Jak opłacać składki, gdy ubezpieczony podejmuje kilka aktywności

Nawet niewypłacone wynagrodzenie zwolni pracownika ze składek z działalności

Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa) ubezpieczeniom emerytalno-rentowym obowiązkowo podlegają zarówno osoby pozostające w stosunku pracy, jak i prowadzący pozarolniczą działalność. Zasady szczególne są stosowane wówczas, gdy dojdzie do zbiegu tych tytułów ubezpieczeniowych, tj. dana osoba będzie pozostawała zarówno w stosunku pracy, jak i będzie prowadziła działalność gospodarczą. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy systemowej m.in. osoby mające status pracowników, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy. Mogą one dobrowolnie – na swój wniosek – być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem jednak ust. 1a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem ubezpieczeni wymienieni w ust. 1, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym także z innych tytułów.

W opisanej sprawie warto też zwrócić uwagę na pismo ZUS z 1 czerwca 2023 r. (znak DI/20000/43/416/2023), w którym zakład oceniał podobny stan faktyczny. ZUS m.in. wskazał, że w przypadku istnienia zbiegu tytułów do ubezpieczeń w postaci pozarolniczej działalności gospodarczej i umowy o pracę osoba prowadząca działalność podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu, jeśli podstawa wymiaru składek z tytułu umowy o pracę jest niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Natomiast w przypadku pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, który ma w umowie gwarantowane wynagrodzenie co najmniej równe lub wyższe od kwoty minimalnego wynagrodzenia, posiadane przez pracownika dodatkowe tytułu do ubezpieczeń mają dobrowolny charakter. ZUS finalnie wskazał, że brak jest obowiązku składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w miesiącach, w których wystąpi brak wypłaty wynagrodzenia przez pracodawcę, pod warunkiem że w umowie o pracę zostało zagwarantowane wynagrodzenie w kwocie nie niższej niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę.