Poradnia ubezpieczeniowa

● Kiedy od umowy-zlecenia odprowadzamy pełny ZUS

● Czy odpowiedzialność członka zarządu podlega ograniczeniom z kodeksu pracy

● W jakiej sytuacji po ustaniu stosunku pracy przysługują świadczenia chorobowe

● Pracownica dostarczyła pracodawcy zaświadczenie lekarskie z tytułu sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny, którym była jej ciotka. Osoby te prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, co wynikało z dołączonego do zaświadczenia lekarskiego wypełnionego przez pracownicę oświadczenia do celów wypłaty zasiłku opiekuńczego (ZUS Z-15). Czy pracodawca prawidłowo ustalił prawo i dokonał wypłaty zasiłku opiekuńczego za okres 14 dni?

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Pracodawca nie dokonał szczegółowej analizy zaświadczenia lekarskiego oraz oświadczenia złożonego przez pracownicę i wypłacił zasiłek opiekuńczy na nieuprawnioną osobę. Zasiłek opiekuńczy przysługuje bowiem wyłącznie z tytułu opieki nad następującymi członkami rodziny: małżonkiem, rodzicami, teściami, dziadkami, wnukami, rodzeństwem oraz dziećmi w wieku ponad 14 lat, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym w okresie sprawowania opieki.

Ustalając prawo do zasiłku opiekuńczego, pracodawca ustalił na podstawie oświadczenia pracownicy złożonego na formularzu ZUS Z-15, że z ciotką pracownica pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, pomijając fakt, że z tytułu opieki nad tą osobą zasiłek nie przysługuje, bowiem nie należy ona do grona osób wymienionych w ustawie.

Należy dodać, że informacja taka znajduje się także w zaświadczeniu lekarskim na druku ZUS ZLA wystawianym w związku z koniecznością sprawowania opieki. W polu 18 tego zaświadczenia lekarz wystawiający zaświadczenie lekarskie wpisuje bowiem oznaczenie cyfrowe oznaczające stopień pokrewieństwa pracownika z osobą, nad którą ma być sprawowana opieka: 1 - oznacza dziecko, 2 - chorego członka rodziny, 3 - inną osobę.

To płatnik zasiłku ma obowiązek ustalić, czy z tytułu opieki nad osobą wymienioną w zaświadczeniu lekarskim przysługuje zasiłek opiekuńczy. Jeżeli tak jak w opisanym przypadku nie jest to osoba wymieniona w ustawie i pracownik nie ma prawa do zasiłku opiekuńczego, to jego nieobecność w pracy z tytułu opieki należy uznać za usprawiedliwioną.

Podstawa prawna

Art. 32 ust. 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159).

Par. 1 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 229).

● Pracownik jest zatrudniony w dwóch zakładach pracy. W każdym z nich otrzymuje wynagrodzenie przekraczające minimalne wynagrodzenie, ale w jednym przebywa obecnie na urlopie bezpłatnym. Czy jeżeli pracownik w zakładzie pracy, w którym przebywa na urlopie bezpłatnym, zawrze umowę-zlecenie, konieczne będzie opłacanie z tego tytułu pełnych składek ZUS, czy należna będzie jedynie składka zdrowotna?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Z wykonywaniem pracy na podstawie umowy-zlecenia zawartej z własnym pracodawcą w okresie urlopu bezpłatnego wiąże się obowiązek tylko ubezpieczenia zdrowotnego, jeżeli zleceniobiorca jest jednocześnie zatrudniony w innej firmie z wynagrodzeniem w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia.

Pracownikiem w rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jest także osoba wykonująca pracę na podstawie umowy-zlecenia, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. W konsekwencji przychód z tytułu takiej umowy jest uwzględniany w podstawie wymiaru składek na pracownicze ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Powyższe nie dotyczy jednak osoby, która umowę-zlecenie zawarła z własnym pracodawcą bądź wykonuje taką umowę na rzecz własnego pracodawcy w okresie urlopu bezpłatnego. Pomimo formalnego pozostawania w stosunku pracy osoba korzystająca z urlopu bezpłatnego w zakresie ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego nie jest traktowana jako pracownik. Z tego też względu, jeżeli zawrze ona z pracodawcą umowę-zlecenie w okresie udzielonego urlopu bezpłatnego, przedmiotowa umowa nie będzie traktowana jak umowa-zlecenie zawarta z własnym pracodawcą, a co za tym idzie z tytułu tej umowy będzie podlegała ubezpieczeniom społecznym na zasadach określonych dla zleceniobiorców.

Z art. 9 ust. 1 i 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że pracownik, który jednocześnie spełnia warunki do objęcia go obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy-zlecenia, podlega tym ubezpieczeniom tylko z tytułu stosunku pracy, chyba że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w przeliczeniu na miesiąc jest niższa od minimalnego wynagrodzenia. Z obydwu tytułów obowiązkowe jest natomiast ubezpieczenie zdrowotne. Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że pracownik, o którym mowa w pytaniu, z tytułu umowy zlecenia podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Podstawa prawna

Art. 8 ust. 2a, art. 9 ust. 1 i 1a oraz art. 18 ust. 1a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.).

Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

● Od 2 maja 2006 r. pełniłam funkcję prezesa zarządu spółki z o.o. Miałam także zawartą ze spółką umowę o pracę. W związku z trudną sytuacją finansową spółka od kilku lat nie odprowadzała należnych składek do ZUS. Wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, a po jego umorzeniu z uwagi na bezskuteczność wydano decyzję, na podstawie której odpowiadam za zaległe składki w kwocie 43 400 zł za okres, kiedy pełniłam funkcję prezesa. Czy odpowiadam za te zobowiązania na podstawie ordynacji podatkowej całym swoim majątkiem, czy też według kodeksu pracy tylko do wysokości 3-miesięcznych średnich pensji?

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Członek zarządu spółki ponosi odpowiedzialność za całość zaległości składkowych. Nie mają tu zastosowania przepisy kodeksu pracy ograniczające odpowiedzialność pracowników za powstałą szkodę.

Odpowiedzialność członków zarządu spółki za nieuiszczone składki wynika z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa), który odsyła do art. 116 ordynacji podatkowej (dalej: o.p.). Zgodnie zaś z nim za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Przy czym odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.

Odpowiadają oni solidarnie, całym swoim majątkiem za składki na ubezpieczenia społeczne niezapłacone przez spółkę. Mogą się uwolnić od tej odpowiedzialności poprzez wykazanie okoliczności wymienionych w art. 116 o.p Natomiast nie ma znaczenia, na jakiej podstawie prawnej pełnili oni swoją funkcję, a w szczególności czy byli zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Istotne jest jedynie pełnienie funkcji członka zarządu w okresie, w którym przypadał termin płatności zaległych składek.

Do odpowiedzialności za nieuiszczone składki nie mają zastosowania przepisy ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm., dalej: k.p.) dotyczące odpowiedzialności materialnej pracowników (art. 114-127 k.p.). Nie ma tu także zastosowania przepis art. 119 k.p., według którego odszkodowanie ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody.

Wynika to z faktu, że przepisy kodeksu pracy określające zasady odpowiedzialności materialnej pracowników dotyczą tylko odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną pracodawcy. Nie mogą więc mieć zastosowania do odpowiedzialności członków zarządu spółki za nieuiszczone składki na ubezpieczenia społeczne. Odpowiedzialność członków zarządu wynikająca z art. 116 o.p. ma charakter osobisty. Dotyczy więc całego ich majątku. Dlatego też członek zarządu spółki ponosić będzie pełną odpowiedzialność za nieuiszczone składki bez jej ograniczenia do kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia za pracę.

Podstawa prawna

Art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 z późn. zm.).

Art. 116 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.).

● Zostałam zwolniona z pracy 11 stycznia 2014 r. W PUP zarejestrowałam się 14 stycznia 2014 r. (bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ pracodawca nie odprowadzał składek na Fundusz Pracy). W tym samym miesiącu zachorowałam. Zwolnienie jest wystawione 25 stycznia. Czy mogę otrzymać zasiłek chorobowy z ZUS i ile on wynosi?

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Może Pani wystąpić do ZUS z roszczeniem o wypłatę zasiłku chorobowego za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, jednak tylko wówczas, gdy zostaną spełnione poniżej opisane warunki.

Zasiłek chorobowy może być wypłacony także w sytuacji, gdy pracownik zachorował jeszcze w trakcie trwania ubezpieczenia chorobowego (tj. w czasie zatrudnienia), a jego niezdolność do pracy trwa nadal po ustaniu stosunku pracy. Zasiłek chorobowy przysługuje także osobie, której niezdolność do pracy wystąpiła już po ustaniu zatrudnienia, jeżeli trwa ona bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała:

wnie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego (tj. od ustania zatrudnienia),

wnie później niż w ciągu 3 miesięcy (90 dni) od ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego - w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni, lub innej, której objawy ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Mimo spełnienia tych warunków należy jednak pamiętać, że zasiłek chorobowy zarówno z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu ubezpieczenia nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy:

wma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy,

wkontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby,

wnie nabyła prawa do zasiłku chorobowego z powodu braku wymaganego okresu ubezpieczenia chorobowego (30 lub 90 dni),

wjest uprawniona do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,

wpodlega obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu rolników określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników.

W sytuacji opisanej w pytaniu niezdolność do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego powstała w ustawowym terminie do 14 dni. Został zatem spełniony jeden z wymaganych warunków. Jeżeli ta niezdolność do pracy będzie trwała nieprzerwanie co najmniej 30 dni, a ponadto nie będą zachodziły wymienione wyżej okoliczności wyłączające uprawnienia do zasiłku chorobowego, wówczas ZUS podejmie jego wypłatę.

Zainteresowana poinformowała, że zarejestrowała się w PUP jako bezrobotna. Należy podkreślić, że samo zarejestrowanie się jako osoba bezrobotna nie pozbawia prawa do zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia. Takiego prawa pozbawia jedynie pobieranie zasiłku dla bezrobotnych. Należy jednak dodać, że w razie wystąpienia z roszczeniem o wypłatę zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia osoba ta powinna wyrejestrować się z PUP jako osoba poszukująca pracy, bowiem jest w tym czasie osobą niezdolną do pracy.

Jeżeli zostaną spełnione warunki do wypłaty zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia przez ZUS, zasiłek ten wynosi 80 proc. podstawy wymiaru. Stanowi ją przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Należy jednak pamiętać, że w przypadku gdy pracownik osiągał z tytułu zatrudnienia znaczne przychody, to podstawa wymiaru zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia zostanie ograniczona do 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału.

Na koniec należy dodać, że z roszczeniem o wypłatę zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia wystąpić trzeba do oddziału ZUS właściwego według miejsca zamieszkania wnioskodawcy.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1, art. 7, art. 11 ust. 1, art. 13 ust. 1, art. 36 ust. 1, art. 46 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r, poz. 159).

Art. 2 ust. 1 pkt 2c ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.).