieważ dodatek stażowy, o którym mowa w problemie, do 30 kwietnia br. był składnikiem, do którego pracownik zachowywał prawo w okresie choroby, słusznie nie był przez płatnika uwzględniany w podstawie wymiaru zasiłków. Z dniem 1 maja br., na skutek zmiany regulaminu wynagradzania, zaprzestano wypłaty dodatku, wprowadzając go w całości do płacy zasadniczej. Ponieważ stał się on wynagrodzeniem podlegającym zmniejszeniu za okresy choroby, to obecnie powinien być uwzględniany przy ustalaniu zasiłku, przysługującego po zmianie sposobu wynagradzania. Pomimo iż w sytuacji opisanej w problemie nie ma przerwy pomiędzy okresami niezdolności do pracy w kwietniu i w maju, to podstawa wymiaru świadczenia chorobowego należnego za maj powinna zostać przeliczona, co powinno polegać na uwzględnieniu w niej dodatku stażowego wypłaconego za miesiące od października poprzedniego roku do marca br. Regulacja z art. 43 ustawy zasiłkowej stanowiąca, że podstawy wymiaru nie ustala się na nowo, jeżeli pomiędzy okresami pobierania zasiłków tego samego lub różnego rodzaju nie ma przerwy, albo przerwa jest krótsza niż 3 kalendarzowe miesiące, oznacza, iż podstawy we wskazanych okolicznościach nie należy ustalać na nowo w kontekście okresu, z którego została ona ustalona. Nie oznacza natomiast, że jej wysokość powinna pozostać taka sama.

Podstawę wymiaru zasiłku za kwiecień należy więc ustalić bez uwzględniania w niej dodatku stażowego, natomiast za maj należy przeliczyć uwzględniając ten dodatek, który wszedł do płacy zasadniczej. Nie ma przy tym znaczenia, że w okresie, kiedy przysługiwał, był on składnikiem niepomniejszanym za okresy absencji chorobowych. Analogiczna zasada miałaby zastosowanie, gdyby dodatek został włączony do płacy zasadniczej nie w całości, lecz tylko w części, np. w 80 proc. Tak długo jak wynagrodzenie za miesiące poprzedzające zmianę zasad będzie uwzględniane w podstawie wymiaru zasiłków, tak długo dodatek stażowy za te miesiące powinien być w niej uwzględniany. W związku ze zmianą zasad wynagradzania pracownicy nie otrzymują już bowiem dodatku stażowego, a płaca zasadnicza, do której został on włączony, jest pomniejszana za okresy choroby.

Składnik wypłacany za czas choroby w pełnej wysokości i którego wypłaty zaprzestano, włączając go jednocześnie w całości albo tylko w części do innego składnika, powinien być uwzględniany w podstawie zasiłku należnego za okres po zaprzestaniu jego wypłaty.

Kiedy składnik ulegnie likwidacji

@RY1@i02/2014/093/i02.2014.093.03300020b.806.jpg@RY2@

Joanna Śliwińska radca prawny

Celem wprowadzenia regulacji określonej w art. 43 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa) polegającej na wyłączeniu z podstawy obliczania zasiłku chorobowego składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo mimo absencji chorobowej, było uniknięcie podwójnego wynagradzania. W innym bowiem przypadku chory otrzymałby dwukrotnie ten sam dodatek: wypłacany w ustalonej formie oraz dodatkowo jego 80 proc. jako zasiłek chorobowy.

Warunkiem wyłączenia jest jednak zawarcie zasady wypłacania dodatków również za czas choroby w postanowieniach układu zbiorowego pracy lub w innych przepisach o wynagradzaniu. Wątpliwości pojawiają się, kiedy nie jest jasno określone, w jakich sytuacjach pracownik ma prawo do dodatku. Przyjęto więc zasadę, że w przypadku braku takich postanowień kwota dodatku musi zostać wliczona do podstawy. Pracodawca może jednak mimo to udokumentować, że wypłaca dodatki niezależnie od choroby, a wtedy podstawa wymiaru nie zostanie podwyższona.

W omawianym przykładzie takie problemy nie miały wcześniej miejsca, gdyż dodatek stażowy był zdefiniowany w regulaminie wynagradzania jako wypłacany niezależnie od niezdolności do pracy w danym miesiącu. Jednak wraz ze zmianą regulaminu musiał również zmienić się sposób obliczania podstawy zasiłku. Gdyby zmiana polegała tylko na uchyleniu zasady wypłacania dodatku stażowego za okres choroby, to powstałby obowiązek wliczenia jego wysokości do podstawy - a contrario do treści art. 43 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Dodatek uległ jednak całkowitej likwidacji jako oddzielny składnik wynagrodzenia. Jak określono w ust. 2 i 3 omawianego przepisu, w podstawie wymiaru zasiłku nie uwzględnia się składnika przysługującego za okres przypadający przed okresem, za który należny jest zasiłek lub którego wypłaty zaprzestano. W przykładzie pracodawca nie przestał wypłacać dodatku, wliczył go natomiast do wynagrodzenia zasadniczego. Z tego też powodu, mimo że okres zasiłkowy od 30 kwietnia do 16 maja nie został przerwany, podstawa wymiaru zasiłku musiała zostać ustalona dwukrotnie. Raz do obliczenia zasiłku tylko za 30 kwietnia, kiedy kwota dodatku nie wchodziła w skład podstawy wymiaru. A następnie za pozostałe 16 dni (1-16 maja) podstawa wymiaru zasiłku musiała zostać przeliczona (podwyższona).

PRZYKŁAD

Odnosząc się do sytuacji opisanej w problemie, przyjmijmy założenie, że pracownik za pełne kalendarzowe miesiące ubezpieczenia chorobowego poprzedzające kwiecień otrzymał następujące wynagrodzenie w zł:

03/2014	3200,00	500,00	3700,00	507,27	3192,73
02/2014	3200,00	500,00	3700,00	507,27	3192,73
01/2014	3200,00	500,00	3700,00	507,27	3192,73
12/2013	2900,00	500,00	3400,00	466,14	2933,86
11/2013	2900,00	500,00	3400,00	466,14	2933,86
10/2013	2900,00	500,00	3400,00	466,14	2933,86

Podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego należnego za jeden dzień kwietnia należy wyliczyć z pominięciem dodatku stażowego, a więc tylko z wynagrodzenia zasadniczego. Podstawa ta wyniesie 2631,85 zł, a kwota świadczenia chorobowego w wysokości 80 proc. za jeden dzień choroby 70,18 zł, co wynika w wyliczenia:

● [(2900 zł - 13,71 proc.) = 2502,41 zł x 3 m-ce = 7507,23 zł] + [(3200 zł - 13,71 proc.) = 2761,28 x 3 m-ce = 8283,84 zł] = 15791,07 zł

● 15791,07 zł : 6 m-cy = 2631,85 zł (przeciętne miesięczne wynagrodzenie)

● 2631,85 zł x 80 proc.: 30 = 70,18 zł (kwota świadczenia chorobowego za jeden dzień - 80 proc.)

Pomimo, iż pomiędzy okresami pobierania świadczenia chorobowego nie ma przerwy, pracodawca jest zobowiązany przeliczyć podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego należnego pracownikowi za maj, uwzględniając w niej wypłacony za miesiące uwzględniane dodatek stażowy. Za maj pracownik nie otrzyma już bowiem dodatku stażowego, otrzyma natomiast płacę zasadniczą powiększoną o wartość dodatku stażowego (3200 zł + 500 zł), po odpowiednim pomniejszeniu kwoty 3700 zł o okres absencji chorobowej.

Przeliczona kwota podstawy wymiaru świadczenia chorobowego należnego za maj wyniesie 3063,30 zł, a kwota świadczenia za jeden dzień niezdolności do pracy 81,69 zł, co wynika w wyliczenia:

● [(2900 zł + 500 zł) - 13,71 proc. = 2933,86 zł x 3 m-ce = 8801,58 zł] + [(3200 zł + 500 zł) - 13,71 proc. = 3192,73 x 3 m-ce = 9578,19 zł] = 18379,77 zł

● 18379,77 zł : 6 m-cy = 3063,30 zł (przeciętne miesięczne wynagrodzenie)

● 3063,30 zł x 80 proc.: 30 = 81,69 zł (kwota zasiłku opiekuńczego za jeden dzień)

Oprac. A.S.